ดร.กฤษณพงศ์ กีรติกร ประธานกรรมการมูลนิธิรางวัลสมเด็จเจ้าฟ้ามหาจักรี กล่าวว่า ทั้งครูผู้ได้รับรางวัลและครูเครือข่ายของ จ.ตาก ถือเป็นผู้มีคุณูปการอย่างสูงต่อการศึกษาของไทยที่เสียสละทำงานในพื้นที่ ทางมูลนิธิฯ หวังเป็นอย่างยิ่งว่า จะได้ทำงานกับครูรางวัลสมเด็จเจ้าฟ้ามหาจักรีของจังหวัดทั้ง 5 ท่าน และครูเครือข่ายอีกประมาณ 20 ท่าน เพื่อขับเคลื่อนการศึกษาของจังหวัด

ดร.กฤษณพงศ์ กล่าวว่า การทำงานของครูเครือข่ายในพื้นที่ จ.ตาก เป็นพื้นที่โมเดลการทำงานที่มีรูปแบบเฉพาะตัว เนื่องจากเป็นพื้นที่ชายแดน 

จำเป็นต้องมีโมเดลการศึกษาที่คำนึงถึงเด็กกลุ่มชาติพันธุ์ ซึ่งเมื่อมีปัญหาด้านความขัดแย้งของกลุ่มต่าง ๆ มาเกี่ยวข้อง ก็จะทำให้การแก้ปัญหาของเด็กในภูมิภาคนี้มีโจทย์ที่ท้าทายและอาจจะส่งผลให้ทำงานได้ยากขึ้น จึงจำเป็นต้องคิดวิธีการทำงานที่ครอบคลุมปัญหาที่เปลี่ยนแปลงอยู่ตลอดเวลา

“โจทย์สำคัญที่อยากจะฝากให้คุณครูทุกท่านช่วยกันคิดหาวิธีดูแล ก็คือทำอย่างไร ที่จะดูแลนักเรียนให้ผ่านไปถึงมัธยมปลายให้ได้ เพราะหากนักเรียนกลุ่มนี้ไปต่อได้ มีโอกาสได้เรียนสายอาชีพ ตามความสนใจและความถนัด และสาขาซึ่งเป็นที่ต้องการของตลาดแรงงาน พวกเขาก็จะมีโอกาสเข้าสู่ตลาดแรงงาน และกลับมาดูแลและสร้างรายได้กลับมาสู่ชุมชน

“ทั้งนี้ จำเป็นที่จะต้องช่วยกันดูนักเรียนแต่ละช่วงรอยต่อ โดยเฉพาะช่วงจบ ม. 3 ที่จำเป็นต้องช่วยกันดูว่า ทำอย่างไรจึงจะช่วยเด็กที่เสี่ยงหลุดจากระบบในช่วงรอยต่อนี้ ให้มีโอกาสได้เรียนต่อโดยเฉพาะในสายอาชีพ หากเรียนต่อในระบบไม่ได้ก็อาจจะต้องหาวิธีฝึกอาชีพให้กับพวกเขา ซึ่งอาชีพก็มีหลากหลายมาก แต่ยังจำเป็นต้องคำนึงถึงอาชีพที่เหมาะสมกับโลกสมัยใหม่ และเมื่อเด็กกลุ่มนี้มีโอกาสได้ออกไปทำงาน ก็จะมีโอกาสนำรายได้กลับมาสู่ครอบครัวได้”

ดร.จักรพรรดิ วะทา กรรมการมูลนิธิรางวัลสมเด็จเจ้าฟ้ามหาจักรี กล่าวว่า การลงพื้นที่เพื่อรับทราบการทำงานของครูผู้ได้รับรางวัล เป็นสิ่งที่คณะทำงานของมูลนิธิรางวัลสมเด็จเจ้าฟ้ามหาจักรีให้ความสำคัญ ทั้งนี้ ตลอด 5 ปีที่ผ่านมา มูลนิธิฯ ได้ดำเนินการตามแนวคิดหลักของการคัดเลือกครูผู้สมควรได้รับพระราชทานรางวัลสมเด็จเจ้าฟ้ามหาจักรีของประเทศไทย คือ ภารกิจการตามหาครูผู้สร้างการเปลี่ยนแปลงในทางที่ดีให้เกิดขึ้นกับชีวิตลูกศิษย์ และมีคุณูปการต่อการศึกษา เป็นครูซึ่งสังคมไทยให้การยอมรับและยกย่องร่วมกันว่าเป็นผู้เสียสละ ทุ่มเทให้แก่การทำงานเพื่อลูกศิษย์ตลอดชีวิตการทำงาน รางวัลนี้ถือเป็นรางวัลแห่งความสำเร็จของชีวิตความเป็นครู และทำให้ค้นพบครูดีทั่วประเทศแล้วมากกว่า 800 คน

“หวังอย่างยิ่งว่า ครูผู้ได้รับรางวัลและครูเครือข่ายที่ถูกค้นพบในช่วงที่ผ่านมา จะกลายเป็นกำลังสำคัญทางหนึ่งในการช่วยพัฒนาครูทั่วประเทศ โดยหากมองถึงหลักคิดที่ว่า เด็กเป็นอนาคตของชาติ ครูและผู้ใหญ่ทั้งหลายทั่วประเทศ ก็น่าจะถือเป็นอนาคตของเด็ก จึงเป็นเรื่องที่สำคัญมากที่จะช่วยกันคิดว่า ทำอย่างไรให้ครูเป็นอนาคตของเด็กอย่างแท้จริง ส่วนหนึ่งที่มูลนิธิฯ ทำได้ ก็คือการคัดเลือกครูดีครูเก่งขึ้นมาเป็นต้นแบบให้ครูทั่วประเทศได้เดินตาม เช่นเดียวกับพื้นที่จังหวัดตาก ซึ่งเป็นพื้นที่ที่มีครูเก่งและครูดีหลายท่านที่เสียสละมาทำงานในพื้นที่ยากลำบาก ต้องใช้ความอดทนในการทำงานและเดินทาง จึงต้องชื่นชมและขอขอบคุณคุณครูเหล่านี้ ที่ช่วยกันสร้างเด็ก สร้างอนาคตของเด็ก และหวังว่ามูลนิธิฯ จะสามารถช่วยเหลือด้านการทำงาน ของคุณครูทั้งหลายให้สำเร็จลุล่วงยิ่งขึ้น” กรรมการมูลนิธิรางวัลสมเด็จเจ้าฟ้ามหาจักรี กล่าว

ครูอมรฤทธิ์ คำบู้ ครูขวัญศิษย์ ประจำปี 2566 กล่าวว่า โรงเรียนที่รับผิดชอบดูแลการเรียนการสอนอยู่ เป็นโรงเรียนขยายโอกาส เด็กที่มาเรียนโดยเฉพาะกลุ่มเปราะบางมักจะมีมิติปัญหาหลายด้านประกอบกัน ทั้งเรื่องรายได้ของครอบครัวที่ขาดแคลนทุนทรัพย์ในการเรียน ปัญหาครอบครัวแหว่งกลางต้องอาศัยอยู่กับผู้สูงอายุ ส่งผลให้ชีวิตความเป็นอยู่ค่อนข้างลำบาก และมีปัญหาด้านการเรียนรู้ จึงถือเป็นกลุ่มที่ต้องการความดูแลและเอาใจใส่เป็นพิเศษ

“สิ่งที่พยายามช่วยเด็กกลุ่มนี้ก็คือ การออกแบบโครงการ ซึ่งเป็นการพัฒนาทักษะชีวิต ที่นอกเหนือจากการเรียนการสอนในชั้นเรียน นำเรื่องพหุปัญญามาใช้ในชั้นเรียน มาจัดการเรียนรู้ที่มีกิจกรรมการเรียนรู้อย่างหลากหลาย ตอบสนองความแตกต่างของนักเรียน ออกแบบการจัดการเรียนรู้มีลักษณะเป็นการเรียนรู้แบบบูรณาการอย่างสอดคล้องกับบริบททางสังคมและวัฒนธรรมในพื้นที่ ฝึกให้นักเรียนใช้วิชาวิทยาศาสตร์ มองสิ่งที่ใกล้ตัวมาประยุกต์ใช้เป็นเครื่องมือในการพัฒนาตัวเอง พัฒนาความเป็นอยู่ และนำมาแก้ไขปัญหาชีวิตประจำวันให้พวกเขายืนด้วยลำแข้งของตัวเองให้ได้ สนับสนุนและส่งเสริมให้เด็กปลูกผักและเลี้ยงสัตว์ สอนให้รู้จักผลิตเชื้อเพลิงที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อมเพื่อนำไปใช้ในครัวเรือน นำไปประกอบอาหาร พยายามหาวิธีที่ช่วยให้เด็ก ๆ ดูแลตัวเองได้อย่างครบวงจร และฝึกหลักคิดให้เด็กรู้จักการวางแผนให้กับตัวเองในระยะยาว

“หากเราไม่ทิ้งเด็กที่มีปัญหาด้านการเรียนรู้ พยายามแก้ปัญหาที่ประสบอยู่ให้พวกเขาได้ตรงจุด ในที่สุดก็จะพบความสามารถและความถนัดที่พวกเขามีอยู่ หลายคนมีโอกาสได้ค้นพบตัวเองในด้านที่ถนัด บางคนสามารถพัฒนาตัวเองจนได้เป็นนักกีฬาทีมชาติ บางคนกลายเป็นกำลังหลัก พัฒนาทักษะตัวเองจนกลายเป็นที่พึ่งของครอบครัวได้ และเมื่อชุมชนเห็นความสำเร็จในเรื่องนี้ก็จะหันมาให้ความร่วมมือในการส่งเสริมให้เด็กเรียนหนังสือและพัฒนาตัวเอง”

ครูนิวัฒน์ เงินงามมีสุข ครูรางวัลสมเด็จเจ้าฟ้ามหาจักรี ประจำปี 2566 กล่าวว่า ในพื้นที่เคยมีปัญหาเรื่องยาเสพติด ปัญหาอาชญากรรม ปัญหาสาธารณสุข ปัญหาด้านการสื่อสาร ซึ่งเป็นปัญหาของชุมชน ซึ่งเมื่อพิสูจน์ให้คนในชุมชนเห็นว่า ปัญหาที่มีอยู่สามารถแก้ไขได้ด้วยการใช้การเรียนรู้และทักษะต่าง ๆ ที่จำเป็น มาสร้างความเปลี่ยนแปลง

“ผมต้องพิสูจน์ให้คนในพื้นที่เห็นว่า การจัดการเรียนรู้และพัฒนาทักษะชีวิตอย่างต่อเนื่องให้กับคนกลุ่มต่าง ๆ ทั้งเด็กและผู้ใหญ่ เปลี่ยนโรงเรียนให้เป็นสถานที่ที่ไม่ใช่แค่อำนวยความสะดวกแก่ชาวบ้านเท่านั้น แต่ยังเป็นพื้นที่ส่วนกลางสำหรับทุกคนในชุมชนสำหรับจัดกิจกรรมเรียนรู้ กิจกรรมสร้างทักษะด้านต่าง ๆ สำหรับคนในชุมชน ที่สามารถสร้างคุณภาพชีวิตให้คนในพื้นที่ได้จริง

“การสร้างทักษะชีวิตที่ดีเป็นเรื่องสำคัญมาก เมื่อคนทุกกลุ่มมองเห็นตรงกันว่าความรู้และการศึกษาสามารถเปลี่ยนแปลงชีวิตในทางที่ดีขึ้นได้จริง สามารถแก้ไขปัญหาที่เผชิญอยู่ได้ ก็จะเริ่มมีศรัทธาด้านการเรียนมากขึ้น เมื่อก่อนคนในชุมชน อ่านหนังสือไม่ออกและเขียนหนังสือไม่ได้ ประสบปัญหาด้านการสื่อสาร โดยเฉพาะเวลาที่ต้องมาติดต่อราชการ การพยายามเรียนจนอ่านออกเขียนได้ หลายคนเปลี่ยนตัวเองจากที่อ่านไม่ออกเลย ให้สามารถอ่านข้อความสำคัญที่จำเป็นได้ เช่น อ่านฉลากยา

“นอกจากจะช่วยแก้ปัญหาด้านการสื่อสารได้แล้ว พวกเขายังใช้ความสามารถพื้นฐานนี้ต่อยอดไปสู่สิ่งอื่น ๆ เช่นการเรียนในทักษะที่ซับซ้อนขึ้นจากโทรทัศน์เพื่อการสื่อสารของศูนย์การเรียน เด็กรุ่นใหม่สามารถใช้เทคโนโลยีมาตอบโจทย์ความต้องการของคนในชุมชนเช่นเรื่องการขายสินค้าซึ่งเป็นผลิตภัณฑ์ของท้องถิ่นผ่านช่องทางออนไลน์ เมื่อทุกคนเห็นว่าการเรียนเปลี่ยนแปลงชีวิตให้ดีขึ้นได้จริง ก็จะส่งผลให้คนในชุมชนเชื่อมั่นในเรื่องของการเรียน และส่งลูกมาเรียนหนังสือมากขึ้น”

The post มูลนิธิรางวัลสมเด็จเจ้าฟ้ามหาจักรีลงพื้นที่ จ.ตาก มอบรางวัลครูขวัญศิษย์ปี 2566 first appeared on กสศ..

ดร.กฤษณพงศ์ กีรติกร ประธานกรรมการมูลนิธิรางวัลสมเด็จเจ้าฟ้ามหาจักรี กล่าวว่า ในการประชุมสามัญคณะกรรมการมูลนิธิรางวัลสมเด็จเจ้าฟ้ามหาจักรี มีวาระการประชุมที่สำคัญประกอบด้วย การให้ความเห็นชอบกระบวนการคัดเลือกครูผู้สมควรได้รับพระราชทานรางวัลสมเด็จเจ้าฟ้ามหาจักรี ครั้งที่ 6 ปี 2568 โดยการสรรหาครูผู้มีคุณสมบัติเป็นผู้สร้างการเปลี่ยนแปลงในชีวิตลูกศิษย์และมีคุณูปการต่อการศึกษา ประเทศละ 1 คน ในอาเซียน ติมอร์-เลสเต ซึ่งในปีนี้จะเพิ่มเติมประเทศบังกลาเทศ ภูฏาน และมองโกเลีย รวม 14 ประเทศ เพื่อเข้ารับพิธีพระราชทานรางวัล ในวันที่ 17 ตุลาคม 2568 โดยรางวัล ประกอบด้วย เงินรางวัลจำนวน 10,000 เหรียญดอลลาร์สหรัฐ เหรียญทองรางวัลสมเด็จเจ้าฟ้ามหาจักรี เข็มเชิดชูเกียรติทองคำพระราชทาน โล่ประกาศเกียรติคุณ และเกียรติบัตร

นอกจากนี้ที่ประชุมได้รับทราบการสนับสนุนครูรางวัลสมเด็จเจ้าฟ้ามหาจักรีและเครือข่ายครูมูลนิธิรางวัลสมเด็จเจ้าฟ้ามหาจักรี อาทิ การดำเนินงานของครูรางวัลสมเด็จเจ้าฟ้ามหาจักรี ประเทศฟิลิปปินส์ ในการสนับสนุนอุปกรณ์การกีฬานักเรียนชาติพันธุ์ของครูรุ่นที่ 1 การสนับสนุนการเรียนของกลุ่มเด็กชาติพันธุ์ของครูรุ่นที่ 2 โครงการรถและเรือห้องเรียนเคลื่อนที่เพื่อสอนหนังสือเด็กที่ไม่สามารถเข้าถึงการศึกษาได้เพราะความยากจนและอยู่ในพื้นที่สู้รบของครูรุ่นที่ 3 และโครงการรวมพลังอาสาสมัครเพื่อซ่อมและสร้างบ้านของครูรุ่นที่ 5 รวมถึงการทำงานร่วมกันระหว่างครูไทยและครูฟิลิปปินส์ เพื่อพัฒนาภาษาอังกฤษ การส่งเสริมการเรียนรู้ด้านการเกษตรและความมั่นคงทางอาหารในโรงเรียนที่ได้รับพระราชานุเคราะห์ ฯ  

  การศึกษาดูงานของครูรางวัลสมเด็จเจ้าฟ้ามหาจักรี ประเทศบรูไนดารุสซาลาม ด้านการจัดการศึกษาปฐมวัย ที่โรงเรียนทุ่งมหาเมฆ และได้สาธิตการสอนภาษาอังกฤษให้กับนักเรียนในโรงเรียน โดยเตรียมขยายผลการสอนภาษาอังกฤษให้กับโรงเรียนพื้นที่ห่างไกลของไทย เครือข่ายครูสอนภาษาอังกฤษในประเทศไทยในช่วงปิดภาคเรียน

  ความร่วมมือระหว่างครูรางวัลสมเด็จเจ้าฟ้ามหาจักรีรุ่นที่ 1 ประเทศมาเลเซีย และประเทศเวียดนาม ภายใต้โครงการ Global School Partnership เพื่อแลกเปลี่ยนทางวัฒนธรรมและองค์ความรู้ โดยพัฒนาวิธีการสอนที่เป็นเลิศระหว่างครูเพื่อแบ่งปันบทเรียนภาษาอังกฤษ คณิตศาสตร์ และดนตรี ซึ่งนักเรียนระหว่าง 2 โรงเรียนจะร่วมเรียนรู้ในรูปแบบโครงงานและกิจกรรมภาคปฏิบัติข้ามวัฒนธรรมเพื่อให้เกิดผลลัพธ์ของการเรียนรู้ที่นักเรียนต้องการ 

  ความร่วมมือระหว่างโรงเรียนอุดรพิทยานุกูลและโรงเรียนมัธยมศึกษาสมบูรณ์ป่องคำ นครหลวงพระบาง ในการแลกเปลี่ยนประสบการณ์เรียนรู้ของนักเรียนในหัวข้อ “มรดาวัฒนธรรมที่จับต้องไม่ได้” จากการสำรวจแหล่งวัฒนธรรมที่สำคัญของหลวงพระบาง

สำหรับกิจกรรมของมูลนิธิรางวัลสมเด็จเจ้าฟ้ามหาจักรีร่วมกับหน่วยงานต่าง ๆ อาทิ กิจกรรมร่วมกับสภากาชาดไทย มหาวิทยาลัย และกองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา ในโครงการส่งเสริมและพัฒนาการพูด อ่าน เขียนภาษาไทย โดยมีเป้าหมายเพื่อแก้ปัญหานักเรียนในการพูด สะกด อ่าน เขียน เสริมการเรียนการสอนภาษาไทยของครูในระบบปกติ โดยการสนับสนุนสื่อเพื่อเป็นเครื่องมือสนับสนุนการทำงานของครู และการพัฒนาระบบการทำงานร่วมกันของครูและอาสาสมัครทางการศึกษาโดยมีโรงเรียนเข้าร่วม 1,200 แห่ง นักเรียนเข้าร่วมกระบวนการแก้ปัญหากว่า 10,000 คน  เป็นต้น

The post คณะกรรมการมูลนิธิรางวัลสมเด็จเจ้าฟ้ามหาจักรี เห็นชอบกระบวนการคัดเลือกครูผู้สมควรได้รับพระราชทานรางวัลสมเด็จเจ้าฟ้ามหาจักรี ครั้งที่ 6 ปี 2568 first appeared on กสศ..

