“ช่วยเขาให้เขาช่วยเหลือตัวเอง”

เป็นพระราชปณิธานในสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี ที่ “ครูกุหลาบ  เกิดสิน” ครูโรงเรียนบ้านห้วยไร่สามัคคี อ.แม่ฟ้าหลวง จ.เชียงราย ยึดเป็นแนวทางตลอดชีวิตของการเป็นครู

ในห้วงแรกของเส้นทางสายนี้ ครูกุหลาบเริ่มต้นเป็นครูที่ศูนย์การศึกษานอกโรงเรียนจังหวัดเชียงใหม่ในปี 2541 ต่อด้วยการเป็นครูในโรงเรียนเอกชน แต่ในขณะนั้นเธอรู้ใจตัวเองดีว่าความต้องการที่แท้จริง คือการเป็นครูในพื้นที่ห่างไกล เพื่อส่งมอบโอกาสทางการศึกษาให้กับเด็กในชนบท 

“ก่อนเลือกที่จะมาเป็นบรรจุเป็นครูสพฐ. ครั้งแรกที่โรงเรียนสามสบ อ.แม่แจ่ม จ.เชียงใหม่ ตอนนั้นสอนชั้นประถมศึกษา เราได้สอนให้เด็กๆ กลุ่มชาติพันธุ์ อ่านภาษาไทย พูดภาษาไทยได้ จากเดิมที่อ่านไม่ได้ เราสอนให้เขาอ่านออกเขียนได้ มันสัมผัสได้เลยว่าเรามีความสุขมาก” ครูกุหลาบย้อนความหลังในสมัยที่รับราชการครูใหม่ๆ

ระยะแรกที่ไปเยี่ยมบ้านนักเรียน ไม่มีวันไหนที่ไม่เสียน้ำตา

ต่อมา ครูกุหลาบได้ย้ายมาเป็นครูที่โรงเรียนบ้านห้วยไร่สามัคคี  อ.แม่ฟ้าหลวง จ.เชียงราย 

“เราไปเห็นเขาลำบากมาก เด็กส่วนใหญ่ยากจน ไม่ได้อยู่กับพ่อ-แม่ เติบโตมากับปู่ย่าตายาย หรือเครือญาติ บางคนอยู่กับย่าที่แก่มากๆ ย่ายังต้องเข้าป่าไปฟันไม้ไผ่ ลากออกมาเหลา มาสานเป็นของไปขาย บางคนบ้านหลังนิดเดียวอยู่กันแปดคน ย่ายายเจอครูก็ร้องไห้ บอกให้ช่วยหลานเขาด้วย”

สิ่งนี้จุดประกายให้ครูกุหลาบ เริ่มมองหาการให้การช่วยเหลือกับนักเรียน โดยการช่วยเหลือนั้นต้อง “ยั่งยืน” นั่นก็คือจะทำอย่างไรให้นักเรียนเหล่านี้สามารถดูแลตัวเองได้

สอนเสริมทักษะอาชีพ สร้างรายได้ให้นักเรียน

สถานการณ์ที่เกิดขึ้นจริงเด็กในพื้นที่ห่างไกล จะมีเด็กเพียง  10 เปอร์เซ็นต์ของจำนวนนักเรียนทั้งหมดเท่านั้นที่ได้เรียนต่อ ที่เหลืออีก 90 เปอร์เซ็นต์ไม่ได้เรียนต่อ “การเสริมทักษะอาชีพ” เป็นสิ่งจำเป็น

การสอนของ “ครูกุหลาบ” จึงไม่ได้จำกัดเฉพาะตามที่หลักสูตรวางไว้แต่เพียงอย่างเดียวเท่านั้น แต่ยังเพิ่มเติมการส่งเสริมทักษะอาชีพให้กับนักเรียนอีกด้วย

“ด้วยความที่ครูเป็นครูศิลปะ ทำให้มองว่า งานศิลปะ หัตถกรรม และงานฝีมือ ถ้าถ่ายทอดให้นักเรียน จะสามารถนำไปต่อยอดให้นักเรียนมีรายได้เสริมได้ เราก็เริ่มสอนนักเรียนที่สนใจ ให้มารวมกลุ่มในชุมนุมศิลปะ จะถามแต่ละคนเลยว่าสนใจอะไร ทั้งการวาด ปัก เย็บ รวมถึงงานฝีมืออื่นๆ ถ้าสนใจสิ่งไหน ถนัดสิ่งไหนเราก็จะส่งเสริมให้เขาได้หัดลองทำในสิ่งนั้น”

เมื่อนักเรียนมี “ฝีมือ” ในระดับที่สามารถวางขายได้ ผลิตภัณฑ์ก็จะถูกนำไปวางขาย โดยเด็กที่ทำจะได้รับค่าตอบแทนจากการทำงานชิ้นนั้นๆ

สร้างสรรค์ผลิตภัณฑ์ยึดโยงเอกลักษณ์วัฒนธรรมชนเผ่า

ส่วนคนไหนมีความเชี่ยวชาญ และสนใจในการสร้างผลิตภัณฑ์ของตัวเองก็สามารถทำได้ เพราะครูจะให้คำแนะนำในการผลิตผลิตภัณฑ์ ให้ตรงกับความต้องการของตลาด และยึดโยงกับเอกลักษณ์ และวัฒนธรรมของชนเผ่าต่างๆ ในพื้นที่

“ที่จริงเราสนุกกับการทำงานกับเด็กชาติพันธุ์ ทั้งอาข่า ลาหู่ ไทยใหญ่ เพราะเขามีอัตลักษณ์ในประเพณีวัฒนธรรมและศิลปะ สามารถนำมาพัฒนาต่อยอดสร้างอาชีพให้กับเขาได้ เพียงแต่เราแนะนำ ชี้ช่องทาง ให้การสนับสนุน เด็กๆ ก็จะเดินได้เองตามสิ่งที่พวกเขาถนัด ยึดโยงกับต้นทุนที่เขามีอยู่แล้ว”

สินค้าที่เด็กๆ เหล่านี้ผลิต จะถูกนำไปวางขายบริเวณแหล่งท่องเที่ยวต่างๆ รวมถึงพระตำหนักดอยตุงที่จะมีพื้นที่ขายของให้กับชนเผ่าสามารถขายสินค้าที่ระลึกให้กับนักท่องเที่ยวได้

นอกจากนี้หากเด็กคนไหนไม่ถนัดในการผลิต แต่ชอบในการให้บริการ ก็สามารถเลือกที่จะเป็นพนักงานขายของได้ โดยจะได้รับค่าตอบแทน 10 เปอร์เซ็นต์ของจำนวนราคาสินค้า เด็กบางคนมีรายได้ถึงหลักหมื่นเลยทีเดียวจากการขายสินค้าในเทศกาลสีสันดอยตุงในระยะเวลาเพียง 2 เดือน

ยึดหลัก “เมตตา” เป็นแนวทางการทำงาน

ครูกุหลาบ เปรียบว่า สิ่งที่เธอทำก็คือ การสอนให้จับปลา เพื่อให้นักเรียนสามารถมีรายได้เสริมดูแลตัวเองระหว่างเรียน หรือถ้าใครไม่มีโอกาสเรียนต่อก็จะได้ใช้เป็นอาชีพดูแลครอบครัวได้อย่างสุจริต

จนในระยะหลังมีนักเรียนที่ถนัดในงานปักผ้า ขอย้ายโรงเรียนมาเรียนที่โรงเรียนบ้านห้วยไร่สามัคคี เพราะทราบว่าที่นี่ส่งเสริมทักษะอาชีพด้วย

แต่หากนักเรียนคนไหน ตั้งใจเรียนต่อ แต่ขาดแคลนทุนทรัพย์ “ครูกุหลาบ” ก็จะช่วยเหลือดำเนินการขอทุนการศึกษาให้

“หลักในการทำงานมีคำเดียวเลย คือเมตตา สงสารเขา ตอนแรกไม่รู้หรอกว่าคือความเมตตา ครั้งแรกแค่เป็นความอยากช่วยเขา มีใจที่อยากช่วย ตอนหลังเพิ่งมาเห็นว่าความอยากช่วยของเรา คือความเมตตา” ครูกุหลาบกล่าว

The post สอนนักเรียนให้ช่วยเหลือตัวเองได้อย่างยั่งยืน first appeared on กสศ..

