เมื่อทางเข้าบ้านคืออุปสรรคแรกของการศึกษา

ในพื้นที่อุ้มผาง จังหวัดตาก การเดินทางไปโรงเรียนไม่ใช่เรื่องของระยะทาง แต่มันคือความอดทนระหว่างฝนที่ตกไม่รู้จบ ถนนที่กลายเป็นโคลน รถที่วิ่งไม่ได้ และเด็กที่ก็ยังอยากมาเรียนอยู่ดี

หลายคนต้องเดินเท้าขึ้นลงเขาเป็นชั่วโมง บางคนตื่นตีห้าเพื่อจะทันเข้าแถวแปดโมง และในบางฤดูกาล พวกเขาต้องย้ายมาอยู่หอพักเพราะฝนทำให้กลับบ้านไม่ได้

การมาโรงเรียนไม่ใช่เรื่องปกติที่ใคร ๆ ก็ทำได้ แต่มันคือการตัดสินใจซ้ำ ๆ ทุกเช้าว่า ‘จะไปต่อดีไหม’ แม้ไม่มีใครบังคับ แม้ไม่มีรองเท้ากันน้ำ แม้กระเป๋าจะเปียกทุกวัน

และนั่นเอง ที่ทำให้ ‘การได้เรียน’ สำหรับเด็กบางคน ไม่ใช่สิทธิ แต่เป็นสิ่งที่ต้องแลกมาด้วยความพยายามทั้งหมดที่เด็กตัวเล็ก ๆ หนึ่งคนจะมี

เมื่อห้องเรียนกลายเป็นภูมิประเทศของความหลากหลาย

โรงเรียนอุ้มผางวิทยาคมรองรับนักเรียนทั้งแบบไปกลับและหอพัก แต่ละเช้าวันจันทร์ ห้องเรียนที่นี่ไม่ได้เต็มไปด้วยเด็กในเครื่องแบบเหมือนกันหมด หากแต่คือภาพสะท้อนของชนเผ่าหลากหลายที่อาศัยอยู่บนผืนดอยเดียวกัน กะเหรี่ยง ม้ง พม่า และไทยเหนือ

เด็กกะเหรี่ยงเติบโตมากับภูเขาและเสียงลม ใช้ชีวิตเงียบ เรียบง่าย ไม่เร่งรีบ ไม่ทะเยอทะยาน พวกเขาเชื่อในความสงบมากกว่าการแข่งขัน

เด็กม้งมีความเป็นนักเรียนโดยธรรมชาติ พวกเขาอยากรู้อยากเห็น สนุกกับการเรียนรู้ และมีวินัยในการฝึกฝน เป็นกลุ่มที่ครูหลายคนบอกว่า ‘ถึงไม่เก่งตอนเริ่มต้น แต่ไม่มีใครหยุดอยู่กับที่’

เด็กพม่า ส่วนใหญ่อพยพตามครอบครัวมาอยู่ในอุ้มผางด้วยสถานะที่ไม่มั่นคง ชีวิตของพวกเขาคือการดิ้นรนในทุกวัน ทั้งการใช้แรงงานรายวันและการอยู่ในพื้นที่ที่ไม่มีสัญชาติรองรับ พวกเขาอ่อนน้อม ถ่อมตน และใช้ชีวิตด้วยความระมัดระวัง

เด็กไทยเหนือ บางส่วนมีพ่อแม่เป็นข้าราชการหรือเจ้าหน้าที่รัฐ บางครอบครัวก็ทำไร่ทำนาในพื้นที่สูง จึงมีฐานะทางสังคมที่หลากหลายกว่าเพื่อนกลุ่มอื่น ๆ ในโรงเรียนเดียวกัน

แม้จะเติบโตจากบริบทที่แตกต่าง พูดกันคนละภาษา นับถือคนละความเชื่อ และฝันกันคนละแบบ แต่เมื่อถึงเวลาขึ้นแถวเคารพธงชาติ เด็กทั้งสี่กลุ่มก็ยืนอยู่ในสนามเดียวกัน ยืนบนความหวังเดียวกันว่าจะมีวันหนึ่งที่ชีวิตของพวกเขาจะดีขึ้น

การรวมตัวของเด็กทั้ง 4 กลุ่มชาติพันธุ์ในโรงเรียนแห่งเดียวกัน ทำให้โรงเรียนอุ้มผางวิทยาคมไม่ได้เป็นเพียงพื้นที่การศึกษา แต่เป็นเวทีแห่งการเรียนรู้เรื่อง ‘การอยู่ร่วมกันบทความหลากหลาย’ ในทุก ๆ วัน

พวกเขาอาจพูดกันคนละสำเนียง แต่เข้าใจหัวใจกันผ่านการแบ่งข้าวเที่ยง การซักผ้าร่วมกันหลังเลิกเรียน หรือการยืมรองเท้ากันในวันที่ลืมเอามา

ที่นี่คือห้องเรียนที่ไม่ได้สอนแค่ภาษาไทยหรือคณิตศาสตร์ แต่สอนวิชาที่ไม่มีในตำรา วิชาการเติบโตท่ามกลางความแตกต่าง

เมื่อมากกว่าเรื่องถนนหนทาง คือเรื่องของใจ

อุ้มผางไม่ได้ขาดเพียงถนนดี ๆ แต่ยังขาดอินเทอร์เน็ต ไฟฟ้า น้ำประปา และโอกาสในการมองเห็นแบบอย่างของความสำเร็จ

บ้านบางหลังไม่มีไฟฟ้าใช้หลังหกโมงเย็น ไม่มีสัญญาณโทรศัพท์ให้โทรกลับบ้าน ไม่มีร้านหนังสือหรืออินเทอร์เน็ตให้เสิร์ชคำว่า “ความฝัน” เด็กบางคนไม่รู้ด้วยซ้ำว่ามีอาชีพอะไรบ้างในโลกใบนี้นอกจากสิ่งที่เห็นอยู่รอบตัว ไร่ พรวนดิน แบกของ รับจ้างรายวัน

หลายครอบครัวไม่มีรายได้แน่นอน ฤดูเก็บเกี่ยวดีเท่ากับมีข้าวกินตลอดปี ฤดูแล้งแปลว่าต้องอดออมแม้แต่ค่ารถมาโรงเรียน บางคนไม่มีรองเท้า ไม่มีเงินซื้ออุปกรณ์การเรียน บางคนเลือกหยุดเรียนเพื่อแบ่งเบาภาระที่บ้าน

แต่สิ่งที่ขาดที่สุดในบางครั้ง ไม่ใช่ข้าวของหรือบริการสาธารณะ แต่คือ ‘ความหวัง’ ความเชื่อว่าเด็กอย่างเราจะไปได้ไกลกว่านี้ ถ้ามีใครสักคนเชื่อในเรา

เพราะฉะนั้น สิ่งที่โรงเรียนอุ้มผางวิทยาคมต้องทำ จึงไม่ใช่แค่สอนให้เขียน อ่าน หรือสอบผ่าน แต่ต้อง ‘ต่อไฟในใจ’ ให้เด็กกลุ่มนี้ทุกวัน ท่ามกลางสภาพแวดล้อมที่บอกพวกเขาซ้ำ ๆ ว่า “เท่านี้ก็ดีแล้ว”

เมื่อครูป๋อมคือผู้ที่ไม่ได้แค่สอน แต่ลงมือเย็บปะชีวิตของเด็กด้วยมือเปล่า

ครูภัทรชัย สุขุมวัฒนะ หรือที่นักเรียนเรียกว่าครูป๋อม ไม่ได้จบครูมาโดยตรง แต่ด้วยแรงขับจากหัวใจ เขาเลือกจะออกจากโรงงาน เพื่อกลับมาเริ่มต้นชีวิตใหม่ในโรงเรียนบนดอย ในพื้นที่ที่หลายคนไม่อยากมา แต่เขากลับรู้สึกว่า “นี่แหละที่เราควรอยู่”

ครูป๋อมไม่เคยมีห้องทำงานเป็นของตัวเอง แต่มีห้องนอนเด็กหอที่ต้องดูแล มีถนนลูกรังที่ต้องขี่รถไปเยี่ยมบ้าน และมีชีวิตเล็ก ๆ หลายสิบชีวิตที่ต้องซ่อมแซมด้วยมือเปล่า

เขาไม่ได้สอนแค่ในห้องเรียน แต่สอนผ่านการใช้ชีวิตร่วมกัน ล้างจานด้วยกัน ซักผ้าด้วยกัน พาเด็กไปแสดงหาเงินค่าขนม และฝึกให้เขาเขียนจดหมายขอทุนอย่างภาคภูมิ แม้จะมีแค่ดินสอกับกระดาษธรรมดา

ในวันธรรมดา เขาเป็นครูผู้สอนวิชา ในวันหยุด เขาเป็นครูหอที่ต้องคอยซับน้ำตา และในวันที่เด็กคิดจะลาออกเพราะท้อแท้ เขากลายเป็นคนที่กอดพวกเขาไว้ได้ทัน

สิ่งที่ครูป๋อมทำอาจไม่เปลี่ยนประเทศ แต่เปลี่ยนชีวิตเด็กคนหนึ่งได้ และในพื้นที่ที่รัฐยังมาไม่ถึง “ครู” คนหนึ่งแบบเขา คือโครงสร้างพื้นฐานที่จำเป็นที่สุดเท่าที่เด็กคนหนึ่งจะมีได้

เมื่อทุนอุปถัมภ์และธนาคารโรงเรียน คือ เครื่องมือแห่งความหวัง

หนึ่งในหัวใจของระบบสนับสนุนเด็กในโรงเรียนนี้คือ “ทุนพ่อแม่อุปถัมภ์” ซึ่งครูป๋อมและทีมสร้างขึ้นจากความเชื่อว่า หากรัฐยังมาไม่ถึง บางทีคนธรรมดาก็ส่งต่อโอกาสให้กันได้

หนึ่งในเรื่องที่ครูป๋อมเล่าให้ฟังเสมอ คือเรื่องของ ‘ฟ้า’ (นามสมมติ) เด็กหญิงม้งที่เคยเกือบหลุดจากระบบการศึกษา เพราะพ่อแม่ต้องย้ายงานบ่อย ไม่มีรายได้แน่นอน และมีน้องเล็กอีกสามคนที่ต้องดูแล

ฟ้าเคยหายไปจากโรงเรียนหนึ่งสัปดาห์เต็ม ไม่มีใครติดต่อได้ เพราะบ้านของเธอไม่มีสัญญาณโทรศัพท์ ไม่มีไฟฟ้าใช้หลังหกโมงเย็น ครูป๋อมขี่มอเตอร์ไซค์ไปตามถึงบ้านกลางป่า ระยะทางที่คนทั่วไปใช้เวลาชั่วโมงกว่า เขาใช้เวลาเกือบครึ่งวัน เพราะฝนตกหนัก ถนนกลายเป็นทางโคลน

เมื่อไปถึง ครูไม่พูดเรื่องการบ้านหรือการขาดเรียน แต่ถามว่า “หนูยังอยากเรียนอยู่ไหม” และเด็กหญิงก็ตอบเสียงเบา ๆ ว่า “หนูอยากเรียนค่ะ แต่หนูไม่มีรองเท้า ไม่มีเงินเลยค่ะครู”

วันถัดมา ฟ้ากลับมาโรงเรียนพร้อมรองเท้าที่มีรอยซ่อม และทุน 300 บาทจากโครงการพ่อแม่อุปถัมภ์ เธอเริ่มออมเงินกับธนาคารโรงเรียน และกลายเป็นเด็กที่ขยันที่สุดในหอพัก ทุกเย็นจะเห็นเธออ่านหนังสือให้เพื่อนฟังข้างกองไฟ

วันนี้ ฟ้าอยู่ชั้น ม.5 เธอมีเงินออมเกือบ 8,000 บาท และยังส่งจดหมายขอบคุณผู้มีอุปการะคุณทุกเดือนอย่างสม่ำเสมอ

เด็กแต่ละคนจะเขียนจดหมายด้วยลายมือตัวบรรจง บอกเล่าเรื่องราวของตนเอง ชีวิตที่บ้านเป็นอย่างไร พ่อแม่ทำอาชีพอะไร มีพี่น้องกี่คน เคยฝันอะไร และกำลังขาดอะไรอยู่ พวกเขาไม่ได้เขียนเพื่อขอความสงสาร แต่เขียนเพื่อส่งเสียงว่าพวกเขายังอยากไปต่อ

ครูคือสะพานที่คัดเลือกจดหมายนั้น ส่งต่อถึงมือของผู้ที่พร้อมจะอุปการะ บางคนช่วยปีเดียว บางคนช่วยจนจบ ม.6 และบางคนที่เคยเป็นผู้รับทุน กลับมาในวันที่มีงาน มีรายได้ แล้วกลายเป็นผู้ให้รุ่นใหม่

จากทุนเดือนละ 300 บาทที่ดูเหมือนไม่มาก กลับเป็นเหมือนน้ำหยดที่ต่อชีวิตการเรียนไว้ได้อย่างมั่นคง บางคนเก็บสะสมตลอดช่วงมัธยมจนมีเงินหลักหมื่นไว้เป็นทุนเรียนต่อระดับมหาวิทยาลัย ไม่ต้องกู้ ไม่ต้องขอ ไม่ต้องรอพ่อแม่

และเพื่อเติมเต็มการเรียนรู้เรื่องการเงิน โรงเรียนจึงจัดตั้ง “ธนาคารโรงเรียน” ที่เปิดให้เด็กได้ออมจริง บริหารจัดการเองจริง มีสมุดบัญชีจริง และมีบทเรียนเรื่องการรู้คุณค่าของเงินทุกบาทที่หามาได้เอง

เมื่อเด็กเห็นตัวเลขในสมุดบัญชีเพิ่มขึ้นจากน้ำพักน้ำแรงของตนเอง มันไม่ใช่แค่เงิน แต่มันคือเครื่องยืนยันว่าเขากำลังเดินอยู่บนเส้นทางที่ปลอดภัยกว่าเดิมทีละก้าว

และทั้งหมดนี้ไม่ได้เกิดขึ้นจากโครงการใหญ่ของรัฐ แต่มาจากมือครู และหัวใจของคนธรรมดาที่เชื่อว่า โอกาสนั้นผลิตซ้ำได้ ถ้าเราลงมือจริง

เมื่อความหวังเดินทางสองทาง

ครูไม่ได้แค่ให้ความรู้ แต่ให้ความมั่นใจ โดยเฉพาะกับเด็กชาติพันธุ์ที่ต้องเรียนรู้ทุกอย่างในภาษาที่ไม่ใช่ของตัวเอง เด็กหลายคนพูดไทยไม่ชัด เขียนไม่คล่อง อ่านช้า และเมื่อพวกเขาถูกล้อเลียนจากเพื่อน หรือถูกตั้งคำถามจากสังคมว่า “จะเรียนไปทำไม” เสียงเหล่านั้นค่อย ๆ กัดกินความมั่นใจที่เหลืออยู่เพียงน้อยนิด

แต่ครูป๋อมไม่ปล่อยให้เสียงพวกนั้นเป็นของจริง เขาบอกกับเด็กทุกคนว่า ภาษาไทยไม่ใช่ภาษาของพวกเขาตั้งแต่เกิด และไม่มีใครควรถูกตัดสินด้วยสิ่งที่ไม่เคยถูกสอนมาอย่างเท่าเทียม

“ครูยังพูดภาษาอังกฤษไม่ชัดเลย แล้วหนูจะพูดไทยไม่ชัดบ้างไม่ได้หรือ?” เขาหัวเราะเบา ๆ กับเด็กที่กำลังกลั้นน้ำตา นั่นคือวิธีที่ครูเย็บแผลเล็ก ๆ ที่ซ่อนอยู่ในใจเด็กอย่างไม่โอ้อวด

เขาย้ำเสมอว่า ชีวิตไม่ใช่สนามสอบที่วัดกันแค่คะแนน แต่คือเส้นทางที่ต้องใช้ทักษะชีวิตอย่างการฟัง เข้าใจ และยืนหยัดในแบบของตัวเอง

เด็กบางคนเก่งเรื่องดูแลคนอื่น เก่งงานช่าง งานฝีมือ หรือการเป็นผู้นำในกิจกรรมหมู่คณะ ครูป๋องจะย้ำกับพวกเขาว่า “ความเก่งของหนู อาจไม่ได้อยู่ในห้องสอบ แต่มันอยู่ในมือ อยู่ในหัวใจ และอยู่ในสิ่งที่คนอื่นพึ่งพาได้”

เมื่อครูมองเห็นแบบนั้น เด็กจึงกล้ากลับมามองตัวเองใหม่ และนั่นทำให้ความหวังไม่เดินทางทางเดียวจากครูสู่เด็ก แต่เดินกลับมาจากเด็ก สู่หัวใจของครูด้วย

เมื่อ“ยังมีเด็กดี ๆ ที่รอโอกาสอยู่เสมอ”

ในวันที่ครูเหนื่อยกับการให้แล้วไม่ได้รับ วันที่บางคนไม่กลับมาเรียนแม้จะมีทุกอย่างให้แล้ว วันที่ความพยายามของครูเหมือนจะไร้เสียงตอบรับ ครูป๋อมบอกตัวเองว่า ยังมีเด็กอีกหลายคนที่พร้อมจะคว้าโอกาสนั้นไว้ แม้ไม่มีใครเรียก แม้ไม่มีใครเห็น