เมื่อวันที่ 18 ต.ค. ที่โรงแรมเซ็นทาราแกรนด์ และบางกอกคอนเวนชั่นเซ็นเตอร์ เซ็นทรัลเวิลด์ พล.ต.อ.เพิ่มพูน ชิดชอบ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการ เป็นประธานมอบรางวัลคุณากร ครูยิ่งคุณ และครูขวัญศิษย์ ปี 2566 ซึ่งมาจากการคัดเลือกของคณะกรรมการจังหวัดทั่วประเทศ และคณะกรรมการส่วนกลาง โดยความร่วมมือของมูลนิธิรางวัลสมเด็จเจ้าฟ้ามหาจักรี ร่วมกับกระทรวงศึกษาธิการ คุรุสภา กระทรวงมหาดไทย และกองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.) นอกจากพิธีมอบรางวัล ได้มีการแถลงข่าว “ทิศทางการพัฒนาครู และเปิดตัวครูรางวัลสมเด็จเจ้าฟ้ามหาจักรีประเทศไทยและครูรางวัลคุณากร”

พล.ต.อ.เพิ่มพูน กล่าวว่า จากที่ได้เห็นประวัติการทำงานของครู ทำให้ประทับใจในความทุ่มเท เสียสละของครูที่มองเห็นศักยภาพของเด็กและเยาวชน แม้ว่าปัจจุบันนี้ การแสวงหาความรู้ความสามารถหาได้จากแหล่งต่างๆ ไม่เฉพาะจากครูและในห้องเรียน แต่ครูยังมีบทบาทสำคัญในการอบรมสั่งสอนกล่อมเกลาให้เด็กและเยาวชน ได้มีความรู้ความสามารถเป็นคนดีของสังคม ด้วยความทุ่มเทแรงกายและแรงใจที่เต็มไปด้วยจิตวิญญาณแห่งความเสียสละ ท่ามกลางความเปลี่ยนแปลงของโลก ครูจำเป็นต้องปรับตัวให้สอดคล้องกับความเปลี่ยนแปลง พร้อมเรียนรู้สิ่งใหม่ ทั้งองค์ความรู้และเทคโนโลยี และการสอนมิใช่เพียงเนื้อหาความรู้ แต่ต้องสามารถพัฒนาให้เด็กและเยาวชนมีกระบวนการคิดที่มีวิจาณญาณ เลือกรับและเรียนรู้สิ่งที่มีคุณค่าต่อชีวิต และขอย้ำถึงความสำคัญของการเรียนโดยยึดผู้เรียนเป็นศูนย์กลาง สามารถเรียนได้ทุกที่ ทุกเวลา เน้นการเรียนดีมีความสุข ซึ่งจำเป็นต้องเริ่มจากความสุขของผู้เรียน ผู้สอน ไปจนถึงผู้ปกครอง เมื่อมีความสุขก็จะส่งผลให้การเรียนดีขึ้น ซึ่งการจัดการศึกษามีทั้งการเรียนเพื่อความเป็นเลิศ และการเรียนเพื่อความมั่นคงในชีวิต ซึ่งการศึกษาจะต้องไปข้างหน้า เพราะเราเป็นสังคมแห่งการเรียนรู้

ดร.กฤษณพงศ์ กีรติกร ประธานกรรมการมูลนิธิรางวัลสมเด็จเจ้าฟ้ามหาจักรี กล่าวว่า มูลนิธิรางวัลสมเด็จเจ้าฟ้ามหาจักรี เชื่อมั่นในพลังของครู เพราะครูคุณภาพ สร้างคนคุณภาพ  กระบวนการคัดเลือกครูรางวัลสมเด็จเจ้าฟ้ามหาจักรีของประเทศไทยจึงมาจากการมีส่วนร่วมของคณะกรรมการจังหวัดทั่วประเทศ เพื่อร่วมกันสรรหาครูผู้มีคุณสมบัติ เป็นครูผู้สร้างการเปลี่ยนแปลงชีวิตศิษย์ และมีคุณูปการต่อวงการศึกษา ประเทศไทยจึงได้จัดทำรางวัลเพื่อยกย่องครูเพิ่มเติมได้แก่ รางวัลคุณากร 2 รางวัล รางวัลครูยิ่งคุณ 17 รางวัล และรางวัลครูขวัญศิษย์ 146 รางวัล เพื่อเชิดชูครูของแต่ละจังหวัด โดยสิ่งสำคัญในการขยายผลการทำงานของเครือข่ายครูนั้นคือ การแลกเปลี่ยนเรียนรู้ของเครือข่ายครูทั้ง 11 ประเทศ พัฒนาทักษะวิชาชีพที่ส่งผลต่อนักเรียนและเพื่อนร่วมวิชาชีพครู การสนับสนุนจากภาคธุรกิจเพื่อเปิดพื้นที่ให้ครูได้เรียนรู้โลกธุรกิจและนวัตกรรมทางเทคโนโลยี รวมทั้งโครงการส่งเสริมและพัฒนาการสะกด พูด อ่าน เขียนภาษาไทย (MOVE) เพื่อเด็กในถิ่นทุรกันดาร ตามพระราชดำริในสมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ซึ่งให้ความสำคัญแก่นักเรียนที่อ่านไม่ออก เขียนไม่ได้ คิดเลขไม่ได้ และร่วมกับ กสศ. ในการต่อยอดความเชี่ยวชาญของครูรางวัลฯ เพื่อแบ่งปันทักษะการทำงานให้ครูและเด็กเยาวชนได้เข้าถึงโอกาสทางการศึกษา โดยสร้างเครือข่ายและกลไกการทำงานอย่างเป็นระบบ 

สำหรับบทบาทการทำงานของครูรางวัลสมเด็จเจ้าฟ้ามหาจักรี ประเทศไทย นายนิวัฒน์ เงินงามมีสุข ครูอาสาสมัครศูนย์การเรียนชุมชนชาวไทยภูเขา “แม่ฟ้าหลวง” (ศศช.) สังกัดศูนย์การศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัย อ.ท่าสองยาง จ.ตาก กล่าวว่า เพราะเชื่อว่าการให้ความรู้จะติดตัวไปตลอดจนหมดลมหายใจ จึงมุ่งมั่นที่จะศึกษาหาความรู้ด้านการเกษตรเพื่อมาพัฒนาท้องถิ่นตนเอง และสมัครสอบเป็นครูอาสาสมัครศูนย์การเรียนรู้ชุมชนชาวไทยภูเขา “แม่ฟ้าหลวง” โดยจัดการศึกษาให้กับประชาชนทุกกลุ่มวัย ใน 3 กิจกรรม คือ 1.การจัดการศึกษาขั้นพื้นฐาน เน้นการรู้หนังสือไทย 2. การศึกษาเพื่อพัฒนาอาชีพ คุณภาพชีวิต สังคม ชุมชนและสิ่งแวดล้อม และทักษะที่จำเป็นในการดำรงชีวิต และ 3. การจัดการศึกษาตามอัธยาศัย ตามความสนใจของผู้เรียน เน้นการนำสถานการณ์ สภาพบริบทชุมชน และปัญหาชุมชนมาออกแบบบูรณาการเข้ากับหลักสูตร   

“ผมใช้กระบวนการเรียนรู้ผ่านการทำเวทีประชาคมหมู่บ้าน ทำความเข้าใจร่วมกัน เกิดกฎของเวทีประชาคมหมู่บ้านจากการแก้ไขปัญหากันเอง ทำให้เกิดการเรียนรู้และความเข้มแข็งของชุมชนในที่สุด วิธีการเหล่านี้ทำให้ชุมชนสามารถแก้ปัญหาการปลูกฝิ่น ปลูกพืชเชิงเดี่ยว ตัดไม้ทำลายป่า เปลี่ยนเป็นการส่งเสริมการปลูกกาแฟครบวงจร เกิดกลุ่มวิสาหกิจชุมชนกาแฟมอโก้คี และการท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์ในโครงการสร้างป่าสร้างรายได้ ดังนั้นบทบาทของศูนย์การเรียนรู้จึงควรส่งเสริมการเรียนรู้ทุกกลุ่มวัย ทำให้คนในชุมชนมีความรู้ความเข้าใจซึ่งจะเป็นการสร้างคนที่ยั่งยืน” ครูนิวัฒน์ กล่าว 

นายสมเกียรติ แซ่เต็ง ครูชำนาญการพิเศษ โรงเรียนเขาน้อยวิทยาคม จ.ตราด ครูคณิตศาสตร์ในระดับชั้นมัธยมปลาย กล่าวถึงการจัดการเรียนรู้จากคณิตศาสตร์ในห้องเรียนสู่วิชาผู้ประกอบการยุคใหม่ในชีวิตจริงว่า การสอนวิชาคณิตศาสตร์ด้วยกระบวนการจำลองสถานการณ์จริง เช่น วิชาการเป็นผู้ประกอบการ วิชาคณิตศาสตร์เพื่อการลงทุน เช่น “Cafe@เขาน้อย” ฝึกประสบการณ์ผ่านการทำธุรกิจร้านกาแฟ กิจกรรมบริษัทจำลอง กิจกรรมการเป็นผู้ประกอบการ กิจกรรมตลาดนัดพัฒนาชีวิต โดยเปิดโอกาสให้นักเรียนร่วมกันวางแผน ออกแบบแก้ไขสถานการณ์ บริหารและจัดการ ซึ่งครูจะรับฟังความเห็นของนักเรียนอย่างเสมอภาคและให้คำปรึกษาเพื่อการพัฒนางาน นอกจากนี้ครูควรทำหน้าที่แนะแนวทางให้ลูกศิษย์เพื่อค้นหาพัฒนาตัวตนตามศักยภาพบนความแตกต่างของแต่ละคน เพราะนักเรียนมีความแตกต่างกัน จึงต้องค้นหาอัตลักษณ์ของนักเรียนแต่ละคนเพื่อให้นักเรียนออกแบบการพัฒนาตนเองและวางแผนการใช้ชีวิตอย่างมีประสิทธิภาพ  

นายอุดร สายสิงห์ ครูชำนาญการพิเศษ โรงเรียนบ้านโกตาบารู ครูกลุ่มสาระวิชา สังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม และฝ่ายปกครองของโรงเรียน กล่าวว่า ในการจัดการเรียนรู้ ตนให้น้ำหนักที่การปลูกฝังพฤติกรรมด้านคุณธรรม ทักษะชีวิตที่หลากหลาย สร้างพลเมืองที่ดี มีคุณภาพชีวิตที่ดี และหลักปรัชญาในหลวงรัชกาลที่ 9 โดยใช้ห้องเรียนที่กว้างใหญ่จากสิ่งต่างๆ รอบตัวในการจัดการเรียนรู้ ส่งเสริมประสบการณ์ เสริมสร้างอาชีพ และคิดค้นจุดเน้นนักเรียนในระดับ ม.ต้นคือ การเรียน การงาน การเงิน และการสร้างวินัย สิ่งเหล่านี้ถือเป็นการปูพื้นฐานที่สำคัญในการต่อยอดเส้นทางการศึกษาที่สูงขึ้น

The post เชิดชูครูผู้สร้างความเปลี่ยนแปลง รมว.ศธ. เป็นประธานมอบรางวัลคุณากร ครูยิ่งคุณ และครูขวัญศิษย์ ปี 2566 พร้อมร่วมคุย “ทิศทางการพัฒนาครู” first appeared on กสศ..

ดร.กฤษณพงศ์ กีรติกร ประธานอนุกรรมการจัดการศึกษาเชิงพื้นที่เพื่อลดความเหลื่อมล้ำ กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.) ได้ให้สัมภาษณ์ถึงความสำคัญของการจัดการศึกษาเชิงพื้นที่ไว้ว่า การจัดการศึกษาเชิงพื้นที่เป็นส่วนหนึ่งของแนวคิดการกระจายอำนาจ ประเทศที่พัฒนาการศึกษาได้สำเร็จล้วนกระจายอำนาจลงไปในพื้นที่ทั้งสิ้น โดยหลักการนำการจัดการศึกษาเชิงพื้นที่ไปใช้แต่ละจังหวัดจะมีวิธีต่างกันแล้วแต่โจทย์เฉพาะของพื้นที่ เพราะฉะนั้นถ้าเราต้องการการศึกษาที่ตอบโจทย์ระดับพื้นที่ที่ทันเวลา ทันต่อสถานการณ์ คนที่ตัดสินใจต้องอยู่ที่หน้างานมากกว่าอยู่ที่ศูนย์กลาง

การจัดการศึกษาเชิงพื้นที่ที่ กสศ. ดำเนินการอยู่ เป็นเพียงส่วนหนึ่งของการแก้ปัญหาความเหลื่อมล้ำ เมื่อลงไปในพื้นที่เราจะเห็นโจทย์ที่ชัดเจนขึ้น เช่น ในพื้นที่สามจังหวัดชายแดนใต้ ที่ใช้ภาษาถิ่นเกือบร้อยเปอร์เซ็นต์ ฉะนั้นโจทย์ของเขาอาจจะเน้นไปที่คนที่ไม่รู้ภาษาราชการ ฉะนั้นการจัดการศึกษาที่เหมาะต้องมองว่า เขาต้องรู้ทั้งภาษาถิ่น ภาษาแม่ และภาษาราชการ หรือชุมชนบริเวณนี้ส่วนใหญ่เป็นชุมชนประมง เพราฉะนั้นการที่จะทำให้ชุมชนมีชีวิตความเป็นอยู่ที่ดีขึ้นได้ นั่นหมายความว่าเราต้องให้ความสำคัญกับการศึกษา การเตรียมคนให้พร้อมเข้าสู่อาชีพประมงหรือบริษัทที่เกี่ยวข้องกับการประมง หรือชุมชนนี้อยู่ได้ด้วยหัตถกรรมการจัดการศึกษาก็ต้องตอบโจทย์อาชีพหัตถกรรมด้วยเช่นกัน และนี่คือโจทย์ที่ว่าทำไมเราทำเรื่องการจัดการศึกษาเชิงพื้นที่

สำหรับความหมายของพื้นที่นั้นไม่มีรูปแบบตายตัว คำว่าพื้นที่อาจจะเป็นตำบล อำเภอ จังหวัดก็ได้ หรือถ้ามองลึกลงไปจริง ๆ คำว่าพื้นที่อาจจะไม่ใช่ตำบลหรือจังหวัด แต่เป็นพื้นที่ที่มีความเหมือนกันเป็นตัวตั้ง เช่นการทำประมงที่มีลักษณะเหมือน ๆ กันของชุมชนประมง ความหมายกว้าง ๆ ของการจัดการศึกษาเชิงพื้นที่จึงให้คนอยู่หน้างานตัดสินใจว่าจะจัดอย่างไรให้เหมาะกับความต้องการของพื้นที่