จากคนที่ไม่เคยคิดว่าจะได้เป็นครูมาก่อน แต่เมื่อลองได้ไปสอบเป็นครูประจำศูนย์การเรียนรู้ประจำชุมชน (ศรช.)​ เขาพนมวัง ต.ป่าร่อน อ.กาญจนดิษฐ์ สังกัดกศน. จ.สุราษฎร์ธานี กลับสอบได้ที่หนึ่ง กลายเป็นจุดเริ่มต้นของการสอนเด็กด้อยโอกาสทางการศึกษาจนพัฒนากลายเป็นความผูกพัน ถึงขั้นตั้งเป้าหมายที่จะช่วยสร้างความรู้ หยิบยื่นโอกาสให้กับเด็กๆ ตั้งแต่นั้นเป็นต้นมา

“สิ่งที่เราได้รับมากกว่าเงินเดือน คือการที่เราได้ให้ความรู้เด็ก ให้อนาคตเด็ก หลังจากนั้นก็รู้สึกตัวว่า ตัวเองรักและผูกพันกับ กศน.อย่างมาก ​ตอนหลังมีหลายคนชักชวนให้ไปทำงานที่อื่น แต่เราก็ไม่คิดที่จะไป เรายังยืนยันเจตนารมณ์ อุดมการณ์ของครูกศน. ที่ทำมาถึงวันนี้ 13 ปี”  ครูรดา อัครเมธีกุลล์ กล่าว

เมื่อ ครูรดา ตัดสินใจว่าจะเป็นครูเต็มตัวทำให้เริ่มฝึกฝนทักษะการสอนมากขึ้น ทั้งอบรมหลักสูตรประกาศนียบัตรบัณฑิตวิชาชีพครู รวมทั้งไปเรียนต่อในระดับปริญญาโทด้านบริหารการศึกษา เพราะไม่ได้จบด้านการศึกษามาโดยตรง แต่จบมาทางมาด้านวิทยาการคอมพิวเตอร์  จึงคิดว่าการจะสอนเด็กให้มีประสิทธิภาพ ตัวเองจะต้องมีความรู้ความสามารถก่อน

ดึงให้เด็กกลับมามี “ลู่วิ่ง” ของตัวเอง

ปัจจุบัน ครูรดา เป็นครู กศน. ตำบลคลองฉนาก อ.เมือง จ.สุราษฎร์ธานี นอกจากการสอนหนังสือ ยังต้องไปติดตามหาเด็กที่ด้อยโอกาส พลาดโอกาส บางคนไม่ได้เข้าสู่ระบบการศึกษา แต่เมื่อครูได้ไปเจอตัวเขา และพาเขามาเรียน กศน. ก็ทำให้ชีวิตเขาได้เปลี่ยนแปลงไป สิ่งนี้ทำให้เกิดความภูมิใจว่าตัวเองเป็นคนหนึ่งที่ช่วยเติมเต็มสังคม

สร้างอนาคตและความก้าวหน้าให้เด็กที่เคยขาดโอกาส​

ครูรดา เล่าให้ฟังว่า จากที่ได้ทำหน้าที่หยิบยื่นความรู้และโอกาสให้เด็กๆ หลายคนกลายเป็นกลับมามีอนาคต จากคนที่เคยขาดโอกาส บางคนได้เป็นนายสิบ นายร้อย บางคนที่มาเรียนกศน. ก็สามารถจบไปเป็นแพทย์ วิศวกร แต่ละคนมีเส้นทางความก้าวหน้าในหน้าที่การงานของตัวเอง   

ผู้ปกครองบางคนอาจมีอคติกับ กศน. ว่า กศน. ไม่ใช่สถาบันทรงคุณค่า แต่ก็เป็นทางเลือกให้กับหลายๆ คนที่มีข้อจำกัด หรือมีความคิดที่ไม่อยากเรียนในระบบ  ซึ่งการเรียนการสอนครู กศน. จะสอนทุกวิชา แต่วิชาหลัก อย่างวิทยาศาสตร์ ภาษาไทย ก็จะมีครูสอนเสริมภายนอกมาช่วยสอน  ควบคู่ไปกับกิจกรรมการเรียนรู้ต่อเนื่องด้วยตัวเอง (กรต.) เด็กที่จบมาก็จะมีความรู้ครบถ้วนตามเกณฑ์ที่กำหนด

“หลายครั้งที่​มีคำสบประมาทว่าเด็ก กศน. เป็นเด็กเหลือขอ เราได้ยินก็รู้สึกเจ็บปวด คนเราทุกคนมีความชอบไม่เหมือนกัน คนเรามีข้อจำกัดในการดำเนินชีวิตไม่เหมือนกัน บางคนชอบสิ่งนั้น บางคนชอบสิ่งนี้ และไม่ใช่เรื่องผิดที่เขาจะเลือกเดินตามสิ่งที่เขาชอบ คุณค่าความเป็นคน ความเท่าเทียมกัน ไม่ได้วัดกันที่สถาบันการศึกษา แต่วันกันที่จิตใจ วัดกันที่สิ่งที่เราทำอะไรเพื่อสังคม เราก็สอนลูกศิษย์ให้เอาชนะตัวเองไม่ต้องไปแข่งกับคนอื่น”​

โอกาสดีๆ จาก กสศ.ที่สร้างอนาคตให้เด็ก​

อีกหนึ่งในภารกิจที่ทำงานร่วมกับ กสศ. คือการค้นหาเด็กนอกระบบ เพื่อติดตามช่วยเหลือให้กลับมาเรียนหนังสืออีกครั้ง ตรงนี้ต้องขอขอบคุณ กสศ. ที่หยิบยื่นโอกาสตรงนี้มายังเด็กๆ หลายครั้งที่เราเหนื่อย แต่ท้ายที่สุดเมื่อช่วยเหลือเด็กให้กลับมามีอนาคตที่ดีขึ้นเราก็มีความสุข​

จากโจทย์ที่ได้รับจาก กสศ. มีนักเรียนนอกระบบในพื้นที่ 187 คน  แต่บางคนจบการศึกษาไปแล้ว บางคนไม่อยู่ในพื้นที่ บางคนอยู่ใน ศพด. โดยมีคนที่เข้าเกณฑ์ต้องการรับความช่วยเหลือ 20 คน ติดต่อเข้าเรียนไปแล้ว 10 คน และคาดว่าจะตามมาเข้าระบบในเทอมถัดไปได้อีก 10 คน  ตรงนี้เป็นอีกตัวอย่างความสำเร็จที่สามารถดึงเด็กนอกระบบให้กลับเข้ามาได้สำเร็จ

บางกรณีอย่าน้องขวัญ จริยา ชะนวล ที่เราไปเจอเขาอยู่ตายาย ไม่ได้อยู่กับพ่อแม่อาศัยอยู่ในห้องแคบ ไม่ได้ออกไปไหน เพราะเส้นทางจากบ้านจะต้องใช้เรือออกมา​ การไปไหนมาไหนจึงไม่สะดวก แต่วันหนึ่งเราช่วยให้เขาได้กลับมาเรียนอีกครั้ง แม้จะได้เรียน กศน. แต่ไปเรียนที่โรงเรียนศึกษาสงเคราะห์ก็ถือเป็นความภูมิใจที่ช่วยให้เขาได้กลับมามีอนาคตที่ดีขึ้น ที่ต่อไปจะได้มีงานดีๆ ทำ มีความสุขในชีวิต ต้องขอขอบคุณโอกาสดีๆ จาก กสศ. ​ที่เข้ามาต่อยอดสร้างอนาคตให้เด็กๆ

ร่วมสร้างโอกาสทางการศึกษา
กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.)
www.eef.or.th/donate/
ธนาคารกรุงไทย สาขาซอยอารีย์
เลขที่ : 172-0-30021-6
บัญชี : กสศ.มาตรา 6(6) – เงินบริจาค

The post สร้างอนาคตและความก้าวหน้าให้เด็กที่เคยขาดโอกาส​ first appeared on กสศ..