เขาเล่าเรื่องของ “เอ็ม” เด็กชายกะเหรี่ยงที่เคยเป็นเด็กหอพักเงียบ ๆ คนหนึ่ง เอ็มไม่พูดมาก ไม่ได้โดดเด่นในห้องเรียน แต่เป็นคนที่ล้างจานเสร็จคนสุดท้ายทุกเย็น คอยเก็บจานของเพื่อนเงียบ ๆ และไม่เคยขออะไรจากใคร

ครูป๋อมเห็นสิ่งเล็ก ๆ นั้น และเลือกให้เอ็มเป็นหนึ่งในคนที่ได้รับทุน แม้เอ็มจะไม่เคยขอ เขาเริ่มมีรอยยิ้มมากขึ้น กล้าพูดในที่ประชุมหอพัก และเป็นคนที่เพื่อนเริ่มหันมาขอคำแนะนำเรื่องงานฝีมือบ้าง

หลังเรียนจบ ม.6 เอ็มไม่ได้ไปมหาวิทยาลัย แต่เลือกทำงานในร้านสะดวกซื้อในตัวอำเภอเพื่อเก็บเงินส่งน้องเรียน และดูแลแม่ที่ป่วย เขายังส่งข้อความมาหาครูป๋อมในวันครูทุกปี พร้อมคำว่า “ขอบคุณครับ ครูช่วยผมไว้จริง ๆ”

สำหรับครูป๋อม การได้เห็นเด็กคนหนึ่งยืนด้วยลำแข้งของตัวเอง แม้จะไม่ใช่บนเวที แต่ยืนอยู่ในชีวิตของเขาเองอย่างมั่นคง คือรางวัลที่ไม่มีคำประกาศเกียรติคุณใดมอบให้ได้เท่า

เมื่อเด็กในหุบเขาที่มีหัวใจสูงเทียมฟ้า

อุ้มผางอาจยังไม่มีถนนลาดยางทุกสาย แต่มีครูอย่างครูป๋อม มีเด็กที่แม้จะไม่มีไฟฟ้าใช้ แต่มีประกายบางอย่างในดวงตา ประกายที่เกิดจากการได้ถูกมองเห็น ได้ถูกยื่นมือ และได้รู้ว่าเขาเองก็สำคัญไม่แพ้ใครในประเทศนี้

บางครั้งแรงบันดาลใจไม่มาจากคำคมในหนังสือ หรือโพสต์ไวรัลในโซเชียลมีเดีย แต่มาจากภาพเล็ก ๆ ที่ไม่มีใครเห็น เช่น เด็กคนหนึ่งที่เดินลุยโคลนมาถึงโรงเรียน พร้อมเสื้อที่ยังเปียกฝน กับแววตาที่ยังไม่ยอมแพ้

มันอาจเป็นเด็กหญิงที่เขียนจดหมายขอทุนด้วยลายมือที่ยังสะกดไม่คล่อง หรือเด็กชายที่ซ่อมรองเท้าเองเพราะไม่อยากรบกวนพ่อแม่ มันคือสิ่งเล็ก ๆ ที่บอกว่า “หนูยังอยากเรียนอยู่”

และเบื้องหลังภาพเหล่านั้น มีครูอยู่คนหนึ่ง ที่ยอมขี่มอเตอร์ไซค์ขึ้นเขาในวันที่ฝนตกหนัก เพื่อแค่จะถามเด็กว่า “ยังอยากเรียนอยู่ไหม”

ถ้ามีใครสักคน…ยอมเดินไปกับเด็กคนนั้นแม้เส้นทางจะยังไม่พร้อม เราก็จะได้เห็นเด็กในหุบเขา ก้าวเดินออกมาด้วยหัวใจที่สูงเทียมฟ้า

เพราะบางครั้ง สิ่งที่เปลี่ยนอนาคต ไม่ใช่นโยบายใหญ่โต แต่คือความเชื่อเล็ก ๆ ของใครคนหนึ่ง ว่าเด็กทุกคน…มีสิทธิจะฝัน

The post ถนนยังไม่ถึง แต่ครูไปถึงแล้ว : บทสัมภาษณ์​ ภัทรชัย สุขุมวัฒนะ โรงเรียนอุ้มผางวิทยาคม กับเส้นทางการศึกษาของเด็กชาติพันธุ์ในพื้นที่ที่รถยังไปไม่ถึง first appeared on กสศ..

เด็กผู้ชายสองคนพูดกับครูประจำชั้นแบบนั้น หลังจากเห็นคลิปช่างบาร์เบอร์เท่ ๆ ในโซเชียลมีเดีย แล้ววันถัดมา ผู้อำนวยการก็สั่งซื้อปัตตาเลี่ยน 4 ตัว

นั่นไม่ใช่แค่อุปกรณ์ แต่คือคำตอบของโรงเรียนแห่งหนึ่งที่อยู่บนพื้นที่ชายแดนไทย-เมียนมาร์ ในอำเภอพบพระ จังหวัดตาก โรงเรียนที่เลือกจะฟังเสียงเล็ก ๆ อย่างจริงจัง ไม่ได้แค่ยื่นโอกาสให้ตามหน้าที่ แต่กำลังพยายามทำให้คำว่า “โอกาส” มีรูปร่าง มีที่ยืน มีอุณหภูมิที่อบอุ่นพอจะให้เด็กคนหนึ่งรู้สึกว่าชีวิตยังมีทางไปต่อ

โรงเรียนห้วยน้ำนักวิทยา โรงเรียนขยายโอกาสทางการศึกษาที่ไม่ได้แค่ “ขยายโอกาส” ตามคำสั่งนโยบาย แต่ขยายมันลงลึกไปถึงใจของเด็กจริง ๆ

โรงเรียนแห่งนี้ตั้งอยู่ในพื้นที่สูงของอำเภอพบพระ จังหวัดตาก ใกล้ชายแดนไทย-เมียนมาร์ เส้นทางขึ้นสู่โรงเรียนเต็มไปด้วยโค้งคดและภูเขาสลับซับซ้อน ผู้คนในชุมชนส่วนใหญ่เป็นกลุ่มชาติพันธุ์ เช่น ปกาเกอะญอ และพูดภาษาท้องถิ่นเป็นหลัก การเดินทางไม่สะดวก โรงเรียนจึงกลายเป็นเหมือนศูนย์กลางของทั้งการเรียนรู้และการใช้ชีวิตของเด็ก ๆ ที่นี่ เพราะเมื่อเด็กไม่ได้เดินเข้าเมืองเพื่อเรียนต่อ โอกาสที่จะได้รับการศึกษาจึงต้องถูกสร้างขึ้นตรงที่พวกเขาอยู่ ไม่ใช่รอให้พวกเขาเดินไปหา

เด็กบางคนไม่มีโอกาสได้โตตามวัย เพราะถูกบังคับเร่งโต

“รายได้ในครอบครัวไม่แน่นอน บางบ้านมีลูกสามสี่คน รายรับปีหนึ่งก็ไม่พอจะส่งเรียนทั้งหมด”

ผอ.อดิเรก คำเป็กเครือ เล่าถึงสภาพพื้นที่ในชุมชนเกษตรกรรมที่เด็กต้องออกไปช่วยทำไร่ รับจ้างเล็ก ๆ น้อย ๆ หรือบางคนก็เลือกที่จะหยุดเรียนเพราะเห็นว่าไปทำงานแล้วมีเงินมาเลี้ยงตัวเองได้เลย รายได้ที่มาจากแรงงานเด็กเหล่านี้ไม่สูงนัก บางครั้งไม่ถึงเกณฑ์ขั้นต่ำตามกฎหมาย แต่ในครอบครัวที่ลำพังจะหาค่าข้าวยังลำบาก การมีใครสักคนหาเงินได้แม้เพียงเล็กน้อยก็มีความหมาย นั่นจึงกลายเป็นเหตุผลที่เด็กจำนวนมากไม่ได้อยู่ในโรงเรียน ไม่ใช่เพราะเขาไม่รักการเรียน แต่เพราะการอยู่รอดของครอบครัวมักมาก่อนเสมอ

เด็กบางคนไม่อยู่กับพ่อแม่ แต่อยู่กับตายาย ญาติพี่น้องที่ไม่มีเวลาพาไปโรงเรียน ไม่มีแม้แต่จะหาข้าวเช้าให้กิน

พอหลุดจากห้องเรียนไปสักพัก พอกลับมาไม่ได้ เขาก็จะกลายเป็น “เด็กนอกระบบ” โดยไม่รู้ตัว

โรงเรียนยังอยู่ตรงนี้ และอยากให้เด็กๆ มาอยู่ด้วยกัน

“เราจะไม่ตัดเด็กออกจากระบบ เพียงเพราะเขาขาดเรียนตามเกณฑ์ เราต้องหาทางให้เขากลับมาได้เสมอ”

โรงเรียนใช้การเยี่ยมบ้าน 100% เป็นเครื่องมือสำคัญ เพื่อลงไปเห็นชีวิตจริงของเด็กแต่ละคน บางคนไม่มีอาหารเช้า โรงเรียนก็เตรียมไว้ให้ บางคนไม่มีเงินเรียน โรงเรียนก็หาทุนจาก กสศ. หรือจากกองทุนที่ครูร่วมกันสร้างไว้ให้ ทุกบ้านที่ครูไปถึง ไม่ใช่แค่การเก็บข้อมูล แต่คือการเชื่อมใจ เชื่อมความไว้ใจ เพื่อบอกกับเด็กและผู้ปกครองว่า “โรงเรียนยังอยู่ตรงนี้ และยังอยากให้เด็ก ๆ มาอยู่ตรงนี้ด้วยกัน”

เด็กที่มีปัญหาวัยรุ่น ท้องก่อนวัย ทำงานก่อนจบ ผอ.อดิเรกไม่พูดเรื่อง “การให้ออกจากระบบ” แต่พูดเรื่อง “ทางเลือก” ว่าจะกลับมาเรียนแบบไหนได้บ้าง จะเรียนออนไลน์ ออนแฮนด์ หรือมีครูไปติดตามเป็นพิเศษก็ได้

เสียงเด็กแค่คนสองคนก็มีความหมาย

“ผมอยากเป็นช่างตัดผม”

ผอ.อดิเรกจำเสียงเด็กคู่นั้นได้ขึ้นใจ และตัดสินใจทันทีว่าจะหาพื้นที่ให้เด็กฝึก เสียงที่บางที่อาจเบาเกินไปจะถูกได้ยิน กลับกลายเป็นจุดเริ่มต้นของคลาสเรียนพิเศษที่เกิดขึ้นนอกตารางวิชา ไม่ต้องมีตำรา ไม่ต้องมีคะแนน แต่มีความภาคภูมิใจของเด็กคนหนึ่งเป็นผลการเรียนที่ดีที่สุด

ทุกวันพฤหัสบดี เด็ก 4-5 คนจะกลายเป็น “ช่างตัดผมจิตอาสา” ให้กับผู้สูงอายุและผู้ป่วยติดเตียงในชุมชน ผอ.บอกว่านี่คือวิธีที่ทำให้เด็กมีศักดิ์ศรี ได้รู้ว่าทักษะของเขามีประโยชน์ และมีคนต้องการ

โรงเรียนยังมีการสอนนวดแผนไทย ทำลูกประคบ ผ้าพิมพ์ใบไม้ ทอผ้ากะเหรี่ยง ทำเบเกอรี่ เกษตรกรรม และอีกหลายกิจกรรมที่เริ่มต้นจากคำว่า “ผมอยากลอง” “หนูอยากทำ”  ทุกทักษะอาชีพที่เปิดให้เด็กได้ลงมือทำ ล้วนเป็นการบอกว่า “แม้โลกไม่ให้พื้นที่กับความฝัน แต่โรงเรียนจะหาพื้นที่ตรงนั้นให้ได้”

ถ้าอยากให้เด็กอยู่ เราต้องเปลี่ยนโรงเรียนให้เป็นที่ที่เขาอยากมา

“ถ้าครูอยู่ได้ เด็กก็อยู่ได้”

ผอ.อดิเรกพูดถึงระบบการดูแลครูว่า ถ้าครูอยู่โรงเรียนนี้ได้นานพอ เด็กจะรู้สึกปลอดภัย ผูกพัน และอยากมาโรงเรียน ในโรงเรียนชนบท ครูบางคนย้ายออกภายในเวลาไม่ถึงสองปี ทำให้เด็กต้องเปลี่ยนครูบ่อย ๆ ซึ่งกระทบกับทั้งการเรียนรู้และความไว้วางใจ ผอ.เลือกจะดูแลครูเหมือนที่ครูดูแลเด็ก ลดอุปสรรค ลดความรู้สึกโดดเดี่ยว เพื่อให้ครูอยู่ต่อได้นานพอจะเป็น “ผู้ใหญ่คนหนึ่ง” ที่เด็กพึ่งพาได้จริง

เขาเชื่อว่าครูคือจุดตั้งต้นของความเปลี่ยนแปลงในโรงเรียน และการดูแลครูให้สามารถใช้ชีวิตได้อย่างมั่นคงในพื้นที่ห่างไกล คือการลงทุนระยะยาวที่คุ้มค่าที่สุด เด็กคนหนึ่งอาจลุกขึ้นมาเรียนรู้สิ่งใหม่ เพราะเขารู้ว่าจะมีครูคนเดิมคอยรอ คอยสังเกต คอยถามไถ่ และคอยอยู่ข้างเขาในวันที่ไม่มั่นใจ ผอ.อดิเรกจึงใช้ทุกวิธี ตั้งแต่จัดหาที่พัก ซ่อมแซมบ้านพักครู หาอุปกรณ์ช่วยสอน จัดตารางให้ยืดหยุ่น และออกหน้าให้ครูในทุกปัญหาเล็กน้อย เพราะเขารู้ว่า ถ้าครูรู้สึกว่า “มีคนอยู่ข้างหลัง” เขาก็จะอยู่ต่อได้ และนั่นแปลว่า เด็กจะยังมีครูที่เขารู้จักและวางใจได้อยู่

“เราไม่ใช้ครูสอนวิทยาศาสตร์ไปสอนภาษาไทย เราพยายามจัดการให้ครูแต่ละคนได้ใช้ความถนัดตัวเอง แล้วให้เขาออกแบบกิจกรรมกับเด็กเต็มที่”

เพราะความสัมพันธ์ระหว่างเด็กกับครู ไม่ได้เกิดจากการเรียนรู้วิชาเดียวกัน แต่มันเกิดจากการ “เห็นกันบ่อย ๆ และเห็นว่าเราสำคัญกับกันและกัน” เด็กบางคนอาจไม่เก่งคณิตศาสตร์ ไม่เก่งภาษาไทย แต่เขายังอยากมาโรงเรียน เพราะเขาได้พูดคุยกับครูคนเดิมทุกวัน ได้ช่วยครูทำขนมในวันพฤหัสบดี ได้เล่นฟุตซอลกับครูหลังเลิกเรียน มันคือความแนบแน่นที่ไม่ต้องมีในตำรา แต่มีอยู่จริงในชีวิตที่ซ้อนอยู่ระหว่างบทเรียน และเป็นสิ่งที่พาเด็กให้อยู่ต่อในโรงเรียน”

ความเปลี่ยนแปลงไม่ได้เริ่มจากนโยบาย แต่เริ่มจากความไว้ใจของชุมชน

วันนี้ ผู้ปกครองในชุมชนเริ่มเปลี่ยนมาใช้ภาษาไทยกลาง เพื่อให้ลูกไม่มีปมด้อยเรื่องภาษา เริ่มให้ลูกแสดงออกมากขึ้น และเริ่มเห็นว่าการศึกษานั้นเปลี่ยนชีวิตได้ กระบวนการเปลี่ยนผ่านนี้ไม่ได้เกิดจากคำบรรยายในห้องประชุม แต่จากบทสนทนาระหว่างโรงเรียนกับผู้ปกครองนับครั้งไม่ถ้วน เป็นความร่วมมือเล็ก ๆ ที่ค่อย ๆ ฝังราก เป็นชุมชนที่เริ่มเชื่อว่าเด็กของเรา ไม่จำเป็นต้องซ้ำรอยเดิมของพ่อแม่เสมอไป

เด็กจากโรงเรียนเล็ก ๆ แห่งนี้ เริ่มไปแสดงผลงานทั้งด้านศิลปะ วิทยาศาสตร์ กีฬา และการพูดในเวทีระดับประเทศ

ทั้งหมดไม่ได้เกิดจากสูตรสำเร็จ แต่มาจากการทำงานร่วมกันระหว่างครู ชุมชน และเด็ก ๆ ไปทีละวัน

คำว่ามาสเตอร์พีซในแบบของครู

“เด็ก 3 คนที่ทำผ้าได้ เด็ก 7 คนที่เก่งฟุตซอล เด็ก 1 คนที่พูดได้ 3 ภาษา ทั้งหมดนี้คือมาสเตอร์พีซของครู”

มาสเตอร์พีซของครูที่นี่ไม่ใช่รางวัล ไม่ใช่ตำแหน่ง แต่คือชีวิตเด็กที่เดินต่อได้ ด้วยแรงบันดาลใจจากใครสักคนที่ยืนอยู่ข้างหลัง ครูคนหนึ่งที่ไม่ได้หวังให้เด็กเก่งเหมือนกัน แต่ดีใจทุกครั้งที่เห็นเด็กคนหนึ่งรู้สึกว่าตัวเอง “ทำได้” แม้จะไม่ใช่ในบทเรียนที่สอบได้เต็มร้อยก็ตาม

มาสเตอร์พีซในสายตาครู ไม่ได้เกิดจากความสมบูรณ์แบบ แต่เกิดจากรอยยิ้มเล็ก ๆ ของเด็กที่เคยหมดหวัง แล้ววันหนึ่งลุกขึ้นมาเชื่อในตัวเองอีกครั้ง ครูบางคนอาจไม่มีชื่อติดบอร์ด ไม่มีเหรียญเกียรติยศ แต่เขาได้สร้างบางสิ่งที่ยิ่งใหญ่กว่า คือชีวิตเด็กคนหนึ่งที่ไม่ยอมแพ้ เพราะเคยมีผู้ใหญ่คนหนึ่งที่ไม่ยอมปล่อยมือเขาไป

The post โรงเรียนเล็กบนดอย กับภารกิจดูแลชีวิตมากกว่าวิชา : บทสัมภาษณ์​ อดิเรก คำเป็กเครือ ผู้อำนวยการโรงเรียนห้วยน้ำนักวิทยา first appeared on กสศ..