เมื่อถามถึงระดับของการกระจายอำนาจของประเทศไทยทุกวันนี้เพียงพอหรือไม่ ดร.กฤษณพงศ์ ให้ความเห็นว่า สำหรับประเทศไทยแล้วควรจะกระจายอำนาจลงไปได้มากกว่านี้ ในอดีตรัฐพยายามให้เหตุผลว่าเพราะคุณภาพของผู้นำท้องถิ่นไม่สูงพอ ซึ่งเป็นข้ออ้างว่าหากกระจายลงไปแล้วท้องถิ่นจะไม่สามารถดูแลจัดการได้  แต่เท่าที่สังเกตตลอดระยะเวลา 10 ปีที่ผ่านมา ผู้นำองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ล้วนเป็นคนในพื้นที่ที่ได้รับการศึกษาสูงมากขึ้นเรื่อย ๆ เพราะฉะนั้นตอนนี้เราจะเห็นตัวอย่างเทศบาลเมืองหรือองค์การบริหารส่วนจังหวัดที่มีการบริหารจัดการดี ๆ หลายแห่ง

“ผมว่าเรามีความพร้อมมากขึ้นในเรื่องการปกครอง  เหตุผลที่การกระจายอำนาจในประเทศไทยไปไม่ได้ไกล ส่วนหนึ่งเป็นเพราะการเกิดขั้วทางการเมือง คนที่เป็นผู้นำ หรือศูนย์กลางอำนาจก็จะกลัวเรื่องการเกิดขั้ว เกิดสี ส่งผลให้การกระจายอำนาจไม่สามารถทำได้เต็มที่ ตัวอย่างเช่น เรื่องการศึกษาที่สมัยหนึ่งครูอ้างว่า ‘เขากลัวว่าถ้าได้ อบจ.หรือ อบต. ที่ไม่ฉลาด จะปกครองครูได้ยังไง’ แต่ผมคิดว่าเดี๋ยวนี้น่าจะดีขึ้น ผมมองว่า เดี๋ยวนี้ อบจ. และเทศบาลเก่งขึ้นมา จึงไม่มีเหตุผลอะไรที่เราจะไปดึงไว้ไม่ให้เทศบาลหรือ อบจ.เขามาจัดการเรื่องศึกษา และเมื่อองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นสามารถเพิ่มศักยภาพความสามารถด้านการจัดการศึกษาได้แล้ว ในอนาคตรัฐส่วนกลาง เช่น สพฐ. ก็จะเริ่มลดความสำคัญลง ซึ่งท้ายที่สุดการกระจายอำนาจทางการศึกษาจะสามารถเกิดขึ้นได้จริง”

ดร.กฤษณพงษ์ กล่าวทิ้งท้ายว่า การจะแก้ปัญหาความเหลื่อมล้ำทางการศึกษา การกระจายอำนาจไปสู่จังหวัดเป็นเรื่องสำคัญ ซึ่งการจะทำเช่นนั้นได้คนในจังหวัดจะต้องปรับ Mindset ทุกคนต้องเข้ามามีส่วนร่วม โดยเฉพาะครอบครัวและคนชุมชน  ยิ่งคนคิดได้เองเท่าไร ลุกขึ้นจัดการตัวเองได้เท่าไร สังคมยิ่งเข้มแข็งมากขึ้นเท่านั้น ถ้าเรารอแต่ให้รัฐจัดการเพียงอย่างเดียว ผมว่ามันช้าเกินไป และที่สำคัญคือไม่สอดคล้องกับความพื้นที่

(อ่านต่อ EP. 2)

The post ‘การจัดการศึกษาเชิงพื้นที่’ ท่ามกลางการกระจายอำนาจที่มีแต่ข้ออ้างและการยื้อแย่ง EP.1 first appeared on กสศ..

เวทีนี้เป็นการแลกเปลี่ยนการทำงาน ‘การจัดการศึกษาเชิงพื้นที่’ หรือ ‘Area-Based Education (ABE)’ ของ 12 จังหวัดนำร่อง ได้แก่ แม่ฮ่องสอน พะเยา ลำปาง สุโขทัย พิษณุโลก ขอนแก่น สุรินทร์ สมุทรสงคราม ระยอง สุราษฎร์ธานี สงขลา และปัตตานี ร่วมกับองค์กรภาคีเครือข่ายจากทั่วประเทศ เพื่อสร้างแนวทางการดำเนินงานและกลไกการจัดการศึกษาในระดับจังหวัด หรือระดับพื้นที่ นอกจากนี้มีการแลกเปลี่ยนที่นำไปสู่แนวทางขยายขอบเขตการสนับสนุนของ กสศ. เพื่อขับเคลื่อนงานในพื้นที่ พร้อมสำรวจความต้องการในการหนุนเสริมเพื่อการพัฒนากลไก ให้สามารถยกระดับการดำเนินงานที่มีประสิทธิภาพ ก่อนก้าวไปสู่การขยายผลความสำเร็จจากตัวแบบไปยังพื้นที่อื่น ๆ

ดร.กฤษณพงศ์ กีรติกร ประธานอนุกรรมการโครงการจัดการศึกษาเชิงพื้นที่เพื่อลดความเหลื่อมล้ำ กสศ. กล่าวว่า การทำงาน Area-Based Education หรือ ABE คือการร้อยเครือข่ายเพื่อขยายการทำงานลดความเหลื่อมล้ำทางการศึกษาให้ครอบคลุมทุกกลุ่มเป้าหมาย คณะทำงานต้องเห็นภาพใหญ่ของระบบ และสามารถประเมินความต้องการกำลังคนในอนาคต กลไกที่นำไปถึงความสำเร็จได้คือการหาวิธีให้กลุ่มเป้าหมายเข้าถึงการเรียนรู้ที่มีคุณภาพทั้งการศึกษากระแสหลัก และการศึกษาทางเลือก มองความสำเร็จว่าผู้ที่ผ่านกระบวนการต้องยืนหยัดด้วยตนเองได้ในระยะยาว

“การจัดการศึกษาเชิงพื้นที่จะเอื้อให้เกิดการทำงานที่หลากหลาย เป็นระบบจากล่างขึ้นบน มีเส้นทางใหม่ ๆ ของการเรียนรู้ทั้งสายสามัญและสายอาชีพ มีการสื่อสารทำงานกับผู้ปกครอง ซึ่งท้องถิ่นคือกำนัน ผู้ใหญ่บ้าน อสม. ครู กศน. จะมีความใกล้ชิดและเป็นสะพานเชื่อมไปถึงคนกลุ่มต่าง ๆ ที่อยู่ในพื้นที่ให้เห็นความสำคัญและลงมือช่วยกัน ABE เป็นโมเดลการทำงานที่จะทำให้หลุดพ้นจากการทำงานแบบเดิม ซึ่งท้องถิ่นต้องพึ่งพิงนโยบายจากส่วนกลาง หรือบนลงล่าง มาสู่การส่งต่องานกันในระนาบล่างสู่ล่าง เป็นต้นทางของนวัตกรรมด้านการศึกษาใหม่ ๆ ที่เน้นการดูแลการศึกษาและพัฒนาตนเองตามช่วงชีวิต เพราะหากเราคลี่ออกมาได้ว่า มีทุนและมีเส้นทางอยู่ตรงไหนบ้าง เมื่อเด็กติดขัดมีปัญหา หรือเรียนจบในแต่ละช่วงชั้นแล้ว เขาจะมีพื้นที่รองรับ เข้าถึงความช่วยเหลือ และมีเส้นทางเชื่อมต่อไปจนเต็มความสามารถที่มีอยู่ และกลายเป็นประชากรที่พึ่งพิงตนเองได้ในอนาคต” ดร.กฤษณพงศ์ กล่าว

ศาสตราจารย์วุฒิสาร ตันไชย รองประธานอนุกรรมการจัดการศึกษาเชิงพื้นที่เพื่อลดความเหลื่อมล้ำ กสศ. กล่าวว่า การใช้พื้นที่เป็นฐานจุดระเบิดการทำงานจากภายใน สิ่งที่จะเกิดขึ้นในภาพใหญ่คือ ต้นแบบจากภูมิสังคมซึ่งมีความแตกต่าง ทั้งกลุ่มเป้าหมาย สภาพปัญหา คนทำงาน ทุนทรัพยากร ข้อดีคืองานสามารถเริ่มได้จากทุกที่และทุกวิธีการ ไม่จำเป็นต้องรอหนังสือสั่งการ ไม่มีแนวทางปฏิบัติเป็นกรอบกำหนด ซึ่งจะเกิดการพัฒนาองค์ความรู้ในเชิงลึกที่ซับซ้อนและกว้างออกไปยิ่งขึ้น

“เป้าหมายของการแก้ปัญหาความเหลื่อมล้ำไม่ใช่ทำให้ทุกที่ทุกคนได้เท่ากัน แต่คือต้องลดช่องว่างให้แคบลงโดยยกระดับการเข้าถึงโอกาสพัฒนาความสามารถของคนแต่ละคน สำคัญคือการค้นหากลุ่มเป้าหมายในเชิงลึก เชื่อมโยงให้ได้ว่าเมื่อพบแล้วจะนำเข้าสู่กระบวนการพัฒนาอย่างไร อย่าลืมว่าในการทำงานบนฐานความคิดว่าจะไม่มีใครถูกทิ้งให้ตกขบวนรถไฟแห่งโอกาส ยังมีคนจำนวนหนึ่งที่เขาไม่รู้เลยว่าสถานีขึ้นรถไฟขบวนนี้อยู่ตรงไหน ฉะนั้นการค้นหาแบบมุ่งเป้า (targeting) ด้วยฐานข้อมูลจึงสำคัญ เพราะรายละเอียดปัญหาที่ระบุไว้เป็นรายคนจะทำให้คณะทำงานสามารถพบตัวกลุ่มเป้าหมายที่เผชิญวิกฤตรุนแรงได้รวดเร็ว และช่วยเหลือได้ทันท่วงที ส่วนต่อจากนั้นคือการผสานข้อมูลจากคนในพื้นที่ เพื่อออกแบบการเชื่อมโยงส่งต่อที่ไม่ใช่เพียงการสงเคราะห์ชั่วคราว” ศาสตราจารย์วุฒิสาร กล่าว

ศาสตราจารย์วุฒิสาร กล่าวว่า ประสบการณ์ทำงานในแต่ละจังหวัดต้นแบบ แสดงให้เห็นว่าการทำงานที่ประสบความสำเร็จอาจมีรูปแบบที่ไม่เหมือนกัน การได้มาแลกเปลี่ยนรับฟัง จึงเหมือนกับได้ดูการประกอบจิ๊กซอว์ของการทำงานลดความเหลื่อมล้ำ ว่าแต่ละแห่งเข้าถึงกลุ่มเป้าหมายและเชื่อมการทำงานในระดับพื้นที่หรือระดับจังหวัดอย่างไร แล้วเมื่อย่อขนาดพื้นที่ให้เล็กลง เราจะมีเลนส์ที่ขยายโจทย์งานให้เห็นชัดขึ้น และสามารถสร้างความตระหนักรู้ให้สังคมในพื้นที่ยอมรับวิกฤตของสภาพปัญหาจริง อันเป็นปัญหาสำคัญและเร่งด่วนที่ทุกคนต้องร่วมมือกันแก้ไข

นายพัฒนะพงษ์ สุขมะดัน ผู้ช่วยผู้จัดการกองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา กล่าวว่า การจัดการศึกษาเชิงพื้นที่เพื่อลดความเหลื่อมล้ำ Area-Based Education หรือ ABE เป็นจุดเริ่มต้นของการแสดงความตั้งใจในการทำงานจากพื้นที่เล็ก ๆ ด้วยความพร้อมและต้นทุนที่มี เพื่อให้เด็กเยาวชนทุกคนไม่เพียงเข้าถึงโอกาสการเรียนรู้จนจบการศึกษาภาคบังคับ แต่คือการผลักดันให้ทุนทรัพยากรมนุษย์ทุกกลุ่ม ได้มีลู่ทางพัฒนาตนเองไปถึงศักยภาพสูงสุดของตนเอง

จากการดำเนินโครงการ ‘พาน้องกลับมาเรียน’ ระบุว่า ประเทศไทยมีเด็กเยาวชนไทยกว่า 2 แสนคนที่หลุดจากระบบการศึกษา ในจำนวนนี้มี 8,618 คน ที่ยังไม่สามารถติดตามกลับมาได้ ทั้งยังมีเด็กยากจนด้อยโอกาสที่เผชิญภาวะเสี่ยงหลุดจากระบบการศึกษา 1.9 ล้านคน และผลกระทบจากสถานการณ์โควิด-19 ยังทำให้มีเด็กนักเรียนยากจนเพิ่มขึ้นอีกราว 3 แสนคน เป็นที่มาของการที่ กสศ. และภาคีเครือข่ายด้านการศึกษา มองถึงการแก้ปัญหาเร่งด่วน โดยเร่งช่วยเหลือกลุ่มเป้าหมายที่มีฐานะยากจนกลุ่ม 15% ล่างสุดของประเทศ ตั้งแต่ระดับปฐมวัยถึงอายุ 25 ปี จำนวน 2.8 ล้านคน ผ่านโครงการการจัดการศึกษาเชิงพื้นที่เพื่อลดความเหลื่อมล้ำ ด้วยแนวทางการทำงานบูรณาการเชิงพื้นที่บนฐานความเชื่อว่า การมีส่วนร่วมของคนในพื้นที่คือ ‘หัวใจ’ ของการทำงาน เพราะ “ไม่มีใครจะเข้าใจบริบทปัญหาได้ดีเท่ากับคนในพื้นที่เอง” จนเกิดโมเดลการย่อส่วนการทำงานระดับจังหวัดลงไปสู่ระดับพื้นที่ ซึ่งมีตัวอย่างความสำเร็จเกิดขึ้นแล้ว

ผู้ช่วยผู้จัดการ กสศ. กล่าวว่า การทำงาน ABE ใน 12 จังหวัดนำร่อง คือตัวแบบการสร้างเครือข่ายความร่วมมือของภาครัฐ เอกชน องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ภาคประชาสังคม ภาควิชาการ และบุคลากรอาสาสมัคร โดย กสศ. มีหน้าที่สนับสนุนเครื่องมือและเชื่อมต่อทรัพยากรทั้งภายในจังหวัด ร่วมกับทรัพยากรการทำงานของ กสศ. ตั้งแต่ระบบคัดกรองนักเรียนยากจน เพื่อชี้เป้านักเรียนยากจนที่เสี่ยงหลุดจากการศึกษาภาคบังคับ พร้อมกับสนับสนุน ‘ทุนเสมอภาค’ และติดตามพัฒนาการทางร่างกายและการศึกษา ทั้งนี้ข้อมูลระบบปัจจัยพื้นฐานนักเรียนยากจน จะใช้ในการส่งต่อเด็กระหว่างช่วงชั้นเพื่อสร้างระบบ ‘หลักประกันโอกาสทางการศึกษา’ ในระยะยาวสำหรับเด็กเยาวชนทุกช่วงอายุ ผ่านโครงการต่าง ๆ ของ กสศ. ได้แก่

โครงการโรงเรียนพัฒนาตนเองทั้งระบบ(TSQP) ร่วมกับโรงเรียนขนาดกลางหว่า 700 แห่งทั่วประเทศ เพื่อสร้างโมเดลการพัฒนาครูและโรงเรียนที่อยู่ในเมืองกับในพื้นที่ชนบทห่างไกล ให้มีคุณภาพทัดเทียมกัน       

โครงการครูรัก(ษ์)ถิ่น ทำงานกับพื้นที่ที่ขาดแคลนครู ผลิตครูนักพัฒนาชุมชนรุ่นใหม่ปีละ 300 คน ติดต่อกัน 5 ปี รวม 1,500 คน เข้ารับทุนเข้าเรียนครุศาสตร์ศึกษาศาสตร์ในสถาบันอุดมศึกษา เพื่อกลับไปบรรจุที่โรงเรียนพื้นที่ห่างไกลซึ่งขาดแคลนครูในชุมชนของตนเอง

โครงการทุนนวัตกรรมสายอาชีพชั้นสูง ที่มุ่งสร้างโอกาสให้เยาวชนที่มีแนวโน้มหลุดออกจากระบบการศึกษาหลังเรียนจบภาคบังคับ ให้มีโอกาสได้เรียนต่อสายอาชีวศึกษา ในสาขาที่ตอบโจทย์ความต้องการแรงงานและการพัฒนาประเทศ ส่วนเยาวชนที่ยากจนด้อยโอกาสแต่มีศักยภาพ กสศ. มีทุนพระกนิษฐาสัมมาชีพ ส่งต่อนักศึกษาสายอาชีพ ให้เรียนถึงระดับสูงสุดตามความสามารถในระดับปริญญาตรี ปริญญาโท และปริญญาเอก