จากที่ไม่เคยมีความคิดว่าจะเป็นครูมาก่อน แม้จะได้โควตาเรียนครูที่ราชภัฏลำปาง แต่ก็ตัดสินใจเข้าเป็นนักเรียนพลตำรวจปี 2532 และเริ่มต้นอาชีพเป็นตำรวจตระเวนชายแดน 2533 อยู่ชุดป้องกันและปราบปรามยาเสพติด แต่จากการที่ต้องจับกุมผู้กระทำผิด ก็จะเห็นภาพเด็กๆ มาร้องไห้เวลาไปจับพ่อแม่ญาติพี่น้องเขา ทำให้สุดท้ายต้องขอย้ายตัวเองมาทำงานเป็นครู ตชด.

“เวลาเห็นเด็กๆ มาร้องไห้ตอนไปจับพ่อแม่เขาบ่อยๆ  เราก็เกิดความรู้สึกไม่ดี รู้ตัวเลยว่าเราใจไม่แข็งพอ ตอนนั้นพอดีทราบว่า มีรร.ตชด. เราก็ขอย้ายไปเป็นครูช่วยพัฒนาเด็กตรงนั้น ช่วยให้ความรู้ตั้งแต่ต้นทางไม่ให้เด็กกระทำผิดเรื่องยาเสพติด ทำผิดกฎหมาย ตัดไม้ทำลายป่า ตรงนั้นน่าจะเป็นประโยชน์กว่า”  พ.ต.ท.วัชรินทร์ ยศรุ่งโรจน์ ครูใหญ่ รร.ตชด.บ้านหนองแขม อ.เชียงดาว จ.เชียงใหม่กล่าว

วางปืนมาจับชอล์กสอนหนังสือเด็ก

หลังจากต้องวางปืนมาจับชอล์กสอนหนังสือเด็กที่โรงเรียนตำรวจตระเวนชายแดนเจ้าพ่อหลวงอุปถัมป์ 2 อ.พร้าว จ.เชียงใหม่ รับผิดชอบสอนหนังสือเด็กชั้น ป.3  ครูใหญ่วัชรินทร์ เล่าให้ฟังว่า ไม่เคยสอนหนังสือมาก่อน ก็อาศัยไปศึกษาจากคู่มือครูที่เป็นหนังสือ เพราะยุคนั้นยังไม่มีสื่อให้ศึกษามาก ยังไม่มีอินเตอร์เน็ต ไม่มี Google ให้หาข้อมูลตัวอย่างได้เหมือนปัจจุบัน  

สำหรับวิชาที่สอนในตอนนั้นก็มีไม่เยอะมาก แค่ประมาณ 5 กลุ่มวิชา ภาษาไทย ภาษอังกฤษ กลุ่มสร้างเสริมประสบการณ์ชีวิต-สปช. ​กลุ่มสร้างเสริมลักษณะนิสัย-สลน. ​​กลุ่มการงานพื้นฐานอาชีพ-กพอ. พอสอนแล้วเด็กมีความรู้มากขึ้นพูดภาษาอังกฤษง่ายๆ ได้ ตอนนั้นก็ภูมิใจ และคิดว่าตัวเองเริ่มเป็นครูแล้ว และพยายามฝึกฝนทักษะการสอนของตัวเองให้มากขึ้น

ตระเวนอบรมเพิ่มทักษะการสอน

“ตอนนั้น​มีจัดฝึกอบรมครูที่ไหน ผมก็สมัครไปอบรมกับเขาหมด เพราะต้องการเพิ่มทักษะให้ตัวเองจะได้สอนเด็กให้ดีขึ้น เพราะการไปสอนเด็ก เด็กจะยึดเราเป็นต้นแบบ ถ้าเราสอนผิดมันก็ผิดไปเลย เด็กก็จะจำ​และเรียนรู้อะไรที่ผิด สมมติเราไปสอนว่าโลกแบน เขาก็จะเชื่อว่าโลกแบน ดังนั้นการที่เราจะถ่ายทอดความรู้ให้ลูกศิษย์เราต้องรู้ว่ามันเป็นเรื่องจริงไม่ให้เขาจำหรือเรียนรู้ในสิ่งที่ผิด”

ยิ่งได้ไปอบรมบ่อยครั้ง ทักษะการสอนก็ดีขึ้น ได้นำเอาความรู้ เทคนิคต่างๆ มาช่วยในการสอน อย่างการเขียนแผนการสอน การประเมินนักเรียน จากแต่เดิมที่ประเมินเด็กแค่เด็กอ่านได้ เขียนได้ นิสัยดี แต่พอได้ไปอบรมก็จะรู้วิธีการประเมินแบบเป็นระบบ มีการใช้เกณฑ์เข้ามาประกอบ และยืดหยุ่นกับสภาพความเป็นจริง ผลลัพธ์ก็จะเกิดกับเด็กมีพัฒนาการที่ดีขึ้นทั้งทักษะชีวิตและวิชาการ​โดยเด็กนักเรียน ตชด. ส่วนมากเขามีทักษะชีวิตอยู่แล้ว เราก็เข้าไปเติมวิชาการให้เขาเชื่อมโยงกับวิถีชีวิต

เริ่มต้นเป็นครูใหญ่เร่งแก้ไขปัญหาตกเขียว​

จนกระทั่งปี 2548 ตำแหน่งครูใหญ่ที่ โรงเรียนตชด.บ้านหนองแขมว่างลง ผู้บังคับบัญชามอบหมายให้ พ.ต.ท.วัชรินทร์ มารับหน้าที่ครูใหญ่ในพื้นที่สีแดงเวลานั้น ซี่งมีทั้งปัญหายาเสพติด และการตัดไม้ทำลายป่า เด็กจำนวนมากไม่ได้เรียนหนังสือ เพราะปัญหาตกเขียว งานแรกที่ทำคือ เรียกผู้ปกครองมาคุยเพื่อแก้ปัญหาตกเขียว ซึ่งส่วนใหญ่เกิดจากญาติๆ ที่เห็นแก่เงินค่านายหน้า เราก็เอากฎหมายไปบอกเขาเลยว่าอายุไม่ถึง 15 ปี ยินยอม หรือไม่ก็มีความผิด รวมทั้งประสานไปยังหน่วยงานที่เกี่ยวข้องให้เข้ามาดูแล พอรู้ว่าเราเอาจริงก็เริ่มหายไป

“เด็กบางคนพอไปเรียนต่อที่อื่น เขาก็โทรศัพท์ไปชวนเด็กให้หยุดเรียนมาทำงานที่ร้านคาราโอเกะ เราก็ใส่เครื่องแบบไปตามที่ร้านเลย บอกว่าผมมาตามลูกศิษย์ผม อายุไม่ถึง 18 ปี ผิดกฎหมายทำแบบนี้ไม่ได้  ถึงจะจบจากโรงเรียนเราไปแล้วแต่ก็ยังคอยเอาใจใส่ติดตามความเป็นอยู่เขาเพราะความเป็นห่วง”​

ครูตชด. มีใจ มีไฟ ต้องเติมเต็มยุทธวิธีการสอน

สำหรับโครงการพัฒนาครูในโรงเรียนตำรวจตระเวนชายแดน เพื่อยกระดับคุณภาพการศึกษาของโรงเรียนในถิ่นทุรกันดาร ของกองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.) ที่ผนึกกำลังกับภาคส่วนต่างๆ เพื่อร่วมกันพัฒนาครู ตชด. นั้น

