ดร.สมคิด แก้วทิพย์ ผู้จัดการโครงการฯ กล่าวว่า “ผมทำงานกับ กสศ. ตั้งแต่ปี 2562 เดิมทีขับเคลื่อนงานการศึกษาเพื่อพัฒนาอาชีพกลุ่มคนที่เปราะบาง ยากลำบาก ต่อมาก็เริ่มจัดการศึกษาใหม่ที่ส่งเสริมให้เขามีพลังลุกขึ้นมาเปลี่ยนแปลง โดยเริ่มต้นจากสิ่งที่เขาอยากทำจริง ๆ”

“สังคมไทยมีคนที่ต้องเผชิญชีวิตยากลำบากอยู่มาก ในจำนวนนี้มีกลุ่มที่ถูกผลักให้ต้องหลุดออกจากระบบการศึกษาโดยที่ยังไม่มีโอกาสใช้ศักยภาพของตนเองเลย แต่เขาต้องหันเหไปเป็นแรงงานนอกระบบที่มีรายได้เล็ก ๆ น้อย ๆ กลายเป็นคนว่างงาน เป็นคนพิการที่ถูกลืม ถูกจองจำในเรือนจำ การที่จะอยู่รอดได้นั้นพวกเขาต้องได้รับโอกาสและอยู่ในสิ่งแวดล้อมที่ได้เรียนรู้ร่วมกัน นี่คือหัวใจของงานชุมชนเป็นฐาน ดังนั้นถ้าสังคมเรากำลังแสวงหาการศึกษาที่ทุกคนมีทางเลือกและตอบโจทย์ชีวิต งานชุมชนเป็นฐานคือสิ่งที่มาขับเคลื่อนตรงนี้ และนี่คือโฉมหน้าของการศึกษาใหม่”

บทสัมภาษณ์ต่อไปนี้เต็มไปด้วยทั้งความหวังและแทรกด้วยความสะเทือนใจ เมื่อเขาต้องยกตัวอย่างกลุ่มคนเปราะบางที่สั่นคลอนหัวใจคนทำงานมากที่สุด

จากความหนักอึ้งในระดับปัจเจก…สู่ภาพใหญ่ของสังคม  “การศึกษาใหม่” ที่เขาพูดถึง…จะเป็นแสงสว่างท่ามกลางความสิ้นหวังนี้ได้หรือไม่ ด้านล่างนี้มีคำตอบ

เพราะเป็นคนเปราะบางจึงเจ็บปวด

กรณีคนที่ไม่มีทางเลือกหนักสุดที่ผมเคยเจอ คือ เด็กพิการที่ถูกทอดทิ้ง เป็นเหมือนกลุ่มคนที่ถูกลืม พอพ่อแม่รู้ว่าลูกคลอดมาเป็นคนพิการก็เอาไปทิ้งให้อยู่ในศูนย์เด็กพิการ เมื่อเขาโตขึ้นมา ชีวิตหนักมาก ไม่รู้ที่มาและไม่มีที่ไป งานของเราคือสร้างการเรียนรู้ ไปทำให้ศูนย์พัฒนาอาชีพคนพิการสามารถเกิดเป็นหน่วยเศรษฐกิจเล็ก ๆ ที่เลี้ยงตัวเองได้ เคสที่ กสศ. ​เคยเข้าไปทำงานด้วยนี้คือศูนย์เด็กคนพิการ จังหวัดนครศรีธรรมราช เราเข้าไปเชื่อมโยงให้ศูนย์ทำงานร่วมกับมหาวิทยาลัย ให้เด็กได้เรียนรู้เพื่อพัฒนาอาชีพ 

อีกกลุ่มเปราะบางที่ทางเลือกเขาน้อย คือ เด็กวัยรุ่นในสถานพินิจ เด็กและเยาวชนกว่า 80–90% ที่เข้าสถานพินิจเพราะเกี่ยวข้องกับยาเสพติด เด็กเหล่านี้มักไม่ได้อยู่กับพ่อแม่ ส่วนใหญ่อยู่กับปู่ย่าตายาย และมีเด็กจำนวนหนึ่งที่ไม่รู้ว่าครอบครัวไปไหน ไม่มีที่อยู่อาศัย เมื่อถูกเจ้าหน้าที่ตำรวจจับ จึงต้องอยู่ภายในสถานพินิจเพื่อเข้ารับการบำบัดรักษา เมื่อพ้นโทษ เด็กเหล่านี้ไม่มีที่พึ่ง กรณีเหล่านี้หน่วยงานภาครัฐต้องช่วยสร้างเงื่อนไขให้ชีวิตเด็กเหล่านี้พอจะมีที่อยู่อาศัยและอาชีพในการทำมาหากิน

คนไม่มีทางเลือกอีกกลุ่ม คือ คนจนที่เป็นกลุ่มชาติพันธุ์ กลุ่มนี้ชีวิตลำบาก ไปเรียนหนังสือก็ยากเพราะอยู่ไกล ต้องเดินไปหลายชั่วโมง ที่ดินก็ไม่มี หรือคนที่มีที่ดิน พ่อแม่ก็ทำไร่ทำสวนเล็ก ๆ น้อย ๆ แถวบ้าน เป็นต้น กรณีคนจนในเมืองก็หนัก ชุมชนตามสลัมที่ส่วนมากจะเป็นคนชราหรือแรงงานที่กลับบ้านไม่ได้ เขาจะซุกตัวอยู่ตามซอกหลืบของเมือง เช่าห้องเล็ก ๆ อยู่ด้วยกัน ทำอาชีพหากินไปวัน ๆ ได้กินบ้างไม่ได้กินบ้าง คนกลุ่มนี้ลำบากจนทำให้เรารู้สึกว่าทำไมชีวิตคนเรามันยากลำบากได้ขนาดนี้

เมื่อสังคมเรายังมีคนที่ยังขาดโอกาส ขาดทางเลือกอีกมาก ดังนั้นเราต้องสร้างโอกาส โดยใช้ชุมชนเป็นฐานเรียนรู้ ให้เกิดการมีส่วนร่วม ช่วยเหลือซึ่งกันเเละกันเป็นกลุ่ม ๆ

ระบบต้องสร้างคน และคนต้องร่วมสร้างระบบ

ผมเชื่อว่าพลังอำนาจในการจัดการศึกษามีอยู่ในทุกชีวิต ประเด็นคือการมองเห็นคุณค่า ศักยภาพ และตระหนักถึงทุนในตัวเอง เป็นเรื่องใหญ่ที่เกี่ยวโยงกับระบบ มีหลักคิดหนึ่งที่น่าสนใจคือ การมองว่าชีวิตคนจะงอกงามได้ นอกจากเขาจะต้องพัฒนาตัวเองแล้ว เขายังต้องได้รับโอกาสหรือมีปัจจัยแวดล้อมที่เอื้อต่อการเติบโต

การศึกษาเป็นหนึ่งในพลังสำคัญที่จะทำให้ชีวิตคน ครอบครัว ประเทศ หรือโลกนั้นอยู่รอดปลอดภัย พูดอีกอย่างคือหากคนเข้าไม่ถึงการศึกษา หรือได้รับการศึกษาที่ไม่มีคุณภาพ เหล่านี้จะกลายเป็นปัจจัยเร่งให้คนซึ่งเป็นหน่วยเล็กสุดของสังคม ดำเนินชีวิตอย่างไม่ถูกไม่ควร ซึ่งจะส่งผลกระทบกลับคืนถึงสังคม ฉะนั้นจึงมีหลักคิดว่า “ระบบต้องสร้างคน และคนต้องร่วมสร้างระบบ” ดังนั้นภาคีสังคมทั้งหลายควรใช้การศึกษาเป็นเครื่องมือสร้างความเปลี่ยนแปลง นี่คือสิ่งที่นำไปสู่คำว่า All for Education ในขณะเดียวกันการศึกษาก็ควรเป็นการศึกษาเพื่อทุกชีวิตที่เรียกว่า Education for All  สองอย่างนี้เป็นหลักพื้นฐานที่สุด

งานชุมชนเป็นฐานของ กสศ. ​เชื่อว่าหากคนในชุมชนหันมาแลกเปลี่ยนเรียนรู้กัน แม้จะรู้มากน้อยไม่เท่ากันก็ไม่เป็นไร แต่การทำอย่างนี้จะทำให้คนได้เรียนรู้รอบด้านมากขึ้น ชุมชนได้ช่วยกันจัดระบบทำมาหากินและอยู่รอดและรุ่งเรืองต่อไป เพราะฉะนั้นทุนนี้ถือเป็นทุนที่พัฒนาอาชีพไปด้วย สร้างความสามารถในการเรียนรู้ ช่วยให้ผู้คนในชุมชนอยู่ได้ในโลกปัจจุบัน ทั้งยังสอดแทรกทักษะความรู้การจัดการสุขภาพและการเงินด้วย ซึ่งถือเป็นเรื่องสำคัญที่ควรเรียนรู้

เพราะเวทีนี้ต้องมีพี่เลี้ยง : บทบาทของปัญญาชนพื้นถิ่น

เรามีปัญญาชนพื้นถิ่นมาเป็นผู้นำในการเรียนรู้จำนวนมากและหลากหลาย บางคนมาร่วมในฐานะผู้ใหญ่บ้าน อบต. ผู้ประกอบการท้องถิ่น เป็นต้น มาช่วยทำงานในบทบาทที่ต่างกัน ส่งผลให้การเรียนรู้ในชุมชนมีความหลากหลาย 

ความงดงามคือ แต่เดิมผู้นำและปัญญาชนพื้นถิ่นมักจะรับทุนและหันไปทำงานร่วมกับคนที่เข้มแข็ง แต่งาน กสศ. มีเงื่อนไขให้ผู้นำต่าง ๆ ต้องไปหาคนที่อ่อนแอที่สุด ยากลำบากที่สุด ถ้าเป็นเยาวชนก็ต้องเข้าไปดูกลุ่มที่ไม่มีโอกาสเรียน กลุ่มเด็กที่ยากจนหรือมีปัญหาในชีวิต ผมคิดว่าตรงนี้ถือเป็นมิติใหม่ เป็นการทำงานกับกลุ่มเป้าหมายใหม่ 

ที่สำคัญคือ เกิดเครือข่ายของผู้นำปัญญาชนพื้นถิ่น นอกจากช่วยสร้างเป็นแหล่งเรียนรู้ แทบจะเกือบทุกโครงการสามารถที่จะพัฒนาพื้นที่เป็นแหล่งเรียนรู้ของชาวบ้าน และหลายที่ก็พัฒนาเป็นกองทุน ไม่ว่าจะเป็นกองทุนเพื่อการศึกษา กองทุนหมุนเวียนเพื่อที่จะสร้างการเรียนรู้ให้ต่อเนื่อง สิ่งเหล่านี้เป็นความงดงามและเป็นพลังที่สำคัญ

การศึกษาที่ตอบโจทย์ชีวิต : ความงดงามที่สั่นสะเทือนภายในผู้เรียนรู้

เวลาคนเราได้เรียนการศึกษาที่ตอบโจทย์ชีวิต ผมคิดว่ามันมีความหมายงดงาม เพราะเป็นการศึกษาที่ถูกออกแบบและตั้งหลักจากชีวิตจริง พอเราไปวิเคราะห์พื้นที่ มีหน่วยจัดการเรียนรู้ เพื่อสร้างโอกาส มันก็เกิดพลังขึ้นจริง

เมื่อพวกเขามาร่วมแลกเปลี่ยนและเรียนรู้ด้วยกัน พลังภายในชีวิตพวกเขาเหมือนมารวมพลังกัน เกิดความงดงาม เราเห็นความรู้สึกปีติยินดีที่เอ่อล้นออกมา การศึกษาใหม่ทำให้ชีวิตเขาดีขึ้นจริง ๆ โดยเฉพาะการเห็นคุณค่าภายใน เห็นว่าตนเองก็มีดี มีคุณค่า มีอำนาจ และมีแสงสว่าง

ที่สำคัญ เมื่อคนเหล่านี้ลุกขึ้นมาดูแลตัวเองได้ เขาได้มีชีวิตใหม่ ในขณะเดียวกันตัวเขาเองจากเดิมเคยเป็นผู้รับโอกาส เมื่อเขาได้รับโอกาส เขาก็เห็นคุณค่าในการเข้ามาร่วมเรียนรู้ เขาจึงเป็นคนที่ไปเอื้อโอกาสให้กับคนอื่น แม้ว่าบางทีสิ่งที่เขาเรียนรู้นั้นเป็นเรื่องเล็ก ๆ เช่น แม่บ้านที่อาจทำอะไรไม่ค่อยเป็น แต่เขาทำกับข้าวและปักผ้าได้ นี่คือความสามารถพิเศษเล็ก ๆ เขาสามารถนำสิ่งที่มีไปสร้างการเรียนรู้ให้แก่ผู้ยากลำบากคนอื่น