“น่านโมเดล” นับเป็นอีกตัวอย่างความสำเร็จที่เริ่มเห็นผลชัดเจน  เพราะการผนึกกำลังของภาคส่วนต่าง ๆ ที่หนุนเสริมซึ่งกันและกัน

เมื่อวันที่ 13 มิถุนายน  2564 กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.) ร่วมกับศูนย์การศึกษาพิเศษจังหวัดน่าน มูลนิธิรักษ์ไทย จัดเสวนาถอดบทเรียน “เจาะลึกน่านโมเดล พื้นที่ทดลอง ปฏิรูปการเรียนรู้ เพื่อเด็กนอกระบบที่มีความต้องการพิเศษ”  

เริ่มจากภาพรวมในพื้นที่ ดร.เนตรดาว ยั่งยุบล ผู้ประสานงานโครงการเครือข่ายเชิงพื้นที่เพื่อพัฒนาครูและเด็กนอกระบบการศึกษา กล่าวว่า 

“กสศ. ตระหนักถึงการช่วยเหลือเด็กนอกระบบการศึกษาซึ่งมีอยู่ประมาณ 4 แสนคน จึงได้คิดพัฒนาโครงการพัฒนาครูและเด็กนอกระบบการศึกษา มีทั้งหมด 66 โครงการทำงานใน 74 จังหวัด ตั้งเป้าดูแลเด็ก 35,000 คน ซึ่งดำเนินการไปแล้วกว่า 90%  โดยกลุ่มเด็กที่มีความต้องการพิเศษทั้งด้านร่างกายและจิตใจประมาณ 1,300 คน  ถือเป็นหนึ่งในกลุ่มที่ทางโครงการเข้าไปดูแลช่วยเหลือ” 

การทำงานเริ่มต้นจาก กระบวนการค้นหากลุ่มเป้าหมาย สร้างเป้าหมายร่วม วิเคราะห์สถานการณ์ความรุนแรงของปัญหาระดับพื้นที่ เก็บข้อมูลเด็กและครู  นำไปสู่การสรุปผล 

โดยจะวิเคราะห์เป็นรายบุคคล เพื่อนำไปสู่การพัฒนาทักษะชีวิต ทักษะอาชีพ ที่เป็นรูปธรรม สร้างพื้นที่ปลอดภัยให้เด็ก มีระบบส่งต่อการช่วยเหลือ ทั้งศูนย์การศึกษาพิเศษระดับพื้นที่ สหวิชาชีพ การดูแลความเจ็บป่วยทางด้านร่างกายและจิตใจ ไปจนถึงปัญหาเรื่องการศึกษา  ที่แต่ละพื้นที่จะต้องร่วมกันออกแบบการทำงาน เพราะการทำงานหน่วยเดียวไม่อาจสำเร็จ ต้องใช้หลายหน่วยงานช่วยกัน

เริ่มต้นจากฐานข้อมูลระบบสารสนเทศ
สู่การจัดการศึกษารายบุคคลที่เหมาะสม

โมเดลการทำงานมีจุดเริ่มต้นจากภาครัฐ คือศูนย์การศึกษาพิเศษ จังหวัดน่าน ภาคประชาสังคมคือมูลนิธิรักษ์ไทย  ร่วมกับ กสศ. มีอาสาสมัคร ครูพี่เลี้ยง และที่ถือเป็นหัวใจสำคัญของโครงการคือครูใน 11 อำเภอ ที่ฝ่าความยากลำบากในช่วงโควิด-19 มาด้วยกัน  

เริ่มจากฐานข้อมูลสารสนเทศที่นำไปสู่การช่วยเหลือเด็ก 50 คนได้อย่างถูกต้อง โดยที่รูปแบบการช่วยเหลือจะเป็นการศึกษารายบุคคลที่เหมาะสมกับเด็กพิเศษ และอีกส่วนคือกลไกการพัฒนาเด็ก  การฟื้นฟูสุขภาพกายใจ การบำบัดการเรียนที่บ้าน พัฒนาคุณภาพชีวิตของครอบครัว ส่งเสริมอาชีพหลากหลาย 

มีหลักสูตรสิทธิเด็กและการคุ้มครอง  กิจกรรมบำบัดพัฒนาสุขภาพจิต หลักสูตรให้พ่อแม่มีความพร้อมดูแลเด็กพิเศษ ​ในฝั่งชุมชนก็ต้องทำให้เป็นชุมชนที่ปราศจากอคติ เป็นพื้นที่ปลอดภัยสร้างสรรค์ให้เด็ก

เชื่อมการทำงานกับภาคีเครือข่าย
ด้วยเป้าหมายการช่วยเหลือเด็กนอกระบบทั้งครอบครัว

น.ส.ศรุตา เจริญพรพานิชกุล ผู้ประสานงานพื้นที่จังหวัดน่าน กล่าวว่า เป้าหมายของโครงการเน้นไปที่การสร้างคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น ให้กับกลุ่มเด็กที่มีความบกพร่องทางร่างกาย สติปัญญา จิตใจ  และพฤติกรรม  เพื่อช่วยเด็กนอกระบบทั้งครอบครัวและพัฒนาศักยภาพครูในการดูแลเด็ก

เริ่มจากการประชุมเชิงปฏิบัติการ  โดยเชิญนักจิตวิทยา ศูนย์การศึกษาพิเศษ ชมรมผู้พิการ อสม. มาประชุมร่วมกัน เพื่อหาแนวทางว่าแต่ละรายจะต้องดำเนินการอย่างไรบ้าง   “จังหวัดน่านค้นพบกลุ่มเป้าหมาย 194 คน  ​ 86% ไม่มีอาชีพ  ครอบครัวทำการเกษตร ส่วนใหญ่ไม่มีงานประจำ รับจ้างตามฤดูกาล เป็นกลุ่มชาติพันธุ์ 26 คน บางส่วนอาศัยอยู่ในพื้นที่ชุมชนไล่รื้อ พื้นที่บุกรุก ทับซ้อน พื้นที่แออัด รายได้ครอบครัวอยู่ที่ประมาณ 1,500-5,000 บาท เป็นเด็กที่ไม่เคยได้รับการศึกษาเลย 37 ครอบครัว ซึ่งมาจากปัญหาความยากจนร่วมกันปัญหาสุขภาพ  การแก้ปัญหาจะเริ่มที่เข้าไปวางแผนช่วยเหลือเด็ก วิเคราะห์​สาเหตุปัญหา ข้อจำกัด  และการช่วยเหลือ ซึ่งได้รับความร่วมมือจากภาคส่วนต่าง ๆ”

เปลี่ยนการช่วยเหลือแบบ “สังคมสงเคราะห์”
เป็นการพัฒนาเสริมสร้างเชิงอำนาจ Empowerment

ดร.มลิวัลย์ เสนาวงษ์ หัวหน้าโครงการสนับสนุนการพัฒนาครูและเด็กนอกระบบการศึกษาโดยเครือข่ายเชิงพื้นที่ภาคเหนือ (จังหวัดตาก ลำปาง น่าน) กล่าวว่า จากการทำงานที่ผ่านมา สามารถเรียกได้ว่าเป็นโมเดลการทำงานที่เริ่มเห็นผล โดยเน้นไปที่มิติทางสังคม จิตวิทยา การศึกษา และเศรษฐกิจ 

เป้าหมายคือการช่วยเหลือเด็กที่มีความต้องการพิเศษ  ซึ่งต่างจากที่ผ่านมา ที่ทำในลักษณะสังคมสงเคราะห์ แต่โครงการนี้เน้นการพัฒนาเสริมสร้างเชิงอำนาจ หรือ Empowerment  ด้วยการสนับสนุนเด็กแบบองค์รวม  

การทำงานอย่างยั่งยืนได้นั้น จะต้องให้ชุมชนเข้ามีส่วนร่วมดูแลเด็ก การพัฒนาเครือข่าย การช่วยเหลือส่งต่อ และการสร้างความตระหนักเรื่องผู้พิการ ผู้ที่มีความต้องการพิเศษ และนำไปสู่การกำหนดนโยบายของผู้มีอำนาจ  เกิดการสนับสนุนงบประมาณที่มากขึ้น

ดูแลเด็กเชิงลึกเป็นรายบุคคล
พร้อมช่วยเหลือผู้ปกครองให้ดูแลเด็กได้

นางปวริศา สิงห์อุดร ผู้อำนวยการศูนย์การศึกษาพิเศษประจำจังหวัดน่าน กล่าวว่า ศูนย์การศึกษาพิเศษทำงานร่วมกับมูลนิธิรักษ์ไทยในการช่วยเหลือเด็ก มีแนวคิดคือ ให้เข้าถึงทั้งโอกาสและความเสมอภาค 

โดยงานของศูนย์ ฯ  คือ การค้นหาเป้าหมาย/ วิเคราะห์สถานการณ์ความรุนแรงของปัญหา/ สร้างเป้าหมายร่วมในการทำงานร่วมกับเครือข่ายในพื้นที่/ วิเคราะห์ผู้มีส่วนเกี่ยวข้อง/ ออกแบบเครื่องมือการทำงาน/ เก็บข้อมูลเด็กและครูเพื่อประมวลสรุปผล /คืนข้อมูลกลับไปยังพื้นที่เพื่อออกแบบการทำงานร่วมกัน จากนั้นจึงเข้าสู่กระบวนการพัฒนา

ทางศูนย์ ฯ ได้พัฒนาศักยภาพเด็กและเยาวชนในหลายรูปแบบ โดยเฉพาะการให้โอกาสประกอบอาชีพพื้นฐานตามความสนใจ และภารกิจที่สำคัญอีกประการคือช่วยเหลือผู้ปกครอง ให้มีอาชีพ มีรายได้ และมีความสามารถในการดูแลเด็กต่อไป

“เรามีการทำงานที่ก้าวหน้า ลงไปถึงการดูแลเด็กเชิงลึกเป็นรายบุคคล โดยลงไปที่ตัวอำเภอและสร้างกระบวนการเรียนรู้ในแต่ละเคส ส่วนผู้ปกครองที่อยู่ห่างไกล เราจะให้ความช่วยเหลือ เรื่องการพาไปตรวจทางการแพทย์ เพื่อให้มีใบรับรองหรือบัตรประจำตัว การเก็บข้อมูลสารสนเทศจากการลงพื้นที่ ยังทำให้เราได้พบเด็กที่ตกหล่นจากการสำรวจในแต่ละปี ช่วงอายุตั้งแต่แรกเกิดถึง 19 ปี โดยเป็นการร่วมมือกับ พมจ. ศึกษาธิการจังหวัด และ กศน.”  นอกจากนำเด็กที่ตกสำรวจเข้ารับการส่งต่อเพื่อพัฒนาการเรียนรู้ ทางศูนย์ ฯ มีนโยบายช่วยเหลือผู้ปกครองให้มีทักษะการดูแลเด็ก   ในกรณีที่เด็กไม่สามารถเข้าเรียนได้  สำหรับพื้นที่ที่ห่างไกลมาก  ทางศูนย์ ฯ เข้าไปหาเด็กไม่ได้ทุกวัน จึงเน้นที่การให้การศึกษากับผู้ดูแล โดยอาศัยความร่วมมือจาก อบต. อบจ. หรือโรงพยาบาลจังหวัด เพื่อนำเจ้าหน้าที่จากเครือข่ายต่าง ๆ เข้าไปช่วยกันลงพื้นที่ทุกครั้ง

‘หน่วยบริการต้นแบบ’
มุ่งส่งเสริมชุมชนในพื้นที่ห่างไกลให้สามารถดูแลเด็กได้จากภายใน

ทางศูนย์ ฯ ได้วางแผนสร้าง ‘หน่วยบริการต้นแบบ’  เพื่อให้ชุมชนมีความพร้อมในการช่วยเหลือเด็กที่มีความต้องการพิเศษด้วยตัวเอง  เพราะถ้าชุมชนสามารถดูแลกันเองได้จากภายใน จะสามารถขยายผลความช่วยเหลือ ให้ตรงกับหน้าที่ของแต่ละหน่วยงานได้ตามมา

ปัญหาใหญ่คือความไม่พร้อมของผู้ปกครอง โดยเฉพาะทางด้านเศรษฐกิจ เช่น ความยากจน ครอบครัวเลี้ยงเดี่ยว หรือมีลูกหลานในครัวเรือนจำนวนมาก 

ข้อมูลเหล่านี้เป็นข้อมูลเบื้องต้นที่ทีมงานลงไปเก็บในพื้นที่ จากนั้นจึงรีดข้อมูลต่อมาว่าเด็กคนไหนมีความจำเป็นเร่งด่วน หรือเมื่อเจอเคสที่มีปัญหาหนัก ทางศูนย์ฯ จะประสาน พมจ. รพสต. ที่อยู่ใกล้ เพื่อแบ่งหน้าที่และส่งต่อความช่วยเหลือระหว่างหน่วยงาน แยกออกเป็นการดูแลปัญหาของเด็ก การดูแลปัญหาของผู้ปกครองเด็ก และการดูแลสมาชิกคนอื่น ๆ ในครอบครัว

ผอ.ศูนย์การศึกษาพิเศษ จังหวัดน่าน กล่าวว่านี่คือการสร้างเครือข่าย ที่เริ่มจากกระบวนการคัดกรองเพื่อพัฒนาระบบดูแลเด็กในพื้นที่ห่างไกล  เป้าหมายสำคัญคือต้องทำให้ผู้ปกครองเด็กมีอาชีพ มีรายได้ มีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น เมื่อนั้นเขาถึงจะพร้อมดูแลเด็กได้ จากนั้นจึงมุ่งไปที่การพัฒนาตัวเด็ก ยกระดับให้เขาช่วยเหลือตัวเองและบอกความต้องการของตัวเองได้ก่อน  แล้วระบบเครือข่ายจะทำให้คณะทำงานไปสู่เป้าหมายได้ มีผลสำเร็จที่ต่อเนื่องยิ่งขึ้น

‘ศูนย์การจัดการเรียนรู้ที่บ้าน
พัฒนากิจกรรมต่าง ๆ ที่อยู่ในวิถีชีวิตของคนทุกกลุ่ม’

น.ส.กรรณาภรณ์ สอนสมฤทธิ์ ผู้จัดการมูลนิธิรักษ์ไทยประจำจังหวัดน่าน กล่าวว่า หน้าที่ในการทำงานของมูลนิธิ ฯ คือการพัฒนาการศึกษากลุ่มสตรีนอกระบบ อายุระหว่าง 15-35 ปี ในพื้นที่กลุ่มชาติพันธุ์ 5 อำเภอด้านบนของจังหวัดน่าน ได้แก่ อำเภอปัว อำเภอเชียงกลาง อำเภอทุ่งช้าง อำเภอเฉลิมพระเกียรติ และอำเภอบ่อเกลือ

โดยใช้วิธีบูรณาการความร่วมมือกับหน่วยงานอื่น ๆ เพื่อปรับปรุงคุณภาพชีวิตของกลุ่มเป้าหมาย  เพื่อส่งเสริมให้กลุ่มเป้าหมายหรือผู้ปกครองมีรายได้เพิ่มขึ้น

“เราให้คำแนะนำผู้ปกครอง เพื่อวิเคราะห์แผนอนาคต ตั้งแต่การออกแบบแผนการเพิ่มรายได้ให้ผู้ปกครอง โดยเริ่มจากสำรวจความต้องการว่ากลุ่มเป้าหมายอยากทำอะไร ในพื้นที่มีทรัพยากรและเครือข่ายสนับสนุนใดบ้าง จากนั้นจึงนำทุนสนับสนุนเด็กและผู้ปกครองเข้าไปร่วมพัฒนาให้ตรงจุด ทางมูลนิธิ ฯ ได้มองถึงการทำโครงการพัฒนาผู้ประกอบการรายย่อย ที่จะช่วยให้ผู้ปกครองต่อยอดทางอาชีพ โดยสร้างความร่วมมือด้านการตลาด และพัฒนาคุณภาพงานให้ได้มาตรฐาน มีเอกลักษณ์ ซึ่งเรามีเครือข่ายกับภาคธุรกิจ เช่น Lazada รองรับอยู่” 