พ.ต.ท.วัชรินทร์ กล่าวว่า เป็นเรื่องที่ดี เพราะครู ตชด.​ มีแต่ใจกับกำลัง แต่ยังขาดยุทธวิธีชั้นเชิงที่จะไปถ่ายทอด ที่ผ่านมาจะใช้แผนการสอนแบบสำเร็จ หรือใช้หนังสือเป็นหลัก หากไม่มีประสบการณ์ ก็จะบูรณาการการสอนได้ยากโดยเฉพาะครู ตชด. ใหม่ๆ เพราะครูที่เขาจบมาทางด้านครูโดยตรง เขาจะเรียนทั้งเรื่องจิตวิทยา หลักสูตรการบริหารจัดการ การเขียนแผนการสอน การประเมินมาครบถ้วน นักเรียนก็จะมีพัฒนาการที่ไว เพราะใช้กระบวนการเรียนรู้ที่หลากหลาย ประยุกต์ใช้สื่อได้

“ตรงนี้เหมือนเป็นการเติมเต็มให้ครู ตชด. ที่มีไฟ มีกำลัง แต่ต่อยเหมือนมวยวัด คือมีแรง แต่จะให้น็อคคู่ต่อสู้ก็ต้องใช้แรงเยอะ ใช้หัวใจสู้ อาจต้องเจ็บหน่อย แต่หากมีชั้นเชิง เอาชั้นเชิงไปสอนให้เขา การต่อยก็จะมีชั้นเชิง ก็จะช่วยผ่อนแรง รู้จังหวะและเดินหน้าสู่เป้าหมายได้ดีขึ้น”

ทุ่มเทเรียน 10 ปีจนจบ ดร.ด้านวิจัยและพัฒนา

ในฐานะที่มีประสบการณ์การเรียนจนจบปริญญาเอกในระหว่างการสอนอยู่ที่โรงเรียน ตชด. พ.ต.ท.วัชรินทร์ เล่าให้ฟังว่า ไม่ใช่เรื่องที่ยากแต่ต้องมีความตั้งใจ เริ่มจากที่เรียนจบปริญญาตรีด้านนิติศาสตร์ พอมาเป็นครูก็อยากไปเรียนปริญญาโทด้านบริหารการศึกษาแต่หลักสูตรให้เรียนเฉพาะคนที่จบมาสายการศึกษาเท่านั้น จึงหันไปเรียนด้านวิจัยและพัฒนาที่ มรภ.เชียงใหม่

โดยใช้เวลาวันเสาร์ อาทิตย์ ไปเรียน ให้เพื่อนเข้าเวรแทน ส่วนวันธรรมดาก็กลับมาเข้าเวรแทนเพื่อน เป็นอย่างนี้จนเรียนจบใน 4 ปี ​แม้จะเหนื่อยหน่อยแต่ก็เป็นเป้าหมายที่อยากเดินไปให้ถึง​ อีกทั้งยังต้องยอมลงทุนเองโดยกู้เงินมาเรียน ​ส่วนปริญญาเอกนั้น เข้าเรียนที่มหาวิทยาลัยนอร์ท-เชียงใหม่ด้านการบริหารและการพัฒนาซึ่งใช้เวลา 5 ปีกว่า ในการเรียนจนจบปริญญาเอก

มุ่งมั่นตั้งใจเป็นครูทดแทนบุญคุณแผ่นดิน

ทั้งหมด พ.ต.ท.วัชรินทร์ มองว่าสิ่งที่ทำทั้งหมดเป็นความภูมิในที่ได้ทำเพื่อเด็กๆ เป็นการทดแทนบุญคุณแผ่นดิน เพราะสมัยเด็กๆ ก็เคยเป็นเด็กเกเร ท้าตีท้าต่อยกับคนอื่นไปเรื่อยจน ม.​5 ก็โดนให้ออกจากโรงเรียน มาอยู่บ้านทำนา เพื่อนที่เคยเที่ยว เคยเกเรด้วยกันก็หายหมด ชีวิตเริ่มไม่สนุก จึงไปขอแม่กลับไปเรียนอีกครั้ง

“เราเลยได้รู้สัจธรรมการใช้ชีวิต และตั้งใจว่าจะเอาประสบการณ์ตรงนั้นมาสอนเด็ก สอนให้เด็กๆ ที่มีชีวิตยากลำบาก ยากจน ทำไร่ ทำสวน หลายคนได้เป็นตำรวจ เพียงแค่เราอย่าไปดูถูกตัวเอง ต้องให้โอกาสตัวเอง​”  พ.ต.ท.วัชรินทร์ กล่าว

ร่วมสร้างโอกาสทางการศึกษา
กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.)
www.eef.or.th/donate/
ธนาคารกรุงไทย สาขาซอยอารีย์
เลขที่ : 172-0-30021-6
บัญชี : กสศ.มาตรา 6(6) – เงินบริจาค

The post ​​มีแต่ “ใจ” กับ “กำลัง”​ แต่ยังขาดยุทธวิธีชั้นเชิงที่จะไปถ่ายทอด first appeared on กสศ..

“เราจะพูดเสมอว่า ครูจะพยายามหาสิ่งที่จะช่วยเติมเต็มให้ได้มากที่สุด ให้เขาได้เห็นว่ามีคนใจดีมากมายที่เขาอยู่ข้างๆ เรา ช่วยสนับสนุนเรา มีหน่วยงานต่าง ๆ มีทุนต่าง ๆ พร้อมช่วยเหลือพวกเรา ครูจะทำหน้าที่ของตัวเองให้ดีที่สุดคือคอยประสานดูแลให้พวกเราได้รับความช่วยเหลือผลักดันอย่างเต็มที่”

ด้วยใจที่ตั้งมั่นจะเป็นครูตามความฝันที่วางไว้แต่เด็ก ‘ครูแอม’ อัจฉราภรณ์ หรั่งวัตร จึงขีดทางเดินชีวิตเป็นเส้นตรงสู่อาชีพครูนับแต่เข้าเรียนมหาวิทยาลัยในสาขาวิชาภาษาไทย แล้วเริ่มสอนที่โรงเรียนเขาย้อยวิทยา จ.เพชรบุรี ตั้งแต่เรียนจบ 

หากที่โรงเรียนแห่งนี้เอง ที่ทำให้ครูแอมได้เปิดโลกใบใหม่ของการเป็น ‘ครู’ เมื่อได้รับหน้าที่ดูแลน้องๆ ในกลุ่มการเรียนรู้พิเศษ ที่นับถึงปีนี้ก็เป็นเวลามากกว่า 10 ปีแล้ว ซึ่งครูแอมบอกว่า เด็ก ๆ กลุ่มนี้ได้สอนให้เธอรู้ว่านอกจากหน้าที่สอนหนังสือ งานของครูจะ ‘ต้องทำให้ลูกศิษย์ทุกคนเสมอภาคเท่าเทียมให้ได้ แม้พวกเขาจะแตกต่างกันสักเท่าไรก็ตาม’

เติบโตในครอบครัวครู จึงไม่เคยคิดถึงอาชีพอื่น

ครูแอมเล่าว่าคนในครอบครัวไม่ว่าคุณพ่อคุณแม่คุณลุงหรือคุณน้า ต่างก็รับราชการครูเกือบทั้งหมด เธอจึงซึมซับวิถีชีวิตครูจนเกิดเป็นแรงบันดาลใจ กระทั่งวันหนึ่งในวัย 9 ขวบ ครูแอมตามพ่อแม่ไปที่โรงเรียนและได้มีโอกาสสอนครั้งแรก จึงยิ่งเหมือนเป็นการจุดประกายให้แน่ใจว่า ไม่มีงานใดอีกแล้วที่อยากทำเท่าการเป็น ‘ครู’