ถ้าได้ลงไปสัมผัส เราจะเห็นเลยว่าสีหน้าแววตาพวกเขาเต็มไปด้วยความปีติยินดี ก่อนหน้านี้บางคนทุกข์แทบจะฆ่าตัวตาย แต่พอได้เข้ามาเรียนรู้ร่วมกับผู้อื่น ได้มีปฏิสัมพันธ์ กลายเป็นชีวิตใหม่ เป็นสังคมใหม่ และที่สำคัญคือเป็นเศรษฐกิจใหม่ ผมใช้คำว่าเป็นความงอกงามในระดับบุคคล ทำให้เขามีเพื่อนมากขึ้น และตัวเขาเองได้รับการยอมรับจากสังคม ยิ่งเรื่องราวถูกบอกเล่าขยายออกไป ความภาคภูมิใจในตัวเองยิ่งงอกงามขึ้น

ข้อเสนอนโยบายเพื่อให้ชุมชนสามารถจัดการเรียนรู้ด้วยตัวเอง

1. มีกลไกร่วมกันในระดับพื้นที่ เพื่อสร้างนิเวศการเรียนรู้ใหม่ให้เกิดขึ้น เครือข่ายที่เราทำงานเป็นเครือข่ายที่ยึดโยงกันทั้งประเทศ เป็นทุนเดิมที่ทาง กสศ.ได้ร่วมสนับสนุนมา โจทย์ใหญ่ถัดไปคือถ้าเราจะทำให้เครือข่ายนี้ขยาย หัวใจสำคัญอยู่ที่การบูรณาการแนวคิดและการทำงาน ประสานพลังกันในเชิงพื้นที่ ทำแผนนโยบาย แล้วมาขับเคลื่อนกันในระดับประเทศ  

รัฐควรต้องจัดงบประมาณและประสานความร่วมมือกับภาคีต่าง ๆ ไม่ว่าจะเป็นภาคีในระดับท้องถิ่น หน่วยงานกระทรวง ทบวง กรม ฯลฯ ให้มาจับมือร่วมกัน ก็จะสามารถคาดหวังความเปลี่ยนแปลงได้ ปลายทางคือการสร้าง “นิเวศการเรียนรู้ใหม่” เพื่อจะอยู่ร่วมกันอย่างเข้าอกเข้าใจ แบ่งปัน ดูแลกัน และสร้างความเสมอภาคทางการศึกษาเพื่อให้ชีวิตของผู้คนดีขึ้น สังคมไทยจะน่าอยู่ขึ้นอีกเยอะ

2. การศึกษาและการสร้างเศรษฐกิจในพื้นที่จำเป็นต้องไปด้วยกัน การศึกษาที่ไม่ละเลยปากท้อง คือเงื่อนไขหนึ่งที่จะส่งเสริมให้เด็กเติบโตได้จริง เด็กจำนวนมากขาดโอกาส ไม่สามารถลืมตาอ้าปากได้ จนกระทั่งไม่มีทางไป เพราะฉะนั้นการศึกษาและการสร้างเศรษฐกิจในพื้นที่จำเป็นต้องไปด้วยกัน 

“ทุนพัฒนา” หรือ “การศึกษาเพื่อพัฒนาเศรษฐกิจ” จึงเป็นเรื่องใหญ่ และไม่ใช่เฉพาะสำหรับเด็กและเยาวชน แต่เราต้องมองทั้งระบบ เด็กควรจะได้เรียนรู้เรื่องที่ยึดโยงกับระบบเศรษฐกิจของพ่อแม่ด้วย และพ่อแม่ก็ต้องเรียนรู้ภาพใหญ่เพื่อยกระดับการประกอบอาชีพ

The post พลังของ “การศึกษาใหม่” โดยใช้ชุมชนเป็นฐาน ดร.สมคิด แก้วทิพย์ first appeared on กสศ..

ในสนามหาเสียงโค้งสุดท้าย พบความโดดเด่นทางนโยบายที่เกือบทุกพรรคให้ความสำคัญไปที่สวัสดิการสนับสนุนโอกาสเข้าถึงการศึกษา ทว่าความชัดเจนเรื่องความเสมอภาคยังมีอะไรบ้างที่ควรเสนอในวาระที่ประเทศไทยจะมีรัฐบาลชุดใหม่ กสศ. ชวนเครือข่ายนักวิชาการเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษาของเรา ร่วมจับกระแสข้อเสนอนโยบายด้านการศึกษาเพื่อรับมือกับปัญหาในอนาคตเหล่านี้

กระทรวงแห่งอนาคต

ดร.เกียรติอนันต์ ล้วนแก้ว อาจารย์คณะเศรษฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ระบุว่า ใครที่อาสาเข้ามาดูแลด้านการศึกษา จำเป็นต้องทราบปัญหาด้านการศึกษาอย่างถ่องแท้และมีการศึกษาเรื่องนี้ลงไปถึงรากลึกของปัญหาที่มีความซับซ้อน เชื่อมโยงกับประเด็นปัญหาอื่น ๆ มากมาย รวมถึงต้องทำงานแข่งกับเวลา เพราะปัญหาการศึกษาในหลายด้านเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็วและเปลี่ยนแปลงอยู่ตลอดเวลา 

การดูแลเยาวชนทุกกลุ่มซึ่งเป็นอนาคตของชาติ ไม่ได้จำกัดอยู่เพียงแค่ในสถานศึกษาแต่ต้องมองในมุมกว้างกว่านั้น ต้องมีนโยบายที่สามารถดูแลพวกเขาจากบ้านไปสู่เส้นทางการดำเนินชีวิต แต่ปัจจุบัน สิ่งที่เห็นจากนโยบายส่วนใหญ่ จะเป็นการศึกษาขั้นพื้นฐาน คือ แจกเงิน ลดภาระครู แต่ยังไม่มีการส่งไม้ต่อว่าเด็กจะก้าวไปสู่ระดับการศึกษาขั้นสูงกว่าได้อย่างไร 

“เราเป็นประเทศที่ประกาศใช้นวัตกรรมนำหน้า ใช้เทคโนโลยีนำหน้า แต่การศึกษายังไม่ได้ยกระดับห่วงโซ่คุณค่า (Value Chain) และห่วงโซ่อุปทาน (Supply Chain )ของการผลิตกำลังคน ที่ต้องทำให้คนหลุดจากระบบการศึกษาให้น้อยที่สุด และส่งต่อไปสู่การศึกษาระดับอุดมศึกษาให้มากที่สุด แต่ก็ยังมีเด็กหลุดจากระบบการศึกษานับแสนราย  พรรคการเมืองอาจจะบอกว่าการแก้ปัญหาการศึกษาของทั้งประเทศให้เสร็จภายในช่วงอายุของรัฐบาลคือ 4 ปีเป็นเรื่องที่เป็นไปได้ยาก แต่อย่างน้อยก็น่าจะได้เห็นคำมั่นสัญญาในการพยายามแก้ปัญหานี้อย่างเป็นระบบ หรือให้สำเร็จในบางพื้นที่เพื่อถอดบทเรียนหรือสร้างเป็น Sandbox ขึ้น อาจจะเลือกพื้นที่หรือกลุ่มคนที่เสี่ยงหลุดจากระบบการศึกษาสูงก่อน ทำเต็มร้อยไม่ได้แต่ถ้าทำ 10 ในร้อยได้อย่างน้อยก็ช่วยคนได้ 10 คนจากในร้อยคนก่อน”

ดร.เกียรติอนันต์ มองว่าการแก้ปัญหาการศึกษาให้สอดรับกับปัจจุบันมากที่สุดรัฐบาลจำเป็นที่จะต้องเปลี่ยน Mindset หรือกรอบความคิดหรือทัศนคติในการแก้ปัญหา เพราะโลกในปัจจุบันหมุนเร็วมาก 

“โลกของการศึกษาต้องสอดรับกับโลกของตลาดแรงงาน ในเมื่อโลกของตลาดแรงงานมีระยะเวลาของการเตรียมการคือ 3-4 ปี โลกของการศึกษาก็ต้อง 3-4 ปี นั่นคือ 1 เทอมของพรรคการเมือง ดังนั้น อย่างแรกที่ต้องทำคือต้องรู้ว่าในโลกที่อาชีพเปลี่ยนเร็ว การศึกษาก็ต้องปรับตัวให้เร็วเท่าทันระยะเวลาในการจัดการคือ 1 สมัย เพราะถ้าอะไรที่ทำไม่ได้ใน 1 สมัยคือจะไม่ทันกับโลกแล้ว กระทรวงศึกษาและกระทรวงอื่น ๆ ที่เกี่ยวข้อง ต้องเปลี่ยน Mindset ว่าไม่ใช่กระทรวงที่ทำเพื่อปัจจุบัน แต่ต้องเป็น Ministry of Future คือเป็นกระทรวงที่ทำเพื่ออนาคต เป็นกระทรวงที่ต้องมองไปตรงข้างหน้าว่า เด็กจบการศึกษาแล้วจะเจออะไรบ้าง แล้วย้อนกลับมาคิดให้ได้ว่าต้องเตรียมอะไรเพื่อพวกเขา จึงจะเห็นแผนการทำงานที่ชัดเจน ซึ่งการให้เงิน การลดหนี้ ไม่ใช่บทบาทของกระทรวงแห่งอนาคต ต้องคิดใหม่ตั้งแต่เริ่ม ต้องคิดผลิตเปลี่ยน Value chain การผลิตกำลังคนตามช่วงชั้น และต้องคิดไปไกล ว่ามันจำเป็นจะต้องเป็นช่วงชั้นหรือเปล่า

เมื่อก่อนเราผลิตกำลังคนตามช่วงชั้นเพราะว่าความสามารถของคนไม่เท่ากัน และความสามารถของการติดตามประเมินผลดูแลของครูก็ไม่เท่ากัน แต่ความจริงแล้ว เด็กมีพัฒนาการที่ต่างกัน บางคนเรียนแค่ครึ่งเทอม ก็เข้าใจอะไรหลาย ๆ อย่างได้ง่าย มีความรู้ทางวิชาการแล้ว แต่อาจจะต้องพัฒนาความฉลาดทางอารมณ์หรืออีคิว ความสามารถในการรับรู้ของตนเอง ประเมินและควบคุมอารมณ์ของตนเอง ในขณะที่บางคนอีคิวดี แต่เรียนไม่ทัน เด็กทั้งสองกลุ่มจะ Pass ชั้น กลับต้องรอ Pass พร้อมกัน 

แต่ปัจจุบันถึงยุคที่กระทรวงศึกษาสามารถจะทำให้ความสามารถของเด็กเติบโตตามปัจจัยที่แท้จริง เพราะฉะนั้นเรื่องการผ่านชั้นมันอาจจะมีการยืดหยุ่น คือต้องมองพัฒนาการทางด้านร่างกายจิตใจและวิชาการไปพร้อม ๆ กัน ซึ่งเมื่อก่อนแนวคิดนี้เป็นเรื่องยาก แต่สมัยนี้มีเทคโนโลยีในการติดตามเรื่องพวกนี้โดยการใช้เอไอมาเป็นผู้ช่วย ซึ่งเอไอทางด้านการศึกษากำลังถูกนำมาใช้มากขึ้นในต่างประเทศ ทั้งมาช่วยในเรื่องการติดตาม Learning Style ของเด็กแต่ละคน ซึ่งเชื่อว่าจะช่วยพัฒนาไปสู่จุดที่สามารถออกแบบข้อสอบในเรื่องเดียวกันที่สร้างขึ้นมาเฉพาะสำหรับเด็กแต่ละคน มันจะหมดยุคที่ว่าไปประเมินปลาด้วยการวิ่งแข่งประเมินลิงด้วยกันว่ายน้ำ”

ดร.เกียรติอนันต์ ระบุอีกว่า ปัจจุบันไม่สามารถจัดการศึกษาให้เตรียมคนเพื่ออาชีพได้เหมือนในอดีต แต่ต้องเตรียมสกิลหรือความสามารถเพื่อรับกับสถานการณ์ด้านอาชีพที่เปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว

“วิธีการจัดทรัพยากรบุคคลจะต้องเปลี่ยนวิธีคิด การเรียนเพื่ออาชีพนั้นไม่เพียงพอแล้ว ต้องเป็นการเรียนเพื่อให้มีทักษะและถ้าเรามีทักษะมากพอ เราก็สามารถไปหาอาชีพได้เอง เพราะฉะนั้น การเรียนโดยใช้สมรรถนะ การใช้ทักษะเป็นหลักจะสำคัญมาก พอเป็นแบบนี้ก็จะสอนแบบเดิมไม่ได้แล้ว ไม่ได้เป็นการเตรียมกำลังคนเฉพาะในสถานศึกษา ระบบการพัฒนาคนจะต้องมองว่าคนทุกคนจะต้องได้รับการพัฒนาการเรียนรู้ตลอดเวลา ดังนั้นโมดูลในการดูแลคน จะต้องทำให้เขาเข้าออกในการเรียนรู้ในโลกของทำงานได้อย่างรวดเร็ว ย่อยจากการเรียนรู้ของเขาในส่วนที่ย่อยที่สุดและง่ายที่สุด ทำให้คนทุกช่วงวัยเรียนรู้ได้ง่ายขึ้น”

ขับเคลื่อนการศึกษาด้วยฐานข้อมูล

รศ.ดร.วีระชาติ กิเลนทอง ผู้อำนวยการสถาบันวิจัยเพื่อการประเมินและออกแบบนโยบาย (RIPED) และคณบดีคณะการศึกษาปฐมวัย มหาวิทยาลัยหอการค้าไทย กล่าวว่า รัฐต้องมีนโยบายใช้ระบบฐานข้อมูล ซึ่งเก็บและรวบรวมข้อมูลอย่างเป็นระบบทางอิเล็กทรอนิกส์มาดูแลเด็กอย่างเป็นระบบ และเชื่อมโยงการจัดการศึกษาได้ว่าหากมีมาตรการที่มีทิศทางที่ถูกต้องชัดเจน จะสามารถดูแลเด็กที่ขาดแคลนตั้งแต่เขายังเล็กให้เติบโตขึ้นมาอย่างมีความรู้ความสามารถที่จำเป็นต่ออนาคต และต้องไม่ลืมว่าการลดความเหลื่อมล้ำลงได้ การช่วยพวกเขา คือการช่วยให้ประเทศมี GDP สูงขึ้น 

รศ.ดร.วีระชาติ ระบุว่า หากยกตัวอย่างปัญหาสำคัญในรอบปีที่ผ่านมาก็คือ กรณีที่การระบาดของโควิด-19 ทำให้เกิดความเหลื่อมล้ำทางการศึกษาอย่างรุนแรง มีเด็กหลุดจากระบบการศึกษานับแสนคน การแก้เรื่องนี้ นโยบายแจกเงินเพียงอย่างเดียวคงจะไม่พอ เพราะมีปัญหาเรื่องกำลังทรัพย์ของครอบครัวซ้อนอยู่ ต่อให้เรียนฟรีก็ฟรีแค่ค่าหน่วยกิต ไม่ได้ฟรีแบบครบวงจรหรือครอบคลุมค่าใช้จ่ายจริง หากประเมินแล้ว แต่ละครอบครัวอาจจะต้องใช้ทุนการศึกษาประมาณ 40,000 – 70,000 บาทจึงจะครอบคลุมการแก้ปัญหาได้จริง ก็ต้องใช้งบประมาณมหาศาลและเป็นไปได้ยากที่จะได้เรียน

นโยบายเร่งด่วนที่อยากเห็นรัฐบาลใหม่ให้ความสำคัญ คือมาตรการชดเชย ภาวะการเรียนรู้ถดถอย (Learning Loss) ในเด็กปฐมวัยไทยช่วงโควิด-19 ระบาด และในระยะยาว คือการให้ความสำคัญกับการสร้างโอกาสในการเรียนรู้ และวางแนวทางในการกระจายอำนาจทางด้านการศึกษา หรือแนวทางในการสร้างแรงจูงใจให้การศึกษาพุ่งเป้าไปที่การพัฒนาเด็ก นโยบายที่จะถูกประกาศขึ้นต้องสามารถนำมาแก้ปัญหาความเหลื่อมล้ำในห้องเรียน โดยสามารถจำแนกโรงเรียนที่พร้อมกับไม่พร้อมรับมือกับความเหลื่อมล้ำ ซึ่งแต่ละโรงเรียนแตกต่างกันได้ มีกระบวนการที่ชัดเจนว่าโรงเรียนใดจะใช้แผนเชิงปฏิบัติแบบไหนที่ทำให้ความเหลื่อมล้ำและช่องว่างทางการศึกษาแคบลง ใช้เครื่องมืออะไรเพื่อยกระดับความพร้อมของเด็กผ่านทักษะทางปัญญา ทักษะทางพฤติกรรม เข้าไปดูแลด้านความพร้อมของครอบครัว ความพร้อมของโรงเรียน

“รัฐบาลใหม่ควรจะใส่ใจเรื่องการทำงานโดยใช้ฐานข้อมูลและงานวิจัยมาทำงานด้านการศึกษาและทุนมนุษย์มากขึ้น เพราะที่ผ่านมาเรามีนโยบายด้านการศึกษาที่ซ้ำซ้อน หรือเป็นนโยบายที่ไม่ได้คำนึงถึงปัญหาที่เกิดขึ้นกับตัวเด็กจริง ๆ หรือไม่ได้มีการใช้ฐานข้อมูลติดตามการแก้ปัญหาและพิจารณาแนวทางในการจัดการศึกษาอย่างรอบด้าน 

ปัจจุบันหลายประเทศใช้ระบบฐานข้อมูลติดตามตัวเด็ก เพื่อจะเห็นการพัฒนาทางการศึกษาของเด็ก โดยสามารถเข้าถึงปัญหาที่เด็กเผชิญอยู่และทำให้ทราบว่านโยบายต่าง ๆ ซึ่งถูกนำไปใช้สามารถพัฒนาการศึกษาของเด็กได้มากแค่ไหน รวมถึงทราบว่านโยบายไหนที่แก้ปัญหาไม่ตรงจุดหรือเป็นนโยบายซ้ำซ้อน”

ชุมชนคือระบบนิเวศของการศึกษา

ดร.สมคิด แก้วทิพย์ ผู้จัดการโครงการทุนพัฒนาอาชีพและนวัตกรรมที่ใช้ชุมชนเป็นฐาน กสศ. กล่าวว่านโยบายด้านการศึกษายุคใหม่จำเป็นต้องคำนึงถึงศักยภาพของชุมชน ด้วยการสร้างกลไกให้ชุมชนแต่ละแห่งสามารถเรียนรู้ได้ตลอดชีวิตจนสามารถดูแลตนเองได้ รัฐบาลใหม่จำเป็นที่จะต้องศึกษาข้อมูลด้าน ‘การส่งเสริมการเรียนรู้เชิงระบบ’ ซึ่งข้อมูลเรื่องนี้เป็นเรื่องที่มีอยู่แล้วอย่างละเอียด

“หากเข้ามาดูเรื่องนี้ จะทำให้ทราบว่า การเตรียมการสำหรับการเรียนรู้ยุคใหม่ในระดับชุมชน คือ รัฐจะต้องเข้าไปส่งเสริมการเรียนรู้ของแต่ละชุมชนให้เข้าใจปัจจัยแวดล้อมของแต่ละแห่ง สร้างความเข้าใจในทักษะที่เป็นรากฐานของแต่ละแห่ง จนสามารถยกระดับชีวิตและคุณภาพการศึกษา สังคม วัฒนธรรม อย่างเป็นระบบระเบียบ ยกระดับทักษะให้กลุ่มแรงงานสามารถประกอบอาชีพ มีรายได้หาเลี้ยงตนเองและครอบครัว ปัจจุบันเรามีชุมชนต้นแบบการพัฒนาที่สามารถถ่ายทอดทักษะ เพื่อให้เกิดกระบวนการเรียนรู้ที่ใช้ชุมชนเป็นฐาน เกิดนวัตกรรมใหม่ ๆ อยู่มากมาย” 

ดร.สมคิด กล่าวว่าที่ผ่านมามีการทดลองพัฒนาทักษะแรงงานโดยเริ่มจากปัญหาของกลุ่มประชากรวัยแรงงานที่ขาดแคลนทุนทรัพย์ จนเกิดเครื่องมือและงานวิจัยที่สามารถสร้างนวัตกรรมชุมชนในรูปแบบต่าง ๆ อยู่มากมาย เช่น เทคโนโลยีในการประกอบการ การสร้างผลิตภัณฑ์ที่ใช้ความคิดสร้างสรรค์  การสร้างแหล่งเรียนรู้ และการกำหนดบทบาทผู้นำชุมชนรุ่นใหม่ให้สามารถพัฒนารูปแบบการส่งเสริมทักษะและอาชีพที่สามารถนำเสนอและแลกเปลี่ยนกับหน่วยที่เกี่ยวข้อง จนเกิดระบบฐานข้อมูลอาชีพในท้องถิ่นและองค์ความรู้ในการบริหารจัดการ เกิดโมเดลทางธุรกิจที่ช่วยให้คนในชุมชนมีงานทำ มีรายได้สูงขึ้น สามารถขับเคลื่อนเชิงรุกและเสนอเป็นนโยบายที่ขับเคลื่อนไปได้อย่างต่อเนื่องอยู่แล้วมากมาย

“ชุมชนหรือท้องถิ่น สามารถเป็นระบบนิเวศของการศึกษาที่ดีและมีบทบาทสำคัญในการดูแลเยาวชนในพื้นที่ได้ เช่นบางพื้นที่มีโครงการผลิตอาหาร โครงการที่มีการเลี้ยงปลา ปลูกผัก แล้วให้เด็กนำไปทานที่บ้านเป็นมื้อเช้า แล้วถ้าเด็กเข้าโรงเรียนช่วงใกล้เวลาเรียนจะมีโอกาสได้กินอาหารที่มีคุณค่าทางอาหารครบถ้วน มีอาหารกล่องหรือปิ่นโตกลับบ้าน มีคุณภาพชีวิตที่ดี” 

นโยบายที่เข้าถึงปัญหาที่แตกต่างกัน

ดร.ศุภโชค ปิยะสันติ์ ผู้อำนวยการโรงเรียนบ้านห้วยไร่สามัคคี อำเภอแม่ฟ้าหลวง จังหวัดเชียงราย อนุกรรมการกำกับทิศทางของทุนครูรัก(ษ์)ถิ่น กสศ. กล่าวว่านโยบายด้านการศึกษายุคใหม่จำเป็นต้องนำข้อมูลมาประยุกต์ใช้กับการทำงานให้เกิดประโยชน์สูงสุดและสามารถแก้ปัญหาที่มีอยู่ได้จริงโดยเฉพาะเรื่องของการจัดสรรงบประมาณเพื่อดูแลโรงเรียนต่าง ๆ อย่างเข้าใจปัญหาที่มีอยู่จริง

“ปัจจุบันมีระบบการเก็บข้อมูลของโรงเรียนแต่ละแห่งที่มากพอจะนำมาออกแบบการช่วยเหลือด้านงบประมาณให้แตกต่างไปจากในอดีตซึ่งเคยช่วยแบบเรตเดียวกันทั้งประเทศ โรงเรียนที่มีศักยภาพสูง อยู่ในเมือง รัฐก็ให้เงินสนับสนุนเท่ากับโรงเรียนที่อยู่ในพื้นที่ห่างไกล รูปแบบการจัดสรรงบประมาณดังกล่าวส่งผลให้โรงเรียนขนาดเล็ก มีนักเรียนน้อยขาดงบประมาณในการแก้ปัญหาที่เผชิญอยู่ได้อย่างเพียงพอและส่งผลกระทบต่อคุณภาพการศึกษาอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ เราไม่สามารถใช้วิธีการเดียวแก้ปัญหาที่มีอยู่หลากหลายรูปแบบได้

จำเป็นอย่างยิ่งที่จะต้องออกแบบวิธีการช่วยเหลือเฉพาะทางที่ลงลึกในรายละเอียด  เข้าใจถึงปัญหาจริง ๆ เช่น เมื่อทราบว่าบางโรงเรียนขาดครูแต่ละช่วงชั้น ต้องมีวิธีการไหนที่เข้าไปช่วยโรงเรียนเหล่านี้ให้ใช้ทรัพยากรบุคคลที่มีอยู่อย่างจำกัด มีระบบการช่วยเหลือ ระบบการระดมทรัพยากรที่จำเป็น ระบบเก็บแลกเปลี่ยนความรู้จากบุคลากรที่เกี่ยวข้องจากภาคส่วนต่าง ๆ  ระบบความช่วยเหลือที่ช่วยพัฒนาศักยภาพครูในพื้นที่ห่างไกล หรือระบบที่ดึงความสามารถของผู้บริหารโรงเรียนขนาดใหญ่มาช่วยประคองให้โรงเรียนขนาดเล็กในชุมชนกลายเป็นศูนย์กลางของการเรียนรู้ที่ดูแลเด็ก ๆ ในพื้นที่ให้ได้มากที่สุด” 