ส่วนการพัฒนาเด็กนั้น จากความร่วมมือกับ กสศ. และศูนย์การศึกษาพิเศษ ทางมูลนิธิ ฯ มีข้อมูลที่สามารถนำมาตรวจสอบกับสำนักงานสาธารณสุขและศูนย์การศึกษาประจำหมู่บ้าน เพื่อให้มั่นใจว่า จะสามารถระบุตัวตนของเด็กที่ยังไม่ได้รับการช่วยเหลือได้

คณะทำงานเห็นร่วมกันว่าจำเป็นต้องสนับสนุนให้เกิดการจัดการเรียนรู้ที่บ้าน โดยเป็นหน้าที่หลักของครูศูนย์การศึกษาพิเศษ ขณะที่ต้องเฝ้าระวังเรื่องความรุนแรงในครอบครัว เช่น ผู้เลี้ยงเด็กไม่เข้าใจความบกพร่องทางพัฒนาการ  จนเกิดการใช้ความรุนแรงลงโทษเด็ก 

อีกกรณีหนึ่งคือเรื่องการสื่อสาร เนื่องจากหลายชุมชนเป็นกลุ่มชาติพันธุ์ จึงต้องให้ความสำคัญกับเรื่องพัฒนาการสื่อสาร

Chat BOT น่านสุขใจ สื่อกลางให้คำปรึกษาบรรเทาความเครียด

ในช่วงที่ทุกคนต้องเผชิญกับภาวะวิกฤตจากโควิด-19 ทางมูลนิธิรักษ์ไทยได้ร่วมมือกับแผนกจิตเวชโรงพยาบาลน่าน พัฒนาแอปพลิเคชัน Chat BOT ‘น่านสุขใจ’ เพื่อเป็นสื่อกลางในการให้คำแนะนำสำหรับกลุ่มเป้าหมาย บรรเทาความเครียด กังวล อันจะนำไปสู่ปัญหาทางใจที่ใหญ่ขึ้นได้  ความตั้งใจของมูลนิธิ ฯ คือการพัฒนาให้เกิดศูนย์การจัดการเรียนรู้ที่บ้าน และพัฒนากิจกรรมต่าง ๆ ที่อยู่ในวิถีชีวิตของคนทุกกลุ่ม ด้วยเชื่อมั่นว่าการทำงานกับเด็กพิเศษ  ต้องให้ความสำคัญเรื่องการเพิ่มประสิทธิภาพของผู้ปกครอง โดยช่วยนำความรู้หรือทางเลือกใหม่ ๆ เข้าไปเป็นส่วนหนึ่งในการพัฒนาคุณภาพชีวิต

The post ถอดบทเรียน “น่านโมเดล” พื้นที่ทดลอง ปฏิรูปการเรียนรู้ เพื่อเด็กนอกระบบที่มีความต้องการพิเศษ first appeared on กสศ..

1. ครูเคลื่อนที่

โรงเรียนบ้านห้วยนกกก
จังหวัดตาก

จากสถานการณ์โควิด-19 ระลอกใหม่ที่มีแนวโน้มเลื่อนวันเปิดภาคเรียนอย่างไม่มีกำหนด โรงเรียนบ้านห้วยนกกก ตำบลแม่หละ อำเภอท่าสองยาง จังหวัดตาก เป็นโรงเรียนในพื้นที่ห่างไกลแม้จะไม่น่าห่วงเรื่องการแพร่ระบาดของโควิด-19 แต่ก็ไม่สามารถจัดการเรียนการสอนได้ เนื่องจากต้องปิดการเข้าออกตามมาตรการป้องกันการแพร่ระบาด

ถึงกระนั้นทางโรงเรียนจัดการศึกษาตามนโยบายในช่วงโควิด-19 แต่ก็ไม่ได้ผลดี ด้วยสภาพภูมิประเทศเป็นพื้นที่สูง มีหมู่บ้านกระจายเป็นหย่อม ครูโรงเรียนจึงได้คิดค้นวิธีแก้ปัญหาหลายรูปแบบ ทั้งให้เด็กพื้นที่ห่างไกลพักนอนและเรียนที่โรงเรียน จัดครูเคลื่อนที่สอนตามหมู่บ้าน รวมถึงคัดเลือกและมอบหมายให้ “พี่ครู” ทำหน้าที่สอนน้องในหมู่บ้าน

นายประหยัด อุสาห์รัมย์ ผู้อำนวยการโรงเรียน กล่าวว่า “โรงเรียนบ้านห้วยนกกก” จังหวัดตาก เราไม่ยอมให้การเรียนรู้ของเด็กต้องสะดุด จึงใช้แนวคิดการจัดการศึกษาแบบ ‘พี่สอนน้อง’ หรือเรียกระบบ ‘พี่ครู’ เพื่อเสริมสร้างทักษะภาษาไทยให้กับน้องซึ่งเป็นชนเผ่ากะเหรี่ยงนั้นมีพื้นฐานที่แน่นขึ้น รุ่นพี่ชั้น ม.ต้น ในหมู่บ้านที่คัดเลือกแล้วว่ามีทักษะภาษาไทยดีมาช่วยปูพื้นฐานให้น้อง ขณะเดียวกันรุ่นพี่ก็ได้ประโยชน์ในการทบทวนวิชาความรู้ไปด้วย

พื้นที่โรงเรียนบ้านห้วยนกกก รองรับนักเรียนจากหลายหมู่บ้านของชุมชนชาวกะเหรี่ยง แต่ละหมู่บ้านมีนักเรียนชั้น ป.1 – ป.4 ราว 10 – 20 คน และมีรุ่นพี่มัธยมต้นด้วย ฉะนั้นพอเกิดสถานการณ์โควิด-19 ต้นปี 2563 เมื่อปิดการเข้าออก จึงใช้วิธีการให้ครูคัดเลือกรุ่นพี่มาเป็นตัวแทนสอนน้องช่วงที่โรงเรียนเปิดไม่ได้ “อย่างแรก เราคัดเลือกรุ่นพี่ที่มีพื้นฐานการเรียนดีและมีความสามารถในการถ่ายทอดก่อนแล้วค่อยประสานผู้นำชุมชนช่วยจัดการพารุ่นพี่เหล่านั้นออกมาพบครูที่หน้าหมู่บ้าน จากนั้นครูอบรมซักซ้อมรูปแบบการสอนให้กับรุ่นพี่จนเป็นที่พอใจ แล้วรุ่นพี่ค่อยนำความรู้ไปถ่ายทอดให้กับน้อง” นายประหยัด อุสาห์รัมย์ ผู้อำนวยการโรงเรียน กล่าว

“4 จ.” หัวใจขับเคลื่อนการเรียนการสอน

พอผ่านการอบรมจากพ่อครูแม่ครูแล้ว พี่ครูก็เปิดห้องเรียนซึ่งแวดล้อมด้วยหมู่ไม้ สายลม และทิวเขา เริ่มต้นขึ้นด้วยกิจกรรมสนุกสนานก่อนนำเข้าสู่บทเรียน สร้างบรรยากาศสบาย เป็นกันเอง ก่อนถ่ายทอดวิชาความรู้ด้วยนวัตกรรม “4 จ.”

• จ.1 “จำจด” ให้น้องคัดคำลงสมุด
• จ.2 “จำอ่าน” พี่ครูสอนน้องอ่านคำศัพท์
• จ.3 “จำแจก” น้องฝึกแจกแจงลูกสะกดคำตามพยัญชนะ สระ และวรรณยุกต์ตามลำดับ
• จ.4 “จำเขียน” น้องเขียนตามคำบอก แต่งเรื่องราวจากคำที่กำหนดให้

หลังผ่านขั้นตอน 4 จ. แล้ว จะมีการทดสอบนักเรียน ผู้ที่ไม่ผ่านจะย้อนกลับไปที่ จ.1 ใหม่ในวันถัดไปจนกว่าจะแก้ไขจุดอ่อน มีความเข้าใจเพิ่มขึ้น ส่วนผู้ที่เข้าใจแล้วก็ขยับสู่บทเรียนที่ยากขึ้น และที่สำคัญต้องเรียนรู้เพื่อนำไปใช้จริงได้

“จากสถานการณ์โควิด-19 จนถึงตอนนี้ เบื้องต้นระบบพี่ครูคือสิ่งที่เรานำมาใช้เพื่อไม่ให้การเรียนของเด็กต้องหยุดโดยสิ้นเชิง อย่างน้อยให้พี่ครูช่วยปูพื้นฐานน้องไว้ก่อน พอเปิดเรียนก็มาเน้นจุดที่ยังไม่เข้าใจ ค่อยตามให้ทันจุดประสงค์การเรียนรู้รายวิชาอีกครั้ง ไม่เพียงน้องชั้นประถมที่ได้เติมเต็มวิชาความรู้ ผลพลอยได้จากระบบการสอนแบบพี่ครูคือ พี่ ๆ ก็ได้ทบทวนบทเรียนไปด้วย ขณะเดียวกันผู้บริหารโรงเรียนและครูก็ช่วยกันหาวิธีการเรียนการสอนแบบใหม่ที่เหมาะสมกับสถานการณ์มาใช้อย่างต่อเนื่อง พร้อมติดตามประเมินผลรวมถึงมีรับส่งใบงานกันทุกสัปดาห์

“เพราะถึงโรงเรียนจะยังเปิดไม่ได้ แต่ยังไงก็ตาม เด็กจะต้องไม่หยุดการเรียนรู้แม้แต่วันเดียว”

2. ครูหลังม้า

โรงเรียนล่องแพวิทยา
จังหวัดแม่ฮ่องสอน

ในพื้นที่จังหวัดแม่ฮ่องสอน โรงเรียนกระจายอยู่ตามเขาสูงทุรกันดาร ไม่มีสัญญาณอินเทอร์เน็ต ประกอบกับคนในพื้นที่มีรายได้น้อย ทำให้เข้าไม่ถึงการเรียนรู้แบบออนไลน์ จึงเกิดโครงการครูหลังม้าขึ้น ซึ่งเป็นนวัตกรรมในอดีตของแม่ฮ่องสอน โดยเปลี่ยนจากพาหนะม้าเป็นมอเตอร์ไซค์เพื่อบรรทุกสื่อการสอนแบบคละชั้นไปตามพื้นที่

นายสยาม เรืองสุกใส ผู้อำนวยการโรงเรียนล่องแพวิทยา อธิบายถึงครูหลังม้า ว่า “ครูเดินทางโดยมอเตอร์ไซค์เข้าไปกินนอนกับคนในชุมชน นำสื่อการสอนแบบฝึกการเรียนรู้ที่ไม่เหมือนกับแบบเรียนปกติไปด้วย เพราะเด็กส่วนใหญ่เป็นชาวไทยภูเขา ใช้ภาษาไทยเป็นภาษาที่สอง จึงออกแบบเนื้อหาการเรียนรู้โดยเน้นเฉพาะวิชาสำคัญ เช่น ภาษาไทย คณิตศาสตร์ วิทยาศาสตร์ ใช้สื่อการสอนที่จัดทำขึ้นมาเองเพื่อให้เหมาะกับสภาพของผู้เรียนแต่ละระดับชั้น

บางครั้งก็โหลดสื่อการสอนลงแฟลชไดรฟ์และใช้โน้ตบุ๊กของครูแทนจอทีวี ครูจะไปอยู่ตามหย่อมบ้านละ 1 สัปดาห์ พอครบกำหนดก็มีกลุ่มใหม่มาเปลี่ยนวน แต่ละหย่อมพื้นที่จนครบเนื้อหาที่เตรียมไว้”

ผู้อำนวยการโรงเรียนล่องแพวิทยากล่าวเพิ่มเติมว่า “สิ่งสำคัญสุดคือความมุ่งมั่นในการสร้างกระบวนการเรียนรู้อย่างต่อเนื่อง จึงอยากให้หน่วยงานต้นสังกัดพิจารณาปลดล็อกเรื่องระเบียบการจัดซื้อหนังสือ เพื่อให้สามารถจัดทำแบบฝึกให้สอดคล้องกับการจัดการศึกษา รวมถึงออกแบบการเรียนรู้ที่วัดผลที่แตกต่างออกไป เน้นวัดผลตามสภาพจริง ไม่ยึดตามตัวชี้วัด แต่ยึดสาระที่คิดว่าสำคัญ โดยดูจากสภาพจริง ดูชิ้นงาน ดูพัฒนาการของผู้เรียน

และพิจารณาการเปิด-ปิดสถานศึกษาตามความพร้อม หากพื้นที่ไหนมีความพร้อมก็ให้เปิดออนไซต์ ซึ่งดีกว่าเรียนอยู่ที่บ้านเพราะเรียนได้เต็มที่และใช้มาตรการควบคุมการระบาด หากพื้นที่ไหนไม่พร้อมก็ให้เรียนในรูปแบบอื่น รวมทั้งอยากให้มีการสนับสนุนเรื่องเจลล้างมือ หน้ากากอนามัย และค่าใช้จ่ายอื่น ๆ เช่น เบี้ยเลี้ยง ค่าน้ำมันสำหรับบุคลากรที่ลงพื้นที่

3. ครูอาสา

โรงเรียนบ้านตะโกล่าง
จังหวัดราชบุรี  

เนื่องจากพื้นที่ตั้งของโรงเรียนบ้านตะโกล่าง ตำบลสวนผึ้ง อำเภอสวนผึ้ง จังหวัดราชบุรี เป็นพื้นที่ห่างไกลติดขอบชายแดน ทำให้การจัดการศึกษาในช่วงโควิดระบาดเป็นไปด้วยความยากลำบาก

เมื่อมีความไม่พร้อมในเรื่องสิ่งอำนวยความสะดวกและความห่างไกล ผู้บริหารโรงเรียน ครู และชุมชนท้องถิ่นจึงต้องผนึกกำลังกันแก้ปัญหาโดยใช้รูปแบบการจัดการศึกษาแบบหย่อมบ้าน แบ่งออกเป็น 7 หย่อม ใช้พื้นที่ศาลาวัด โบสถ์คริสต์ ศูนย์การเรียนรู้เศรษฐกิจพอเพียงหมู่บ้าน เป็นแหล่งเรียนรู้ เพื่อแยกนักเรียนไม่ให้มารวมตัวกันมากเกินไป ลดการแพร่ระบาด

จากนั้นก็จัดอาสาสมัครด้านการศึกษา หรือครูอาสา ไม่ว่าจะเป็นผู้นำชุมชน อบต. นายอำเภอ ผู้ใหญ่บ้าน อสม. ผู้นำศาสนา อีกทั้งครูอาสาที่เป็นศิษย์เก่า ปราชญ์ชาวบ้าน คนในท้องถิ่นมาช่วยสอนเด็กๆ ซึ่งมีค่าตอบแทนตามความเหมาะสม

นายเฉลียว เถื่อนเภา ผู้อำนวยการโรงเรียนบ้านตะโกล่าง จังหวัดราชบุรี กล่าวว่า “จากเดิมเข้าใจกันว่าการศึกษาเป็นเรื่องของครูและโรงเรียน แต่เมื่อคนในชุมชนมาร่วมให้การศึกษากับเด็ก บางคนมาช่วยทำอาหารช่วยเลี้ยงเด็ก ช่วยคัดกรองวัดไข้ แจกหน้ากาก ทำให้คนในชุมชนได้มีโอกาสรู้จักกับเด็ก ๆ มากขึ้น เกิดการเชื่อมโยงสร้างความสัมพันธ์ที่ดีขึ้น เกิดการต่อยอด สร้างการเรียนรู้จากแหล่งเรียนรู้ในชุมชน ช่วยเติมเต็มในจุดที่ครูไม่สามารถดูแลได้ทั่วถึง โดยมีการฝึกอบรมให้กับเหล่าอาสาสมัครก่อนจะออกปฏิบัติหน้าที่”

อาสาสมัครหรือครูพี่เลี้ยงจะคอยช่วยสอนการบ้าน ช่วยตรวจการบ้าน โดยมีการแจกใบงาน พร้อมทั้งมีกิจกรรมสันทนาการบ้างเพื่อแก้ปัญหาเฉพาะหน้า ภารกิจเหล่านี้ดำเนินไปด้วยดีเพราะเกิดจากการร่วมแรงร่วมใจของคนในชุมชนทุกภาคส่วน

The post “ครู” โรงเรียนในพื้นที่พิเศษ ปรับตัวอย่างไร ช่วงโควิด-19 first appeared on กสศ..