“เราผูกพันกับอาชีพครู เวลาเห็นคุณพ่อคุณแม่สอนก็อยากทำแบบเขา จนมีครั้งหนึ่งตอนเด็ก ตามคุณแม่ไปที่โรงเรียน มีน้องอนุบาลคนหนึ่งถือสมุดดินสอเดินตรงมาหาเราแล้วบอกว่าเขาเขียน ก.ไก่ ไม่ได้ เราเลยจับมือเขาเขียนไปเรื่อยๆ จนเขาเขียนด้วยตัวเองได้ นั่นคือเหตุการณ์เล็กๆ ที่ทำให้เราประทับใจ ว่าเราทำให้เขาเขียนได้ มันบันดาลใจให้เราเชื่อมั่นว่าตัวเองน่าจะเป็นครูเหมือนพ่อกับแม่ได้ จากนั้นเราก็มุ่งมั่นมาทางนี้ คิดอย่างเดียวว่าต้องเป็นครูให้ได้ ไม่เคยนึกถึงงานอื่นเลย”

รับหน้าที่ดูแลเด็กกลุ่มการเรียนรู้พิเศษ

ปี 2550 ครูแอมรับตำแหน่งครูอัตราจ้างที่โรงเรียนเขาย้อยวิทยา สอนรายวิชาภาษาไทย เป็นช่วงเวลาที่ระบบการศึกษากำลังตื่นตัวเรื่องการ ‘เรียนร่วม’ ครูแอมจึงได้รับหน้าที่อีกตำแหน่ง คือดูแลจัดการเรียนร่วมของเด็กนักเรียนปกติ กลุ่มบกพร่องทางการเรียนรู้(LD) เด็กพิเศษ เด็กบกพร่องด้านสติปัญญา รวมถึงเด็กที่มีความพิการทางร่างกาย

“ขั้นตอนแรกของเด็กกลุ่มนี้คือเราจะช่วยให้เขาอ่านออกเขียนได้ ซึ่งมันตรงกับงานของครูภาษาไทย เราจึงได้รับหน้าที่หัวหน้างานเรียนร่วม จากนั้นก็ทำมาตลอด” ครูแอมเล่า

แผนงานที่ครูแอมวางไว้รองรับเด็กกลุ่มนี้ คือทุกคนต้องผ่านการประเมินความสามารถทางการเรียนรู้ การช่วยเหลือตัวเอง ก่อนเข้าสู่แผนการเรียนรู้เฉพาะบุคคล(IEP) จนค้นพบขีดความสามารถภายในตัวเอง แล้วจึงวางแผนพัฒนาทักษะเพื่อไปสู่เป้าหมายคือการเรียนร่วมกับเด็กนักเรียนทั่วไปอย่างเต็มตัว

ผสานความต่าง สร้างห้องเรียนร่วมที่ทุกคนสื่อสารกันผ่าน ‘ภาษาดนตรี’

กิจกรรมหนึ่งที่ครูแอมนำมาใช้ต่อยอดศักยภาพในตัวน้องๆ กลุ่มนี้ คือกิจกรรมดนตรีและศิลปะต่างๆ ขณะเดียวกันก็เป็นการสร้างห้องเรียนพิเศษที่นักเรียนทุกคนจะได้สื่อสารสิ่งที่อยู่ภายใน และทำความรู้จักกัน

“การสร้างห้องเรียนร่วมที่สมบูรณ์ เราต้องทำให้เขาเชื่อในตัวเองก่อนว่าทุกคนต่างมีศักยภาพ แม้จะแตกต่างหรือมีข้อบกพร่องไม่เหมือนกัน แต่ทุกคนมีความพิเศษในตัวเอง เราเริ่มจากค้นหาสิ่งนั้นในตัวเขาให้พบแล้วส่งเสริมต่อ

การที่โรงเรียนเขาย้อยวิทยาเป็นโรงเรียนต้นแบบการเรียนร่วม ทำให้มีนักเรียนพิการทางสายตาเข้ามาเรียนร่วมด้วยกลุ่มหนึ่ง ซึ่งหลายคนมีความสามารถด้านดนตรีติดตัวมาอยู่แล้ว เด็กกลุ่มนี้จึงเป็นแกนหลักให้เริ่มมีกิจกรรมการเล่นดนตรี ก่อนต่อยอดไปยังกิจกรรมการเล่านิทาน อ่านข่าว และงานประติมากรรมซึ่งได้อาจารย์ศิลปะมาช่วยสอนน้องๆ ทำงานปั้น

“เรามีทั้งคนที่เล่นดนตรีเป็นอยู่แล้วและเพิ่งเริ่มหัด เราพบว่าบางคนที่เขามองไม่เห็น แต่เขามีโสตประสาทที่ดีและร้องเพลงได้ดี เราก็ช่วยให้เขาได้เอาความสามารถออกมาใช้ สำคัญคือต้องช่วยให้เขาปรับตัวใช้ชีวิตอยู่กับสังคมที่มีคนทุกประเภทได้ เพราะส่วนใหญ่เขาจะเคยอยู่แต่โรงเรียนเฉพาะทางมาตลอด   

“ผลลัพธ์จริงๆ ที่เรามองว่าคือความสำเร็จ คือกิจกรรมเหล่านี้ทำให้การสื่อสารระหว่างเด็กๆ ดีขึ้น โดยมีดนตรีและศิลปะเป็นสื่อนำพา นอกจากนั้น การสร้างกำลังใจก็สำคัญ เพราะเมื่อเรามีเด็กหลายประเภทมารวมกัน เด็กบางคนนอกจากเขามีความบกพร่องทางร่างกายแล้ว ยังเป็นกลุ่มนักเรียนยากจนพิเศษด้วย ทำให้เขาประหม่าต่อการปรับตัวเข้ากับเพื่อน กับการบอกเล่าอารมณ์ความรู้สึก ความต้องการของตน การที่เขามองไม่เห็นทำให้บางทีเขาไม่รู้ว่าเพื่อนที่อยู่ด้วยกันรู้สึกหรืออยู่ในอารมณ์ไหน เขาก็จะเงียบ ไม่กล้าพูดกล้าแสดง มันทำให้การสื่อสารไม่เกิด เราก็ต้องพูดกับเขา ให้เขาแสดงมันออกมาผ่านการเล่นดนตรี และต้องเล่นร่วมกันกับเพื่อนๆ ได้

“ส่วนในความด้อยโอกาสทางฐานะของเขา เราจะพูดเสมอว่า ครูจะพยายามหาสิ่งที่จะช่วยเติมเต็มให้ได้มากที่สุด ให้เขาได้เห็นว่ามีคนใจดีมากมายที่เขาอยู่ข้าง ๆ เรา ช่วยสนับสนุนเรา มีหน่วยงานต่างๆ มีทุนต่างๆ พร้อมช่วยเหลือพวกเรา ครูจะทำหน้าที่ของตัวเองให้ดีที่สุดคือคอยประสานดูแลให้พวกเราได้รับความช่วยเหลือผลักดันอย่างเต็มที่ ขอแค่ทุกคนอย่าท้อ เพราะครูพร้อมที่จะพาทุกคนก้าวเดินต่อไปเรื่อยๆ แต่ถ้านักเรียนหยุดแล้วครูยังเดินอยู่ มันจะเกิดช่องว่าง แล้วสิ่งที่ครูทำจะไม่มีประโยชน์อะไรเลย” ครูแอมเล่าถึงวิธีการให้กำลังใจลูกศิษย์

“ให้ดวงตาของเราแทนดวงตาของเขา”

นอกจากการสื่อสารในหมู่เพื่อนนักเรียนแล้ว ครูแอมบอกว่าการทำให้น้องๆ สามารถสื่อสารอารมณ์ไปยังผู้ชมก็มีความสำคัญเช่นกัน เพราะในการแสดงดนตรี ถือเป็นช่วงเวลาหนึ่งที่เด็กๆ จะได้บอกเล่าความรู้สึกของเขาผ่านภาษากายไปสู่ผู้ฟังได้

“เราเข้าใจว่าเวลาที่เขาร้องเพลงหรือเล่นดนตรี เด็กๆ เขามีอารมรณ์ร่วมกับเพลงแต่ติดขัดที่วิธีการถ่ายทอด ความที่เขามองไม่เห็น บางครั้งจึงไม่รู้ว่าต้องแสดงออกอย่างไร เราจึงต้องเป็นเสมือนดวงตาช่วยนำทางให้เขา สื่อสารสิ่งที่เราเห็นไปให้ถึงเขา ให้เขาสามารถส่งอารมณ์ความสุข เศร้า หรือดีใจออกไปได้ผ่านท่าทาง