ส่วนเยาวชนที่หลุดจากระบบการศึกษาไปแล้ว กสศ. มีโครงการส่งเสริมโอกาสทางการเรียนรู้ และพัฒนาทักษะเยาวชนและแรงงานนอกระบบ โดยสร้างนวัตกรรมการจัดการเรียนรู้แบบใหม่ออกแบบการจัดการศึกษาที่ใช้ชุมชนเป็นฐาน ดึงทุนทรัพยากร ทุนภูมิปัญญา ทุนสังคมและเศรษฐกิจ มาออกแบบหลักสูตรให้สอดคล้องกับการพัฒนาทักษะแรงงาน และการเป็นผู้ประกอบการในพื้นที่

“ปี 2565 ที่ผ่านมา โครงการต่าง ๆ ของ กสศ. ได้ทำงานประสานส่งต่อแบ่งปันข้อมูลระหว่างกัน และช่วยเหลือกลุ่มผู้ด้อยโอกาสได้กว่า 1,307,152 คน ซึ่งก้าวต่อไปคือ กสศ. จะผนึกกำลังทั้งภายในและการทำงานร่วมกับภาคีเครือข่าย เชื่อมโยงการส่งต่อดูแลสุดทาง ให้สามารถช่วยเหลือเด็กเยาวชนทั้งที่อยู่ในและนอกระบบ ป้องกันเด็กหลุดการศึกษาและประคองเด็กที่จบการศึกษาแต่ละช่วงชั้นให้ไปต่อได้ในการศึกษาระดับสูงขึ้น รวมถึงการส่งต่อให้หน่วยงานอื่นที่ไม่ใช่ภารกิจของ กสศ. โดยตรง ซึ่งตรงนี้ทุนการทำงานที่กระจายในพื้นที่ต่าง ๆ จะเป็นเครื่องมือสำคัญที่นำไปสู่ความสำเร็จ”  นายพัฒนะพงษ์ กล่าว

ผู้ช่วยผู้จัดการ กสศ. กล่าวต่อไปว่า เวทีแลกเปลี่ยนเรียนรู้ ‘บูรณาการเชิงพื้นที่ คำตอบของการลดความเหลื่อมล้ำทางการศึกษา’ จะจัดขึ้นทุกสองเดือน โดยเวียนนำเสนอกระบวนการต้นแบบของแต่ละจังหวัด ซึ่งในครั้งนี้มีแนวทางการทำงานที่น่าสนใจจากจังหวัดขอนแก่น และจังหวัดพะเยา มาเล่าประสบการณ์การจัดการศึกษาที่แตกต่างกัน

โดยขอนแก่น เป็นจังหวัดที่เดินหน้านโยบาย ‘เมืองไม่ทิ้งเด็ก’ บูรณาการ 4 กระทรวงหลัก ได้แก่ ศึกษาธิการจังหวัด สาธารณสุขจังหวัด องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น และสำนักงานพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ สะท้อนเบื้องหลังความสำเร็จในการแก้ปัญหาจากต้นทุนภายในและการทำงานที่ชัดเจน มีการติดตามปัญหาของเด็กเป็นรายคน และมีชมรมกำนันผู้ใหญ่บ้าน มีกลุ่มจิตอาสาทำงานประสานส่งต่อกลุ่มเป้าหมายข้ามหน่วยงานตั้งแต่พื้นที่จนถึงจังหวัด เน้นความยืดหยุ่น รวดเร็ว และไม่เป็นทางการ มีเป้าหมายคือแก้ปัญหาให้เด็กเร็วที่สุด

ขณะที่พะเยา ทำงานในโจทย์ที่ซับซ้อนกับเด็กเยาวชนกลุ่มผู้พิการทั้งในและนอกระบบ โดยมุ่งสานต่อภารกิจ ‘เมืองแห่งการเรียนรู้ (Learning City)’ โดยองค์การยูเนสโก พัฒนาการเรียนรู้ที่ครอบคลุมกลุ่มเป้าหมายทุกกลุ่ม โดยมุ่งลดการเข้าไม่ถึงการเรียนรู้ สวัสดิการ และการบริการสุขภาพ ผ่านการแลกเปลี่ยนทุนทรัพยากรและการทำงานระหว่างหน่วยงาน อาทิ อบจ. กศน. ศูนย์การศึกษาพิเศษ ร่วมสร้างแหล่งเรียนรู้ 26 แห่งในอำเภอต่าง ๆ ซึ่งผู้เรียนสามารถเก็บหน่วยกิต รับประกาศนียบัตร และศึกษาต่อที่มหาวิทยาลัยพะเยาได้ นอกจากนี้ยังมีนวัตกรรมเพื่อสังคม นำภาคเอกชน กลุ่มวิสาหกิจชุมชน มาร่วมคัดกรองเด็กจากศูนย์การศึกษาพิเศษ นำเข้าสู่กระบวนการเรียนรู้ฝึกทักษะอาชีพ และรับเข้าทำงานเป็นลำดับ

The post 12 จังหวัดต้นแบบ ‘การศึกษาเชิงพื้นที่’ นำทางลุยงานแนวราบ ‘ล่างสู่ล่าง’ สร้างเครือข่ายจังหวัดลงลึกชุมชน first appeared on กสศ..

น.ส.ตรีนุช เทียนทอง รัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการ กล่าวว่า บทบาทของครูนับเป็นบทบาทที่มีความสำคัญอย่างยิ่ง โดยเฉพาะในสถานการณ์ที่นักเรียนต้องเผชิญกับภาวะสูญเสียการเรียนรู้ หรือ Learning Loss จากการปิดสถานศึกษาในช่วงที่ผ่านมา ซึ่งรายงานของยูเนสโก ร่วมกับยูนิเซฟ และธนาคารโลก พบว่า มีเด็กอย่างน้อย 1.6 พันล้านคน ใน 188 ประเทศที่สุ่มเสี่ยงต่อภาวะสูญเสียการเรียนรู้ มาตรการของกระทรวงศึกษาธิการคือการเปิดโรงเรียนอย่างปลอดภัย และ “ครู” ถือเป็นปัจจัยสำคัญที่สุดในการฟื้นฟูการเรียนรู้ของผู้เรียน ด้วย 3 มาตรการที่สำคัญคือ 1. ครูเป็นผู้ที่สามารถประเมินความรู้และทักษะของนักเรียนเพื่อการพัฒนารายบุคคล เพราะนักเรียนมาจากความพร้อมของครอบครัวและความสามารถในการเรียนรู้ที่ต่างกัน 2. ครูจะต้องมีทักษะในการสอนเสริมเพิ่มเติมความรู้ให้นักเรียน เช่น ใช้กระบวนการสอนเสริมนอกเวลาเรียน หรือการซ่อมเสริมพิเศษในช่วงปิดภาคเรียนเพื่อให้สามารถเติมเต็มความรู้ได้ทัน และ 3. ครูควรมองเห็นและระบุปัญหาทางจิตใจ อารมณ์ สังคมของนักเรียนซึ่งมีแนวโน้มเพิ่มสูงขึ้นจากวิกฤติของโรคระบาดและผลกระทบทางเศรษฐกิจสังคม โดยสามารถให้คำปรึกษาในเบื้องต้น หรือส่งต่อไปยังหน่วยงานทางสาธารณสุข

“บทบาทครูมีส่วนสำคัญอย่างยิ่งในการกู้วิกฤติภาวะสูญเสียการเรียนรู้ของผู้เรียน ซึ่งกำลังเผชิญสถานการณ์เช่นเดียวกันนี้ทั่วโลก  จึงขอเป็นกำลังใจให้กับครู และเป็นโอกาสอันดีที่สังคมจะร่วมกันยกย่อง เห็นคุณค่าครูผู้อุทิศตนเป็นแบบอย่าง จึงขอเชิญชวนลูกศิษย์และคนในสังคมร่วมกันเสนอชื่อครูในรางวัลสมเด็จเจ้าฟ้ามหาจักรีในครั้งนี้” รัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการ กล่าว

ดร.กฤษณพงศ์ กีรติกร ประธานกรรมการมูลนิธิรางวัลสมเด็จเจ้าฟ้ามหาจักรี กล่าวว่า รางวัลสมเด็จเจ้าฟ้ามหาจักรี เป็นรางวัลเฉลิมพระเกียรติสมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี เจ้าฟ้านักการศึกษา และเพื่อยกย่องเชิดชูเกียรติแก่ครูผู้สร้างความเปลี่ยนแปลงในชีวิตลูกศิษย์ และมีคุณูปการต่อการศึกษา ในประเทศอาเซียนและติมอร์ เลสเต รวม 11 ประเทศ โดยจะมีการสรรหาในทุก 2 ปีครั้ง ประเทศละ 1 รางวัล จากความร่วมมือของกระทรวงศึกษาธิการทั้ง 11 ประเทศ

ดร.กฤษณพงศ์ กล่าวว่า สำหรับการคัดเลือกครูรางวัลสมเด็จเจ้าฟ้ามหาจักรี ปี 2565 ในส่วนของประเทศไทย กลไกการสรรหาจะงประกอบด้วย คณะกรรมการคัดเลือกระดับจังหวัด และคณะกรรมการคัดเลือกส่วนกลาง เพื่อร่วมกันสรรหาครูผู้มีคุณสมบัติ เป็นครูผู้สร้างการเปลี่ยนแปลงชีวิตศิษย์ และมีคุณูปการต่อวงการศึกษา โดยมีประสบการณ์สอนอย่างต่อเนื่องไม่น้อยกว่า 15 ปี ซึ่งเป็นครูหรือเคยเป็นครูผู้สอนในระดับการศึกษาขั้นพื้นฐาน ในสถานศึกษาของรัฐ เอกชน องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น หรือเคยเป็นครูนอกสถานศึกษาที่สอนผู้เรียนในวัยการศึกษาขั้นพื้นฐาน และไม่เป็นครูสอนพิเศษเป็นอาชีพหลัก

“การสรรหาครูในครั้งนี้จะเปิดให้ผู้มีสิทธิเสนอชื่อครูมาจาก 5 กลุ่ม คือ 1. ลูกศิษย์ที่เป็นศิษย์เก่า อายุไม่น้อยกว่า 25 ปี 2. สถานศึกษาขั้นพื้นฐานโดยความเห็นชอบของคณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน 3. สมาคม มูลนิธิ องค์กรซึ่งมีฐานะเป็นนิติบุคคลและมีภารกิจส่งเสริมการเรียนรู้  4. คณาจารย์ในระดับอุดมศึกษา รวมกันไม่น้อยกว่า 3 คน ทั้ง 4 กลุ่มนี้เสนอชื่อครูมาที่คณะกรรมการคัดเลือกระดับจังหวัด หรือ www.PMCA.or.th และกลุ่มที่ 5 คือ องค์กรที่มีการพิจารณาคัดเลือกครูทั้ง 7 แห่ง โดยจะมีการเปิดรับการเสนอชื่อได้นับตั้งแต่วันนี้เป็นต้นไปจนถึง ต.ค. 2565 และจะมีการพิจารณาตัดสินในวันที่ 18 เม.ย. 2566 เพื่อเข้ารับพิธีพระราชทานรางวัลสมเด็จเจ้าฟ้ามหาจักรี ในวันที่ 17 ต.ค. 2566 ซึ่งรางวัลสมเด็จเจ้าฟ้ามหาจักรี จะประกอบด้วย เหรียญทอง เข็มเชิดชูเกียรติทองคำพระราชทาน เกียรติบัตร โล่ประกาศเกียรติคุณ และเงินรางวัล 10,000 เหรียญสหรัฐ

ส่วนในประเทศไทยมีรางวัลเพิ่มเติมได้แก่ รางวัลคุณากร 2 รางวัล รางวัลครูยิ่งคุณ 17 รางวัล และรางวัลครูขวัญศิษย์ เพื่อเชิดชูครูในแต่ละจังหวัด จึงถึงเวลาแล้วที่ลูกศิษย์ทั่วประเทศจะมาร่วมกันระลึกถึงครูที่เปลี่ยนแปลงชีวิตและทุ่มเททำงาน โดยเสนอชื่อครูมาที่ www.PMCA.or.th” ประธานกรรมการมูลนิธิรางวัลสมเด็จเจ้าฟ้ามหาจักรี กล่าว

ดร.บูรพาทิศ พลอยสุวรรณ์ รองเลขาธิการคุรุสภา กล่าวว่า บทบาทของครูคุณภาพ ย่อมส่งผลถึงการเปลี่ยนแปลงของลูกศิษย์ให้มีคุณภาพ ซึ่งการปฏิรูปการเรียนรู้ที่สำคัญและไปถึงห้องเรียนได้เร็วที่สุดคือ การปฏิรูปครู การสรรหาครูรางวัลสมเด็จเจ้าฟ้ามหาจักรีจึงเป็นการสร้างค่านิยมของสังคมที่ร่วมกันเห็นคุณค่าครูที่มุ่งการเปลี่ยนแปลงที่ชีวิตลูกศิษย์เป็นสำคัญ ทั้งนี้สำนักงานเลขาธิการคุรุสภา ในฐานะองค์กรร่วมให้การสนับสนุน ซึ่งนอกจากจะสนับสนุนการดำเนินงานสรรหาแล้ว จะมีการทำงานร่วมกับเครือข่ายครูรางวัลสมเด็จเจ้าฟ้ามหาจักรี ทั้งในประเทศรวมทั้งในอาเซียนและติมอร์-เลสเต รวม11 ประเทศ

The post ​​​​เริ่มแล้ว ! สรรหาครูรางวัลสมเด็จเจ้าฟ้ามหาจักรี ครั้งที่ 5 ชวนลูกศิษย์ทั่วประเทศเสนอชื่อครูผู้เปลี่ยนชีวิตและมีคุณูปการต่อวงการศึกษา first appeared on กสศ..

ดร.ไกรยส ภัทราวาท ผู้จัดการกองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.) ฉายภาพการจัดการศึกษาเชิงพื้นที่ (Area Based Education: ABE) คือ “อนาคต” ของการแก้ไขปัญหาความเหลื่อมล้ำและสร้างความเสมอภาคทางการศึกษา จะเห็นได้จากการเดินหน้าบทบัญญัติตามร่างพรบ.การศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. …ที่รัฐสภารับร่าง เมื่อวันที่ 9 พฤศจิกายน 2564 มาตรา 18 ที่กำหนดให้ประชาชนสามารถรวมตัวเป็นคณะบุคคล เช่น สมัชชา สภา กลุ่มระดับจังหวัด ดำเนินการจัดการศึกษา เสนอความเห็นประกอบการทำแผนการศึกษา และการรับเงินบริจาคให้ได้รับการลดหย่อนภาษีได้ นี่จึงเป็นทิศทางในระดับประเทศที่เห็นภาพชัดขึ้น

ทั้งนี้จากการทำงานของ 20 จังหวัดนำร่องทำให้เห็นว่าพื้นที่ย่อมรู้และเข้าใจเป้าหมายของตนได้ดีที่สุด แต่กสศ.จะเข้าไปเสริมใน 4 ด้าน ได้แก่ 1. พัฒนากลไกการจัดการการศึกษา เรียนรู้จากบทเรียนเพื่อค้นหากลไกพื้นที่ที่ช่วยลดความเหลื่อมล้ำ 2.พัฒนาระบบสารสนเทศให้เป็นเครื่องมือสำคัญเพื่อดูแลเด็กด้อยโอกาส 3.การรณรงค์การขับเคลื่อน ยิ่งหน่วยงานภาคีระดับประเทศได้เข้าไปร่วมในเวทีระดับพื้นที่ จะสามารถเหนี่ยวนำผู้เล่นใหม่ๆหรือผู้เล่นเดิมที่ห่างหายไปเข้ามาเป็นเจ้าของเรื่อง และมีส่วนในการเป็นนักสื่อสารหรือรณรงค์ และ 4.การพัฒนานวัตกรรมและตัวแบบสร้างโอกาสทางการศึกษา ซึ่งจะถอดออกมาเป็นผลงานที่จะทำให้มีแนวร่วมเพิ่มขึ้นในอนาคต

“ผลงานที่เป็นนวัตกรรมการจัดการการศึกษาจะเป็นเครื่องยืนยันว่ากลไกเหล่านี้มีคุณค่าแก่สังคม สามารถสร้างการเปลี่ยนแปลงได้อย่างแท้จริง ซึ่งจะช่วยให้มีแนวร่วมและมีทรัพยากรมากขึ้นในอนาคต เพราะในอีกไม่กี่เดือน พ.ร.บ.การศึกษาแห่งชาติจะประกาศออกมาใช้จริง และถ้าไม่สามารถเป็นกลไกที่จะยืนหยัดจัดการศึกษาได้ ก็เท่ากับเป็นเพียงกลไกทางการเมืองที่ไม่ได้หวังเพื่อเด็กและเยาวชนอย่างแท้จริง ดังนั้นพวกเราเป็นแนวหน้าผู้ที่มีความคิดก้าวหน้า มีความตั้งใจในการทำงานมาก่อนใคร ก็ควรจะใช้โอกาสตรงนี้ในการทำงานในพื้นที่และสร้างสรรค์ผลงานให้ออกมาอย่างต่อเนื่อง” ดร.ไกรยส กล่าว 