ไม่ทิ้งใครไว้ข้างหลัง

รศ.ดร.วีระเทพ ปทุมเจริญวัฒนา หัวหน้าภาควิชาการศึกษาตลอดชีวิต คณะครุศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย กล่าวว่าความโดดเด่นของนโยบายการศึกษาในสนามเลือกตั้งครั้งนี้คือเกือบทุกพรรคเสนอนโยบายการศึกษาในเชิงสวัสดิการ สนับสนุนการเข้าถึงการศึกษาของประชาชน ไม่ว่าจะเป็นไปตาม พ.ร.บ.ส่งเสริมการเรียนรู้ หรือการศึกษาตามระดับวุฒิฯ 

อย่างไรก็ตาม ประเด็นที่น่ากังวลคือพรรคการเมืองยังติดอยู่กับนโยบายการศึกษาในมิติเดิมที่ให้มุ่งสนับสนุนการศึกษาในระบบ เช่น นโยบายเรียนฟรีถึงระดับมหาวิทยาลัย แต่ไม่เอ่ยถึงการศึกษาในรูปแบบอื่น โดยเฉพาะนโยบายส่งเสริมการเรียนรู้ตลอดชีวิต ที่ตอนนี้ถูกพูดถึงจากเพียงไม่กี่พรรค รศ.ดร.วีระเทพ ตั้งข้อสังเกตว่า นโยบายส่งเสริมการเรียนรู้ตลอดชีวิตของหลายพรรคอาจปรากฏในรูปแบบนโยบายแรงงานที่มีการยกระดับทักษะให้ดีกว่าเดิม (upskill) และสร้างทักษะที่จำเป็นขึ้นมาใหม่ (reskill) แต่นโยบายเหล่านี้ก็ยังไม่เห็นภาพการส่งเสริมการเรียนรู้ของคนทุกช่วงวัย โดยเฉพาะผู้สูงวัย

“แม้จะได้ยินนโยบายที่แสดงความห่วงใยต่อเยาวชนกลุ่มต่าง ๆ เช่น กลุ่มเด็กพิเศษที่บกพร่องทางพัฒนาการ กลุ่มเด็กชาติพันธุ์ กลุ่มเด็กแรงงานข้ามชาติ เยาวชนที่หลุดออกนอกระบบการศึกษา รวมถึงกลุ่มเด็กเปราะบาง แต่ก็ยังไม่เห็นแนวคิดที่ชัดเจนในการลงไปแก้ปัญหานี้อย่างเป็นรูปธรรม โดยเฉพาะแนวคิดที่เข้าไปจัดการปัญหานี้อย่างเป็นระบบ หรือมีแนวทางการจัดการเชิงพื้นที่ที่ให้ความสำคัญกับจังหวัด และชุมชนต่าง ๆ ซึ่งเป็นกลไกสำคัญในการแก้ปัญหานี้ที่เข้มแข็ง” 

รศ.ดร.วีระเทพ ระบุอีกว่า นอกเหนือจากที่ยังไปเห็นไม่โยบายทางการเมืองที่พูดถึงการจัดการปัญหานี้จากรากฐานของคนพื้นที่หรือชุมชนแล้ว ยังไม่เห็นแนวคิดที่ให้ความสำคัญกับครูนอกระบบ หรือครูพี่เลี้ยง ทั้งที่คนกลุ่มนี้ถือเป็นกลไกสำคัญสำหรับการทำงานเชิงพื้นที่ที่สามารถลงไปดูแลได้ถึงรากฐานประเด็นปัญหาด้านต่าง ๆ เช่น ด้านสิทธิมนุษยชน ทักษะชีวิต ทักษะอาชีพ สร้างความมั่นคงให้กับชีวิต การสร้างพื้นที่เรียนรู้ด้วยตนเอง ฯลฯ และช่วยประสานกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้องให้เข้ามาดูแลช่วยเหลือเด็กแต่ละกลุ่มได้ตรงจุด จนสามารถปรับตัวได้  

“ที่ผ่านมาเราออกแบบวิธีเก็บข้อมูลให้เป็นระบบ และมีครูนอกระบบหรือครูพี่เลี้ยงเป็นเสมือนหน่วยหน้าคอยทำงานสอนหนังสือ สอนอาชีพ สอนทักษะชีวิตและช่วยแก้ปัญหาให้เด็กกลุ่มนี้มาอย่างต่อเนื่อง แต่พวกเขากลับยังไม่มีแนวคิดหรือนโยบายเข้าไปดูแลมากนัก และต้องยอมรับว่าการแก้ปัญหาเด็กนอกระบบ จำเป็นต้องอาศัยความร่วมมือระหว่างหน่วยงานต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้อง และต้องวางแนวทางให้แต่ละพื้นที่ แต่ละชุมชนมาช่วยกันออกแบบระบบการช่วยเหลือที่ยั่งยืน แต่ก็ยังไม่พบนโยบายที่ดูแลเรื่องนี้จากพรรคการเมือง”

เมื่อพิจารณานโยบายการศึกษาในหมวดการเรียนรู้ที่ตอบโจทย์ชีวิต หลายพรรคการเมืองชูการติดตั้งอินเทอร์เน็ต การแจกแท็บเล็ต และการสร้างแพลตฟอร์มออนไลน์สำหรับการเรียนรู้ รศ.ดร.วีระเทพ มองว่านโยบายเหล่านี้เป็นเครื่องมือจำเป็นในการเข้าถึงความรู้ในยุคสมัยนี้ แต่การนำมาบูรณาการกับการเรียนรู้ของเด็กจะเกิดประโยชน์สูงสุดได้เมื่อมีการปรับหลักสูตรให้ตอบความสนใจและความถนัดของผู้เรียนเสียก่อน ดังนั้นสิ่งที่ต้องพูดถึงควบคู่กันคือการออกแบบหลักสูตรที่เน้นผู้เรียนเป็นศูนย์กลาง ซึ่งในอนาคตข้างหน้าควรผลักดันไปมากกว่าแค่ในโรงเรียน ประชาชนทุกเพศทุกวัยสามารถออกแบบการเรียนรู้ในสิ่งที่ตนสนใจได้ โดยมีรัฐให้การสนับสนุน

“โจทย์แรกคือจะทำอย่างไรให้ทั้ง 8 กลุ่มสาระสามารถบูรณาการกัน ทุกวันนี้เราสอนแยกแต่ละกลุ่มสาระจนเหมือนจะฝึกเด็กให้เป็นนักวิชาการ เราต้องปรับเปลี่ยนวิธีให้เด็กได้เรียนสิ่งที่เขาสนใจแล้วสามารถเชื่อมโยงกับ 8 กลุ่มสาระได้ เราเห็นโมเดลที่ค่อนข้างประสบความสำเร็จแล้ว เช่น โรงเรียนสาธิตธรรมศาสตร์ เมื่อมีหลักสูตรที่เป็นตัวตั้งแล้ว แท็บเล็ตและอินเทอร์เน็ตจะสามารถสร้างประโยชน์ได้มากขึ้น และมากกว่าเอาไว้เรียนในสิ่งที่โรงเรียนอยากสอนเพียงอย่างเดียว”

รศ.ดร.วีระเทพ เสริมว่านโยบาย ‘ลดเวลาเรียน เพิ่มเวลารู้’ เป็นหมุดหมายอันดีในการจัดการเรียนรู้ที่ตอบโจทย์ชีวิต แต่สิ่งสำคัญกว่าการมีนโยบายคือต้องมีการติดตามผลเมื่อนำไปปฏิบัติ หน่วยงานที่เกี่ยวข้องต้องติดตามว่าการ ‘เพิ่มเวลารู้’ ในที่นี้ไม่ได้หมายถึงการให้ผู้เรียนเข้าร่วมกิจกรรมที่โรงเรียนจัดหรือครูเป็นผู้กำหนด ส่วนบทบาทของครู นอกเหนือจากด้านวิชาการ ควรมีการปรับเปลี่ยนให้เป็น ‘โค้ช’ ร่วมกันออกแบบเส้นทางการเรียนรู้ของผู้เรียน

ในวาระที่ประเทศไทยกำลังจะได้รัฐบาลชุดใหม่หลังการเลือกตั้งใหญ่นี้ รศ.ดร.วีระเทพ อยากเห็นการนำ พ.ร.บ.ส่งเสริมการเรียนรู้ พ.ศ. 2566 ไปปฏิบัติให้ได้ตามเจตนารมณ์ของ พ.ร.บ. ที่ต้องตอบโจทย์การเรียนรู้ตลอดชีวิตได้ คาดหวังให้มีการเทียบโอน เชื่อมต่อการศึกษาทุกรูปแบบเข้ากันได้ ไม่ว่าจะเป็นการศึกษาเพื่อคุณวุฒิ หรือการศึกษาเพื่อพัฒนาตนเอง รัฐควรมีฐานข้อมูล big data ที่เก็บข้อมูลการเรียนรู้ของประชาชนในทุกรูปแบบไว้ สามารถดึงเอาข้อมูลนั้นไปเทียบคุณวุฒิได้ เรื่องที่ต้องเน้นย้ำคือ รัฐควรสนับสนุนการเรียนรู้ของประชาชนทุกช่วงวัย มิใช่แค่เด็กและเยาวชน

ด้านวาระเร่งด่วน รศ.ดร.วีระเทพ อยากให้รัฐบาลชุดใหม่สะสางสิ่งที่ค้างคาในรัฐบาลชุดก่อน ทั้ง พ.ร.บ.การศึกษาฉบับใหม่ และหลักสูตรฐานสมรรถนะที่ติดหล่มความช้าของระบบราชการมาหลายปี เขาอยากเห็นพิมพ์เขียวที่ทันต่อยุคสมัยเพื่อที่ผู้ปฏิบัติสามารถนำไปใช้ออกแบบการเรียนรู้ให้เกิดประโยชน์ต่อผู้เรียนมากที่สุดได้

อ้างอิง : บทสัมภาษณ์ ‘รองศาสตราจารย์ ดร.วีระเทพ ปทุมเจริญวัฒนา’ บางส่วนจาก The101.World

The post 5 ประเด็นที่พรรคการเมืองยังไม่ได้เสนอ แต่ว่าที่รัฐบาลใหม่ควรทำ first appeared on กสศ..

กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา ได้ส่งเสริมโอกาสการเรียนรู้และพัฒนาทักษะเยาวชนนอกระบบการศึกษาและแรงงานนอกระบบ ภายใต้โครงการ ส่งเสริมโอกาสการเรียนรู้ที่ใช้ชุมชนเป็นฐาน เป็นโครงการที่ดำเนินงานต่อเนื่องนับแต่ปี 2562  โดยมุ่งเป้าทำงานค้นหารูปแบบกระบวนการจัดการศึกษาทางเลือกที่เหมาะสมสำหรับเยาวชนนอกระบบการศึกษา และประชากรวัยแรงงานนอกระบบผู้ขาดแคลนทุนทรัพย์หรือผู้ด้อยโอกาสทางสังคม ให้ค้นพบศักยภาพและสามารถพึ่งพาตนเอง ตลอดจนยกระดับการทำงานเชิงระบบร่วมกับภาคีเครือข่ายในพื้นที่ทั้งภาครัฐ เอกชน ท้องถิ่น ประชาสังคม และภาควิชาการ โดยเน้นการเรียนรู้ที่ใช้ชุมชนเป็นฐาน ซึ่งจะมี ‘หน่วยจัดการเรียนรู้’ เป็น ‘จุดคานงัด’ สำคัญ ในการสร้างระบบที่เอื้อต่อการเรียนรู้

ตลอด 3 ปีที่ผ่านมา หน่วยจัดการเรียนรู้จาก 311 โครงการ ได้เข้าไปช่วยเหลือผู้ด้อยโอกาสและขาดแคลนทุนทรัพย์ โดยเฉพาะกลุ่มแรงงานนอกระบบ ผู้ว่างงาน ผู้สูงอายุ ผู้พิการ ผู้ถือบัตรสวัสดิการแห่งรัฐ เยาวชนนอกระบบการศึกษา เด็กและเยาวชนในกระบวนการยุติธรรม และกลุ่มผู้เปราะบางจำนวน 22,975 คนใน 65 จังหวัด ครอบคลุม 6 ภูมิภาคทั่วประเทศ ภายใต้แนวคิด ‘การจัดการศึกษาเพื่อพัฒนาอาชีพโดยใช้ชุมชนเป็นฐาน’ ซึ่งหมายถึงการสร้างการเรียนรู้แบบมีส่วนร่วมผ่านการลงมือปฏิบัติ เพื่อให้ผู้เข้าร่วมโครงการพัฒนาทักษะการเรียนรู้ และใช้ชีวิต ‘อยู่ร่วม’ และ ‘อยู่รอด’ ในชุมชนได้ ท่ามกลางสถานการณ์วิกฤตต่าง ๆ ที่เกิดขึ้น