“เทคนิคที่ใช้บ่อยคือเราจะยืนทาบซ้อนกับเขา ข้างหน้าบ้างข้างหลังบ้าง หันหน้าไปทางเดียวกันแล้วใช้ผ้าผูกข้อมือกันไว้ เมื่อเราเคลื่อนไหว โยก หรือผายมือ เขาจะขยับตามเรา วิธีนี้ทำให้เขารู้จักการจัดร่างกาย ทำความเข้าใจกับสรีระตัวเอง รู้จักการค่อยๆ ผายมือออก เอามือกุมที่หัวใจ สื่อความรู้สึกข้างในออกมาได้ แล้วเขาจะนำไปปรับใช้ตามที่เขาถนัด คือเราต้องใช้ดวงตาของเราแทนดวงตาของเขาให้ได้มากที่สุด”

ต่างเป็นครูของกันและกัน

ครูแอมบอกถึงความรู้สึกที่ได้เป็นครูของน้องๆ กลุ่มนี้ว่า ‘เราต่างเป็นครูของกันและกัน’ เพราะตนเองก็ไม่ได้เป็นครูการศึกษาพิเศษโดยตรง ดังนั้นการสอนเด็กๆ ที่มีความบกพร่องเฉพาะทาง ด้วยหน้าที่แล้วเธอเป็นครูของพวกเขา แต่ขณะเดียวกัน ทั้งศิษย์และครูต่างก็ต้องช่วยกัน ในบางเรื่องที่ครูไม่รู้ น้องๆ ก็จะเป็นคนคอยบอก คอยสอน นั่นทำให้ห้องเรียนของครูแอม ทุกคนต้องเดินไปพร้อมกันเสมอ

“สิ่งที่เราเชื่อคือถ้าส่งเสริมเขาถูกจุด ทุกคนจะมีทางไป มีที่ที่พร้อมรองรับพวกเขา เขามีสิ่งที่พิเศษในตัวเองรอแค่โอกาสได้แสดงออกมา เราก็จะพยายามหาเวทีให้ ทุกอย่างทั้งดนตรี งานปั้น อ่านข่าว เล่านิทาน มีเวทีไหนเด็ก ๆ เข้าร่วมได้เราสนับสนุนหมด เพราะเป้าหมายปลายทางของเราคือทำให้เขาภูมิใจในตัวเอง อยู่ร่วมกับคนอื่นได้อย่างภาคภูมิ ให้เขารู้ว่าแม้จะมีบางสิ่งที่ต่างจากคนอื่นแต่เขาอยู่ร่วมกับทุกคนได้ เรื่องนี้เราเป็นครูต้องมั่นใจก่อน แล้วเมื่อไหร่ที่เรามั่นใจแล้ว เขาจะมั่นใจไปกับเราด้วย” ครูแอมกล่าว

ร่วมสร้างโอกาสไปกับ
กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.)
www.eef.or.th/donate/
ธนาคารกรุงไทย สาขาซอยอารีย์
เลขที่ : 172-0-30021-6
บัญชี : กสศ.มาตรา 6(6) – เงินบริจาค

The post ‘ครู’ ผู้เป็นดวงตาของลูกศิษย์ first appeared on กสศ..

“การสื่อสารทำให้เรารู้ปัญหาหรือสิ่งที่ซ่อนอยู่ลึกๆ ในใจเขา เราจึงช่วยเขาได้ตรงจุด บางคนอาจแค่บ่นเรื่องการเรียน แต่เราสังเกตได้ว่าเขาท้อ กังวลว่าจะเรียนไม่ไหว ตรงนี้เราก็ต้องเข้าไปใกล้ชิดเขาให้มากขึ้น ให้กำลังใจเขา”

ตำแหน่ง ‘ครูที่ปรึกษา’ สำหรับครูบางท่าน อาจหมายถึงการให้ความเห็นหรือช่วยแก้ปัญหายามที่ศิษย์มีเรื่องเดือดร้อนเร่งด่วนหาทางออกไม่ได้ เพื่อจัดการให้อุปสรรคผ่านพ้น จนศิษย์สามารถกลับมาตั้งสมาธิกับการเรียนได้อีกครั้ง

แต่ที่วิทยาลัยชุมชนสตูล มีครูท่านหนึ่งที่แสดงให้เห็นว่าการเป็นครูที่ปรึกษา คือการเอาใจใส่ดูแลเด็กที่ ‘รอบด้าน’ ทั้งเรื่องเรียน การงาน การเงิน การเสริมทักษะต่างๆ ไปจนกระทั่งเรื่องสำคัญในวัยเรียนอย่าง ‘ความรัก’ ซึ่งจะช่วยให้ครูสามารถมองเห็นปัญหาของศิษย์ตั้งแต่ช่วงเริ่มต้น ทั้งยังช่วยคลี่คลายเปลี่ยนร้ายให้กลายเป็นดีได้ทันการณ์

‘ต้องรู้จักทุกคนให้ลึกซึ้ง ถึงจะช่วยเขาได้’

อาจารย์เกษร ปะลาวัน รองผู้อำนวยการวิทยาลัยชุมชนสตูล ผู้รับผิดชอบโครงการและครูที่ปรึกษาของนักศึกษา ‘ทุนนวัตกรรมสายอาชีพชั้นสูง’ เท้าความถึงช่วงเริ่มต้นในการดูแลน้องๆ ว่า ที่วิทยาลัยมีนโยบายให้มีครูพ่อครูแม่ 1 คน ต่อนักศึกษา 3-5 คน ดูแลน้องๆ ในเชิงลึก ส่วนตนในฐานะครูที่ปรึกษาจะคอยดูแลภาพรวมในทุกเรื่อง

“ย้อนไปตอนแรกเข้า พวกเราคณะครูตั้งใจกันว่าจะดูแลเขาบนพื้นฐานของความไว้ใจเหมือนครอบครัว ส่วนหนึ่งเรารู้ว่าการเป็นเด็กทุน ฯ ต่างคนเขาจะมีความขาดบางสิ่งบางอย่าง ซึ่งเราต้องช่วยเติมเต็ม ช่วยให้กำลังใจ แต่ก็มาคิดว่า ถ้าเราไม่รู้จักเขาให้มากขึ้น การเติมเต็มส่วนที่เขาขาดก็คงไม่สามารถทำได้”

จึงเป็นที่มาของความร่วมมือกับอาจารย์ผู้สอนวิชาภาษาไทย สร้างโจทย์ให้น้องๆ เขียนเรียงความบ่งบอกตัวตนและความรู้สึกแรกของการเข้ามาเรียน ตลอดจนความกังวลและปัญหาในใจต่างๆ 

“ด้วยวิธีนี้ทำให้เรารู้จักและเข้าใจเขาได้เร็วและลึกซึ้งขึ้น จากนั้นเราถึงสามารถเข้าถึงใจเขา สร้างแรงบันดาลใจ ให้ความช่วยเหลือ หรือเสริมในสิ่งที่เหมาะสมกับเขาได้จริงๆ” อ.เกษร เล่า

จากนั้น อาจารย์ได้นำวิธีการนี้มาต่อยอดโดยให้น้องๆ เขียนบันทึกประจำวันบอกเล่าเรื่องราวที่ผ่านพบ แล้วนำมาให้ครูเซ็นชื่อกำกับ ด้วยวิธีการนี้ ลูกศิษย์จึงสามารถส่งสารบางอย่างถึงครู จนนำไปสู่การรับฟังและแก้ปัญหาก่อนที่จะเกิดขึ้นได้