ดร.กฤษณพงศ์ กีรติกร ประธานอนุกรรมการจัดการศึกษาเชิงพื้นที่เพื่อลดความเหลื่อมล้ำ และที่ปรึกษาคณะกรรมการบริหาร กสศ. กล่าวว่า กลไกในการจัดการศึกษาในพื้นที่ (ABE) มีบทเรียนจากโครงการนำร่องมาเป็น 10 ปี ซึ่งศึกษาไว้ชัดเจนว่าเมื่อลดปัญหาให้มีขนาดเล็กลงและกระจายอำนาจให้กับท้องถิ่นจะทำให้การทำงานคล่องตัว มีประสิทธิภาพ และดูแลระบบนิเวศในการศึกษาในพื้นที่ได้อย่างทั่วถึง

กลไกนี้จำเป็นต้องระดมความร่วมมือจากทุกภาคส่วน ซึ่งตัวอย่างโครงการที่เกิดจากความร่วมมือภาคเอกชนในช่วงที่ผ่านมาคือ “สวนผึ้งโมเดล” Zero Dropout เด็กทุกคนต้องได้เรียน ที่ตั้งเป้าภายใน 3 ปีจะไม่มีเด็กและเยาวชนออกจากระบบการศึกษา หรือสามารถเข้าสู่ระบบการฝึกงานและมีอาชีพ

แต่สิ่งที่ ดร.กฤษณพงศ์ เน้นย้ำเพื่อให้การจัดการศึกษาเชิงพื้นที่เป็นคำตอบที่มีจังหวัดเป็นสนามของความร่วมมือ จำเป็นที่จะต้องเชื่อมกับกลไกของรัฐให้มากขึ้น และมีการระดมทุนจากแหล่งทุนใหม่ ๆ 

“ต้องอาศัยกลไกรัฐที่เขามีหน้าที่โดยตรงเข้าทำงาน เป็นเหมือนตัวเร่งปฏิกิริยาที่จะทำให้กลไกใหญ่ขึ้นและทำงานได้ ส่วนอีกด้านหนึ่งคือการระดมทรัพยากรแนวทางใหม่ ต้องช่วยกันคิดนวัตกรรมทางการเงินเพื่อการศึกษา เช่น การออกพันธบัตรทางการศึกษาเพื่อลดความเหลื่อมล้ำเชิงพื้นที่ หรือการเก็บภาษีที่ระบุเป้าหมายที่ชัดเจนว่านำไปใช้ในการศึกษา ซึ่งสามารถทำได้ทั้งในระดับประเทศและจังหวัด” ดร.กฤษณพงศ์ กล่าว

ศาสตราจารย์ วุฒิสาร ตันไชย เลขาธิการสถาบันพระปกเกล้า และรองอนุกรรมการจัดการศึกษาเชิงพื้นที่เพื่อลดความเหลื่อมล้ำ กสศ. กล่าวถึงมุมมองการแก้ปัญหาความเหลื่อมล้ำทางการศึกษาที่เห็นว่าต้องทำระบบการศึกษาให้มีคุณภาพใกล้เคียงกัน และต้องค้นหาคนที่ไม่มีโอกาสทางการศึกษาได้รับการศึกษาอย่างเท่าเทียม ทั้ง 2 ปัจจัยนี้ต้องอาศัยการทำงานของพื้นที่ซึ่งอยู่ใกล้ปัญหามากที่สุด สร้างกลไกจากข้างในและสร้างรูปแบบการจัดการศึกษาที่มีความเหมาะสมตามบริบทของตนเอง

“สถาบันพระปกเกล้าทำงานกับองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 10 กว่าแห่ง จะพบความแตกต่างตั้งแต่มุมมองว่าอะไรคือปัญหาความเหลื่อมล้ำทางการศึกษา หรือความแตกต่างในวิธีการแก้ปัญหา บางพื้นที่อาจมองในเรื่องของการให้ทุนการศึกษา บางพื้นที่มองในเรื่องการทำโรงเรียนให้มีคุณภาพ ดังนั้นแต่ละที่อาจมองไม่เหมือนกันเลย แต่ที่สำคัญคือผู้ที่มีส่วนเกี่ยวข้องต้องมองเห็นและตระหนักว่าความเหลื่อมล้ำทางการศึกษาเป็นเรื่องที่ต้องแก้ไข เพราะฉะนั้นการแก้ปัญหาเชิงพื้นที่ต้องการเลนส์ที่ละเอียด เลนส์ที่เข้าไปเอกซเรย์ว่าอะไรคือปัญหาที่เราต้องแก้” ศาสตราจารย์ วุฒิสาร กล่าว

โดยรูปแบบการจัดการอาจทำแตกต่างกันไปในแต่ละพื้นที่ เช่น สมัชชาการศึกษา, สภาการศึกษา, หรือให้องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นเป็นผู้ดำเนินการ และการออกแบบร่วมกันกับส่วนราชการ

“ผมใช้คำว่าระเบิดจากข้างใน ทำจากจุดเล็กๆและขยายผล เราไม่จำเป็นต้องคิดว่าเราจะพลิกแผ่นดินในทันที เพราะเมื่อทำสำเร็จจะเกิดความเชื่อความศรัทธาที่จะทำให้ทุกคนคิดว่าสามารถจะทำงานร่วมกันได้ โดยมีกลุ่มสนับสนุนข้อมูลการจัดการซึ่งอันนี้ กสศ.พยายามออกแบบและลงทุนในเรื่องของการมีฐานข้อมูล Big Data ที่จะช่วยทำให้มองเห็นหรือชี้เป้าได้ง่ายขึ้น” ศาสตราจารย์ วุฒิสาร กล่าว

ศาสตราจารย์ วุฒิสาร ยังเน้นย้ำว่าสิ่งสำคัญการแก้ปัญหาของการศึกษาเป็นหน้าที่ของทุกคน เป็นหน้าที่ของทั้งภาครัฐราชการ, องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น, ภาคเอกชน, ภาคประชาสังคม แม้กระทั่งมหาวิทยาลัยหรือสถาบันการศึกษาที่อยู่ในพื้นที่

“ปุ๋ยที่ดีที่สุดของต้นไม้คือเงาของผู้ปลูก คุณภาพของการศึกษาจะสัมฤทธิผลก็ด้วยความใส่ใจของผู้บริหารโรงเรียนเพราะการศึกษาคือความงอกงาม ถึงเวลาแล้วที่การแก้ปัญหาความเหลื่อมล้ำทางการศึกษาต้องทำกันอย่างจริงจังเสียที เพื่อเป้าหมายร่วมกันในการทำเพื่อประเทศในวันข้างหน้า” ศาสตราจารย์ วุฒิสาร กล่าวทิ้งท้าย

ผศ.ดร.วสันต์ เหลืองประภัสร์ อาจารย์ประจำคณะรัฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ชวนมองไปข้างหน้าเพื่อตอบโจทย์การแก้ไขปัญหาความเหลื่อมล้ำทางการศึกษา ที่แม้ทุกฝ่ายเห็นตรงกันว่าจะต้องใช้การทำงานของพื้นที่ (ABE) เป็นกุญแจสำคัญ แต่โครงสร้างการบริหารภาครัฐไทยที่เป็นการกระจุกตัวรวมศูนย์เป็นอุปสรรคสำคัญ เห็นได้จากการบริหารส่วนกลางที่มีขนาดใหญ่และมีอำนาจในการตัดสินใจเรื่องของท้องถิ่น แม้กระทั่งเรื่องทรัพยากรที่จะต้องให้ส่วนกลางตัดสินใจและเป็นไปตามงบประมาณปกติ เมื่อท้องถิ่นต้องแก้ไขปัญหาฉับพลันทันทีหรือปัญหาเฉพาะเรื่องก็ไม่สามารถดำเนินการได้ และส่วนกลางยังขยายกลไกคร่อมทับไปยังกลไกเชิงพื้นที่ที่มีอยู่แล้ว แต่ไม่ได้อยู่ภายใต้การบัญชาการของผู้ว่าราชการจังหวัด นี่จึงเป็นการรวมศูนย์อำนาจแบบแตกกระจายไม่มีเอกภาพ 

สำหรับส่วนภูมิภาคมีส่วนราชการในจังหวัด 33 หน่วยงานซึ่งสังกัดส่วนกลางทำงานร่วมกัน แต่การเคลื่อนงานส่วนภูมิภาคกลับไม่มีอำนาจตัดสินใจและไม่มีงบประมาณจัดสรรมาให้ มีแต่โครงการส่งมาจากส่วนกลางแล้วให้สำนักงานในพื้นที่ทำ ท้องถิ่นจึงต้องอาศัยงบจัดสรรจากผู้ว่าราชการจังหวัดที่ไม่เพียงพอ 

“แต่เรื่องใหญ่ที่สุดก็คือการแต่งตั้งโยกย้ายที่ทำให้ไม่สามารถตอบรับกับยุทธศาสตร์การขับเคลื่อนงานในระยะยาวได้เลย แม้ว่ากลไกจังหวัดจะได้ข้อยุติในการแก้ไขปัญหาด้านต่าง ๆ แต่พอจะเคลื่อนงานคนซึ่งนั่งเป็นหัวจำนวนมากย้ายไปอยู่จังหวัดอื่น ท้องถิ่นก็ต้องเริ่มนับหนึ่งกันใหม่” ผศ.ดร. วสันต์ กล่าว

ที่สำคัญคือการบริหารส่วนท้องถิ่น เมื่อมีการกระจายอำนาจสู่ท้องถิ่นมีงบประมาณ มีอำนาจเป็นของตัวเอง ทำหน้าที่เป็นกลไกที่มองปัญหาและความต้องการของพื้นที่ได้จริง เช่นในเรื่องการจัดการศึกษามีการรับโอนโรงเรียนจากกระทรวงศึกษามาอยู่ในสังกัดท้องถิ่น มีศูนย์พัฒนาเด็กเล็กของท้องถิ่น แต่ก็พบปัญหาเพราะว่าการขยายตัวของท้องถิ่นไม่ได้เกิดการพร้อมกับการหดตัวของส่วนกลางหรือส่วนภูมิภาค

“ไม่ว่าโรงเรียนนั้นจะสังกัดหน่วยงานไหน แต่เมื่อตั้งอยู่ในพื้นที่ที่ลูกหลานเขาเรียน เขาก็อยากทำให้มันดีขึ้น ท้องถิ่นอาจจะจัดระบบติวเตอร์ มีรถรับส่งมาให้ แต่สุดท้ายก็จะเจอปัญหาเรื่องของการตรวจสอบการใช้งบประมาณที่ท้องถิ่นทำไม่ได้เพราะเกินกว่าอำนาจหน้าที่ เวลาท้องถิ่นจะทำอะไรเองจึงต้องระวังเป็นอย่างมาก” ผศ.ดร. วสันต์ กล่าว

ดังนั้นการจะแก้ไขปัญหาความเหลื่อมล้ำทางการศึกษาโดยอาศัยกลไกในพื้นที่ ถ้าจะทำให้เกิดขึ้นจริง จำเป็นต้องมีเอกภาพ ที่เกิดจากยุทธศาสตร์ที่มองพื้นที่เป็นตัวตั้ง และมีกลไกประสานสอดคล้องกัน ปรับระบบงบประมาณให้กลไกส่วนราชการทำงานร่วมกันได้ โดยกระดุมเม็ดแรกคือการสร้างเครือข่ายความร่วมมือในพื้นที่และแก้ปัญหาร่วมกัน 
“ต้องก้าวข้ามการแตกกระจายของตัวแสดงที่เกี่ยวข้องกับการศึกษาและหันหน้าเข้าหากัน โดยเฉพาะกลไกของรัฐทั้งส่วนกลาง ส่วนภูมิภาค และการปกครองส่วนท้องถิ่น รวมทั้งภาคธุรกิจเอกชนทั้งในและนอกพื้นที่ ภาคประชาสังคม ชุมชนและพลเมืองในท้องถิ่น แสวงหาทางออกร่วมกันและบูรณาการทรัพยากรร่วมกัน และแก้อย่างจริงจัง เสมือนว่าเราทำงานภายใต้องค์กรเดียวกัน” ผศ.ดร.วสันต์ กล่าว

The post แก้ปัญหาความเหลื่อมล้ำทางการศึกษาต้องระเบิดจากข้างใน หนุนใช้ ‘การจัดการศึกษาเชิงพื้นที่ (ABE)’ สร้าง “อนาคต” first appeared on กสศ..

ประเทศไทย

ดร.กฤษณพงศ์ กีรติกร
ประธานมูลนิธิรางวัลสมเด็จเจ้าฟ้ามหาจักรี
และที่ปรึกษาคณะกรรมการบริหารกองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.)

ดร.กฤษณพงศ์กล่าวถึงจุดเริ่มต้นและทิศทางการสร้างความเสมอภาคทางการศึกษาในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ว่า การศึกษาเป็นสิทธิมนุษยชนขั้นพื้นฐานและเป็นประโยชน์สาธารณะ 

เส้นทางของ “การศึกษาเพื่อปวงชน” สู่ “ปวงชนเพื่อการศึกษา” เริ่มขึ้นต้นในปี 2533 ในประเทศไทย ณ งานประชุมระดับโลกเรื่องการศึกษาเพื่อปวงชนที่ประเทศไทย 

30 ปีต่อมาในปี 2563 กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา ร่วมกับมูลนิธิรางวัลสมเด็จเจ้าฟ้ามหาจักรี ยูนิเซฟ ยูเนสโก และองค์การช่วยเหลือเด็ก ได้จัดงานประชุมออนไลน์วิชาการนานาชาติเพื่อแสดงความเสมอภาคทางการศึกษาครั้งที่ 1 ภายใต้หัวข้อ “ปวงชนเพื่อการศึกษา” เพื่อทบทวนสิ่งที่เกิดขึ้นในสามทศวรรษที่ผ่านมานี้ และระบุสิ่งที่ต้องทำเพื่อบรรลุเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน โดยเฉพาะการศึกษาที่ครอบคลุมและเท่าเทียมภายในปี 2573 ซึ่งมีผู้เข้าร่วมประชุมครั้งนี้เกือบ 2,500 คนจาก 79 ประเทศทั่วโลก

“ทุกภาคส่วนได้ระบุว่าปัจจัยสำคัญประการหนึ่ง ในการสร้างความมั่นใจด้านการเรียนที่มีคุณภาพคือ “ครู” เนื่องจากครูเป็นตัวแทนของการเปลี่ยนแปลง และมีบทบาทในการสร้างความเสมอภาคทางการศึกษา แต่กลับถูกลดบทบาทและไม่ได้รับการสนับสนุนให้ส่งเสริมการศึกษาอย่างเสมอภาค” ดร.กฤษณพงศ์กล่าว

ดร.กฤษณพงศ์ชี้ว่าโควิด-19 ทำให้ช่องว่างของความเหลื่อมล้ำเพิ่มมากขึ้น จึงต้องมีการกำหนดแนวทางปฏิบัติเชิงนวัตกรรมเพื่อช่วยลดช่องว่างดังกล่าว ในขณะเดียวกันก็ถือเป็นโอกาสที่จะตั้งค่าการศึกษาใหม่ ปรับวิธีคิดเพื่อให้เด็กและเยาวชนกลับคืนสู่สภาพการเรียนรู้ปกติ รับมือกับการสูญเสียทักษะ ทั้งยังต้องจัดให้มีทักษะจำเป็นเพื่อตอบสนองความต้องการของตลาดแรงงาน ชุมชน พร้อมเป็นทรัพยากรมนุษย์ที่มีความสามารถสำหรับประเทศของตนเอง และเป็นพลเมืองโลกที่มีความรับผิดชอบ 

“การลดช่องว่างความเหลื่อมล้ำนี้ สามารถทำได้โดยการสนับสนุนครู เพราะครูมีความสำคัญต่อ New Normal ของการสอนและการเรียนรู้ อีกทั้งเราต้องการครูที่มีคุณภาพ สามารถมองเห็นความต้องการของนักเรียน ปรับตัวต่อการเปลี่ยนแปลง และทุ่มสุดตัวเพื่อนักเรียน ซึ่งเป็นลักษณะของผู้ที่ได้รับรางวัลสมเด็จเจ้าฟ้ามหาจักรีในช่วงปลายปีที่ผ่านมา”

สาธารณรัฐฟิลิปปินส์

ศาสตราจารย์ฮวน มิเกล ลูซ
นักวิเคราะห์นโยบายและอดีตปลัดกระทรวงศึกษาธิการ

กล่าวว่า มีการให้คำนิยาม “ความเสมอภาคทางการศึกษา” ซึ่งมีเรื่องน่าเป็นห่วง 7 ประการดังนี้

1. การขยายการเข้าถึง (Expanding access)
2. การนับรวมกลุ่มทุกคนและความเสมอภาค (Inclusion and equality)
3. ความเท่าเทียมทางเพศ (Gender equality)
4. การศึกษาที่มีคุณภาพ (Quality education)
5. โอกาสในการเรียนรู้อย่างยั่งยืน (Lifelong learning opportunities)
6. เด็กในพื้นที่ที่มีความขัดแย้ง (Children in conflict areas and difficult situations)
7. สถานการณ์ยากลำบากและความปรารถนาในระดับโลก (Global aspirations: Increased public spending for (basis) education)