ในกระบวนการทำงาน โครงการ ฯ ได้ทำงานผ่านคณะหนุนเสริมด้านวิชาการ ที่ออกแบบภาพรวมการดำเนินงาน และประสานการทำงานร่วมกับเครือข่าย ‘พี่เลี้ยง’ ที่กระจายตัวครอบคลุมทุกภูมิภาค โดยมีหน้าที่สร้างกระบวนการเรียนรู้ ติดตามหนุนเสริมอย่างใกล้ชิด เพื่อให้หน่วยจัดการเรียนรู้สามารถออกแบบกิจกรรม สร้างการเรียนรู้ พัฒนาทักษะวิชาการ วิชาชีพ และวิชาชีวิต ตามศักยภาพของกลุ่มเป้าหมาย ร่วมกับการเติมเต็มด้วยเครื่องมือวิเคราะห์และเรียนรู้กลุ่มเป้าหมายจาก กสศ. เพื่อมุ่งสร้างการเรียนรู้ตลอดชีวิตที่ตรงจุด นำมาซึ่งรายได้ ยกระดับคุณภาพชีวิตในชุมชน และพัฒนาทักษะที่จำเป็นในศตวรรษที่ 21 ทั้งต่อตัว ‘ผู้ร่วมเรียนรู้’  และขยายผลสู่คนในครอบครัว รวมถึงเชื่อมโยงให้เกิดการพัฒนาชุมชนอย่างยั่งยืน อีกทั้งในการประชุมเชิงปฏิบัติการเปิดรับข้อเสนอโครงการส่งเสริมโอกาสการเรียนรู้ที่ใช้ชุมชนเป็นฐาน ในปี 2566 นี้ ยังเป็นไปเพื่อสนับสนุนให้หน่วยจัดการเรียนรู้ที่ร่วมทำงานในปีก่อน ๆ ร่วมถอดบทเรียนความสำเร็จนำสู่การสร้าง ‘ต้นแบบการทำงาน’ ในพื้นที่อื่นทั่วประเทศ

ศ.ดร.สมพงษ์ จิตระดับ กรรมการบริหาร กสศ. และประธานอนุกรรมการส่งเสริมและพัฒนาเยาวชนและประชากรวัยแรงงานนอกระบบ กล่าวว่า เป้าหมายของ กสศ. คือปฏิรูปการศึกษาเพื่อตัดวงจนความยากจน โดยเหนี่ยวนำพลังการทำงานจากหน่วยงานและประชาชนทุกระดับ เพื่อผลักดันให้เกิดการสร้างองค์ความรู้ การทำงานร่วมกัน มีการประสานเชื่อมโยง บูรณาการ และส่งต่อองค์ความรู้ที่ประสบความสำเร็จเห็นผล ไปยังผู้ร่วมเรียนรู้รุ่นต่อไป

“เกือบ 5 ปีของการทำงาน กสศ. ได้ทำงานกับโจทย์ปัญหาของประเทศที่หนักและมีความหลากหลาย โดยเฉพาะ 3 ปีสำคัญที่ประเทศไทยเผชิญกับสถานการณ์โควิด-19 ทำให้เรามีฐานกลุ่มเป้าหมายที่เป็นเด็กเยาวชนด้อยโอกาส 9 แสนคน ร่วมกับแรงงานนอกระบบกว่า 20 ล้านคน ดังนั้นถ้าเราไม่ทำอะไรเลย จำนวนของคนที่หลุดออกจากระบบการศึกษา หรือคนที่ไม่มีช่องทางเข้าถึงโอกาสการพัฒนาตัวเอง จะยิ่งมีจำนวนเพิ่มขึ้นกว่าที่เป็นอยู่”

ศ.ดร.สมพงษ์ กล่าวต่อไปว่า การแก้ปัญหาทางการศึกษาจำเป็นต้องมีวิธีคิดที่เปิดมิติมุมมองใหม่ โดยเชื่อมั่นว่าพลังอำนาจของการศึกษา สามารถเปลี่ยนแปลงระบบ เปลี่ยนแปลงประเทศในเชิงโครงสร้างได้อย่างค่อยเป็นค่อยไป ด้วยความร่วมมือของฝ่ายต่าง ๆ ซึ่งโครงการส่งเสริมโอกาสการเรียนรู้ที่ใช้ชุมชนเป็นฐาน ทำให้เราได้เห็นบรรยากาศของการเปลี่ยนแปลงในหลายพื้นที่

“เราเห็นกลุ่มสหกรณ์เกษตรอินทรีย์ที่มีคุณย่าคุณยายอยู่ในแปลงผัก นั่งฟังเพลงพื้นบ้านคุยยิ้มกันอย่างมีความสุข เห็นภาพของผู้พิการที่รวมกลุ่มกันสร้างชุมชนการเรียนรู้ มีอาชีพ พบเส้นทางพัฒนาตัวเองที่เหมาะสม หรือได้เห็นโมเดลพัฒนาชุมชนโดยรวมเอาหน่วยราชการสำคัญในท้องถิ่นมาเป็นกลไกจัดการปัญหา ตั้งแต่ อบต. สหกรณ์ หรือมหาวิทยาลัย เห็นหน่วยเล็ก ๆ ที่รวมตัวเป็นกลุ่มก้อนคอยดูแลกันในระดับตำบลหมู่บ้าน เหนือกว่าอะไรทั้งหมด เราได้เห็นคนจำนวนมากเปลี่ยนแปลงบทบาทจากผู้รับมาเป็นผู้ให้ หรือจากผู้เรียนรู้เป็นผู้ถ่ายทอดความรู้ ทั้งหมดนี้เกิดขึ้นได้เพราะเขาได้รับโอกาส และสิ่งต่าง ๆ ที่ว่ามาก็กำลังเกิดขึ้นต่อเนื่องเป็นลำดับ ด้วยผลลัพธ์จากงานของโครงการนี้เอง ที่จะพาไปสู่คำตอบของทิศทางการเปลี่ยนแปลงผู้คนในประเทศของเรา ด้วยองค์ความรู้จากตัวต้นแบบที่ถอดจากศาสตร์ในชุมชน และจะย้อนกลับไปดูแลผู้คนด้วยวิถีที่สอดคล้องกับชีวิต ตรงกับต้นตอของแต่ละปัญหา”

ศ.ดร.สมพงษ์ กล่าวถึงยุทธศาสตร์การทำงานที่จะเกิดขึ้นต่อไปของ กสศ. คือเข้าถึงการเรียนรู้ มีผลผลิตการเรียนรู้ สร้างรูปแบบการศึกษาทางเลือก และขยายผลเพื่อการเปลี่ยนแปลงเชิงระบบ โดยทั้งหมดจะเกิดขึ้นได้ด้วยการสังเคราะห์ความสำเร็จจากโครงการนำร่องที่แตกต่างหลากหลาย จนได้ข้อมูลองค์ความรู้ที่เป็น ‘เครื่องมือ’ สำหรับรองรับผู้ด้อยโอกาสซึ่งได้รับผลกระทบจากสถานการณ์ต่าง ๆ ช่วยให้ประชากรทุกคนได้รับการศึกษา ได้พัฒนาตนเองต่อไปไม่ว่าเกิดอะไรขึ้นก็ตาม  

สิ่งสำคัญอีกประการคือการเกิดขึ้นของ พ.ร.บ.ส่งเสริมการเรียนรู้ ที่เป็นไปตามทิศทางของโลกใหม่กับการจัดการศึกษาทางเลือก 3 รูปแบบ คือ 1.การศึกษาตลอดชีวิต 2.การศึกษาเพื่อพัฒนาทักษะชีวิต 3.การศึกษาเพื่อตอบโจทย์การมีคุณวุฒิ โดย พ.ร.บ.ส่งเสริมการเรียนรู้  ได้โดยยกระดับ กศน. ขึ้นเป็นกรมส่งเสริมการเรียนรู้ เปิดพื้นที่เครือข่ายจัดการศึกษาตั้งแต่ระดับตำบล อำเภอ จังหวัด ผ่านกลุ่มเป้าหมาย 5 ช่วงวัยตั้งแต่แรกเกิดจนถึงผู้สูงอายุ มีการเทียบโอนหน่วยกิต(credit bank) ซึ่ง กสศ. มีตัวอย่างน่าสนใจจากโมเดล ‘โรงเรียนมือถือ’ หรือ ‘mobile school’ ของศูนย์การเรียน CYF ที่ทำให้การศึกษาติดตามเด็ก ๆ ไปได้ในทุกที่ และสามารถนำประสบการณ์ชีวิตและการทำงานมาเทียบโอนเป็นหน่วยกิต เพื่อศึกษาต่อตามช่วงชั้นจนจบการศึกษาภาคบังคับ ได้รับวุฒิบัตรที่นำไปใช้เรียนต่อหรือสมัครงานได้ จะเห็นว่า ณ ปัจจุบัน การสนับสนุนการศึกษาทั้งด้านวิชาการและวิชาชีพ สามารถใช้กลไกรัฐให้เกิดประโยชน์ รวมถึงโลกดิจิทัลแพลตฟอร์มสมัยใหม่ ที่ทำให้การเข้าสู่ระบบการศึกษาไม่ได้หมายถึงการเข้าโรงเรียน แต่คือคนทุกคนทุกช่วงวัยสามารถเข้าสู่ระบบการเรียนรู้ได้จากทุกพื้นที่

“ประเด็นของการทำงานในวันนี้ คือเราต้องหากลุ่มผู้ร่วมเรียนรู้ให้พบ ซึ่งหน่วยจัดการเรียนรู้ทุกหน่วยจะเป็นกุญแจที่จะไขประตูสู่ระบบการศึกษาในลู่ใหม่ ซึ่งคนในชุมชนจะช่วยกันวางรากฐานของการจัดการศึกษาสำหรับผู้ด้อยโอกาส ให้การศึกษาได้เข้าไปมีบทบาทพัฒนามนุษย์ แต่ก่อนไปถึงจุดนั้น เราต้องเข้าใจวิถีชีวิต เข้าใจตัวตน เข้าใจความต้องการของผู้ร่วมเรียนรู้ แล้วนำมาออกแบบวิธีการร่วมกัน เพื่อให้ทุกพื้นที่ในประเทศเป็นแหล่งผลิตพลเมืองคุณภาพ และเป็นชุมชนคุณภาพเสมอภาคดุจกัน”

ขณะที่ ดร.สมคิด แก้วทิพย์ ผู้จัดการโครงการส่งเสริมโอกาสการเรียนรู้ที่ใช้ชุมชนเป็นฐาน กล่าวว่า ทุกคนที่ร่วมทำงานนี้ คือปัญญาชนพื้นถิ่นผู้มีสายตามองเห็นถึงความยากลำบากของผู้คน เห็นอนาคตที่ไร้หวังของสังคม และมีใจพร้อมเข้ามาใช้พลังสร้างสรรค์ ใช้ศักยภาพที่มีนำการเรียนรู้สู่การเปลี่ยนแปลงทั้งในระดับบุคคลและระบบตามความเชื่อของ กสศ. ที่ว่า การศึกษาเป็นเครื่องมือและวิธีการในการสร้างความเปลี่ยนแปลงสู่การเรียนรู้ที่ไม่รู้จบ ด้วยการเก็บเกี่ยวประสบการณ์จากการลงมือทำ ซึ่งจะช่วยพัฒนาผู้ร่วมเรียนรู้ให้ค้นพบศักยภาพใหม่ในตนเองได้ตลอดเวลา