“เราให้เขาเขียนบันทึกถึงเรื่องราวอะไรก็ได้ที่ผ่านเข้ามาในชีวิตแต่ละวัน ทั้งสิ่งดีสิ่งไม่ดี สิ่งที่คับข้องหมองใจอยากระบายออก โดยเราบอกว่าถ้าเขาไม่อนุญาตครูจะไม่เปิดอ่าน แต่กลายเป็นว่าหลายคนเขาจะส่งโน้ตน้อยๆ มาว่าอยากให้เราอ่าน บางคนก็แค่ดีใจที่มีคนคอยรับฟังเขา ช่วยให้เขาสบายใจขึ้น หรือบางคนที่มีปัญหาไม่กล้าปรึกษาใครเขาก็ใช้ช่องทางนี้ส่งข้อความมาถึงเรา ให้ช่วยเป็นที่ปรึกษา หรือช่วยหาทางออกให้เขาได้แต่เนิ่นๆ ก่อนที่จะลุกลามกลายเป็นปัญหาใหญ่

“ที่สำคัญคือการสื่อสารทำให้เรารู้ปัญหาหรือสิ่งที่ซ่อนอยู่ลึกๆ ในใจเขา โดยแม้เป็นเรื่องที่คนอื่นอาจเห็นว่าไม่สำคัญ เราก็ไม่อาจมองข้ามไปได้ เช่นบางคนอาจแค่บ่นเรื่องการเรียน แต่เราสังเกตได้ว่าเขาท้อ กังวลว่าจะเรียนไม่ไหว ตรงนี้เราก็ต้องเข้าไปใกล้ชิดเขาให้มากขึ้น ให้กำลังใจ ส่งเสริมให้เขาหาตัวเองให้พบแล้วพัฒนาตรงนั้น หรือบางคนเรียนในห้องไม่ค่อยเก่งแต่เราเห็นว่าเวลาไปทำงานไปฝึกงานเขาแสดงศักยภาพว่าทำได้ดี เราก็ส่งเสริมให้ทำได้ดียิ่งขึ้น ขณะเดียวกันก็ค่อยๆ แก้ไขส่วนที่บกพร่องไปด้วย เพราะอย่างนี้เราถึงต้องรู้จักทุกคนให้ลึกซึ้ง ถึงจะช่วยเขาได้”

บางครั้งแค่กำลังใจก็ผลักดันให้ข้ามขีดจำกัดได้

อาจารย์เกษรอธิบายต่อไปว่า ด้วยวัยของลูกศิษย์ที่กำลังเผชิญความเปลี่ยนแปลงหลากหลาย บางคนอาจยังมองไม่เห็นเส้นทางที่ต้องการมุ่งไป หรือยังไม่พบศักยภาพที่ซ่อนในตัวเอง ดังนั้นการพยายามชี้ให้เห็นว่าเมื่อเรียนจบแล้วเขาจะสามารถไปได้ถึงไหน หรือย้ำเตือนให้เขาเห็นความสำคัญของทุนที่ได้รับ นับเป็นกำลังใจที่ดีในการข้ามผ่านอุปสรรค

“เราจะคุยกับเขาในบรรยากาศแบบครอบครัว เหมือนแม่คุยกับลูก ไต่ถามเรื่องราวทั่วไปให้ผ่อนคลาย แล้วสร้างภาพให้เห็นว่าถ้าเรียนจบเขาจะทำอะไรได้มากกว่าตอนนี้บ้าง โดยเฉพาะการเตือนให้รู้ว่าสถานะนักศึกษาทุนที่เขาเป็นอยู่ไม่ใช่เรื่องง่ายที่จะได้มา แต่ที่เขาถูกเลือกเพราะมีคนเห็นศักยภาพ การจะล้มเลิกไม่ใช่เรื่องยาก แต่ถ้าเรามีโอกาสแล้วต้องลองสู้เพื่อข้ามมันไปให้ได้ แล้วเราจะเห็นสิ่งที่ยังซ่อนอยู่ในตัวเราได้มากขึ้น จากนั้นสิ่งไหนที่เราจะช่วยเหลือเขาได้ เราจะยื่นมือเข้าไปทันที”

พัฒนาการของลูกศิษย์ คือที่สุดของความภูมิใจ

การอยู่ร่วมกันเป็นครอบครัวใหญ่ ในเวลา 1 ปีที่ผ่านมา อ.เกษร บอกว่า การดูแลเป็นที่ปรึกษาให้ลูกศิษย์รายคน ทำให้เกิดความผูกพันประหนึ่งว่าพวกเขาคือลูกๆ หลานๆ ที่พร้อมดีใจเสียใจกับเรื่องราวต่างๆ ไปด้วยกัน แต่ที่สำคัญที่สุดคือความภาคภูมิใจที่เห็นว่าลูกศิษย์ทุกคนมีพัฒนาการที่ดีขึ้น

“เรามองว่าไม่ใช่เรื่องของหน้าที่ครูที่ปรึกษาแล้ว เพราะความที่รู้จักใกล้ชิดกันทำให้เราต้องช่วยดูแลเขารอบด้าน บางคนเรียนไม่ทันเพื่อนเราต้องไปคุยกับอาจารย์ประจำวิชา ซึ่งเขาก็ยินดีสอนเสริมให้จนเด็กเข้าใจมากขึ้น บางคนมีปัญหาเรื่องเงินเราก็ต้องช่วยวางแผนบริหารจัดการ คนที่อยากมีรายได้เสริมเราก็เป็นสื่อกลางให้เขาได้งานจากร้านค้า สถานประกอบการ หรือผู้นำชุมชน ซี่งนอกจากเรื่องค่าตอบแทนแล้ว เรามองว่าจะเป็นประสบการณ์ที่ช่วยเปิดโลกทัศน์ของเขาด้วย

“หรือเรื่องที่ค่อนข้างเป็นส่วนตัวอย่างปัญหาวัยรุ่นเราก็ดูเขาอยู่ห่าง ๆ เห็นเขามีแฟนก็บอกว่ามีได้เราไม่ห้าม แต่จะสอนให้เขารู้ตัวเองว่าได้แค่ไหน โฟกัสต้องอยู่ที่เรื่องเรียนเป็นหลัก เราเข้าใจว่าวัยของเขาการมีแฟนเป็นเรื่องธรรมดา แต่ต้องรู้ระดับ ดูแลตัวเองให้ได้”

ท้ายสุด ครูแม่ของน้องๆ ทุนนวัตกรรมสายอาชีพชั้นสูง วชช. สตูล บอกว่าสิ่งที่ทุ่มเททำลงไปในเวลา 1 ปีที่ผ่านมา แม้จะต้องเหนื่อยบ้าง แต่ผลที่ออกมานับว่าเป็นความภาคภูมิใจ เมื่อได้เห็นว่าน้องๆ เติบโตและดูแลตัวเองได้ดีขึ้น ซึ่งนั่นคือความสุขที่สุดแล้วของคนเป็นครู

ร่วมสร้างโอกาสทางการศึกษา
กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.)
www.eef.or.th/donate/
ธนาคารกรุงไทย สาขาซอยอารีย์
เลขที่ : 172-0-30021-6
บัญชี : กสศ.มาตรา 6(6) – เงินบริจาค

The post ‘ครูแม่’ ผู้ดูแลน้องๆ รอบด้านทั้งเรียน งาน การเงิน และทักษะชีวิต first appeared on กสศ..