“โครงการพัฒนาครูโรงเรียนตำรวจตระเวนชายแดนเพื่อส่งเสริมคุณภาพการศึกษาในโรงเรียนท้องถิ่นทุรกันดาร” นับเป็นความร่วมมือสามฝ่าย กสศ. กองบัญชาการตำรวจตระเวนชายแดน มหาวิทยาลัยหลายแห่ง ได้ทำให้นักเรียนใน โรงเรียนตชด.บ้านห้วยสลุง อ.แม่ระมาด จ.ตาก มีพัฒนาการเรียนรู้อย่างก้าวกระโดด อันเป็นการลดช่องว่างความเหลื่อมล้ำทางการศึกษาจากความยากจนทุรกันดารในพื้นที่ห่างไกล

รศ.ดร.วชิระ วิชชุวรนันท์ คณบดีคณะครุศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฎกำแพงเพชร กล่าวถึงโครงการพัฒนาครูโรงเรียนตชด.ว่า โครงการหลักมุ่งพัฒนาศักยภาพครู 4 เรื่อง ความรู้ในศาสตร์เชิงเนื้อหา ภาษาไทย ภาษาอังกฤษ วิทยาศาสตร์ เพิ่มเติมทักษะการเรียนการสอน เทคนิควิธีการสอน การเสริมสร้างคุณลักษณะความเป็นครูที่ดี จิตวิญญาณความเป็นครู กิจกรรมเสริมสร้างความร่วมมือระหว่างโรงเรียนกับชุมชน แต่เป้าหมายทั้งหลายทั้งปวงมุ่งพัฒนาคุณภาพนักเรียนนั่นเอง

สำหรับรูปแบบวิธีการ ได้กำหนดแผนการดำเนินงานสองเรื่องหลัก หนึ่ง พิจารณาถึงความต้องการของโรงเรียน จุดอ่อนจุดแข็งโรงเรียนคืออะไร ครูกับครูใหญ่อยากเห็นภาพอะไรนำมาวิเคราะห์ปัญหาร่วมกัน สอง เมื่อได้ข้อมูลแล้วกำหนดกิจกรรมการพัฒนา โดยอาจารย์มหาวิทยาลัยหลายส่วนจะร่วมกันออกแบบสื่อการสอน แผนการสอน

“โครงการดังกล่าวมี โรงเรียนในพื้นที่กองกำกับตชด.จำนวน 6 โรงเรียนเข้าร่วม ในส่วนโรงเรียน ตชด. บ้านห้วยสลุง พบว่า ต้องการให้นักเรียนสามารถพูดภาษาไทยได้เป็นลำดับแรก สองต้องการเสริมสร้างคุณลักษณะที่ดี  จึงได้นำปัญหาดังกล่าวไปคิดวิเคราะห์ ปรับปรุงการเรียนการสอนวิชาภาษาไทย ป.4- ป.6 และให้ครูทดลองใช้ จากนั้นนำมาใช้ในห้องเรียน เรียนรู้ด้วยการนิเทศติดตามผล เพื่อดูว่ามีจุดอ่อนอะไร เพื่อนำไปปรับปรุงพัฒนาดำเนินกิจกรรมรอบต่อไป ”  รศ.ดร.วชิระ วิชชุวรนันท์

6 โรงเรียนตชด.มีพัฒนาการเรียนการสอนเชิงประจักษ์

ตลอดระยะเวลา 4 เดือน ที่ได้ขับเคลื่อนโครงการฯ ได้เห็นพัฒนาการเรียนการสอนอย่างมีนัยยะสำคัญ สมศักดิ์ เลิศรัตนพันธุ์ อดีตผอ.โรงเรียนสรรพวิทยาคม จ.ตาก  ได้รับความไว้วางใจจากกสศ. ทำหน้าที่เป็นโค้ชลงพื้นที่ทำการนิเทศติดตามการพัฒนาครูโรงเรียนตำรวจตระเวนชายแดน เปิดเผยว่า พบการเปลี่ยนแปลงครูสู่การพัฒนาผู้เรียนด้านภาษาไทย

“แต่เดิม นักเรียนสื่อสารภาษาไทยไม่ค่อยชัดเจน ส่วนใหญ่เป็นภาษาถิ่น การเปลี่ยนแปลงที่พบ คุณครูพัฒนาการจัดการเรียนการสอนใช้สื่อที่ผลิตร่วมกันกับมหาวิทยาลัย และประยุกต์ใช้สื่อ อิเล็กทรอนิกส์ การใช้รูปแบบแอคทีฟเลินนิ่ง การเรียนรู้อย่างมีส่วนร่วมทำให้เด็กกล้าสื่อสารภาษาไทย รู้ความหมายของคำมากขึ้น”  

ขณะเดียวกันได้ทำการนิเทศด้านการบริหารโรงเรียน ซึ่งครูใหญ่ไม่ได้จบด้านนี้ ได้แนะนำเรื่องความสัมพันธ์กับชุมชน การจัดพื้นที่ บริหารหลักสูตร  ด้านสิ่งแวดล้อมให้โรงเรียนจัดเป็นสัดส่วนสวยงาม พบว่า มีการเปลี่ยนแปลงตามลำดับ 

โรงเรียนตชด.บ้านห้วยสลุง ก่อตั้งเมื่อปี 2560จนมาถึงปัจจุบัน ระยะเวลาเพียง 4 ปี มีพัฒนาอย่างก้าวกระโดด โดยครูใหญ่รับการเปลี่ยนแปลงดีมาก เด็กชนเผ่า สื่อสารภาษากระเหรี่ยง ปกาเกอะญอ แต่ตอนนี้ภาษาไทยดีขึ้นตามลำดับ

นอกจากโรงเรียนตชด.บ้านห้วยสลุง ยังพบว่า บรรดา 6 โรงเรียนตชด. แม้อยู่บนพื้นที่สูงขึ้นไป การเดินทางเต็มไปด้วยความยากลำบากทุรกันดาร แต่หลังจากเข้าร่วมโครงการก็มีพัฒนาการที่ดีขึ้นเช่นเดียวกัน

“หลายโรงเรียนต้องการด้านภาษาและวัฒนธรรม หลายโรงเรียนต้องการวิชาคณิตศาสตร์ ทุกโรงเรียนที่ผมเดินทางไปนิเทศสองรอบสามรอบ แต่ละโรงเรียนจะเห็นการเปลี่ยนแปลงด้านวิชาการ มีกระบวนการเรียนรู้โดยใช้สื่อ ใช้นวัตกรรมการจัดการเรียนการสอนมากขึ้น นักเรียนเปลี่ยนแปลงเชิงบวก ทำให้เห็นว่าโครงการฯนี้ดีมาก ครูไม่ต้องนำตัวออกจากนอกโรงเรียนไปอบรมสัมมนา ไม่ต้องใช้เวลาเดินทาง ลดปัญหาครูไม่อยู่โรงเรียน เป็นเพราะเกิดจากความร่วมมือของกสศ. ตชด.และ มหาวิทยาลัย คือ การนำความรู้มาถึงโรงเรียนทุกโรงเรียนที่ได้รับการสนับสนุนให้มีโอกาสในการพัฒนาดีขึ้นมาก”

ด้านครูใหญ่รร.ตชด.บ้านห้วยสลุง “ดต.วิไล ธนวิภาศรี”  กก.ตชด.34  กล่าวว่า ก่อนหน้านี้ศูนย์ฯ ได้รับคัดเลือกจากกสศ.เป็นโรงเรียนนำร่อง 50 โรงเรียนพัฒนาครู เพิ่มผลสัมฤทธิการเรียนในถิ่นทุรกันดาร ได้ประชุมร่วมกับมหาวิทยาลัยราชภัฎกำแพงเพชร มีทีมงานมาสืบสภาพปัญหาเกี่ยวกับโรงเรียน

“ได้ข้อสรุปว่าเราอยากมุ่งเน้นทักษะการใช้ภาษาไทย ผู้ปกครองอยากให้ลูกหลานได้ใช้ภาษาไทย เพราะนักเรียนที่นี่เป็นเด็กชนเผ่า เดิมเขาใช้ภาษาท้องถิ่น ภาษาไทยเป็นภาษาที่สอง เราจึงอยากพัฒนาตรงนี้ก่อน”

ครูใหญ่โรงเรียนตชด.บ้านห้วยสลุง  ยกตัวอย่างความสำเร็จ จากที่ครูนำสื่อที่ได้รับการพัฒนาจากมหาวิทยาลัยและกสศ.มาใช้ สังเกตการสอน และนิเทศติดตามแต่ละชั้นเรียน เห็นสิ่งที่น่าประทับใจ นักเรียนได้มีการเปลี่ยนแปลงฝึกพูดภาษาไทย ใช้ประโยคในการสื่อสาร โดยนำบัตรคำไปบูรณาการเล่าเรื่อง แต่งเรื่องจากภาพ ทำให้คำที่ใช้บ่อยๆจำได้  กล้าพูด บางครั้งเด็กอ่านไม่ได้ จึงอาศัยคำในการจำ และชอบเล่นเกม เด็กๆ จะชอบมากเกี่ยวกับบัตรคำ

“ภาษาไทยเป็นเรื่องที่ใช้ระยะเวลาเปลี่ยนแปลงเด็ก อย่างน้อยการได้ใช้สื่อการสอนจากโครงการความร่วมมือดังกล่าว เป็นจุดเริ่มต้นให้เด็กกล้าพูด กล้าแสดงออกในการใช้ภาษาไทย สุดท้ายการใช้ภาษาไทยได้คล่องต้องอาศัยประสบการณ์และสิ่งแวดล้อม”  ดต.วิไล ครูใหญ่จากโรงเรียนตชด.บ้านห้วยสลุง กล่าว

เบื้องหลังความสำเร็จ ผลิตสื่อการสอนคุณภาพ

ความพยายามทุ่มเทให้นักเรียนตชด.บ้านห้วยสลุง เกิดการเปลี่ยนแปลงอย่างก้าวกระโดด ไม่เพียง ครูตชด.เท่านั้น หากแต่มีกลุ่มคณาจารย์จากมหาวิทยาลัยที่ได้ร่วมกันพัฒนาสื่อการเรียนการสอนให้ตอบโจทย์ความต้องการของพื้นที่นั้นๆ

ผศ.ดร.ถิรวิท ไพรมหานิยม ตัวแทนคณาจารย์ คณะครุศาสตร์ ฝ่ายประสานงาน กล่าวถึงคณาจารย์มหาวิทยาลัยทุกท่านมีบทบาทสำคัญในการร่วมโครงการนี้  แรกเริ่มเราสำรวจความต้องการพัฒนาอย่างเร่งด่วนของโรงเรียนบ้านห้วยสลุง  ได้พบปะคุณครู นักเรียน ผู้นำท้องถิ่น ปราชญ์ชาวบ้าน ชาวบ้าน หาข้อสรุปร่วมกันว่าสิ่งที่ต้องการคืออะไรซึ่งพบปัญหาหลายด้าน

“แต่ประเด็นที่คุณครู นักเรียนต้องการเร่งด่วน คือ ภาษาไทย ทำไมต้องเป็นภาษาไทย บริเวณนี้ อาจไม่ใช่เฉพาะภาษาไทย  อาจเป็นภาษาอังกฤษ ภาษาเมียนมาร์  จากการคุยกันอย่างเร่งด่วน คือ การสื่อสารของเด็กๆให้ได้ก่อน นับปัจจุบัน เด็กเล็กอาจพูดไม่ค่อยได้ ด้วยบริบทครอบครัวเป็นชาวกระเหรี่ยง สถานการณ์จึงต้องฝึกษาภาษาก่อน และเด็กๆ โต้ตอบได้ แต่ที่หนักคือการพูด การสะกดคำไม่ชัด จึงสรุปพัฒนาทักษะภาษาไทย และต่อไปพัฒนาทักษะด้านอื่นๆต่อไป”

อรทัย อนุรักษ์วัฒนะ อาจารย์ประจำโปรแกรมวิชาการศึกษาปฐมวัย ม.ราชภัฎกำแพงเพชร  กล่าวว่า ในกลุ่มจะมีอาจารย์ภาควิชาภาษาไทยโดยตรง และทีมวิชาการพัฒนาเป็นชุดนวัตกรรมการเรียนการสอนให้ครูได้สอนง่ายขึ้น อันดับแรก คู่มือในการสอนออกเสียงคำภาษาไทย แนวการสอน เทคนิคการสอน  ลำดับที่สอง คือ คลังคำศัพท์ ที่เราสำรวจป.4-ป.6 ครูสามารถสรรหาได้นำไปประยุกต์ใช้ ลำดับที่สาม ตัวชาร์จเป็นแม่เหล็ก คำศัพท์ประกอบรูปภาพ 

ทั้งนี้ทั้งนั้น โรงเรียนมีสมาร์ททีวี มีอินเตอร์เน็ต จึงจัดทำไฟล์ข้อมูลให้คุณครูด้วย  อยากให้คุณครูกระตุ้นให้เด็กพูด เพราะเรามุ่งเน้นฟังพูด ถ้าเกิดความคุ้นชิน การเรียนการสอน ถึงป.6 นำไปสู่การเขียน แต่งประโยค แล้วแต่คุณครูบูรณาการเพิ่มเติม  เมื่อได้สื่อเราจะเทรนนิ่งการใช้สื่อเหล่านี้ด้วย

ลัดดาวัลย์ แก้วใส อาจารย์ประจำโปรแกรมพลศึกษา ม.ราชภัฎกำแพงเพชร กล่าวเสริมว่า เมื่อได้นำสื่อนำไปแนะแนวให้กับคุณครูว่าใช้อย่างไรบ้าง พอนำมาใช้ครั้งแรก เด็กสนุก มีสื่อการเรียนการสอนแบบใหม่ เขาสามารถนำคำมาใช้ได้ เป็นการประเมินว่าเด็กทำได้ถูกต้อง เด็กสามารถพัฒนาจากเดิม กล้าพูด ออกเสียงโดยไม่ต้องอาย ทั้งที่ก่อนหน้านั้นลงพื้นที่เขาอาย พูดภาษาถิ่นกับคุณครู แต่ตอนนี้กล้าพูดภาษาไทยมากยิ่งขึ้น

“ขอบคุณคุณครูที่ทำให้หนูพูดภาษาไทยได้”

ก่อนหน้านี้ นักเรียนโรงเรียนตชด.บ้านห้วยสลุงแทบร้อยเปอร์เซนต์พูดภาษาถิ่นหรือภาษากระเหรี่ยง แต่เมื่อ”โครงการพัฒนาครูโรงเรียนตำรวจตระเวนชายแดนเพื่อส่งเสริมคุณภาพการศึกษาในโรงเรียนท้องถิ่นทุรกันดาร” ได้เข้าไปปรับรูปแบบการเรียนการสอน ผ่านไปเพียงแค่ 4 เดือน ทำให้น้องๆ พูดภาษาไทยได้อย่างคล่องแคล่ว

ดช.ทิตัส วรุณวิริยะ นักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 :
“ผมชอบวิชาภาษาไทย เรียนตั้งแต่ตอนเด็กทำให้ผมอ่านภาษาไทยได้ ผมรู้จักภาษาถิ่นดี ก็พูดได้ทั้งภาษาถิ่นและภาษาไทย สำหรับภาษาไทยมีความสำคัญ เมื่ออยู่เมืองไทยจะได้ฟังออกและพูดกับเขาได้ อ่าน ออก เขียนได้  ที่นี่คุณครูสอนดี ตอนอยู่ในห้อง ผมถามครู ผมอยากมาโรงเรียน มีเพื่อนเล่น มีครูสอนได้อ่านหนังสือ ผมมีความสุขที่ได้มีเพื่อนเล่นครับ”

ด.ญ.วรดา วิทูรผลธรรม นักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 5  :
“หนูมาเรียนครั้งแรกพูดไม่เป็นเนื่องจากทางบ้านพูดภาษาถิ่น  เริ่มเป็นภาษาไทยตอนป. 3 การที่หนูพูดได้ เพราะความตั้งใจ และคุณครูสอนได้ชัดเจน ตอนแรกสอน สระอะ สระอา หนูจะตอบคุณครูบ่อยในห้อง แล้วตอนนี้เพื่อนในห้องพูดภาษาไทยได้หมด”

“อยากบอกว่า ขอบพระคุณคุณครูมากที่สอนพวกหนู ครูใจดี เรียนอย่างมีความสุข หนูมีความสุขที่ได้เจอเพื่อนได้เจอครูและ เมื่อหนูโตขึ้นอยากเป็นพยาบาลค่ะ” 

ด.ญ.วรัญญา อนุกรเดียร์ นักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 : “รู้สึกดีใจที่ได้มาเรียน มีกิจกรรมเยอะแยะให้ความรู้ หนูชอบวิชาศิลปะ ได้เรียนงานเขียน ระบายสีแรเงา เพราะครูสอนดี เข้าใจทำให้หนูพูดภาษาไทย ครูถามในห้อง ให้เขียน และอ่าน และในห้องได้มีส่วนร่วมแสดงความคิดเห็น  หนูฝันอยากเป็นพยาบาล  ดีใจที่มาร่วมทุกข์ร่วมสุขด้วยกันกับเพื่อนๆ ครูเป็นครูที่ดีสอนหนูได้ดีมาก มีความสุข”

เหล่านี้คือเสียงสะท้อนอันบริสุทธิ์ที่ถ่ายทอดออกมาด้วยสำเนียง”ภาษาไทย”อย่างชัดถ้อยชัดคำ

The post อ่านออกเขียนได้ “ภาษาไทย” พัฒนาการก้าวกระโดดของนร.โรงเรียนตชด.บ้านห้วยสลุง first appeared on กสศ..