“3 ปีของโครงการฯ ทำให้เห็นว่าหน่วยจัดการเรียนรู้คือภาคีสำคัญที่ช่วยให้ กสศ. ไปสู่เป้าหมายการทำงานได้จริง คือช่วยเหลือผู้ยากลำบากขัดสน ผู้ไม่มีการศึกษาที่ดี ไม่มีงานที่ดี ไม่มีเงิน ไม่มีเพื่อน ไม่มีกลุ่ม และไม่มีโอกาส ให้เขาได้เข้าถึงและมีสิ่งต่าง ๆ ที่เคยขาดแคลนเหล่านั้น ดังนั้นจะเห็นว่าถ้าคนขาดโอกาส ชีวิตจะเต็มไปด้วยข้อจำกัด มีแต่ความลำบาก แต่เมื่อใดที่ระบบสังคมเราเอื้อให้ทุกคนเข้าถึงการเรียนรู้คุณภาพ เมื่อนั้นการเข้าถึงมิติคุณภาพในด้านอื่น ๆ ทั้งเศรษฐกิจ สังคม หรือคุณภาพชีวิตก็จะตามมา สำหรับการทำงานมาจนถึงวันนี้ ทำให้เกิดความสำเร็จแล้วในระดับหนึ่ง เรามีชุดความรู้ที่สั่งสม ซึ่งทุกท่านที่เข้ามาร่วมงานในปีถัด ๆ ไปจะสามารถนำไปใช้และนำมาเพิ่มเติมให้กันได้อีก แล้วหลังจากนี้ ความเปลี่ยนแปลงแม้เพียงเล็กน้อยจากชีวิตคนเล็กคนน้อยโดยหน่วยจัดการเรียนรู้ต่าง ๆ ก็จะกลายเป็นคุณค่ามหาศาล เป็นรากฐานที่พาเราไปถึงการเปลี่ยนแปลงที่ยิ่งใหญ่ได้ในที่สุด” 

ด้าน นางสาวธันว์ธิดา วงศ์ประสงค์ ผู้อำนวยการสำนักพัฒนานวัตกรรมเพื่อสร้างโอกาสการเรียนรู้ กสศ. ได้กล่าวถึงความสำคัญของการส่งเสริมโอกาสการเรียนรู้ที่ใช้ชุมชนเป็นฐาน และแนะนำหน่วยจัดการเรียนรู้ที่สนใจยื่นเสนอโครงการ ฯ ว่า กสศ. ต้องการให้เกิดภาพใหญ่ปลายทาง 2 เรื่อง คือ 

1.ช่วยเหลือกลุ่มเป้าหมายที่มีความเสียเปรียบด้านโอกาสที่สุดในประเทศไทย ทั้งเรื่องรายได้และการเข้าถึงการศึกษา ซึ่งได้แก่เยาวชนและประชากรวัยแรงงานนอกระบบ โดยมีจำนวนกลุ่มเป้าหมายสนับสนุนราว 2 หมื่นคนต่อปี ผ่านกระบวนการทำงานทั้งเชิงพื้นที่และเชิงระบบ เพื่อการจัดการศึกษาทางเลือกที่หลากหลาย โดยเน้นที่การศึกษาเพื่อการประกอบอาชีพ

2.แก้ไขปัญหาเชิงระบบ โดยพัฒนานิเวศการเรียนรู้ที่มีหน่วยจัดการเรียนรู้เป็นศูนย์กลาง หรือเป็น change agent ที่จะสร้างการเปลี่ยนแปลงระดับพื้นที่และเชิงระบบ มีกลไกการส่งต่อและพลังการทำงานจากกลุ่มครูนอกระบบ ร่วมกับอีกหนึ่งเป้าหมายสำคัญ คือการทำความเข้าใจพลวัต (dynamic) ของกลุ่มเยาวชนและแรงงานนอกระบบ ซึ่งกำลังเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่ด้วยแรงกระทบหลากหลายสาเหตุ ทำให้เผชิญปัญหาความเหลื่อมล้ำด้านรายได้ เศรษฐกิจ และสังคม โดยหลังจากนั้นจะนำองค์ความรู้ที่ได้รับมาสร้างตัวแบบ ‘การศึกษาทางเลือก’ ที่มุ่งสู่การการประกอบอาชีพ เพื่อการแก้ไขปัญหาที่ยั่งยืนต่อไป

“นอกจากแรงงานนอกระบบ 20 ล้านคน ประเทศไทยยังมีเยาวชนนอกระบบการศึกษาและการพัฒนาตนเอง หรือที่เรียกว่า NEETs ซึ่งหมายถึงเยาวชนอายุ 15-24 ปี ที่ไม่ได้อยู่ในระบบการศึกษา การทำงาน หรือการฝึกอบรม ราว 1.3 ล้านคน คิดเป็น 14% ของเยาวชนทั้งหมด โดย 60% ในกลุ่มนี้จบการศึกษาเพียงชั้น ม.ต้น และ 70% เป็นเพศหญิงและอยู่ในกลุ่มคุณแม่วัยใส รายงานระบุว่ากลุ่ม NEETs มีอัตราเพิ่มขึ้นปีละ 1% ซึ่งองค์การยูเนสโกชี้ว่า ถ้าไม่มีมาตรการทำงานกับประชากรกลุ่มนี้ ประเทศไทยจะสูญเสียการเติบโตทางเศรษฐกิจ (GDP) ปีละ 1.7% และในทางกลับกันถ้ามีการลงทุนกับ NEETs เราจะได้ผลตอบแทนกลับมาที่ประเทศถึงปีละ 6.5 พันล้านเหรียญสหรัฐ

“ฉะนั้น การทำงานของ กสศ. ด้วยการศึกษาทางเลือกทั้งในและนอกระบบการศึกษาเพื่อการประกอบอาชีพ และการศึกษาตลอดชีวิต จะเป็นช่องทางสำคัญและเป็นคำตอบของการสร้างความเสมอภาคทางการศึกษา และเป็นหนทางหนึ่งให้เยาวชนกลุ่ม NEETs กลับมาพึ่งพาตนเองได้ ซึ่ง กสศ. เชื่อว่าปัญหาและทางออกของการแก้ไขนั้นอยู่ในชุมชน และชุมชนจะเป็นกลไกขับเคลื่อนให้การทำงานประสบความสำเร็จ”

นางสาวธันว์ธิดา กล่าวว่า การทำงานส่งเสริมโอกาสการเรียนรู้และพัฒนาทักษะเยาวชนนอกระบบการศึกษา และแรงงานนอกระบบ ในปีนี้ กสศ. แยกออกเป็นสองประเภททุน โดยเพิ่มทุนพัฒนาการเรียนรู้สำหรับเยาวชนนอกระบบการศึกษา เพื่อการดำเนินงานกับเป้าหมายเฉพาะกลุ่ม ส่วนทุนส่งเสริมโอกาสการเรียนรู้ที่ใช้ชุมชนเป็นฐาน ที่ทำมาอย่างต่อเนื่องและยกระดับการทำงานขึ้นทุกปี ยังคงให้ความสำคัญเรื่องระบบนิเวศทางการเรียนรู้  ที่หน่วยจัดการเรียนรู้จะเข้ามาร่วมขับเคลื่อนทางสังคมไปด้วยกัน ด้วยการการศึกษาเพื่อพัฒนาทักษะอาชีพ ยกระดับผู้ร่วมเรียนรู้และชุมชนให้เข้มแข็ง เชื่อมโยงการศึกษาที่สัมพันธ์กับเศรษฐกิจครัวเรือน โดยโครงการฯ ปี 2566 นี้ จะมุ่งเน้นกลุ่มผู้เรียนรู้ที่มาเป็นครอบครัว หรือผู้พิการที่จับคู่มากับผู้ดูแลมากขึ้น เพื่อเพิ่มขีดความสามารถในการขยายนิเวศการเรียนรู้ที่เป็นกลุ่มก้อนออกไปยิ่งขึ้น

“ด้านกรอบแนวคิดการทำงาน กสศ. ยังมุ่งหารูปแบบการทำงานเชิงพื้นที่ ด้วยทุนทางสังคมและทุนทรัพยากรจากเครือข่ายหน่วยงานทุกภาคส่วนทั้งจากภายนอกและภายในชุมชน หน่วยจัดการเรียนรู้ต้องเน้นการมีส่วนร่วม มีการลงมือปฏิบัติกับชุมชน และดึงคนในชุมชนมาช่วยพัฒนาการศึกษาเพื่อการประกอบอาชีพ เพื่อต่อยอดนวัตกรรมให้ตอบโจทย์ผู้ร่วมเรียนรู้ ตอบโจทย์ชุมชน ซึ่ง กสศ. อยากชวนหน่วยจัดการเรียนรู้จาก 77 จังหวัดทั่วประเทศมาร่วมงานกัน ด้วยแต่ละพื้นที่มีทั้งความโดดเด่นและมีปัญหาที่แตกต่าง ฉะนั้นหากการทำงานยิ่งกระจายออกไปได้ครบทุกจังหวัด ก็จะยิ่งทำให้เห็นรูปธรรมของต้นแบบการเรียนรู้ใหม่ ๆ ที่น่าสนใจตามมา

“สำหรับการพัฒนาผู้ร่วมเรียนรู้จะต้องเติมทักษะที่มากกว่าเรื่องเทคนิคการประกอบอาชีพ แต่ต้องเรียนรู้เท่าทันโลกปัจจุบัน เช่นทักษะ IT มีการเติมเต็มทักษะชีวิตให้สามารถจัดการเรื่องการเงิน บริหารหนี้สิน และมีทักษะเกี่ยวกับการดูแลตนเองทั้งสุขภาพกายใจ ซึ่งทักษะต่าง ๆ นี้ล้วนจำเป็นกับกลุ่มผู้เรียนรู้ของโครงการ ฯ ในการบริหารความเสี่ยงต่าง ๆ ของชีวิต และจะช่วยให้มีโอกาสอื่น ๆ ตามมามากขึ้น” นางสาวธันว์ธิดา กล่าว

The post กสศ. เปิดรับข้อเสนอโครงการส่งเสริมโอกาสการเรียนรู้ที่ใช้ชุมชนเป็นฐาน ปี 2566 มุ่งสร้างกระบวนการพัฒนาตนเองให้เยาวชนนอกระบบการศึกษาและแรงงานนอกระบบ ด้วยการศึกษาทางเลือกที่ออกแบบจากฐานทุนชุมชน first appeared on กสศ..

โดยมีนายพงษ์ศักดิ์ จ่าแก้ว นายกองค์การบริหารส่วนจังหวัดสุราษฎร์ธานี (อบจ.สฎ) คุณณฐอร อินทร์ดีศรี ผู้เชี่ยวชาญด้านการส่งเสริมและพัฒนาคุณภาพชีวิตคนพิการ กรมส่งเสริมและพัฒนาคุณภาพชีวิตคนพิการ ในฐานะผู้แทนกรรมการบริหาร กสศ. นายพัฒนะพงษ์ สุขมะดัน ผู้ช่วยผู้จัดการกองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา(กสศ.) รศ.ดร.ซุกรี หะยีสาแม อนุกรรมการจัดการศึกษาเชิงพื้นที่เพื่อลดความเหลื่อมล้ำ กสศ. นายโชคชัย ลิ้มประดิษฐ์ อนุกรรมการส่งเสริมและพัฒนาเยาวชนและประชากรวัยแรงงานนอกระบบ กสศ. ดร.สมคิด แก้วทิพย์ ผู้จัดการโครงการทุนพัฒนาอาชีพและนวัตกรรมที่ใช้ชุมชนเป็นฐาน ผู้ทรงคุณวุฒิและตัวแทนจากสมัชชาการศึกษาสุราษฎร์ธานี สมัชชาสุขภาพจังหวัดสุราษฎร์ธานี ศึกษาธิการจังหวัดสุราษฎร์ธานี พัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์จังหวัดสุราษฎร์ธานี มหาวิทยาลัยราชภัฏสุราษฎร์ธานี สถาบันพัฒนาฝีมือแรงงาน 11 สุราษฎร์ธานี เครือข่ายสภาเด็กและเยาวชน ตลอดจนภาคีเครือข่ายจากรัฐ ภาควิชาการ ภาคประชาสังคม เข้าร่วมกิจกรรม