จากข้อมูลพบว่าครูต้องต่อสู้กับอุปสรรคและความท้าทายของระบบการศึกษา ดังต่อไปนี้

1. ความสามารถในการเข้าถึง ครูจากประเทศมาเลเซียที่ได้รับรางวัลสมเด็จเจ้าฟ้ามหาจักรีกล่าวว่า ประชาชนยากจนที่สุด 40% สามารถเข้าถึงทรัพยากรการศึกษาได้น้อยกว่าคนรวยถึง 20% เงินบริจาคจึงมีส่วนสำคัญในการทำให้ระบบการศึกษาดีขึ้น 

2. คุณภาพของครู  ในประเทศบรูไน ครูจำนวนมากไม่ได้รับการอบรมเรื่องการดูแลเด็กพิการ ส่วนประเทศมาเลเซีย พบว่าครูจำนวนมากไม่อยากสอนในพื้นที่ห่างไกล

3. บรรยากาศในห้องเรียน  เนื่องจากโรงเรียนพยายามรับเด็กให้ได้เยอะที่สุด ห้องเรียนจึงต้องมีขนาดใหญ่ขึ้น ทำให้ยากที่ครูจะสนใจเด็กได้อย่างทั่วถึง ในขณะเดียวกันครูเองก็ต้องพยายามปรับวิธีการสอนให้ตรงกับความต้องการที่หลากหลายของเด็ก

4. สถานการณ์ของผู้เรียน นักเรียนในห้องมีความสามารถหรือพื้นฐานที่ต่างระดับกัน ทำให้ไม่สามารถใช้วิธีการสอนแบบดั้งเดิมได้ และเป็นเรื่องยากที่จะสอนเด็กพื้นฐานอ่อนหรือเด็กพิเศษ ด้วยวิธีเดียวกับเด็กทั่วไป 

5. สถานการณ์ของครอบครัว วิกฤตครอบครัวทำให้เด็กไม่สามารถไปเรียนอย่างสม่ำเสมอได้ หรือหากไปเรียนก็ไม่สามารถตั้งใจเรียนได้

นอกจากนี้ยังมีอุปสรรคด้านเศรษฐกิจและสังคม ที่ทำให้ครูและนักเรียนบางคนไม่สามารถซื้ออุปกรณ์การเรียนการสอนได้ โดยเฉพาะการเรียนรู้ระยะไกลหรือการเรียนรู้แบบผสมผสาน ทั้งชนชั้นทางสังคมที่ทำให้ความช่วยเหลือกระจายอย่างไม่ทั่วถึง เช่น เด็กในเมืองใหญ่ได้รับเงินบริจาคมากกว่าเด็กในชนบท เป็นต้น

“ภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ นับว่าเป็นภูมิภาคที่มีความหลากหลายและแตกต่างกันด้านรายได้ โดยจะเห็นชัดเจนว่าประเทศที่มีรายได้สูงจะสามารถบรรลุการพัฒนาเป้าหมายที่ยั่งยืน (SDG) ได้ง่ายมาก ในขณะที่ประเทศอื่นๆ ยังประสบปัญหาหรือพบกับความท้าทายอยู่ สถานการณ์ของความเสมอภาคทางการศึกษาจึงแปรผันตรงกับรายได้ของประเทศด้วย”

ราชอาณาจักรกัมพูชา

ดร.คานน์ พูที
ผู้อำนวยการกรมการศึกษา (ประถมศึกษา) กระทรวงศึกษาธิการ เยาวชน และกีฬา

กล่าวว่า ประเทศกัมพูชามีการปิดและเปิดโรงเรียนหลายต่อหลายครั้ง เนื่องจากการแพร่ระบาดของโควิด-19 หลายระลอก ในช่วงที่ปิดโรงเรียน กระทรวงศึกษาธิการ เยาวชนและกีฬา ได้เร่งนโยบายเรื่องความเสมอภาคทางการศึกษาในกัมพูชา 

มีการพัฒนาเนื้อหาการสอนออนไลน์ เครื่องมือสำหรับการศึกษาทางไกล และจัดทำวิดีโอกว่า 5,000 เรื่อง ตั้งแต่ชั้นอนุบาลถึง ม.6 ในภาษาที่หลากหลาย เพื่อให้นักเรียนกลุ่มชาติพันธุ์ทุกคนสามารถเข้าถึงการศึกษาได้ พร้อมได้ช่วยเหลือนักเรียนกว่า 2,000 คน ที่ไม่สามารถเข้าเรียนออนไลน์ได้ มีการจัดการเรียนแบบกลุ่มเล็กผ่านเทคโนโลยีต่างๆ เพื่อดูแลนักเรียนได้อย่างทั่วถึงดร. คานน์ยังกล่าวถึงประเด็นการพัฒนาอาชีพครูไว้ว่า “ครูเป็นตัวแปรสำคัญของการศึกษา ดังนั้นจึงต้องมีการอบรมครูเพื่อให้ครูสามารถปรับการสอนให้มีประสิทธิภาพมากขึ้น ซึ่งจะส่งผลต่อพัฒนาการการเรียนรู้ของเด็กด้วยเช่นกัน”

ประเทศเนการาบรูไนดารุสซาลาม

ดร.นาซีราห์ อับดุลลาห์ ทีโอ
หัวหน้าฝ่ายวิจัยและวางแผน สำนักยุทธศาสตร์ การพัฒนาและการวิจัย กระทรวงศึกษาธิการ

กล่าวว่า โครงสร้างพื้นฐานการเข้าถึงเทคโนโลยีส่งผลให้เด็กมีข้อจำกัดทางการศึกษา และยังชี้ว่าหลายประเทศเผชิญกับการต้องปิดโรงเรียนและเปลี่ยนไปเรียนที่บ้านเป็นหลักเช่นเดียวกับประเทศบรูไน ซึ่งทำให้ครูและนักเรียนต้องใช้แพลตฟอร์มที่ต่างจากการเรียนปกติ โดยเฉพาะการใช้แพลตฟอร์มออนไลน์ จากการระบาดในรอบแรก พบว่าครูกว่า 54% ยังไม่พร้อมที่จะใช้แพลตฟอร์มออนไลน์ในการสอน และมีอีก 31% โดยประมาณที่บอกว่าการสอนออนไลน์นั้นง่าย อย่างไรก็ตามส่วนใหญ่พบว่าครูไม่สามารถทำให้นักเรียนปฏิบัติตามที่ตนต้องการได้ ทั้งนี้ยังพบว่าเด็กนักเรียนไม่มีอุปกรณ์ในการเรียนออนไลน์ ยังไม่รวมถึงปัญหาเด็กพิเศษที่ต้องการรูปแบบการเรียนที่ต่างออกไป ในขณะเดียวกันข้อจำกัดของบ้านที่อาจมีสภาพแวดล้อมไม่เหมาะต่อการเรียนก็เป็นเรื่องที่น่าเป็นห่วง 

         “เรื่องความเท่าเทียมและความเสมอภาคทางการศึกษาเริ่มเข้ามาเป็นศูนย์กลางความสนใจของกระทรวงศึกษาธิการของบรูไน และถูกกำหนดให้เป็นหนึ่งในวัตถุประสงค์เชิงกลยุทธ์ของกระทรวง ซึ่งมุ่งเน้นไปที่การพัฒนาระบบในภาพรวม ที่ทำให้แน่ใจว่าสามารถเข้าถึงโอกาสทางการศึกษาที่มีคุณภาพ เมื่อโควิด-19 ระบาด คำมั่นสัญญาที่จะมอบความเท่าเทียมและความเสมอภาคทางการศึกษาได้ถูกทดสอบอย่างแท้จริง” 

สำหรับประเทศกัมพูชาและบรูไนได้มีมาตรการรองรับสำหรับโรงเรียน ครู และนักเรียน ให้สามารถเข้าถึงระบบการศึกษาได้อย่างมีประสิทธิภาพมากที่สุด ด้วยการสนับสนุนทั้งอุปกรณ์ การให้ความรู้ และพัฒนาระบบแหล่งเรียนรู้ เช่น รัฐบาลกัมพูชาสนับสนุนการตั้งศูนย์เก็บข้อมูลความรู้ออนไลน์และดิจิทัลคอนเทนต์ มีการพัฒนาแอปพลิเคชันของกระทรวงศึกษาธิการ อัปโหลดเนื้อหาการเรียนออนไลน์ลงใน Facebook และ YouTube นอกจากนี้ยังผลักดันให้ครูได้ฉีดวัคซีนครบสองหรือสามเข็ม และนักเรียนในวัย 12-17 ปี ได้รับการฉีดวัคซีนกว่า 90% กระทรวงศึกษาธิการยังร่วมมือกับภาคีเครือข่ายส่งมอบชุดการเรียนรู้ (home-learning package) ให้เด็กนักเรียนชั้น ป.1-ป.2 กว่า 750,000 คน 

ด้านกระทรวงศึกษาธิการของประเทศบรูไน ก็ได้จัดส่งอาหารและชุดอุปกรณ์การเรียนทางไกลให้กับนักเรียนยากไร้ และปรับเปลี่ยนแหล่งเรียนรู้และสื่อการสอนให้เหมาะสมกับนักเรียนที่ต้องการความช่วยเหลือเป็นพิเศษ นอกจากนั้นยังมีการจัดการสอนผ่านโทรทัศน์และอัปโหลดเนื้อหาต่างๆ ลงในแพลตฟอร์มออนไลน์ ทั้งยังประเมินความสามารถของครูและฝึกอบรมให้พร้อมสำหรับความเปลี่ยนแปลงอีกด้วย 

ในช่วงระบาดของโควิด-19 นั้น มีหลายสิ่งที่ทำให้ประเทศบรูไนต้องให้ความสำคัญกับฐานข้อมูล ซึ่งข้อมูลเหล่านี้จะช่วยให้เราสามารถวางแผนเป้าหมายเพื่อการศึกษาที่เป็นไปตามมาตรฐานที่วางไว้ได้ เช่น อัตราการเรียนการสอน การศึกษา การอ่านเขียนต่างๆ นอกจากนี้ยังมีฐานข้อมูลนักเรียนด้อยโอกาสทั่วประเทศเพื่อให้แน่ใจว่าพวกเขาจะได้รับความช่วยเหลืออย่างเต็มที่

ประเทศมาเลเซีย

ดาโต๊ะ ดร.ฮาจิ อัซฮาร์ ฮาจิ อามัด
ผู้อำนวยการกองวิชาชีพครู กระทรวงศึกษาธิการ

“ในช่วงการระบาดของโควิด-19 ครูได้รับความท้าทายเป็นอย่างมากในการจัดการสอนสำหรับนักเรียนที่มีพื้นฐานและภูมิภาคแตกต่างกัน ดังนั้นทางรัฐบาลมาเลเซียจึงพัฒนาบทเรียนที่มีบ้านเป็นศูนย์กลาง (Home-based learning) เพื่อให้แน่ใจว่านักเรียนทุกคนยังสามารถเข้าถึงการศึกษาต่อไปได้ โดยเน้นให้บ้านเป็นแหล่งเรียนรู้ โดยอ้างอิงจากความเหมาะสมและความสะดวกสบายของครูและนักเรียน ไม่ว่าจะเป็นทางออนไลน์ ออฟไลน์ หรือนอกสถานที่ เพื่อเพิ่มทางเลือกให้กับครูในการถ่ายทอดบทเรียน นอกจากนี้ยังมีการแจกแล็ปท็อปแก่นักเรียนยากจนและอยู่ในพื้นที่ห่างไกล” 

สำหรับนักเรียนกลุ่มชนพื้นเมืองในพื้นที่ห่างไกลที่ไม่สามารถเข้าถึงอินเทอร์เน็ตได้ ทางกระทรวงศึกษาธิการจึงร่วมมือกับผู้นำชุมชนในการรวบรวมอุปกรณ์เกี่ยวกับการศึกษาสำหรับเด็กและส่งให้กับครูในโรงเรียน จึงทำให้แน่ใจว่าเด็กๆ จะได้เรียนรู้อย่างต่อเนื่อง แม้ว่าจะขาดอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์และอินเทอร์เน็ต 

อีกปัญหาใหญ่สำหรับประเทศมาเลเซียคือความเหลื่อมล้ำทางเพศ เนื่องจากเด็กผู้ชายจากครอบครัวยากจนต้องออกจากโรงเรียนกลางคันเพื่อทำงานหาเลี้ยงครอบครัว ทางกระทรวงศึกษาธิการได้ดำเนินโครงการต่างๆ ร่วมกับภาคส่วนท้องถิ่นเพื่อแก้ปัญหาการหลุดออกจากระบบการศึกษาของนักเรียนชาย โดยเฉพาะอย่างยิ่งในโรงเรียมัธยม 

ดร.ฮาจิแบ่งบันประสบการณ์การดึงความร่วมมือจากภาคส่วนต่างๆ โดยเฉพาะอย่างยิ่งในพื้นที่ชนบทห่างไกล โดยทางชุมชนได้ให้ความร่วมมืออย่างเต็มที่ในการคอยส่งการบ้านที่นักเรียนทำไปให้ครู ในบางพื้นที่มีการจัดการเรียนรู้หลากหลายรูปแบบ ทั้งออนไลน์ ออฟไลน์ และการเรียนรู้นอกห้องเรียนเพื่อให้ผู้เรียนและผู้สอนสามารถเลือกแนวทางที่เหมาะสมกับตนเองมากที่สุด

สาธารณรัฐสิงคโปร์

นายลี ยัน เคิง
ผู้อำนวยการสาขาการพัฒนาวิชาชีพ สถาบันครูแห่งสิงคโปร์

กล่าวว่า ประเทศสิงคโปร์ใช้หลักการเรียนรู้แบบยั่งยืน (Learn for Life Agenda) ซึ่งได้แก่การปรับปรุงหลักสูตรอย่างสม่ำเสมอ ให้การศึกษาที่หลากหลาย พัฒนาคุณภาพในระดับปฐมวัย รวมทั้งสนับสนุนครูให้มีทักษะการเรียนรู้ตลอดชีวิตเพื่อให้แน่ใจว่าครูมีความพร้อมสำหรับอนาคตอยู่เสมอ สิ่งเหล่านี้จะต่อยอดไปสู่วิธีสร้างความเสมอภาคทางการศึกษา ซึ่งแบ่งเป็น 4 ข้อ ดังนี้

1. การขยายคำนิยามของคำว่าประสบความสำเร็จให้กว้างกว่ามิติทางการศึกษา
2. การขยายทางเลือกทางการศึกษา
3. การศึกษาปฐมวัยและการดูแลเด็กปฐมวัยที่ครอบคลุม
4.ระบบคุ้มครองการเลื่อนชั้นทางสังคมและการสร้างความเข้มแข็งของระบบสนับสนุนนักเรียนที่ด้อยโอกาส 

นอกจากนี้ยังมีการยกระดับนักเรียนในการใช้ชีวิตและการสร้างแรงบันดาลใจให้ครอบครัว เพื่อสร้างความเข้มแข็งแก่นักเรียนที่มีภูมิหลังยากลำบาก ให้พวกเขาสามารถไปถึงศักยภาพสูงสุดได้ ซึ่งต้องอาศัยความพยายามร่วมกันระหว่างหลายโรงเรียน ภาคส่วนต่างๆ และส่วนร่วมจากชุมชน โดยเชื่อว่าการเรียนรู้แบบยั่งยืนจะสามารถทำให้นักเรียนดูแลตัวเองได้และพร้อมรับมือกับอุปสรรคที่อาจเกิดขึ้นอีกในอนาคต

การแพร่ระบาดของโควิด-19 ทำให้การผลักดันความเสมอภาคทางการศึกษาเป็นเรื่องที่ต้องทำอย่างเร่งด่วนและมีความสำคัญมากขึ้น ทางรัฐบาลพยายามทำให้การเปิดเรียนเป็นไปด้วยความปลอดภัยมากที่สุดเท่าที่จะทำได้ เพื่อให้การเรียนดำเนินต่อไปโดยไม่ขาดตอน นอกเหนือจากโครงการช่วยเหลือทางการเงินที่มีอยู่แล้ว ยังมีการสนับสนุนเพิ่มเติมด้านอาหารและส่วนลดของการขนส่ง รวมถึงการเยียวยาชั่วคราวได้ถูกมอบให้แก่นักเรียนด้อยโอกาส 

“การระบาดครั้งนี้ตอกย้ำถึงความเหลื่อมล้ำทางดิจิทัลซึ่งพบในหลายประเทศ รวมถึงประเทศสิงคโปร์ด้วย เราได้มีการเพิ่มบทบัญญัติกฎหมายเพื่อลดช่องว่างนั้น โดยมอบอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ให้กับนักเรียนด้อยโอกาส ด้านครูเองก็ได้รับการเตีรยมความพร้อมสำหรับการควบคุมการเรียนการสอนด้วยเช่นกัน” 

สาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว

นางน่วมคำ ชาทาบุรี
รองอธิบดีกรมสามัญศึกษา กระทรวงศึกษาธิการ

กล่าวว่า การแพร่ระบาดของโควิด-19 ส่งผลกระทบโดยตรงต่อการพัฒนาการศึกษาและกีฬา ซึ่งสิ่งที่ได้เรียนรู้จากการพยายามของรัฐบาลในการรักษาความเสมอภาคการทางศึกษาในวิกฤตครั้งนี้ คือการให้ความสำคัญกับการขยายขอบเขตเครื่องมือการประเมินในระดับประถมศึกษาและมัธยมศึกษา โดยได้รับความร่วมมือจากหลายภาคส่วน รวมถึงผู้ให้บริการอินเทอร์เน็ตและเครือข่ายที่เกี่ยวข้องกับการพัฒนา เพื่อยกระดับคุณภาพการศึกษาและสิ่งแวดล้อมแห่งการเรียนรู้ นอกจากนี้ยังมีการสร้างความพร้อมให้บุคลากรและขยายชั้นเรียนเพิ่ม พัฒนาหลักสูตร ส่งมอบหนังสือและคู่มือสำหรับครูให้แก่โรงเรียนทั่วประเทศ 

“แม้เราจะพยายามแก้ไขเยียวยา แต่ช่องว่างความเหลื่อมล้ำทางการศึกษายังเป็นปัญหาสำคัญ สถานการณ์ของเราก็เหมือนประเทศอื่นๆ ที่ได้รับผลกระทบจากโควิด-19 ที่ทำให้การดำเนินงานหลายอย่างยังไม่สามารถทำได้ ซึ่งก่อให้เกิดปัญหาและความท้าทายตามมาอีกมาก ทั้งนี้ยังพบว่าในปี 2563-2564 มีนักเรียนหลุดจากระบบการศึกษาในระดับประถมและมัธยมเพิ่มมากขึ้น นักเรียนส่วนใหญ่ที่ออกจากระบบการศึกษาเป็นนักเรียนชายที่ต้องออกไปทำงานหาเลี้ยงครอบครัว” 

สปป.ลาวยังพบปัญหาคล้ายกับประเทศอื่นๆ นั่นคือความเหลื่อมล้ำในการเข้าถึงเทคโนโลยีในระหว่างการเรียนการสอนที่บ้าน เมื่อเปิดเรียนตามปกติก็พบว่าเด็กมีปัญหาเรื่องภาวะถดถอยทางความรู้ ซึ่งทางรัฐบาลเองก็ได้พัฒนานโยบายการเรียนการสอนในช่วงการแพร่ระบาดของโควิด-19 ด้วยการปรับหลักสูตรให้ปฏิทินการศึกษาสั้นลงเหลือ 80% และใช้เฉพาะบทเรียนหลักในการสอน เพื่อทำให้เนื้อหามีความเข้มข้น ใช้เวลาน้อยลง และทำให้ผู้เรียนทุกคนเข้าถึงการศึกษาได้อย่างเท่าเทียม 

“ในช่วงการแพร่ระบาดของโควิด-19 นั้น เรามีการจัดรูปแบบการเรียนการสอนอย่างหลากหลายเพื่อให้ทางโรงเรียนสามารถตัดสินใจได้ว่าจะใช้รูปแบบใด ทั้งยังมีการหารือร่วมกับจังหวัด อำเภอ และโรงเรียน เพื่อเฟ้นหาวิธีการที่เหมาะสมที่สุดกับนักเรียนในท้องถิ่น โดยเฉพาะนักเรียนในพื้นที่ห่างไกล” 

เรียบเรียงจาก การถ่ายทอดสด “งานประชุมวิชาการระดับภูมิภาคเพื่อครูและความเสมอภาคทางการศึกษา: ปวงชนเพื่อการศึกษาในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้” 

วันเสาร์ที่ 30 ตุลาคม 2564 
ถ่ายทอดสดผ่านทาง Facebook Page กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.)

The post เทคโนโลยี ฐานข้อมูลที่ดี พัฒนาศักยภาพของครู การสนับสนุนจากรัฐ 4 ปัจจัยสำคัญในการผลักดันให้เกิดความเสมอภาคทางการศึกษา first appeared on กสศ..

เมื่อวันที่ 29 ตุลาคม 2564 สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี พระราชทานรางวัลสมเด็จเจ้าฟ้ามหาจักรี ครั้งที่ 4 ปี 2564 และพระราชทานปาฐกถาพิเศษ เนื่องในการประชุมวิชาการระดับภูมิภาค เพื่อครูและความเสมอภาคทางการศึกษา ในหัวข้อ “การทรงงานในการสร้างโอกาสทางการศึกษาให้แก่เด็กและเยาวชนในสถานการณ์การแพร่ระบาดของเชื้อไวรัสโคโรนา (COVID-19) และการพัฒนาครูและสถานศึกษาในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้” ซึ่งเป็นการประชุมในรูปแบบผสมผสานทางออนไลน์และการเชื่อมสัญญาณ ณ วังสระปทุม โรงแรมสยามเคมปินสกี สถานทูตไทยประจำประเทศต่างๆ ในอาเซียนและติมอร์-เลสเต และศูนย์ราชการจังหวัดพังงา 

สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี มีพระราชดำรัสเนื่องในพิธีพระราชทานรางวัลสมเด็จเจ้าฟ้ามหาจักรี ครั้งที่ 4 ปี 2564 ว่า ขอแสดงความยินดีกับครูผู้ได้รับรางวัล ซึ่งคือครูผู้อุทิศตนที่ช่วยในการพัฒนาเด็กเยาวชนเพื่อให้ประเทศและภูมิภาคเรามีอนาคตที่ดีขึ้น และรู้สึกดีใจที่พิธีพระราชทานรางวัลในครั้งนี้จัดขึ้นพร้อมกับการประชุมวิชาการระดับภูมิภาค ที่เน้นบทบาทที่สำคัญของครูที่จะสร้างการเรียนรู้อย่างมีคุณภาพในช่วงสถานการณ์โควิด-19 ซึ่งการพัฒนาคนรุ่นใหม่จะเป็นจริงได้อยู่ที่ครู เพราะครูต้องเผชิญกับความท้าทายในการสร้างการเรียนรู้อย่างต่อเนื่อง เพื่อไม่ให้ใครถูกทิ้งไว้ข้างหลัง ซึ่งเทคโนโลยีสมัยใหม่ได้ช่วยให้เกิดการเรียนรู้แบบผสมผสาน (Blended Learning) แต่ครูยังเป็นปัจจัยสำคัญทำให้นักเรียนมีความพร้อมสำหรับอนาคต ทุกวันนี้ครูได้รับผิดชอบในการปรับตัวตามสถานการณ์ New Normal โดยครูต้องพยายามอย่างยิ่งเพื่อให้นักเรียนได้เรียนรู้อย่างต่อเนื่องในสภาพแวดล้อมที่ปลอดภัย และมีสุขภาพความเป็นอยู่ที่ดี 

นอกจากนี้ สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ทรงปาฐกถาพิเศษเนื่องในการประชุมวิชาการระดับภูมิภาคเพื่อครูและความเสมอภาคทางการศึกษา ในหัวข้อ การทรงงานในการสร้างโอกาสทางการศึกษาให้แก่เด็กและเยาวชนในสถานการณ์การแพร่ระบาดของเชื้อไวรัสโคโรนา (COVID-19) และการพัฒนาครูและสถานศึกษาในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ว่า 

ในสถานการณ์โควิด-19 พวกเราควรพยายามให้ความมั่นใจได้ว่านักเรียนมีสุขภาพที่ดีและปลอดภัย ในสถานการณ์เช่นนี้ นักเรียนสามารถเรียนทางออนไลน์ แต่อาจไม่สะดวก โดยเฉพาะนักเรียนที่อยู่ในพื้นที่ห่างไกล จึงอยากแลกเปลี่ยนกรณีองค์กรภาคประชาสังคมที่สามารถทำอะไรได้บ้าง เช่น การจัดหาถุงยังชีพในการช่วยเหลือผู้ประสบอุทกภัยในภาคกลาง เดิมเป็นอุปกรณ์ยังชีพ จึงมีแนวคิดว่าน่าจะมีแบบฝึกหัด อุปกรณ์การเรียนให้กับนักเรียน ซึ่งเรียกว่า ถุงยังชีพเพื่อการศึกษา โดยมีครู อาสาสมัคร และพระ นำของเหล่านี้ให้กับนักเรียนที่บ้าน ในสถานการณ์โควิด-19 ข้าพเจ้าได้เพิ่มหน้ากากอนามัย เจลแอลกอฮอล์ แบบฝึกหัด สมุดให้กับนักเรียน รวมถึงการใช้ศาลากลางเปรียญเป็นศูนย์กลางกระจายอาหารเพื่อให้ครอบครัวไปรับ ในความคิดของข้าพเจ้า นักเรียนต้องได้รับสารอาหารครบ 5 หมู่ และได้รับสารไอโอดีนและธาตุเหล็กเพื่อดูแลสุขภาพในทุกช่วงวัย นอกจากนี้ยังมีความร่วมมือกับหลายประเทศในภูมิภาคเอเชียในการพัฒนาการศึกษา 

“แม้จะมีสถานการณ์โควิด แต่ชีวิตต้องดำเนินต่อไป และหลังจากสถานการณ์โควิด ชีวิตอาจจะไม่เหมือนเดิม ไม่เฉพาะนักเรียนเท่านั้น แต่รวมถึงประชาชนควรจะต้องศึกษาหาความรู้และทักษะใหม่ๆ ในการประกอบการอาชีพ และในการศึกษาในยุค New Normal ข้าพเจ้าสังเกตว่ามีนวัตกรรมการเรียนรู้แบบใหม่เข้ามา หากเรายังไม่สามารถสร้างนวัตกรรมใหม่ได้ เราควรใช้ประโยชน์จากนวัตกรรมเหล่านี้ สิ่งสำคัญคือเราควรจะต้องมีความคิดสร้างสรรค์ และเรียนรู้ที่จะใช้ประโยชน์จากสิ่งที่เราสร้างและประดิษฐ์ และจะใช้นวัตกรรมเหล่านั้นเพื่อพัฒนาสังคมต่อไป ที่สำคัญคือการหาวิธีเพื่อรักษาตัวเองและผู้อื่นให้ปลอดภัยจากโควิด-19 เราต้องปกป้องตนเองและผู้อื่น” 

นางสาวตรีนุช เทียนทอง รัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการ (ศธ.) กล่าวว่า การศึกษาทั่วโลกได้รับผลกระทบอย่างใหญ่หลวงจากสถานการณ์โควิด-19 และโรงเรียนต้องมีวิธีการจัดการในรูปแบบใหม่เพื่อให้สอดคล้องกับสภาพแวดล้อมการเรียนรู้ที่เปลี่ยนไป จึงมีการนำวิธีการเรียนการสอน อาทิ ทางออนแอร์ผ่านมูลนิธิการศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียม ทางออนไลน์ ออนไซท์ในห้องเรียน ออนดีมานด์ เรียนผ่านระบบแอปพลิเคชัน และออนแฮนด์ซึ่งครูผู้สอนจะไปแจกเอกสารการเรียนให้แก่นักเรียนที่บ้าน

ทั้งนี้เราไม่อาจปล่อยให้โรงเรียนปิดต่อไปได้อีก กระทรวงศึกษาธิการได้วางแผนที่จะเปิดเรียนเต็มรูปแบบในเดือนพฤศจิกายน และได้มีการฉีดวัคซีนโควิด-19 ให้นักเรียนชั้นมัธยมปลายและครูทั่วประเทศแล้ว เพื่อเตรียมพร้อมให้เปิดเรียนได้อย่างปลอดภัย พร้อมการพัฒนาครูผู้สอนให้มีทักษะจำเป็นในการบรรลุศักยภาพสูงสุด ซึ่งเราเชื่อว่าครูคือหัวใจในการฟื้นฟูระบบการศึกษาและมีบทบาทสำคัญในการสนับสนุนทางสังคม เศรษฐกิจ และวัฒนธรรม 

ดร.กฤษณพงศ์ กีรติกร ประธานกรรมการมูลนิธิรางวัลสมเด็จเจ้าฟ้ามหาจักรี กล่าวว่า รางวัลสมเด็จเจ้าฟ้ามหาจักรีเป็นรางวัลเพื่อยกย่องเชิดชูเกียรติครูผู้สร้างความเปลี่ยนแปลงในชีวิตลูกศิษย์ และมีคุณประโยชน์ต่อการศึกษาในประเทศอาเซียนและติมอร์-เลสเต รวม 11 ประเทศ ประเทศละ 1 รางวัล โดยจัดมอบรางวัลในทุก 2 ปี และเพื่อถวายเกียรติสมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี เจ้าฟ้านักการศึกษา โดยรางวัลประกอบด้วยเหรียญรางวัล ประกาศนียบัตร โล่ เข็มเชิดชูเกียรติทองคำ และเงินรางวัล รางวัลละ 10,000 เหรียญสหรัฐ ซึ่งเกิดจากความร่วมมือของมูลนิธิรางวัลสมเด็จเจ้าฟ้ามหาจักรี สำนักงานเลขาธิการคุรุสภา กระทรวงศึกษาธิการ จาก 11 ประเทศ กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.) กระทรวงมหาดไทย กระทรวงการต่างประเทศ และหน่วยงานต่างๆ ที่เกี่ยวข้อง 

ดร.กฤษณพงศ์กล่าวว่า สำหรับครูผู้ได้รับพระราชทานรางวัลสมเด็จเจ้าฟ้ามหาจักรี ปี 2564 มีประวัติที่น่าสนใจดังนี้ 

1. บรูไนดารุสซาลาม เปองีรัน ฮาจี โมฮัมหมัด วาฮับ บิน เปองีรัน ฮาจี อับดุลละฮ์ เป็นอาจารย์สอนด้านการโรงแรมและการทำอาหาร วิทยาลัยด้านการโรงแรมและการท่องเที่ยว วิทยาเขตไอบีทีอี สุลต่านไซฟุล ไรจัล (IBTE Sultan Saiful Rijal Campus) งานร้านอาหาร การจัดเลี้ยง และการประกอบอาหารอย่างสร้างสรรค์
2. กัมพูชา นายณอน ดารี สอนระดับประถมศึกษาที่โรงเรียน Quach Mengly Toulbeng จังหวัด Kampong Cham ผู้ริเริ่มประยุกต์ใช้การบูรณาการเรียนการสอนหลากหลายวิธีการ เพื่อมุ่งช่วยให้นักเรียนได้รับความรู้และทักษะสำคัญที่จำเป็นในศตวรรษที่ 21 และเน้นแนวทางการสอนโดยให้นักเรียนเป็นศูนย์กลาง
3. อินโดนีเซีย น.ส.คอรีอิยะฮ์ สอนวิชาวิทยาศาสตร์ โรงเรียนประถมศึกษา SMP Negeri 32 Bandar Lampung จังหวัดลำปุง นับเป็นครูผู้โดดเด่นด้านการสอนวิทยาศาสตร์ โดยเฉพาะในช่วงที่เกิดการระบาดใหญ่ของไวรัสโควิด-19 ที่ครูได้จัดการผลิตสิ่งพิมพ์ด้านการศึกษาวิทยาศาสตร์และเครื่องมือการเรียนรู้มากมายสำหรับโรงเรียนในอินโดนีเซีย
4. สปป. ลาว นางแสงเพ็ด คูนปะเสิด หัวหน้าสาขาวิชาฟิสิกส์แห่งโรงเรียนมัธยมสมบูรณ์เทศบาลแขวงอุดมไซ ร่วมพัฒนาหลักสูตรการสอนวิชาฟิสิกส์สำหรับระดับมัธยมศึกษาตอนปลาย และเผยแพร่สื่อให้กับโรงเรียนอีก 14 โรง ในแขวงอุดมไซ รวมทั้งเป็นวิทยากรระดับจังหวัดในวิชาวิทยาศาสตร์และมีงานเขียนเอกสารทางวิชาการมากมาย
5. เมียนมา นายจอร์ ซิน ออง ครูสอนวิชาภาษาอังกฤษ โรงเรียนมัธยมศึกษา Basic Education High School หมายเลข 8 ที่เมืองล่าเสี้ยว (Lahio) ทางตอนเหนือของรัฐฉาน ครูผู้เป็นแบบอย่างและใช้การเรียนรู้จากประสบการณ์ร่วมกับนักเรียน เพื่อช่วยให้นักเรียนเรียนภาษาอังกฤษได้อย่างเข้าใจและสนุก
6. มาเลเซีย นายโนร์ฮาอิลมี อับดุล มูตาลิบ ครูสอนวิทยาศาสตร์ที่โรงเรียนมัธยมศึกษา SMK Jerlun ในรัฐเคดาห์ ผู้เป็นต้นแบบขยายประสบการณ์การสอนอย่างสร้างสรรค์ในวิชาสะเต็มศึกษา ระดับประเทศ และแนวทางการเรียนรู้สำหรับศตวรรษที่ 21 ทั้งยังบูรณาการเทคโนโลยีดิจิทัลและเครือข่ายสังคมออนไลน์มาประยุกต์ใช้กับการสอนของตนเอง
7. ฟิลิปปินส์ นายมาเซโล ที โอทินเควท ครูใหญ่ของโรงเรียน Governor Bado Dangwa Agro-Industrial School ในเมืองกะพันกัน (Kapangan) จังหวัดเบงเก็ต (Benguet) ผู้ดำเนินชีวิตภายใต้ปรัชญา “ชีวิตคือการให้บริการ” เป็นผู้นำในการริเริ่มโครงการพัฒนาโรงเรียนและชุมชนต่างๆ เพื่อช่วยเหลือชุมชนท้องถิ่นในพื้นที่
8. สิงคโปร์ นายหยก จูน เม็ง หัวหน้าภาควิชาภาษาอังกฤษและสังคม โรงเรียนประถมศึกษาหยูเหิง โดยนำ ICT เข้ามาเป็นส่วนหนึ่งของการเรียนการสอนภาษาอังกฤษ บูรณาการการคิดและวิเคราะห์ การใช้ Coding และมีการทำแผนภาพการใช้ ICT บูรณาการกับโครงการต่างๆ ของโรงเรียน
9. เวียดนาม น.ส.ฮ่า หัน เฟื่อง ครูสอนวิชาภาษาอังกฤษที่โรงเรียนมัธยมศึกษา Huong Can จังหวัด Phu Tho พัฒนาการเรียนการสอนแบบห้องเรียนไร้พรมแดนให้เด็กนักเรียนบนพื้นที่สูงและเด็กชนเผ่า และบูรณาการวิชาภาษาอังกฤษเข้าไปในการเรียนการสอน เชื่อมโยงกับสังคมยุคใหม่ด้วยแนวคิดการเป็นพลเมืองโลก 
10. ประเทศไทย น.ส.ประทิน เลี่ยนจำรูญ ครูอาชีวศึกษาผู้สอนวิชาการตลาดและเศรษฐศาสตร์ ระดับ ปวช. วิทยาลัยเทคนิคพังงา จังหวัดพังงา มีความรู้ ความเชี่ยวชาญด้านการเขียนแผนธุรกิจ เป็นที่ปรึกษาธุรกิจของผู้เรียนอาชีวศึกษา ได้รับรางวัลระดับประเทศ โดยเฉพาะอย่างยิ่งโครงการ “บางพัฒน์โฮมสเตย์” ที่ดำเนินการประสบความสำเร็จอย่างยั่งยืน 
11. ติมอร์-เลสเต นายวินเซ็นเต มาร์กัล ดา ซิลวา ครูใหญ่ของโรงเรียน Ensino Central Tirilolo Baucau ตลอดอาชีพการงานของครูใหญ่วินเซ็นเต ได้มีส่วนร่วมสำคัญในหลายโครงการที่ส่งเสริมการศึกษาในติมอร์-เลสเต