ผมก็ไม่คิดว่าจะมีวันนี้จากที่เคยไปบอกที่บ้านว่าจะเรียนสาขานี้ที่บ้านก็ยังไม่เข้าใจว่าเรียนจบไปแล้วจะไปทำงานอะไร ไม่มีคนรู้จักแต่เมื่อเราเลือกแล้วที่บ้านก็สนับสนุน จนวันนี้เรียนได้ดี ได้รางวัล เขาก็ภูมิใจในตัวผม เพราะตอนม.ต้นผมเรียนไม่เก่งเลยเกรดเฉลี่ยสองนิดๆ แต่พอมาปวช.​ก็ได้เกรด 3.63 เป็นเพราะเราได้เรียนในสิ่งที่ตัวเองชอบ

จากเด็กที่เติบโตมาท่ามกลางขุนเขาและธรรมชาติ จ.ตาก “หุ่นยนต์” ที่เคยเป็นของเล่นหายาก แต่ต่อมามันกลับกลายเป็นแรงบันดาลใจทำให้ชีวิตของเด็กคนหนึ่งเริ่มหันมาสนใจเรื่องอิเล็กทรอนิกส์ แล้วได้เข้าเรียนในสาขาอิเล็กทรอนิกส์และเมคคาทรอนิกส์ วิทยาลัยเทคนิคสิงห์บุรี ที่ตั้งเป้าว่าสักวันหนึ่งเขาจะลิตหุ่นยนต์อำนวยความสะดวกช่วยทำงานในบ้านให้ได้

เส้นทางความฝันของ อาชัญ แสงว่าง นักศึกษาปวส.1 วิทยาลัยเทคนิคสิงห์บุรี นักศึกษาทุนนวัตกรรมสายอาชีพชั้นสูง ของกองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.)​ เข้าใกล้ความจริงมากขึ้น จากการเก็บเกี่ยวความรู้ ทักษะประสบการณ์ในห้องเรียน และยังออกไปแข่งขันในรายการต่าง หาประสบการณ์นอกห้องเรียน แถมยังสามารถคว้ารางวัลระดับประเทศมากมาย ที่ยิ่งเป็นแรงผลักดันเด็กหนุ่มไฟแรงคนนี้มุ่งมั่นไปสู่เป้าหมาย

แรงงานสาขาใหม่ที่กำลังมาแรงในตลาดอุตสาหกรรม

อาชัญ เล่าให้ฟังว่า จากความสนใจเรื่องหุ่นยนต์ตอนเด็ก ทำให้เขาสนใจที่เรียนด้านอิเล็กทรอนิกส์ จนมาวันหนึ่งมีรุ่นพี่มาแนะนำว่ามีสาขาที่เปิดใหม่  คือ “เมคคาทรอนิกส์” ซึ่งเป็นเรื่องเกี่ยวกับหุ่นยนต์โดยตรง เราก็ไปหาข้อมูลปรึกษาอาจารย์ อาจารย์ก็บอกว่าเป็นสาขาเปิดใหม่ ตลาดอุตสาหกรรมกำลังต้องการแรงงานสาขานี้

“ตอนนั้นคิดว่าจบไปยังไงก็มีงานทำแน่นอน ยิ่งเราชอบเรื่องหุ่นยนต์ อิเล็กทรอนิกส์ จึงสมัครมาเรียนที่วิทยาลัยเทคนิคสิงห์บุรี เพราะรู้ตัวว่าไม่ชอบเรียนสายสามัญที่เน้นทฤษฎีเยอะ ชอบสายอาชีวะที่ได้ปฏิบัติมากกว่า เช่นเวลาเราเรียนเรื่องวงจรถ้าเรียนแค่ทฤษฎีก็จะรู้แค่หลักการวงจรทำงานยังไง แต่ถ้าได้ลองปฏิบัติจริงเราจะเข้าใจมากขึ้นจากของจริงว่ามันทำงานยังไง ตอนแรกเข้ามาเรียนใหม่ก็ยังไม่คุ้นต้องปรับตัวและเริ่มทำได้ดีขึ้นเรื่อยๆ จนจบปวช.ด้วยเกรดเฉลี่ย 3.63”

รางวัลระดับชาติ การันตีทักษะ ความสามารถ

นอกห้องเรียน อาชัญ ได้แสดงศักยภาพได้โดดเด่นไม่แพ้ในห้องเรียน โดยกวาดรางวัลมากมายทั้งรางวัลชนะเลิศจากการแข่งขันฝีมือแรงงานระดับภาคกลาง สาขาเมคคาทรอนิกส์ และ รางวัลรองชนะเลิศอันดับที่ 2 จากการแข่งขันระดับชาติ ปีพ.ศ. 2562 ซึ่งจัดโดยกรมพัฒนาฝีมือแรงงาน รวมทั้ง เข้ารอบแปดทีมสุดท้ายในรายการการแข่งขันควบคุมระบบอัตโนมัติในอุตสาหกรรม 4.0 (Competition on Automation Control Technology for Industry 4.0) ซึ่งจัดโดย สำนักงานคณะกรรมการการอาชีวศึกษา   

“โจทย์ในการแข่งขันจะมีควบคุมระบบอัตโนมัติในอุตสาหกรรมจะมีการจำลองเครื่องจักรและหุ่นยนต์ให้เราไปเขียนโปรแกรมว่าจะให้หุ่นยนต์ทำอะไรบ้างเราก็เขียนโปรแกรมตามนั้น  ส่วนการแข่งขันฝีมือแรงงานระดับชาติ  จะมีให้เราได้ถอดเครื่องจักรและประกอบใหม่ ต่อสายเองแล้วค่อยเขียนโปรแกรม ซึ่งส่วนตัวถนัดเขียนโปรแกรมแลดเดอร์ควบคุมเครื่องจักรผ่านตัว PLC เพื่อนในทีมก็จะถนัดกันคนละอย่างที่มาช่วยกันทำงานจนสำเร็จ”​

ทุนนวัตกรรมสายอาชีพชั้นสูง ช่วยให้ได้เรียนต่อปริญญาตรี

ก่อนหน้านี้ช่วงที่ยังได้ทุนจาก กสศ. อาชัญ ตั้งใจเมื่อจบ ปวส.​ก็จะออกมาทำงานเลย เพราะอยากช่วยแบ่งเบาภาระที่บ้านซึ่งทำเกษตรปลูกข้าวโพด ที่จ.ตาก  ช่วงไหนราคาดีก็พอได้เงิน ถ้าช่วงไหนข้าวโพดราคาตกก็ขาดทุน และการที่ต้องมาเรียนที่สิงห์บุรี ต้องมีค่าใช้จ่ายทั้ง ค่าหอ ค่ากินอยู่ และค่าซื้ออุปกรณ์มาทำโครงงาน 

จนได้ทุนนวัตกรรมสายอาชีพชั้นสูงที่ครอบคลุมค่าใช้จ่ายทั้งหมด ทำให้ไม่ต้องขอเงินที่บ้าน โดยตั้งใจว่าจะเก็บเงินเพื่อไปเรียนต่อให้จบปริญญาตรีในสาขาแมคคาทรอนิกส์ ซึ่งจะทำให้มีงานที่ดีขึ้น มีรายได้ที่มากขึ้น และมีอนาคตทีดี่ขึ้น เพราะสาขานี้ยังเป็นที่ต้องการของตลาดแรงงาน และคนยังเรียนน้อย จบไปก็สามารถทำโรงงาน หรือทำธุรกิจส่วนตัว รับติดตั้งเครื่องจักร ผลิตชิ้นส่วนหุ่นยนต์

เปลี่ยนชีวิตด้วย ด้วยการเลือกเรียนในสิ่งที่ชอบ

“ผมก็ไม่คิดว่าจะมีวันนี้จากที่เคยไปบอกที่บ้านว่าจะเรียนสาขานี้ที่บ้านก็ยังไม่เข้าใจว่าเรียนจบไปแล้วจะไปทำงานอะไร ไม่มีคนรู้จักแต่เมื่อเราเลือกแล้วที่บ้านก็สนับสนุน จนวันนี้เรียนได้ดี ได้รางวัล เขาก็ภูมิใจในตัวผม เพราะตอนม.ต้นผมเรียนไม่เก่งเลยเกรดเฉลี่ยสองนิดๆ แต่พอมาปวช.​ก็ได้เกรด 3.63 เป็นเพราะเราได้เรียนในสิ่งที่ตัวเองชอบ”​

อาชัญ อธิบายว่า ต่อจากนี้คือการเตรียมตัวเข้าเรียนต่อปริญญาตรี  ซึ่งจากที่ฟังรุ่นพี่เล่าเป็นเรื่องที่ไม่ง่ายสำหรับเด็กอาชีวะ ทำให้ตอนนี้ต้องเร่งเรียนเสริมด้วยตัวเองโดยการหาความรู้ในอินเตอร์เน็ต โดยเฉพาะวิชาพื้นที่ฐาน ทั้ง วิทยาศาสตร์ คณิตศาสตร์ ภาษาอังกฤษ ซึ่งมีให้เลือกเรียนมากมายในอินเตอร์เน็ต โดยส่วนตัวมองว่าการศึกษาเป็นเรื่องสำคัญที่จะทำให้เราจบออกไปมีความรู้ความสามารถมีงานดีๆ ทำ มีอนาคตที่ดีกว่าเดิมได้

ร่วมสร้างโอกาสไปกับ
กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.)
www.eef.or.th/donate/
ธนาคารกรุงไทย สาขาซอยอารีย์
เลขที่ : 172-0-30021-6
บัญชี : กสศ.มาตรา 6(6) – เงินบริจาค

The post “เมคคาทรอนิกส์” แรงงานสาขาใหม่ที่กำลังมาแรงในตลาดอุตสาหกรรม first appeared on กสศ..

มาลี แสงท้าว นักเรียนชั้น ม.6ในโครงการครูรัก(ษ์)ถิ่น

ก้าวเล็กๆ ที่ยิ่งใหญ่ของ “มาลี แสงท้าว” นักเรียนชั้น ม.6 กำลังจะเริ่มต้นขึ้น หลังผ่านการคัดเลือกเข้าร่วมโครงการครูรัก(ษ์)ถิ่น ของกองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.)  จนได้ไปเรียนต่อที่ ม.ราชภัฏพิบูลสงคราม จ.พิษณุโลก 

และด้วยความมุ่งมั่นที่ตั้งใจจะหยิบยื่นโอกาสและความเท่าเทียมทางการศึกษาให้กับเด็กชาติพันธุ์ ทำให้เธอตัดสินใจเลือกเรียนสายนี้ เพื่อที่วันหนึ่งจะได้กลับมาเป็นครูสอนหนังสือในพื้นที่บ้านเกิดที่ ต.ท้องฟ้า อ.บ้านตาก จ.ตาก

ความฝัน…ที่เป็นมากกว่าความฝัน

แรงบันดาลใจที่ทำให้ มาลี อยากจบมาเป็นครู มาจากคุณแม่ของเธอที่ไม่เคยได้เรียนหนังสือ อ่านไม่ออก เขียนไม่ได้ แต่ก็พยายามทำทุกวิถีทางให้เธอได้รับการศึกษาที่ดี จนเธอเองอยากส่งต่อโอกาสที่ดีเหล่านี้กลับคืนไปยังเด็กๆ ในหมู่บ้านให้มีโอกาสได้เรียนหนังสือเหมือนกัน เพราะในพื้นที่บ้านเกิดเธอประสบปัญหาขาดแคลนครู ทำให้เด็กที่เติบโตขึ้นมาไม่มีคุณภาพเท่ากับที่อื่น 

อีกทั้งปัจจุบันครูส่วนใหญ่ในพื้นที่เป็นครูต่างถิ่น ซึ่งไม่ได้เข้าใจภาษาหรือวัฒนธรรมชนเผ่าม้งเท่าที่ควร มีบางคนที่อาจอยู่นานหน่อยก็พอสื่อสารกับนักเรียนรู้เรื่องบ้าง แต่เด็กๆ ในพื้นที่เกือบทั้งหมดเป็นม้งและไม่สามารถสื่อสารกับครูได้อย่างเต็มที่ ทำให้การเรียนมีปัญหาตามไปด้วย เด็กบางคนกลัว บางคนอาย เพราะไม่รู้จะบอกครูยังไง จึงเป็นเหตุผลที่มาลีมองว่าเธอเองก็เป็นม้งเลยอยากจะไปเรียนเป็นครูและกลับมาสอนเด็กๆ ในหมู่บ้านเพื่อแก้ปัญหานี้

โดยตอนแรก มาลีทดลองใช้เวลาว่างสอนหนังสือน้องๆ หรือเมื่อครูต้องการความช่วยเหลือ ทั้งทำการบ้านหรือทำกิจกรรมต่างๆ  ด้วยความเชื่อที่ว่า ถ้าคนเราได้รับการศึกษาที่ดี ก็จะมีอาชีพที่ดีได้ และนั่นคือวิธีการพัฒนาชุมชนที่ดีที่สุด

ถ้าไม่ได้ทุน ชีวิตจะหมุนไปอีกทาง

โชคชะตาของ มาลี เกือบทำให้ไม่ได้เรียนต่อ เมื่อพ่อที่เป็นเสาหลักของครอบครัวต้องมาเสียชีวิต หากไม่ได้ทุนตรงนี้อาจทำให้ตัวเธอต้องออกไปทำงานหรือแต่งงาน ต่างจากเด็กม้งที่เป็นผู้ชายซึ่งจะมีโอกาสมากกว่า ซึ่งถือเป็นอุปสรรคของม้งที่เป็นผู้หญิง

โอกาสในวันนี้สำหรับ มาลี จึงไม่ได้เป็นเพียงแค่โอกาสในการศึกษาสำหรับตัวเธอเองเท่านั้น แต่ยังเป็นโอกาสที่จะได้เริ่มต้นสร้างความเท่าเทียมทางการศึกษาให้กับเด็กชาติพันธุ์ในพื้นที่ทุกคนอีกด้วย ​

#เสียอย่างได้อย่าง
ยอมสละโอกาสได้ทุนอื่น เพื่อเรียนสายวิชาชีพครู

“ดร.​เทิน สีนวน” อาจารย์ประจำคณะครุศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏพิบูลสงคราม จังหวัดพิษณุโลก เล่าให้ฟังว่า มาลีเป็นเด็กที่เรียนหนังสือเก่งได้เกรดเฉลี่ยสูงมาต่อเนื่อง จนถึงขั้นได้รับทุนให้ไปเรียนที่คณะพยาบาลศาสตร์ วิทยาลัยมิชชั่น ​แต่เธอก็ยังตัดสินใจเลือกเดินตามความฝันที่จะไปเรียนและกลับมาเป็นครูสอนหนังสือในพื้นที่บ้านเกิดของตัวเอง เพราะเชื่อว่าหากมีครูที่รู้เข้าใจภาษาวิถีชีวิตความเป็นม้งอย่างเธอแล้วจะทำให้เด็กม้งสนใจการเรียนและมีความสุขในการเรียนหนังสือมากขึ้น

“เมื่อฉันเลือกที่จะเป็นครูที่บ้านเกิดของฉันแล้ว ไม่ว่าจะมีอุปสรรคใดๆ ฉันเชื่อเสมอว่าต้องผ่านไปให้ได้ เพราะยังมีเด็กๆ รออยู่ ฉันจะพัฒนาเด็กๆ เหล่านี้ให้มีคุณภาพ เป็นคนดีของสังคม และมาพัฒนาชุมชนท้องถิ่นของตนเอง”

โดยในช่วงที่มาสอบสัมภาษณ์คัดเลือกเข้าโครงการ มาลี แสดงให้เห็นถึงความมุ่งมั่นอยากเป็นครู ​​​มีความตั้งใจสูง รวมทั้งสามารถปรับตัวเข้ากับคนอื่นได้ดี ที่สำคัญยังมีจุดเด่นคือการมองสิ่งต่างๆ ในเชิงบวก และไม่ได้มองแค่เรื่องโรงเรียน นักเรียน ครู แต่ยังมองไปถึงชุมชน เช่น การให้ความสำคัญกับเรื่องความพยายามลดการใช้สารพิษในการปลูกพืช โดยมองว่าตัวเองจะสามารถมีส่วนร่วมแก้ปัญหาตรงไหนได้บ้าง

“เมื่อฉันเลือกที่จะเป็นครูที่บ้านเกิดของฉันแล้ว ไม่ว่าจะมีอุปสรรคใดๆ ฉันเชื่อเสมอว่าต้องผ่านไปให้ได้ เพราะยังมีเด็กๆ รออยู่ ฉันจะพัฒนาเด็กๆ เหล่านี้ให้มีคุณภาพ เป็นคนดีของสังคม และมาพัฒนาชุมชนท้องถิ่นของตนเอง และสุดท้ายนี้ฉันเชื่อเสมอว่าสักวันหนึ่งฉันจะได้เป็นครูที่บ้านเกิดของตัวเอง” ความในใจของมาลี ที่กลั่นผ่านตัวอักษรในเรียงความ 

ซึ่งวันนี้เธอก็ได้พิสูจน์ให้เห็นแล้วว่าจิตวิญญาณของความรัก ความผูกพันที่มีต่อชุมชนบ้านเกิดนั้น เธอทำมันด้วยหัวใจจริงๆ จนได้ใบเบิกทางสู่การเป็นครู แม้หนทางจะยังอีกไกล แต่ก็ไม่ใหญ่เกินจะคว้ามา

ที่สำคัญ “มาลี” คืออีกหนึ่งความภาคภูมิใจจาก “โครงการครูรัก(ษ์)ถิ่น” จาก “กสศ.” ที่พร้อมสนับสนุนกลุ่มนักเรียนที่บ้านขาดแคลนทุนทรัพย์ แต่มีผลการเรียนดี มีจิตวิญญาณของความเป็นครู ให้ได้เรียนสายอาชีพครูจนจบปริญญาตรีอย่างมีคุณภาพและได้รับการบรรจุเป็นครูรุ่นใหม่ในโรงเรียนขนาดเล็ก จากพื้นที่ห่างไกล  (Protected School หรือ Standalone) ระดับตำบลกว่า 2,000 แห่ง บ่มเพาะสร้างครูรุ่นใหม่ได้ถึงปีละประมาณ 300 คน จำนวน 5 รุ่นด้วยกัน เพื่อให้แน่ใจว่าจะมีทรัพยากรครูเพียงพอกับความต้องการ มาจุดประกายความเสมอภาคทางการศึกษาไทย ให้พร้อมลุกโชติช่วงขึ้นมาในวันข้างหน้า

ร่วมสร้างโอกาสทางการศึกษา
กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.)
www.eef.or.th/donate/
ธนาคารกรุงไทย สาขาซอยอารีย์
เลขที่ : 172-0-30021-6
บัญชี : กสศ.มาตรา 6(6) – เงินบริจาค

The post “มาลี” สาวม้งที่อยากจบมาเป็นครู กลับมาสอนเด็กม้งด้วยกันที่บ้านเกิด first appeared on กสศ..