นายวิชวุทย์ กล่าวขอบคุณคนสุราษฎร์ธานีที่เห็นความสำคัญของการจัดการศึกษาในพื้นที่ เพราะปัญหาความเหลื่อมล้ำทางการศึกษาเป็นปัญหาทางสังคม ส่งผลกระทบต่อคุณภาพชีวิตโดยรวมของประชาชน ตลอดจนเด็กและเยาวชนที่หลุดออกจากระบบการศึกษาทำให้เสียโอกาสที่จะพัฒนาชีวิตให้ก้าวทันความเปลี่ยนแปลงของโลกปัจจุบัน ซึ่งเป็นปัญหาที่ทุกคนต้องมีส่วนร่วม และมีเจตนารมณ์ร่วมกัน เพื่อสร้างโอกาสให้คนในพื้นที่ ในฐานะที่ตนเป็นประธานคณะกรรมการศึกษาธิการจังหวัด (กศจ.) ได้ติดตามการดำเนินงานโครงการจัดการศึกษาเชิงพื้นที่เพื่อลดความเหลื่อมล้ำมาโดยตลอด โดยการดำเนินงานที่ผ่านมา อบจ.สฎ สมัชชาการศึกษาฯ ตลอดทั้งภาครัฐ ภาคเอกชน ที่ร่วมกันขับเคลื่อนการจัดการศึกษาเชิงพื้นที่เพื่อลดความเหลื่อมล้ำในระดับจังหวัดเพื่อให้เกิดความยั่งยืน และการดำเนินงานปี 2565 ยังคงขับเคลื่อนต่อเนื่องเพื่อให้การจัดการศึกษาเชิงพื้นที่เกิดประโยชน์อย่างสูงสุดกับเด็กและเยาวชนคนรุ่นใหม่ในจังหวัดสุราษฎร์ธานี

ทั้งนี้จึงเกิดการจัดตั้งกองทุนเพื่อลดความเหลื่อมล้ำจังหวัดสุราษฎร์ธานีขึ้น โดยสร้างการรับรู้เป็นวงกว้าง ให้กับทุกภาคส่วนที่เกี่ยวข้องได้ร่วมกันสนับสนุนและเปิดตัวกองทุนเมืองคนดี (10 บาท เพื่อโอกาสคนสุราษฎร์) ขึ้น พร้อมกับประกาศเจตนารมณ์ “คนสุราษฎร์ ไม่ทิ้งใครและระดมทรัพยากรเพื่อพัฒนาการศึกษาให้มีคุณภาพ เด็กและเยาวชนเข้าถึงโอกาสลดความเหลื่อมล้ำให้สมกับชื่อเมือง สุราษฎร์เมืองคนดี”

ด้านนายพัฒนะพงษ์ สุขมะดัน ผู้ช่วยผู้จัดการกองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา กสศ. ได้บรรยายพิเศษเรื่อง ‘กสศ.กับการแก้ปัญหาความเหลื่อมล้ำในสังคมไทย’ ได้กล่าวถึงความมุ่งหวังที่จะให้ทุกภาคส่วนที่เกี่ยวข้อง ตระหนักถึงความเหลื่อมล้ำทางการศึกษาและช่วยกันให้ความตั้งใจนี้บรรลุผลเพื่อลูกหลานในพื้นที่ ซึ่งต้นทุนการทำงานของจังหวัดสุราษฎร์ธานีมีทั้งหน่วยงานอื่น และกสศ. อาทิโครงการครูรัก(ษ์)ถิ่น สร้างโอกาสทางการศึกษาสำหรับนักเรียนในพื้นที่ห่างไกลและยากจนที่ต้องการเป็นครูรุ่นใหม่ เพื่อกลับไปพัฒนาคุณภาพโรงเรียนของชุมชนบ้านเกิด และโครงการทุนพัฒนาอาชีพและนวัตกรรมที่ใช้ชุมชนเป็นฐาน โดยมีเด็กและเยาวชนและแรงงานนอกระบบการศึกษาสามารถสร้างรายได้ สร้างโอกาส และอาชีพโดยใช้ทุนของชุมชน เป็นต้น ซึ่งเป็นต้นทุนการทำงานที่หลากหลายของเครือข่ายในพื้นที่จังหวัดสุราษฎร์ธานี ทาง กสศ. จึงอยากเห็นจังหวัดนำเครือข่ายเหล่านี้เข้ามาเป็นต้นทุนการทำงานลดความเหลื่อมล้ำให้แข็งแรงขึ้นและขับเคลื่อนงานในระยะยาวต่อไป

นอกจากนี้ ยังมีเวทีเสวนาประสบการณ์การทำงาน “คนสุราษฎร์ไม่ทิ้งใคร”จากภาคีเครือข่ายการจัดการศึกษาเชิงพื้นที่ฯ จังหวัดสุราษฎร์ธานี ตลอดจนเวทีแลกเปลี่ยนเรียนรู้ ‘Youth Talk คนรุ่นใหม่กับการเข้าถึงโอกาสทางการศึกษาและอาชีพ’ และเวทีเสวนา ‘ก้าวต่อไปของการจัดการศึกษาเชิงพื้นที่จังหวัดสุราษฎร์ธานี’ ที่นำเสนอบทบาทความร่วมมือของเครือข่ายในพื้นที่สู่การเชื่อมประสานงานร่วมกันเพื่อสร้างโอกาส การเรียนรู้ และจัดการศึกษาเชิงพื้นที่เพื่อลดความเหลื่อมล้ำให้กับเด็กและเยาวชนคนสุราษฎร์ที่ยั่งยืนต่อไป

The post กสศ. ร่วม “เปิดตัวกองทุนคนดี 10 บาท เพื่อโอกาสคนสุราษฏร์” คนสุราษฎร์ ไม่ทิ้งใคร ระดมทรัพยากรเพื่อพัฒนาการศึกษาให้มีคุณภาพ first appeared on กสศ..

คือถ้อยคำของ คุณนารี (นามสมมติ) แม่เลี้ยงเดี่ยวที่เข้าร่วมโครงการของศูนย์วิจัยและพัฒนา มัสยิดอัตตะอาวุน บางปู จังหวัดปัตตานี” ซึ่งได้รับ “ทุนจากโครงการพัฒนาอาชีพและนวัตกรรมที่ใช้ชุมชนเป็นฐาน ปี 2563” จากกองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.) ทุนพัฒนาอาชีพและนวัตกรรมที่ใช้ชุมชนเป็นฐานคือหนึ่งในเครื่องมือส่งเสริมความเสมอภาคที่ กสศ. ขับเคลื่อนและสนับสนุนตั้งแต่ปี 2562 โดยทุนนี้เล็งเห็นถึงความสำคัญของการ Reskill และ Upskill สนับสนุนและให้ความช่วยเหลือประชากรวัยแรงงานที่เป็นผู้ขาดแคลนทุนทรัพย์และด้อยโอกาส โดยใช้ชุมชนเป็นฐานในการพัฒนาศักยภาพผ่านกลไกการหารือและจัดการร่วมกัน

ชีวิตที่พลิกฟื้น: เรื่องเล่าจากแดนใต้

ก่อนหน้านี้คุณนารีมีชีวิตที่ยากลำบาก เป็นกำลังหลักของครอบครัวในการดูแลผู้ป่วยติดเตียง เลี้ยงพี่ชายพิการ และดูแลลูก ทั้งที่เธอเองก็ไม่มีรายได้ ต้องอาศัยรายได้จากเงินสวัสดิการผู้สูงอายุและผู้พิการจุนเจือครอบครัว

เมื่อศูนย์วิจัยและพัฒนา มัสยิดอัตตะอาวุน จัดทำโครงการพัฒนาทักษะอาชีพบนฐานทุนวัฒนธรรมทรัพยากรในชุมชน โดยทุนสนับสนุนจาก กสศ. คุณนารีจึงได้เข้าร่วม นอกจากความรู้และทักษะที่ได้ เธอยังได้รับพลังใจ ซึ่งนั่นเป็นสิ่งสำคัญเช่นกัน

“พอมาเข้าโครงการของมัสยิด รู้สึกดีใจที่ได้มายืนตรงจุดนี้ มีรายได้เข้ามา มีเพื่อนๆ ในกลุ่ม และรู้สึกดีใจว่า อนาคตข้างหน้าต้องดีกว่านี้ เพราะมั่นใจว่าโครงการนี้พาเราสู่อนาคตที่ดี”

โครงการพัฒนาทักษะอาชีพบนฐานทุนวัฒนธรรมทรัพยากรในชุมชน ขับเคลื่อนและดำเนินการโดยศูนย์วิจัยและพัฒนา มัสยิดอัตตะอาวุน บางปู จังหวัดปัตตานี ทั้งนี้ศูนย์วิจัยและพัฒนา มัสยิดอัตตะอาวุน เป็นหนึ่งในหน่วยงานภายใต้มัสยิดอัตตะอาวุน ซึ่งเป็นองค์กรศาสนาที่อาสาเข้ามาทำงานเพื่อชุมชน ศูนย์วิจัยและพัฒนานี้เป็นที่รวมกลุ่มปัญญาชนที่ขันอาสามาดูแลทำงานชุมชน มาพัฒนาชุมชนอย่างเป็นระบบ

ในโครงการพัฒนาทักษะอาชีพนี้ ศูนย์วิจัย มัสยิดอัตตะอาวุนได้ร่วมทำงานกับกลุ่มเป้าหมายที่เป็นสตรีด้อยโอกาสในชุมชนจำนวน 100 คน โดยสตรีด้อยโอกาสประกอบด้วยแม่หม้าย สตรีว่างงาน แม่เลี้ยงเดี่ยว สตรีที่มีลูกอยู่ในวัยเรียน รวมทั้งสตรีสูงอายุ

“เนื่องจากสตรีต้องทำงานหนัก ต้องทิ้งบ้านทิ้งลูกทั้งวัน ชีวิตมีแต่ความเศร้า เราจึงอยากช่วยเหลือ อยากยกระดับชีวิตของสตรี แต่เราไม่มีทุน ก็เสาะหาหนทาง พอไปพบกับทุนพัฒนาอาชีพและนวัตกรรมที่ใช้ชุมชนเป็นฐานของ กสศ.จึงเขียนโครงการสมัครไป” อาจารย์รูฮันนี ทีมดูแลของศูนย์วิจัยฯ มัสยิดอัตตะอาวุน เล่าถึงจุดเริ่มต้นของโครงการ

“เราจัดกิจกรรมต่างๆ ช่วงแรก เป็นการให้ความรู้ภาคทฤษฎี การสอนทำบัญชีครัวเรือน ช่วงที่สอง ฝึกทักษะอาชีพโดยให้กลุ่มเป้าหมายเลือกอาชีพที่สนใจ โดยมี 5 อาชีพเกี่ยวกับการทำขนมและอาหารพื้นบ้าน คือ ปลาแห้งปลอดสารพิษ ขนมมาดูฆาตง ขนมอาเกาะ ยำสาหร่ายผมนาง และซามาลอแก ซึ่งเป็นอาหารขนมพื้นบ้านที่ควรอนุรักษ์ เราเชิญปราชญ์ชาวบ้านมาบอกสูตรอาหารมาสอนทักษะการทำอาหาร”

“สิ่งที่สำคัญมาก ทุกครั้งก่อนเริ่มกิจกรรม อิหม่ามจะใช้ศาสนาจรรโลงจิตใจ ให้ทุกคนใช้พื้นที่นี้เป็นพื้นที่ปลอดภัยเพื่อนั่งระบายความรู้สึก ระบายความในใจ จะได้รับรู้ว่าเขาไม่ได้เศร้าอยู่คนเดียว และสะท้อนสิ่งดีในตัวออกมา ต่อมาก็ค่อยสอนเรื่องอาชีพ เราฝึกให้กลุ่มสตรีคิดประยุกต์เมนูอาหาร คิดต่อยอดอีกหลายเมนู เช่น ปลาแห้งก็สามารถทำเมนูขึ้นโต๊ะได้อีกหลายอย่าง เราค้นพบว่ากลุ่มสตรีเราก็เก่งมากด้วย”

เมื่อโจทย์สนุกก็พ้นทุกข์ถนัด

นอกจากเสริมพลังภายในและเติมศักยภาพความรู้ด้านการผลิตขนมและอาหารแล้ว โครงการยังเปิดพื้นที่ให้กลุ่มเป้าหมายได้ฝึกทดลองตลาดจริงด้วย โดยแบ่งกลุ่มเป้าหมายเป็นทีม ให้เวลาหนึ่งเดือน ทุกทีมได้รับทุนประเดิมทีมละหนึ่งหมื่นบาท พอครบหนึ่งเดือนต้องนำหนึ่งหมื่นบาทมาคืนให้ได้ ซึ่งโจทย์นี้ช่วยกระตุ้นให้ทุกกลุ่มขวนขวายเรียนรู้และฝึกแก้ปัญหาเอง เป็นสิ่งที่สนุกมาก ทำให้สตรีเหล่านี้ลืมความทุกข์ในชีวิตประจำวัน ทำให้รับรู้ว่า ถ้าเปิดใจกล้าก้าวข้ามความกลัว ออกจากคอมฟอร์ตโซนได้ เขาจะรู้ว่าเขาเก่งสามารถทำอะไรได้หลายอย่าง