The post พิธีพระราชทานรางวัลสมเด็จเจ้าฟ้ามหาจักรี ครั้งที่ 4 สุดยอดครูจาก 11 ประเทศในอาเซียนและติมอร์-เลสเต และการประชุมวิชาการระดับภูมิภาคเพื่อครูและความเสมอภาคทางการศึกษา first appeared on กสศ..

กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.) พร้อมสถาบันอุดมศึกษา 7 สถาบัน ได้แก่ มหาวิทยาลัยราชภัฏหมู่บ้านจอมบึง มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงใหม่ มหาวิทยาลัยกาฬสินธุ์ มหาวิทยาลัยราชภัฏอุบลราชธานี มหาวิทยาลัยราชภัฏภูเก็ต และมหาวิทยาลัยราชภัฏยะลา ​ได้ร่วมลงนามความร่วมมือเป็นสถาบันผลิตและพัฒนาครูในโครงการครูรัก(ษ์)ถิ่น ปีการศึกษา 2565 ​ และร่วมรับฟังการชี้แจงผ่านระบบออนไลน์ ถึงกระบวนทัศน์การผลิตครูเพื่อพัฒนาชุมชน และแนวทางการทำงานเพื่อเป็นสถาบันผลิตและพัฒนาครู

รศ.ดร.ดารณี อุทัยรัตนกิจ ประธานอนุกรรมการกำกับทิศทางโครงการครูรัก(ษ์)ถิ่น กล่าวว่า กสศ.มุ่งมั่นให้โครงการครูรัก(ษ์)ถิ่นเป็นส่วนหนึ่งของการปฏิรูปการศึกษา ที่นำไปสู่การพัฒนาครูของประเทศไทยอย่างชัดเจน เริ่มตั้งแต่การเปลี่ยนแปลงการผลิตครูจากศูนย์กลางไปสู่การผลิตครูที่สอดคล้องกับพื้นที่ เน้นไปที่ผู้เรียนกำกับตัวเอง (Self-Directed Learning) ครูต้องเปลี่ยนบทบาทการเป็นครูผู้สอนไปสู่การเน้นเป็น “ครูโค้ช” อำนวยความสะดวก จัดสภาพแวดล้อมให้เด็กได้ศึกษาสอดคล้องกับบริบทชุมชน ฐานทรัพยากร วัฒนธรรม นอกจากนี้ครูยังมีบทบาทมากกว่าผู้สอน แต่ต้องเป็นนักพัฒนาและนำการเปลี่ยนแปลงสู่ชุมชน ครูจึงต้องได้รับการบ่มเพาะสมรรถนะที่หลากหลาย เป็นครูคุณภาพที่ทำงานร่วมกับชุมชนได้

“สิ่งที่สำคัญคือ ครูต้องเป็นผู้รู้เท่าการเปลี่ยนการแปลง ต้องปรับตัวได้เร็ว ซึ่งเข้าใจว่าทั้ง 7 สถาบันกำลังออกแบบแผนการผลิตครูแบบใหม่ เพราะปัจจุบันเรามีการสูญเสียการเรียนรู้เยอะจากการสอนออนไลน์ เนื่องจากที่ผ่านมาเราไม่ได้เตรียมตัวออกแบบการเรียนรู้รองรับสถานการณ์ เช่น การแพร่ระบาดของเชื้อโควิด-19 ที่ผ่านมา ยิ่งเห็นความไม่เท่าเทียมเกิดขึ้น

ในอนาคต โครงการครูรัก(ษ์)ถิ่นจะได้เตรียมความพร้อม ไม่ว่าในภาวะแบบไหน เด็กก็จะได้รับการศึกษาที่เท่าเทียมกัน รวมทั้งครูจะต้องเป็นครูของชุมชนที่มีการเรียนรู้ตลอดเวลา สถาบันการศึกษาต้องปรับเปลี่ยนกระบวนการให้นักศึกษามีสมรรถนะออกแบบการเรียนรู้ผสมผสานเทคโนโลยีเข้ากับบริบทพื้นที่ ชุมชน ทรัพยากร โดยต้องลงไปวิเคราะห์ศักยภาพ ครอบครัว ชุมชน ให้ทุกส่วนที่เกี่ยวข้องเข้ามามีบทบาทการจัดการเรียนรู้ร่วมกัน ท่ามกลางความท้าทายหลายประการ

เราเชื่อมั่นว่าสถาบันการศึกษาที่เข้าร่วมโครงการนี้จะผลิตและพัฒนาครูหัวใจเดียวกัน ที่จะดึงศักยภาพให้นักศึกษาจบมาเป็นครูที่ดี มีความสร้างสรรค์ มุ่งมั่นของชุมชน” รศ.ดร.ดารณีกล่าว

ดร.อุดม วงษ์สิงห์ ผู้อำนวยการสำนักพัฒนาคุณภาพครู นักศึกษาครูและสถานศึกษา กสศ. กล่าวว่า โครงการครูรัก(ษ์)ถิ่นเริ่มต้นมาตั้งแต่ปี 2563 โดยมีที่มาจากโรงเรียนขนาดเล็กในพื้นที่ห่างไกล ซึ่งจำเป็นต้องคงอยู่เพื่อโอกาสทางการศึกษาเด็กท้องถิ่น ไม่สามารถยุบควบรวมได้ จึงจำเป็นต้องมีการพัฒนาคุณภาพครูควบคู่ไปกับการแก้ปัญหาครูโยกย้ายบ่อย จึงคิดวิธีให้คนในท้องถิ่นมาเรียนเป็นครูเพื่อกลับไปทำงานในบ้านเกิดตัวเอง ลดปัญหาการย้ายออกและขาดแคลนในอนาคต

มี 3 องค์ประกอบที่สำคัญคือ 1. การให้โอกาสเด็กยากจนในพื้นที่ห่างไกลได้เรียนรวม 5 รุ่น 1,500 คน เพื่อไปบรรจุเป็นครูใน 1,500 โรงเรียน ​ 2. สถาบันการศึกษาที่เข้าร่วมโครงการเพื่อผลิตครูให้เป็นบัณฑิตและนักพัฒนาชุมชน รวมไปถึงการพัฒนาหลักสูตรเพื่อเป็นต้นแบบพัฒนาครูต่อไป และ 3. โรงเรียนปลายทางซึ่งจะต้องร่วมมือกับสถาบันอุดมศึกษาเพื่อพัฒนาคุณภาพตามบริบบทของชุมชน

จากการดำเนินการที่ผ่านมา 2 รุ่น มีนักศึกษาครูรัก(ษ์)ถิ่น 627 คน และ​รุ่นที่ 3 มีเพิ่มขึ้นอีก 240 คน ดังนั้น การร่วมลงนามความร่วมมือกับ 7 สถาบันในครั้งนี้จึงมีความสำคัญมาก ที่จะนำไปสู่กระบวนการคัดเลือกที่เป็นต้นทางสำคัญ ปัจจุบันโครงการครูรัก(ษ์)ถิ่นเดินหน้ามาสู่รุ่นที่ 3 เปรียบเหมือนเดินทางมาถึงกลางทางของต้นน้ำ คือการคัดเลือกสถาบันคุณภาพมาร่วมโครงการ ดำเนินการคัดเลือกน้อง ๆ ที่มีใจอยากเป็นครู เข้ามาเรียนและจบไปบรรจุเป็นครูที่โรงเรียน

สถาบันอุดมศึกษายังมีภารกิจต้องติดตามเพื่อพัฒนาต่ออีก 6 ปี ดังนั้นการทำงานหนึ่งรุ่นจึงใช้เวลา 11 ปี นับเป็นโครงการระยะยาว ที่จะต้องมีการออกแบบการบริหารจัดการ การทำงานวิจัยรองรับ ด้วยความเชื่อมั่นว่าทุกมหาวิทยาลัยจะเป็นสถาบันต้นแบบพัฒนาครูต่อไป ดังนั้นต้องขอขอบคุณทุกสถาบันที่มาร่วมแรงร่วมใจสร้างครูรุ่นใหม่หัวใจรัก(ษ์)ถิ่น

ดร.กฤษณพงศ์ กีรติกร ที่ปรึกษากองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.) กล่าวว่า อยากเห็นการพูดคุยของผู้บริหารสถาบันการศึกษาเพื่อแลกเปลี่ยนประสบการณ์บ่อย ๆ เพราะโครงการครูรัก(ษ์)ถิ่น เป็นโครงการระยะยาวประมาณ 11 ปี ต้องอาศัยความต่อเนื่องระดับนโยบายและความต่อเนื่องของข้อมูล นอกจากนี้ การทำงานของโครงการครูรัก(ษ์)ถิ่นสามารถเชื่อมโยงข้อมูลและการทำงานของ กสศ. ในโครงการอื่น ๆ เช่น โครงการ TSQP กว่า 700 โรงเรียน ครูรางวัลสมเด็จเจ้าฟ้ามหาจักรี 700 โรงเรียน และเครือข่ายอีก 11 ประเทศ​ ​อย่างไรก็ตาม ครูถือว่ามีความสำคัญในการศึกษา​อย่างมาก และนับเป็นตัวคูณที่สำคัญ เพราะครูคนหนึ่งสามารถสอนหนังสือเด็กได้หลายพันคน การเปลี่ยนแปลงจึงต้องเริ่มที่ครู ​นอกจากนี้อยากเน้นย้ำว่า ทุนที่ใช้ในโครงการครูรัก(ษ์)ถิ่นเป็นเงินภาษีของประชาชน อยากให้ช่วยเน้นย้ำกับนักศึกษาที่ได้รับทุนว่า เงินทุกบากทุกสตางค์มาจากภาษีของประชาชน การใช้จ่ายต้องระมัดระวังและรู้คุณค่า

เช่นเดียวกับศาสตราจารย์ นพ.วิจารณ์ พานิช ที่ปรึกษากองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.) กล่าวว่า ขอแสดงความยินดีกับ 7 สถาบันการศึกษาที่เข้าร่วมโครงการครูรัก(ษ์)ถิ่น ซึ่งถือเป็นกระบวนการเปลี่ยนผ่านการผลิตครูสองชั้น ทั้งผลิตครูในโครงการครูรัก(ษ์)ถิ่นและครูทั่วไป โดยการผลิตครูนั้นไม่ใช่แค่การสอนหนังสือในมหาวิทยาลัยเพียงแค่​ 4 ปี แต่ต้องติดตามดูแลต่อเนื่อง เพราะจากที่ศึกษามาพบว่า กว่าจะเป็นครูที่เชี่ยวชาญ​ต้องใช้เวลา 5-7 ปี จึงต้องทำงานอย่างต่อเนื่อง รวมทั้งเมื่อผ่าน 5-7 ปี แล้วพวกเขาก็ยังต้องพัฒนาตัวเองต่อเนื่องไปไม่มีที่สิ้นสุด รวมทั้งจากที่หลายสถาบันดำเนินการมาก่อนหน้านี้ มีประสบการณ์สอน การวัดผล และพบปัจจัยท้าทายมากมาย ตรงนี้น่าจะได้นำมาเป็นข้อมูล คิดหาทางปรับตัวในการผลิตครูต่อไป

ด้าน ผศ.ดร.สมบัติ โยธาทิพย์ อธิการบดีมหาวิทยาลัยราชภัฏยะลา กล่าวว่า ในพื้นที่ห่างไกลมีปัญหาเรื่องครูโยกย้ายบ่อย พอผ่านไปสองปีสอบบรรจุได้ก็ย้ายออก ​โครงการครูรัก(ษ์)ถิ่นจะสามารถแก้ปัญหานี้ สร้างครูที่เป็นนักพัฒนา ทั้งวิชาการและจิตวิญญาณความเป็นครู อีกทั้งพื้นที่ 3 จังหวัดชายแดนภาคใต้มีคุณภาพการศึกษาต่ำที่สุดในประเทศไทย ถ้าผลิตครูด้วยกระบวนการปกติก็จะแก้ไขปัญหาไม่ได้ เช่น ในพื้นที่มีข้อจำกัดเรื่องเด็กพูดไทยไม่ได้ ก็ต้องเน้นการผลิตครูตามบริบทพื้นที่ ซึ่งจะช่วยยกระดับครูนักพัฒนาอย่างแท้จริง เพราะ​มีแต่การศึกษาเท่านั้นที่จะแก้ไขปัญหาในจังหวัดชายแดนภาคใต้ได้อย่างมีประสิทธิภาพ หากจะมุ่งแก้ไขปัญหาแต่เพียงในมิติสังคม มิติเศรษฐกิจ ในขณะที่การศึกษายังไม่เข้มแข็ง ก็จะไม่สามารถแก้ไขได้ การศึกษาจึงเป็นสิ่งสำคัญ

รศ.ดร.เกีรยรติสุดา ศรีสุข คณบดีคณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ กล่าวว่า การทำงานที่ผ่านมาทางมหาวิทยาลัยได้ร่วมงานกับ กสศ. ในการผลิตครูตามความต้องการของชุมชน ตั้งแต่ระบบคัดเลือกที่จะได้เด็กที่มีความเหมาะสม โดยประสานความร่วมมือกับผู้นำชุมชน และให้คณาจารย์บูรณาการการลงพื้นที่เพื่อให้ได้ครูรุ่นใหม่ที่ไปทำงานร่วมกับผู้นำชุมชนในพื้นที่ เน้นเรื่องอัตลักษณ์พื้นที่โดยใช้ข้อมูลจากบิ๊กดาต้า (big data) มาออกแบบการเรียนการสอน สร้างสมรรถนะชั้นสูง มีการออกแบบวิชาใหม่ๆ เพื่อให้เด็กได้รอบรู้ ซึ่งจะมีการออกแบบร่วมกับคณะเกษตรศาสตร์ สังคมศาสตร์ มนุษย์ศาสตร์ แม้กระทั่งเภสัช ที่จะได้เรียนรู้เรื่องสมุนไพร สิ่งสำคัญคือ การติดอาวุธทางวิชาการและวิชาชีพให้ครูไปใช้งานได้จริง ส่วนใหญ่โรงเรียนในพื้นที่ห่างไกลจะมีลักษณะครูไม่ครบชั้น ดังนั้นครูจะต้องสอนเด็กได้ทุกชั้น ทุกวิชา 

The post กสศ.ลงนามความร่วมมือกับ 7 สถาบันอุดมศึกษา เดินหน้าโครงการครูรัก(ษ์)ถิ่น รุ่นที่ 3 first appeared on กสศ..