เส้นทางคดโค้งถึง 1,219 โค้ง ซึ่งเป็นเส้นทางระหว่างอำเภอพบพระถึงอำเภออุ้มผาง เพียงแค่ 167 กิโลเมตร แต่ใช้เวลาขับรถอย่างน้อย 4 ชั่วโมงกว่าจะไปถึงโรงเรียนนุเซะโปล้ อำเภออุ้มผาง จังหวัดตาก ที่ตั้งอยู่บนยอดดอยสูงและติดกับประเทศเพื่อนบ้าน ทำให้โรงเรียนมีเด็กๆ หลากหลายเชื้อชาติเรียนหนังสือร่วมกัน

เส้นทางแสนหฤโหดแบบนี้เรียกว่า ‘ปราบเซียน’ ก็คงไม่แปลก ที่สำคัญมีครูหลายคนสารภาพกับตัวเองมาอำเภออุ้มผางไม่ได้หลายคนถึงกับยอมแพ้ เลือกหันหลังขอเดินทางกลับไม่อยากมาสอนหนังสือในโรงเรียน จากปัจจัยความลำบากสารพัดทั้งเรื่องการสื่อสาร อินเตอร์เน็ต น้ำประปาที่ไม่มีอำนวยความสะดวก ส่วนไฟฟ้าต้องใช้พลังงานแสงอาทิตย์เท่านั้น ครูบรรจุใหม่ที่สอนครบ 4 ปี จึงมักขอย้ายออกจากพื้นที่อยู่ประจำ

แต่ดูเหมือนความลำบากที่กล่าวมาไม่ใช่ปัญหาสำหรับ ‘ครูโอ๋’ พรทิพย์ ไชยโยธา ครูโรงเรียนนุเซะโปล้ อำเภออุ้มผาง จังหวัดตาก ทำหน้าที่สอนหนังสืออยู่บนดอยแห่งนี้มา 8 ปี ทุ่มชีวิตดูแลนักเรียนทุนเสมอภาคและนักเรียนคนอื่นๆ ในโรงเรียนอย่างเท่าเทียม ถึงแม้เผชิญบททดสอบทุกอย่าง ไล่เรียงตั้งแต่การเดินทางขึ้น-ลงเขากว่า 1,219 โค้ง จนดูเป็นเรื่องปกติธรรมดา การไปเยี่ยมบ้านเด็ก ยิ่งหน้าฝนคือความทุกข์แสนสาหัส ล้อรถจักรยานต์ต้องใช้โซ่พันล้อให้สามารถขับต่อไปได้ ถนนเป็นดินสีแดง เสี่ยงสไลด์ตกลงข้างทางทุกนาที ชีวิตแขวนอยู่บนความเสี่ยงตลอดเวลา แต่ถึงไกลแค่ไหนครูก็ไปหาไปสอนเด็กๆ นำโอกาส นำความรู้ นำสิ่งดีๆ ไปมอบให้พวกเขา เพราะถ้าเราไม่ทำแล้วใครจะช่วยเด็ก!

‘ครูโอ๋’ พรทิพย์ ไชยโยธา ครูโรงเรียนนุเซะโปล้ และเด็กๆ

‘รักษาสัจจะ’สอนทุกที่ทุรกันดารแค่ก็ไป

“วันแรกที่ได้รับการบรรจุข้าราชการครู คำถามแรกที่พุ่งตรงถามเราว่า ถ้าไปอยู่ในพื้นที่ทุรกันดารจะอยู่ได้หรือไม่ เราตอบกลับไปทันทีว่าอยู่ได้ แต่ถ้าหากวันนี้เราตอบว่าไม่ได้ล่ะ มันจะผิดกับสัจจะที่เราตั้งไว้บอกไว้หรือเปล่า” ครูพรทิพย์ ย้อนวันแรกที่รับบรรจุข้าราชการ

อย่างไรก็ตาม แม้ ครูพรทิพย์ มีโอกาสหลายครั้งสามารถย้ายไปสอนพื้นที่อื่นได้ แต่ไม่เคยใช้สิทธิ์นั้นเลยเลือกล่ายเบี่ยงไม่สนใจ ปักหลักอาชีพครูบนดอยแห่งนี้อย่างแข็งขันไม่ย่อท้อ กลับกันที่ส่วนใหญ่หลายคนเลือกย้ายตัวเองออกจากพื้นที่ความยากลำบาก เพราะถ้าครูทุกคิดแบบนั้นโรงเรียนบนพื้นที่เหล่านั้นก็จะไม่มีครูสอนหนังสือ  แล้วเด็กที่อยู่ในพื้นที่ทุรกันดารจะอยู่อย่างไร นั่นจึงทำให้เราต้องอยู่ดูแลเด็กๆ แบบนี้

เกือบตัดอนาคตเด็กไปเพราะไม่รู้ข้อมูล

ครูพรทิพย์ เล่าเหตุการณ์สำคัญเกือบต้องตัดทุนการศึกษาเด็กว่า มีเด็กนักเรียนคนหนึ่งขาดเรียนจนไม่ครบเกณฑ์มาเรียน 80 เปอร์เซ็นต์ จึงสงสัยว่าทำไมไม่มาเรียนเลยตัดสินใจกับเพื่อนครูไปเยี่ยมที่บ้านเด็ก เดินทางลำบากมากแต่ก็ต้องไปดูว่าเกิดอะไรขึ้น ปรากกฎพบว่าน้องเป็นแผลที่ขาไม่สามารถเดินได้ปกติยอมขาดเรียนไป ทั้งที่อยากมาโรงเรียน นั่นก็เป็นเหตุการณ์ที่แสดงให้เห็นว่า หากเราไม่ศึกษาข้อมูลตัวเด็กจริงๆ บางครั้งเด็กๆ อาจขาดโอกาสหมดอนาคตไป

การออกเยี่ยมบ้านครั้งนี้ทำให้เห็นคุณประโยชน์ในการออกไปเยี่ยมเด็กๆทุกคน บ้างครั้งไม่สามารถอธิบายได้ต้องมาเห็นด้วยตัวเองจะรู้และทราบปัญหาเด็กๆ อย่างแท้จริง ซึ่งไม่ใช่เพียงน้องคนนี้ที่เป็นแบบนี้ แต่ยังมีนักเรียนคนอื่นๆ บนดอยอีกจำนวนมากรอความช่วยเหลือ หรือได้รับโอกาสดีๆ เหมือนเด็กในเมือง

ควักเงินลงขันอุปถัมภ์เด็กยากจน

หลายครั้งมีเด็กนักเรียนต้องเผชิญความยากจนทำให้สูญเสียโอกาส ทำให้ครูโอ๋ และเพื่อนครูบางคนยอมตัดสินใจเจียดเงินเดือนครู ลงขันอุปถัมภ์ดูแลเด็กๆให้ได้เรียนต่อในระดับชั้นสูงขึ้นแล้วหลายสิบคน เท่านั้นไม่พอครูโอ๋ ยังตระเวนหาสถานศึกษาให้เด็กๆ ได้เรียนต่อโรงเรียนดีๆ พยายามประสานคนรู้จัก หรือเพื่อนครูโรงเรียนต่างๆ ที่พอจะช่วยเหลือเด็กๆ ได้ ยังมีเด็กจำนวนมากเรียนดี มีความสามารถแต่ขาดโอกาส ช่างน่าเสียดายหากเด็กเหล่านั้นต้องหลุดออกจากระบบการศึกษา

ครูพรทิพย์ ย้ำว่า ยิ่งในโรงเรียนสาขาของโรงเรียนนุเซะโปล้ ค่อนข้างลำบากหนักมาก เราพยายามเข้าไปช่วยเหลือทุกอย่างเท่าที่พอทำได้ ถ้าเด็กคนไหนมีแววมุ่งมั่นอยากเรียนต่อเราจะพยายามสนับสนุนให้พวกเขาได้มีอนาคตทางการศึกษาต่อไป ซึ่งก็ต้องขอบคุณ กสศ.ที่มอบทุนให้กับเด็กๆ บนดอยแห่งนี้ เชื่อว่าถ้าทุกคนได้เดินทางมาโรงเรียนแห่งนี้ทุกคนจะรักโรงเรียนนี้แน่นอน

The post พิชิตดอยอุ้มผาง 1,219 โค้ง ไกลใกล้แค่ไหนครูก็ไปสอน first appeared on กสศ..

การนวดแผนไทยเป็นองค์ความรู้เก่าแก่และเป็นภูมิปัญญาของคนไทย ที่สืบทอดมายาวนานจากรุ่นสู่รุ่น ถือเป็นหนึ่งในเอกลักษณ์สำคัญที่ทำให้ประเทศไทยเป็นที่รู้จักของคนทั่วโลก วันนี้องค์การยูเนสโกได้มีมติให้การ ‘นวดไทย’ (Nuad Thai, traditional Thai massage) ขึ้นบัญชีเป็นตัวแทน ‘มรดกทางวัฒนธรรมที่จับต้องไม่ได้ของมนุษยชาติ’ (Representative of the Intangible Cultural Heritage of Humanity) เมื่อวันที่ 13 ธันวาคม 2562 ที่ผ่านมา

ในแง่การอนุรักษ์ วิทยาลัยชุมชนตาก ซึ่งเป็นสถาบันการศึกษาที่บรรจุการนวดแผนไทยไว้ในหลักสูตรสาขาวิชา ‘แพทย์แผนไทย’ ที่เปิดสอนต่อเนื่องมาเป็นเวลา 17 ปี โดย จารุวรรณ จันทร์อินทร์ แพทย์แผนไทยชำนาญการสำนักงานสาธารณสุขจังหวัดตาก อาจารย์ผู้สอนในสาขาวิชาแพทย์แผนไทย วิทยาลัยชุมชนตาก ได้อธิบายถึงจุดเริ่มต้นของสาขาวิชาที่ปัจจุบันมีสถาบันเพียงไม่กี่แห่งว่า แพทย์แผนไทยคือศาสตร์ความรู้ประจำชาติที่ส่งต่อมาจากบรรพบุรุษ จึงมีความสำคัญต่อการอนุรักษ์ และจำเป็นต้องสนับสนุนให้ได้รับการพัฒนาต่อ ด้วยการเปิดการเรียนการสอนที่ถูกต้องและเต็มรูปแบบ เพื่อให้ศาสตร์การแพทย์แผนไทย ถูกนำไปใช้ประโยชน์ได้เต็มศักยภาพ และสืบสานสู่คนรุ่นต่อไปไม่สิ้นสุด

การที่ศาสตร์นวดไทยได้รับยกย่องจากยูเนสโกให้เป็นมรดกทางวัฒนธรรมของโลก แสดงถึงคุณค่าที่ไม่เพียงแค่คนไทยเท่านั้นที่ให้ความสำคัญ หากหมายถึงคนทั่วโลกให้การยอมรับว่า ศาสตร์และศิลป์ในการรักษาโรคแบบดั้งเดิมของไทย ที่ช่วยบำบัดอาการเจ็บป่วยและดูแลสุขภาพในด้านต่างๆ ได้ โดยไม่ต้องใช้ยา แต่เป็นศาสตร์ของการรักษาด้วยร่างกาย (bodily manipulation) ที่อาศัยการนวดจุดต่างๆ บนร่างกายเพื่อปรับสมดุลและโครงสร้างให้เลือดลมตามเส้นไหลเวียนได้ดีขึ้น อันเป็นภูมิปัญญาการดูแลสุขภาพของคนไทยในสังคมเกษตรกรรมแต่ครั้งเก่าก่อน ได้กลายเป็นทักษะและองค์ความรู้ที่ถูกนำไปใช้ในภูมิภาคอื่นๆ ทั่วโลกแล้ว

การบรรจุวิชาแพทย์แผนไทยไว้ในหลักสูตร มีที่มาจากภูมิศาสตร์และลักษณะเชิงสังคมของจังหวัดตาก
ซึ่งเป็นจังหวัดที่มีพื้นที่กว้างใหญ่ ประชากรกระจายตัวอาศัยอยู่ในหลายท้องที่ที่ยังทุรกันดาร การแพทย์ทางเลือกจึงเป็นสิ่งที่อยู่คู่กับชุมชนมานาน

“ด้วยบริบททางวัฒนธรรมและข้อจัดทางพื้นที่ ศาสตร์แพทย์แผนไทยได้มีบทบาทดูแลรักษาสุขภาพของผู้คนในหมู่บ้านเล็กๆ ห่างไกล หรือในชนเผ่าต่างๆ บนดอยสูง ซึ่งโอกาสเข้าถึงบริการทางการแพทย์แบบคนเมืองยังมีไม่มากมา ทางวิทยาลัยจึงมีแนวคิดเริ่มต้นในการจัดการเรียนการสอนเพื่อรองรับคนในท้องถิ่นหรือชุมชนต่างๆ ให้พวกเขาได้นำองค์ความรู้ที่ได้รับการพัฒนาและมีระบบแบบแผน กลับไปใช้ดูแลสุขภาพของคนในพื้นที่ แต่เมื่อเวลาผ่านมา ความต้องการของตลาดเริ่มมีมากขึ้น วิชาความรู้ในแขนงนี้จึงขยายตัวออกไปสู่สังคมเมืองและเติบโตขึ้นจนถึงความสนใจในระดับนานาชาติ” อาจารย์จารุวรรณ กล่าว

อาจารย์จารุวรรณ กล่าวต่อไปว่า หลักสูตรแพทย์แผนไทยประกอบด้วยองค์ความรู้ 4 ด้าน ได้แก่ ผดุงครรภ์ไทย เภสัชกรรมไทย เวชกรรมไทย และ นวดไทย โดยวิทยาลัยชุมชนตากได้แบ่งการเรียนการสอนออกเป็น 2 ส่วนหลัก คือหลักสูตรอนุปริญญา 3 ปี และ หลักสูตรสำหรับผู้ต้องการใบรับรองในการประกอบอาชีพ ซึ่งรองรับโดยสภาวิชาชีพแพทย์แผนไทย ขณะที่สถาบันที่จะเปิดสอนในสาขาวิชาแพทย์แผนไทยได้ จะต้องได้รับการรับรองจากสภาวิชาชีพฯ ที่มีเกณฑ์กำหนดคุณภาพการสอนไว้หลายขั้นตอน รวมถึงต้องมีครูผู้สอนที่พร้อมด้วยประสบการณ์ ผ่านหลักสูตรอบรม และที่สำคัญคือต้องมีใบประกอบวิชาชีพในองค์ความรู้ทั้ง 4 ด้าน ซึ่งจำนวนคนที่มีคุณสมบัติยังมีไม่มาก ในปัจจุบันการเรียนการสอนแพทย์แผนไทยจึงมีเพียงไม่กี่แห่ง วิทยาลัยชุมชนตากจึงเป็นวิทยาลัยชุมชนแห่งเดียวที่มีหลักสูตรนี้