“ผลลัพธ์จากการทำกิจกรรมพัฒนาอาชีพในรอบเจ็ดเดือน แม้จะไม่ง่าย แต่ทุกคนก็พยายามพิสูจน์ศักยภาพตนเอง อีกทั้งทางมัสยิดก็เป็นที่พึ่งพาให้ทุกคน เราต่างเป็นเพื่อนกัน วันนี้ทุกคนมีความสุขและเห็นแววว่าสามารถเป็นผู้ประกอบการใหม่มีอนาคตที่ดีได้” อาจารย์รูฮันนี กล่าว คุณสุกัญญา สุขสุพันธ์ พี่เลี้ยงจาก กสศ. ที่ช่วยให้คำแนะนำและปรึกษาตลอดโครงการฯ วิเคราะห์ว่า “จุดเด่นของโครงการนี้คือ ความเป็นองค์กร คนทำงาน และกระบวนการเรียนรู้ และจุดที่ประทับใจสุดคือ หน่วยนี้ทำงานบนมิติความสัมพันธ์ คือทำงานแบบต่อยอดจากสิ่งที่เขามี ไปดูก่อนว่าเขามีทุนความรู้อะไรบ้างเกี่ยวกับขนมที่อยู่บนฐานทุนภูมิปัญญาและทรัพยากรของท้องถิ่น ทำให้เห็นว่าชุมชนมีตัวตน มีศักยภาพ มีความรู้ ส่งผลให้ผู้เข้าร่วมโครงการรู้สึกว่าตัวเองมีศักยภาพ”

เร่งลดความเหลื่อมล้ำต้องทำงานข้ามกระทรวง

คุณธันว์ธิดา วงศ์ประสงค์ ผู้อำนวยการสำนักนวัตกรรมและทุนการศึกษา กสศ. ให้ข้อมูลที่น่าสนใจว่า การลดความเหลื่อมล้ำทางการศึกษาไม่ใช่เฉพาะหน่วยงานที่เกี่ยวข้องเรื่องการศึกษาเท่านั้น แต่ต้องทำงานข้ามกระทรวง

“สำหรับโครงการเหล่านี้ แผนยุทธศาสตร์ของ กสศ. คือ กลุ่มเป้าหมายหรือกลุ่มนอกรั้วโรงเรียน คือไม่ได้อยู่ในระบบการศึกษา ไม่ใช่เยาวชนแล้ว กสศ.พยายามค้นหารูปแบบกระบวนการที่สามารถส่งเสริมให้ทุกกลุ่มทำงานได้ เราเห็นทักษะศักยภาพ ปัญหา และมองว่าอาชีพนี่แหละเป็นเครื่องมือที่ทำให้เรื่องของเศรษฐกิจ การศึกษาและชุมชนเชื่อมโยงกัน” ซึ่งเราก็เห็นตัวอย่างจากทั้งสามกรณีศึกษา  “ในภาพใหญ่ของประเทศ เรามีกลุ่มเป้าหมายประมาณ 20 ล้านคนทั่วประเทศ ส่วนใหญ่ 70% ไม่ได้ทำงานในระบบ ยังเผชิญปัญหา สิ่งที่ กสศ.ทำไม่ได้เน้นเชิงจำนวน แต่เป็นการค้นหาโมเดลจากการเรียนรู้ปฏิบัติจริง เราเห็นช่องว่างการเรียนรู้ ระบบนิเวศ จึงพัฒนาโมเดลขึ้นมาเพื่อหวังว่าจะไปขยายผลต่อได้ โดยการเสนอเป็นแผนนโยบาย ทุกท่านจึงมีบทบาทอย่างยิ่งที่เป็นผู้ให้คำตอบ เราจะขยายผลให้ความช่วยเหลือมากกว่านี้ ทดลองสร้างต้นแบบด้วยกัน เราทำมาแล้วสองปีและได้บทเรียนดีเยอะ”

ที่มา: เวทีเสวนาออนไลน์ “เรียนให้รู้ อยู่ให้รอด…สู้วิกฤตโควิด-19: บทเรียนการทำงานทุนพัฒนาอาชีพที่ใช้ชุมชนเป็นฐานปี 2563” เมื่อ 28 พฤษภาคม 2564

The post เมื่อมัสยิดสวมบทบาทพัฒนาอาชีพให้สตรีด้อยโอกาส เรื่องเล่าจากหน่วยพัฒนาอาชีพและนวัตกรรมที่ใช้ชุมชนเป็นฐาน first appeared on กสศ..

ทุนพัฒนาอาชีพที่ใช้ชุมชนเป็นฐาน เป็นความตั้งใจของ ‘กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา’ หรือ กสศ. ในการสร้างหน่วยพัฒนาอาชีพ ซึ่งจะมีบทบาทในการร่วมมือกับหน่วยพัฒนาอาชีพเดิมที่มีต้นทุนอยู่แล้ว และนำทัศนคติ แนวคิด หรือวิธีการทำงานที่ผ่านมา เข้ามาบูรณาการกับแนวทางของ ‘นักจัดกระบวนการเรียนรู้ที่มีชีวิต’ หรือเรียกว่า ‘กระบวนกร’ ให้เข้ามาทำหน้าที่เป็น ‘พี่เลี้ยง’ เพื่อรับฟังและกระตุ้นความคิดกลุ่มเป้าหมาย คือผู้ด้อยโอกาสที่ขาดแคลนทุนทรัพย์ในทุกภาคส่วนของสังคม อาทิ คนเร่ร่อน ผู้พิการ ผู้สูงอายุ ฯลฯ ให้สามารถพัฒนาทักษะ ความรู้ และได้รับโอกาสสร้างอาชีพโดยไม่เป็นฝ่ายรอรับความช่วยเหลือเพียงอย่างเดียว

ด้วยการแลกเปลี่ยนและแบ่งปันข้อมูลซึ่งกันระหว่างหน่วยพัฒนาอาชีพจากต่างสาขา จะทำให้สามารถเติมเต็มความสมบูรณ์ในการสร้างกลุ่มทักษะแรงงานใหม่ให้กับชุมชนต่างๆ เพื่อเดินต่อไปข้างหน้าร่วมกันได้อย่างยั่งยืน

ดร.สมคิด แก้วทิพย์ ผู้จัดการโครงการฯ

ดร.สมคิด แก้วทิพย์ ผู้จัดการโครงการพัฒนาระบบทดลองการพัฒนาทักษะแรงงานที่ขาดแคลนทุนทรัพย์และด้อยโอกาส ได้กล่าวใน ‘เวทีหนุนเสริมภาคกลางและภาคตะวันตกครั้งที่ 1’ ซึ่งมีหน่วยพัฒนาอาชีพ 12 แห่งในเขตภาคกลางและภาคตะวันตก เข้าร่วม ที่จังหวัดอยุธยา ว่า ‘ทุนพัฒนาอาชีพที่ใช้ชุมชนเป็นฐาน’ มีกลุ่มเป้าหมายที่ชัดเจนคือกลุ่มคนผู้ด้อยโอกาส หรือคนที่ถูกสังคมมองข้ามและปล่อยทิ้งไว้ข้างหลัง สิ่งที่พวกเขาต้องเผชิญคือความยากจน โดดเดี่ยว ไม่มีงานทำ อันเป็นสาเหตุให้มีปัญหาอื่นๆ ตามมา ทั้งในด้านสุขภาพหรือคุณภาพชีวิต ดังนั้นเราจึงต้องสร้างสังคมให้เป็นพื้นฐานของการดูแลกัน

“คนด้อยโอกาสคือคนที่จนงาน จนเงิน จนความสุข จนสุขภาพ และขาดเพื่อน ขาดความช่วยเหลือที่จะช่วยนำพาชีวิตของพวกเขาให้เดินต่อไปได้ในระยะยาว การสร้างชุมชนให้เป็นฐานของการพัฒนาทักษะชีวิตจึงถือเป็นความเปลี่ยนแปลงที่ยิ่งใหญ่ ที่ทุกคนจะได้มาสร้างสังคมด้วยกัน เป็นส่วนหนึ่งในการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ร่วมกัน”

ดร.สมคิด กล่าวต่อไปว่า สำหรับภาคกลางและภาคตะวันตก เรามี 12 พื้นที่เข้าร่วมในการเริ่มต้น และในอนาคตเรายังต้องการผู้มีเจตนาเดียวกัน ที่จะเข้ามาเพิ่มขึ้น เพื่อขยายพื้นที่และยกระดับการทำงาน ทีมงานทุกฝ่ายทั้ง   กสศ. กระบวนกร และผู้เข้าร่วมทุกคนนับเป็นหน่วยหนึ่ง เป็นอีกมือหนึ่งที่จะมาร่วมออกแบบกระบวนการ เข้ามาเรียนรู้ร่วมกัน เพราะความรู้คือสิ่งสำคัญที่เราต้องช่วยกันสร้าง แล้วความสัมพันธ์ที่จะก่อตัวเป็นปึกแผ่นในภายภาคหน้าจะพาให้งานที่ทุกคนมีเป้าหมายร่วมกันดำเนินไปได้ ส่วนตัวแล้วรู้สึกขอบคุณแทนผู้ด้อยโอกาสทุก ๆ คนในสังคม สำหรับสิ่งที่ทุกคนทำให้เกิดขึ้นในวันนี้

นายภัทระ คำพิทักษ์ กรรมการบริหาร กสศ.

ทางด้าน นายภัทระ คำพิทักษ์ กรรมการบริหาร กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา กล่าวเสริมว่า กสศ. มีหน้าที่โดยตรงในการสร้างกรอบการศึกษาใหม่ ที่เน้นการเรียนรู้ตลอดชีวิตของคนทุกกลุ่มในสังคมโดย ‘จะไม่มีใครถูกทิ้งไว้ข้างหลัง’ และกองทุนฯ มีหน้าที่ทำงานเพื่อประชาชนทุกคนที่ขาดโอกาสทางการศึกษา

สำหรับ โครงการทุนพัฒนาอาชีพที่ใช้ชุมชนเป็นฐาน ถือว่ายังอยู่ในช่วงเริ่มต้น โดยเรามีจุดประสงค์ของโครงการว่า เราไม่ได้มาให้ปลา แต่เราจะมาช่วยค้นหาและสร้างกระบวนการให้เขาได้ค้นพบและรู้จักวิธีการหาปลา ผู้เข้าร่วมโครงการทุกคนไม่ว่าจะอยู่ในบทบาทใดก็ตามคือผู้มารับบทบาทใหม่ เราจะไม่ใช่วิธีการเดิมๆ ที่ทำเพียงแค่นำเงินจากกองทุนไปมอบให้คนด้อยโอกาส แล้วปล่อยพวกเขาให้เผชิญอุปสรรคกันเองต่อไป แต่ถึงตรงนี้เราต้องมาเรียนรู้ร่วมกัน ทำงานไปด้วยกัน แบ่งปันความรู้และประสบการณ์ต่างๆ ที่ทุกคนมี เพราะในโลกศตวรรษที่ 21 นี้ จะไม่มีใครที่อยู่บนยอดบนสุดอีกแล้ว แต่ทุกคนต้องอยู่ในตำแหน่งที่พร้อมช่วยเหลือ และเรียนรู้จากกัน

นายภัทระ คาดหวังกับโครงการฯนี้ว่า ในฐานะส่วนหนึ่งของโครงการ อยากให้ทีมงานทุกฝ่ายมีกำลังใจ มองไปยังเป้าหมายเดียวกันว่าถ้าโครงการดำเนินไปจนได้ข้อสรุปในตอนท้ายออกมา บทเรียนบทนี้จะเป็นจุดเปลี่ยนแปลงที่สำคัญของประเทศเรา นั่นเพราะข้อสรุปที่เราได้รับจะหมายถึงว่า เราพบแล้วว่ามีวิธีการที่ดีขึ้นสำหรับการพัฒนาคนทุกภาคส่วน ทั้งยังสามารถนำไปปรับใช้กับหน่วยงานอื่นๆ ได้ ผลลัพธ์ที่ได้มันจะเกิดเป็นประโยชน์มหาศาลกับประเทศในภาพรวม แต่อย่างน้อยที่สุด สำหรับจุดเริ่มต้น แรงปรารถนาของทุกคนที่อยากให้ชีวิตของผู้อื่นดีขึ้น และเริ่มต้นที่คนๆ หนึ่งสามารถช่วยเหลือคนอื่นได้ 1-2 คนเป็นผลสำเร็จ เพียงเท่านี้พวกเราก็มีความหวังกับอนาคตได้มากขึ้นแล้ว

The post ‘มีอาชีพ รู้คุณค่าในตัวเอง สังคมยอมรับ’ ร่วมกันสร้างชุมชนให้เป็นพื้นฐานดูแลกัน first appeared on กสศ..