“ในการเรียนการสอนด้านวิชาชีพ ทางวิทยาลัยได้ระดมอาจารย์ผู้สอนจากสำนักงานสาธารณสุขจังหวัดตากและพิษณุโลก วิทยาลัยสาธารณสุขสิรินธร(พิษณุโลก) รวมถึงโรงพยาบาลในเครือข่ายหลายแห่ง เพื่อให้นักศึกษาได้รับการถ่ายทอดความรู้และประสบการณ์ทั้งจากบุคลากรผู้ชำนาญการ และได้เรียนรู้ผ่านสถานที่ปฏิบัติงานจริง โดยทาง วชช. ตาก
มุ่งเป้าผลิตนักศึกษาให้ตรงกับความต้องการของตลาดแพทย์แผนไทยปัจจุบัน ที่เน้นทักษะการนวดไทยมากที่สุด”อาจารย์จารุวรรณ

สำหรับหลักสูตรอนุปริญญา เมื่อเรียนจบแล้วสามารถต่อยอดไปถึงวุฒิปริญญาตรีได้ โดย วชช. ตาก
ได้ MOU กับ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลอีสาน วิทยาเขตสกลนคร และ มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช ในหลักสูตรปริญญาตรี 2 ปี นอกจากนั้นในระหว่างเรียนระดับอนุปริญญา นักศึกษาสามารถมีสิทธิ์สอบเพื่อได้ใบรับรองในศาสตร์แพทย์แผนไทยทั้ง 4 ด้าน โดยเรียนครบ 1 ปี สามารถสอบใบรับรองผดุงครรภ์ไทย ครบ 2 ปี สามารถสอบนวดไทยและเภสัชกรรมไทย และเมื่อเรียนครบ 3 ปี ถึงจะมีสิทธิ์สอบเวชกรรมไทย ดังนั้น แม้ในระดับอนุปริญญา หากนักศึกษาเรียนจบและสอบได้ใบรับรองครบ 4 ด้าน เขาก็มีทางเลือกในการทำงานที่มากขึ้น

ในเรื่องความนิยมเรียนในสาขาวิชาแพทย์แผนไทย ที่ประจักษ์ด้วยจำนวนผู้สมัครเข้าเรียนเพิ่มขึ้นทุกปี วิทยาลัยชุมชนตาก ได้มีแผนการรองรับด้วยหลักสูตรวิชาชีพระยะสั้น 330 ชั่วโมง ในด้านการนวดไทย และผู้ช่วยแพทย์แผนไทย ขณะที่หลักสูตรที่ได้รับการรับรองจากกรมสนับสนุนบริการสุขภาพและเปิดสอนแล้ว ได้แก่ หลักสูตรนวดฝ่าเท้า 60 ชั่วโมง และ นวดไทยเพื่อสุขภาพ 150 ชั่วโมง ซึ่งแผนพัฒนาหลักสูตรของวิทยาลัยจะรองรับด้านการนวดไทยโดยตรง ด้วยต้องการผลิตทรัพยากรบุคคลที่สามารถเข้าไปเป็นส่วนต่างๆ ในการขับเคลื่อนธุรกิจและภาพรวมของการแพทย์แผนไทย โดยเฉพาะเรื่องการได้รับใบรับรองการทำงานที่ทำให้ผู้เรียนสามารถเลือกทำงานได้ทั้งในและต่างประเทศ หรือทั้งในระดับปฏิบัติการและงานด้านบริหาร ซึ่งนับว่าเชื่อมโยงกับปรากฏการณ์ที่เกิดขึ้นกับศาสตร์การนวดไทยในปัจจุบัน

“การได้รับประกาศให้เป็นมรดกทางวัฒนธรรมของโลก จะทำให้ตลาดแรงงานในสาขานี้เปิดกว้างยิ่งขึ้น สำหรับทางวิทยาลัย เราต้องการสนับสนุนให้นักศึกษาได้เรียนรู้ทฤษฎีและนำไปใช้กับการทำงานภาคปฏิบัติตั้งแต่ยังเรียนอยู่ เพราะการสั่งสมความรู้และความชำนาญในศาสตร์แพทย์แผนไทยล้วนขึ้นอยู่กับประสบการณ์ ในขณะนี้เรามีนักศึกษากลุ่มทุนนวัตกรรมสายอาชีพชั้นสูง รุ่น 1 ที่เริ่มออกไปทำงานระหว่างเรียนในคลินิกเวชกรรม คลินิกนวดไทย หรือในโรงงานผลิตยาแพทย์แผนไทย ซึ่งเด็กจะได้รับทั้งรายได้ การเรียนรู้ในสถานบริการจริง ได้เข้าไปเห็นว่าบรรยากาศการทำงานเป็นอย่างไร นั่นคือเราต้องการเพิ่มพูนประสบการณ์ให้กับเขา” อาจารย์ผู้สอนแพทย์แผนไทย กล่าว

เพราะถึงตอนนี้ โอกาสในการทำงานของเขาจะไม่ได้จำกัดอยู่แค่ในชุมชนหรือในประเทศอีกแล้ว แต่คุณค่าของวิชาที่เขาเรียนประกอบกับโลกปัจจุบันที่เวิลด์ไวด์เชื่อมต่อกันไม่สิ้นสุด มันเป็นโอกาสดีที่พวกเขาจะได้นำเอามรดกทางภูมิปัญญาของคนไทย ไปเผยแพร่และยึดเป็นวิชาชีพเลี้ยงตัวได้ ไม่ว่าจะไปอยู่ที่มุมไหนบนโลกใบนี้

น้อง ‘ดาวรุ่ง’ นักศึกษาทุนนวัตกรรมสายอาชีพชั้นสูง รุ่น 1 หลักสูตรอนุปริญญา ปี 1 สาขาแพทย์แผนไทย เผยว่า ได้เห็นและสัมผัสกับองค์ความรู้ด้านแพทย์แผนไทยมาตั้งแต่เด็ก ในชุมชนบนดอยสูงที่ห่างไกลจากตัวเมืองจังหวัดตากร่วม 240 กิโลเมตร ที่นั่น ทุกชีวิตได้รับการดูแลด้านสุขภาพจากแพทย์แผนไทยประจำชุมชน ได้เห็นการรักษาโรคด้วยยาสมุนไพร บำบัดอาการเจ็บป่วยด้วยการนวด ประสบการณ์เหล่านั้นทำให้สนใจอยากมาเรียนในสาขาวิชานี้

จากที่สนใจมาตั้งแต่เด็ก เมื่อได้เข้ามาเรียนจริงๆ จึงได้รู้ว่าศาสตร์ของแพทย์แผนไทยแตกแขนงไปได้หลากหลาย เอาแค่การนวดก็มีทั้งนวดเพื่อรักษา หรือนวดเพื่อผ่อนคลาย แล้วกว่าจะไปถึงการลงมือนวดได้ เราก็ต้องเรียนรู้ตำแหน่งของเส้นสายหรือจุดต่างๆ บนร่างกายเสียก่อน จากนั้นจึงค่อยเรียนรู้ว่าต้องทำอย่างไร

“การเรียนในห้องกับไปทำงานจริงแตกต่างกันมาก ทำให้หนูได้รู้ถึงคุณค่าของประสบการณ์
เช่นบางทีการเรียนกับหุ่นหรือร่างกายเพื่อน เราเน้นได้ว่าจะใช้มือหรือศอกเป็นตัวกด แต่ในสถานการณ์จริง เราต้องเจอกับสรีระมนุษย์ที่แตกต่างหลากหลาย มีทั้งเส้นแข็งและนิ่ม มีคนตัวใหญ่และคนตัวเล็ก เราต้องพัฒนาให้สามารถใช้ร่างกายเกือบทุกส่วนในการกด แล้วต้องเรียนรู้ ปรับเปลี่ยน รวมถึงบันทึกไว้เป็นความรู้สำหรับการทำงานครั้งถัดๆ ไปด้วย ส่วนตัวมองว่าการนวดไทยคือคุณค่าที่เกิดจากภูมิปัญญาอย่างแท้จิรง เพราะเป็นการรักษาโดยใช้ร่างกายหลายๆ ส่วน นั่นทำให้รู้สึกยินดีกับการที่วิชานวดไทยได้รับการประกาศให้เป็นมรดกทางวัฒนธรรมของโลก ในฐานะผู้เรียนรู้สึกภูมิใจ เชื่อว่าเกียรติยศนี้จะทำให้คนต่างประเทศรู้จักศาสตร์แขนงนี้มากขึ้น และจะส่งผลให้ทุกคนในวงการแพทย์แผนไทยมีทางเลือกในอาชีพที่หลากหลายยิ่งขึ้น และนำนักท่องเที่ยวต่างชาติเข้ามาในประเทศไทยมากขึ้นด้วย” น้องดาวรุ่ง กล่าวปิดท้าย

The post ดันหลักสูตร‘นวดแผนไทย’วิชาชีพชุมชนสู่ตลาด วันที่ยูเนสโกขึ้นบัญชีเป็นมรดกโลก first appeared on กสศ..

“เราเชื่อว่าถ้าครูเข้าถึงจิตใจของเด็ก ๆ ให้ความสนิทสนมใกล้ชิด รู้นิสัยใจคอรู้ความสนใจของเขา ก็จะช่วยเบนความสนใจและสนับสนุนให้เขาทำในสิ่งที่อยากทำได้ มันจะเป็นการดึงเด็กออกจากปัญหาต่างๆ” 

ด้วยฐานะลูกคนโตของครอบครัวที่ต้องคอยดูแลน้องเล็กๆ สองคนมาเป็นเวลาหลายปี ทำให้ ‘น้องมน’ กมล แซ่ม้า จากโรงเรียนป่าไม้อุทิศ 4 ต.คีรีราษฎร์ อ.พบพระ จ.ตาก ได้เรียนรู้และซึมซับบทบาทหน้าที่ในการเป็น ‘ครู’ มาโดยตลอด 

จนถึงวันหนึ่งที่ต้องตัดสินใจครั้งสำคัญในชีวิต คือการเลือกเรียนต่อในระดับอุดมศึกษา เธอก็ได้นำเอาความผูกพันคุ้นชินในบทบาทหน้าที่ดังกล่าว มาใช้เป็นแรงผลักดันเป้าหมายหลักในใจที่ว่า หลังเรียนจบ เธอจะต้องกลับมาทำงานในชุมชนบ้านเกิด เพื่อเป็น ‘เสาหลักดูแลครอบครัว’ แทนพ่อแม่ต่อไป 

และนั่นทำให้น้องมน เลือกเป็นนักศึกษา ‘ครู’ และเข้ามาเป็นส่วนหนึ่งในโครงการ ‘ครูรักษ์ถิ่น’ โดย กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา(กสศ.) ที่เติมฝันให้นักเรียนในพื้นที่ห่างไกลซึ่งมีใจมุ่งมั่นอยากเป็นครู ได้ก้าวขึ้นมาเป็นครูรุ่นใหม่ และกลับไปพัฒนาคุณภาพโรงเรียนในชุมชนของตนเอง

เลือก ‘วิชาชีพที่มีงานรองรับเมื่อกลับบ้าน’

น้องมนเล่าว่า ตั้งแต่เรียนชั้น ม.ปลาย เธอก็ตั้งใจไว้ว่าจะต้องดูแลพ่อกับแม่ให้ได้ และด้วยตำแหน่งลูกคนโตของบ้าน เธอคิดว่าถึงเวลาแล้วที่ต้องตั้งเป้าหมายชีวิตว่าจะไปทางไหนต่อ ปีนี้น้องมนอายุ 18 กำลังจะจบ ม.ปลาย ข้อแม้สำคัญคือ เธอจะเลือกเรียนในวิชาชีพที่มีงานรองรับเมื่อกลับบ้านมาหลังเรียนจบ ซึ่ง ‘ครู’ เป็นอาชีพแรกที่เธอนึกถึง

“การเลือกเรียนต่อมีความหมายมากกว่าแค่เปลี่ยนระดับชั้นเรียน แต่มันหมายถึงการเลือกอาชีพในอนาคต เราตัดสินใจแล้วว่าจะต้องดูแลครอบครัวให้ได้ เพราะพ่อแม่ก็แก่แล้ว ส่วนน้องก็ยังเล็กต้องเรียนอีกหลายปี ตอนที่เห็นว่ามีโครงการครูรักษ์ถิ่น ทำให้เรานึกถึงสิ่งที่ทำมาตลอด คือการสอนหนังสือและช่วยน้องทำการบ้าน มันเป็นโอกาสให้เราได้ซึมซับการสอนและการดูแลเข้าไปทุกวัน ๆ เหมือนเป็นสิ่งที่มาปลูกจิตสำนึกให้รักงานสอนโดยไม่รู้ตัว”

ครูคือคนสำคัญในการแก้ปัญหาชุมชน

ว่าที่นักศึกษาครูปี 1 มหาวิทยาลัยราชภัฏกำแพงเพชร อธิบายต่อไปว่า การเป็นครูไม่เพียงแต่จะช่วยต่อเติมเป้าหมายในการดูแลครอบครัวเล็กๆ ของเธอเท่านั้น แต่ยังเป็นอาชีพที่มีส่วนร่วมอย่างยิ่งในการพัฒนาชุมชน ซึ่งนั่นเป็นอีกความมาดหมายหนึ่งที่เธอเผยต่อครูผู้สัมภาษณ์ เมื่อครั้งสอบคัดเลือกเข้าโครงการ  

น้องมนคิดว่าการเป็นครูจะมีส่วนสำคัญมากในการแก้ไขปัญหาต่างๆ ในท้องถิ่นได้ เธอเติบโตขึ้นมาในหมู่บ้านชาวม้งที่มีวัฒนธรรมประเพณีสืบทอดกันมายาวนาน ในช่วงเวลาที่โตขึ้นมา น้องมนได้เห็นความเปลี่ยนแปลงหลายอย่างที่มาพร้อมกับการพัฒนา ในด้านหนึ่งคือทำให้ผู้คนในหมู่บ้านมีชีวิตที่ดีขึ้น มีโอกาสในการเรียนหนังสือหรือทำงานมากขึ้น แต่ในอีกด้านหนึ่งก็มีปัญหาที่ติดตามมาด้วย โดยเฉพาะในกลุ่มวัยรุ่นชั้น ม.ต้น-ม.ปลาย ที่เริ่มใช้เวลาไปกับการขี่รถมอเตอร์ไซค์ หรือมีเด็กที่ท้องก่อนวัยเรียนเพิ่มขึ้น

“เราเชื่อว่าถ้าครูเข้าถึงจิตใจของเด็กๆ ให้ความสนิทสนมใกล้ชิด รู้นิสัยใจคอรู้ความสนใจของเขา ก็จะช่วยเบนความสนใจและสนับสนุนให้เขาทำในสิ่งที่อยากทำได้ มันจะเป็นการดึงเด็กออกจากปัญหาต่างๆ ตอนเรียน ม.3 เรามีครูประจำชั้นที่ปรึกษาได้ทุกเรื่อง เป็นครูที่มีเหตุผล แม้เราจะทำอะไรผิดพลาดครูเขาจะไม่ดุว่าด้วยอารมณ์ แต่จะตักเตือนให้กำลังใจ แม้กระทั่งตอนที่เรียน ม.ปลาย เรายังกลับไปปรึกษาครูเขาในหลายๆ เรื่อง รวมถึงตอนจะมาสมัครที่โครงการครูรักษ์ถิ่นด้วย เขาเป็นเหมือนแม่เราอีกคน เป็นครอบครัวที่นึกถึงได้เสมอ ช่วยแก้ปัญหายากๆ ที่เราแก้ไม่ได้ เรามองว่าครูแบบนี้จะช่วยให้เด็กไม่เดินไปในทางผิด หรือแม้ในวันพลาดพลั้งทำเรื่องไม่ดี เด็กจะกล้าคุยกับครู แล้วครูจะเข้าใจ พร้อมให้อภัยและชี้ทางที่ถูกต้อง” 

จากความรักในการสอนที่เริ่มต้นในครอบครัว รวมกับความตั้งใจที่จะกลับมาดูแลบ้าน ได้ก่อเกิดเป็นอุดมการณ์ที่เชื่อมโยงถึงชุมชนที่รัก ซึ่งน้องมนได้กล่าวทิ้งท้ายว่า การเลือกเรียนครู คือย่างก้าวเล็กๆ อันยิ่งใหญ่ ที่จะทำให้เธอสามารถบรรลุความฝันของตนเองได้ทุกข้อ “เราคือชาวม้งคนหนึ่ง เข้าใจในสังคมวัฒนธรรมเป็นอย่างดี เราจะนำความรู้กลับมาช่วยเหลือคนในหมู่บ้านของเรา เริ่มจากครอบครัว ญาติพี่น้อง และชุมชนที่ทุกคนเสมือนเป็นครอบครัวเดียวกัน เพราะ ‘ครอบครัว’ ในความหมายของเราไม่ได้ประกอบด้วยคนในบ้านเท่านั้น แต่ยังรวมถึงชุมชนเล็กๆ ที่อาศัยอยู่มาตลอดชีวิตด้วย”

ร่วมสร้างโอกาสทางการศึกษา
กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.)
www.eef.or.th/donate/
ธนาคารกรุงไทย สาขาซอยอารีย์
เลขที่ : 172-0-30021-6
บัญชี : กสศ.มาตรา 6(6) – เงินบริจาค

The post ชุมชนคือ ‘ครอบครัวใหญ่’ ที่ต้องกลับมาดูแล first appeared on กสศ..