“เราพยายามเปิดโลกให้เขาเห็นว่ามีทางเลือกของชีวิตมากมาย มีงาน มีอาชีพที่จะช่วยให้เขาเปลี่ยนแปลงสถานะความเป็นอยู่ได้ ซึ่งการเรียนคือโอกาสเดียวที่จะทำให้เขาได้ออกไปข้างนอก”

อุปสรรคหนึ่งของการพัฒนาการศึกษาในพื้นที่ห่างไกลคือ ‘แรงจูงใจทางการศึกษา’ โดยเฉพาะในชุมชนเล็ก ๆ โดดเดี่ยวบนเขาสูงใกล้ตะเข็บชายแดนซึ่งยากต่อการเข้าถึง เด็ก ๆ ต้องเติบโตขึ้นผ่านการรับรู้เพียงอาชีพไม่กี่อย่างในชุมชน แทบมองไม่เห็นว่าปลายทางของการศึกษาอยู่ตรงไหน

เช่นที่ ‘โรงเรียนตำรวจตระเวนชายแดนบ้านโป่งลึก’ ต.ห้วยแม่เพรียง อ.แก่งกระจาน จ.เพชรบุรี อันเป็นโรงเรียนแห่งเดียวของชุมชนชาวปกาเกอะญอ บนยอดเขาซึ่งห่างจากที่ทำการอุทยานแห่งชาติแก่งกระจานราว 30 กิโลเมตร หากการจะเข้าไปถึงจำต้องไต่ขึ้นไปบนเส้นทางขรุขระ ลัดเลาะผ่านโค้งคด ลาดชัน ข้ามห้วยธารที่กีดขวาง การเข้าออกหมู่บ้านจึงมีเพียงเหตุจำเป็นเท่านั้น

“เด็ก ๆ ที่นี่เรียนรู้ไว แต่ปัญหาสำคัญคือเขาไม่รู้ว่าจะเรียนไปทำไม ในเมื่อยังไงก็ต้องไปทำไร่ หรือทำงานรับจ้างเท่าที่มีเหมือนคนรุ่นพ่อแม่เขา” ‘ครูจอย’ บัญชา คำม่วง บอกถึงทัศนคติของเด็ก ๆ ผ่านประสบการณ์ 9 ปีเต็มของการเป็นครูที่โรงเรียน ตชด. บ้านโป่งลึก

แต่นั่นคือเรื่องราวที่เป็นเพียง ‘อดีต’ เพราะด้วยความมุ่งมั่นทุ่มเทของครูทุกคนที่โรงเรียน ซึ่งมองเห็นปัญหาและช่วยกันพยายามปลูกฝังทัศนคติที่ดีในการเรียนหนังสือให้เด็ก ๆ

ทำให้วันนี้ เด็ก ๆ จาก รร. ตชด. บ้านโป่งลึก รุ่นแรก ๆ ที่ผ่านการดูแลของครูกลุ่มนี้ ส่วนหนึ่งจบการศึกษาระดับมหาวิทยาลัย มีอาชีพที่แตกต่างจากคนรุ่นพ่อแม่ สามารถเลี้ยงดูตัวเองและครอบครัวได้ ขณะที่น้อง ๆ รุ่นต่อมา ก็พร้อมเจริญรอยตามพี่ ๆ ในการออกไปเรียนต่อในระดับชั้นที่สูงขึ้น และมองเห็นแล้วว่า ‘การเรียน’ จะพาชีวิตพวกเขาไปในทิศทางใด

เปิดโลกกว้างด้วยแรงบันดาลใจจาก ‘ไอดอล’

ครูจอยชี้ให้เห็นว่า การเปิดโลกภายนอกผ่านเรื่องเล่าจากประสบการณ์ของครูและสื่อต่าง ๆ เป็นเสมือนประตูบานใหญ่ที่เด็ก ๆ จะบันทึกไว้เป็นภาพบันดาลใจ โดยเฉพาะจากบุคคลต้นแบบที่เด็ก ๆ ชื่นชม จนเกิดแรงขับให้อยากประสบความสำเร็จเช่นเดียวกับไอดอลของเขา

“เราพยายามเปิดโลกให้เขาเห็นว่ามีทางเลือกของชีวิตมากมาย มีงาน มีอาชีพที่จะช่วยให้เขาเปลี่ยนแปลงสถานะความเป็นอยู่ได้ ซึ่งการเรียนคือโอกาสเดียวที่จะทำให้เขาได้ออกไปข้างนอก แต่ก่อนอื่น เราต้องค้นให้พบว่าเขามีศักยภาพหรือถนัดอะไร แล้วผลักดันไปในทิศทางนั้น คนไหนที่เรียนดี พอเขาบอกว่าอยากทำอาชีพอะไร เราก็หาข้อมูลมาแนะนำส่งเสริมว่าเขาต้องไปทางไหน หาบุคคลต้นแบบในสายอาชีพที่เขาสนใจมาแนะนำ หรือบางคนเก่งเรื่องกีฬาเราก็จะหาข้อมูลเรื่องกีฬาที่เขาชอบมาคุยด้วย อย่างไม่เคยดูบอลเราก็ต้องดู เพื่อจะได้คุยกับเขาให้รู้เรื่อง”

“จากนั้นเราต้องสร้างโอกาสให้เขาได้เพิ่มทางเลือกให้ตัวเอง มีเคสตัวอย่างที่เด็กอยากเป็นหมอ จบ ป.6 เราก็หาทางให้เขาได้ออกจากหมู่บ้านไปเรียนต่อ ปัญหาสำคัญคือทางบ้านเขาอยากเก็บเด็กไว้คอยดูแลพ่อแม่ ดูแลบ้าน เราก็เข้าไปคุย เสนอกับครอบครัวว่าจะเอาข้าวสารไปให้เขาทุกสัปดาห์ หมดเมื่อไหร่ก็มาเอาไปเพิ่ม ขอแค่ให้เด็กได้เรียนต่อ จนพ่อแม่เขายอม ตอนนี้เด็กจึงมีโอกาสได้รับการอุปถัมภ์ด้านการเรียนจากหมอท่านหนึ่ง ซึ่งเขาก็พร้อมสนับสนุนจนสุดทางตามที่เด็กจะไปไหว ส่วนพวกที่มีความสามารถทางกีฬา เราก็จะใช้เครือข่ายเพื่อนครูหรืออาจารย์ที่รู้จักกันให้ช่วยรับเด็กไปดูแลต่อในที่ที่เหมาะสมกับเขา

ไม่ใช่แค่ช่วยเด็ก แต่ชาวบ้านต้องมีรายได้ ต้องมีงานทำ

ครูจอยเล่าต่อว่าสำหรับคนเป็นครู ต้องพร้อมเสมอที่จะรอรับเด็กในวันที่เขากลับมา เมื่อบางคนอาจไปไม่ถึงจุดที่คิดไว้ หรือเรียนไม่ไหว

“การที่เด็กจากบนเขาต้องเข้าไปเรียนในเมืองไม่ใช่เรื่องง่าย เราจะต้องให้กำลังใจเขา ช่วยให้เขาปรับตัวกับสภาพแวดล้อมใหม่ให้ได้มากที่สุด แต่มันก็มีบ้างที่เขาอาจไปไม่ไหว ต้องกลับมา ตรงนั้นเราจะช่วยหาทางเลือกอื่นที่เหมาะสมให้เขา”

และไม่ใช่แค่เด็ก ๆ แต่ครูจอยบอกว่า ครูโรงเรียน ตชด. บ้านโป่งลึกทุกคน ล้วนคือส่วนหนึ่งของการพัฒนาชุมชน โดยเฉพาะการช่วยเหลือชาวบ้านในการหางาน สร้างรายได้ เพราะหน้าที่ของครูโรงเรียน ตชด. นั้นหมายถึง เราต้องสามารถ ‘เป็นทุกสิ่งเท่าที่เป็นได้’ 

“การที่เราเลือกแล้วว่าจะมาทำงานในพื้นที่นี้ เรารู้แต่แรกว่าการเป็นครูไม่ใช่แค่สอนหนังสือหรือดูแลเด็ก ๆ ความที่เราเองก็เป็นคนในพื้นที่ ทำให้รู้จักสภาพแวดล้อมและเห็นปัญหาในท้องถิ่นเป็นอย่างดี เรารู้ว่าเด็ก ๆ และชาวบ้านเขาขาดเหลืออะไร

“ครูของเราต้องเตรียมพร้อมในทุกวัน ถ้ามีเด็กหรือชาวบ้านป่วยหนักเราก็พาลงไปโรงพยาบาล ในที่ห่างไกลเดินทางลำบากอย่างนี้ เราต้องทำกันได้ทุกเรื่อง ชาวบ้านมีปัญหาอะไรเขาจะเข้ามาหาเราก่อน จะดึกดื่นแค่ไหนเราก็ต้องขับรถพาเขาไป ครู รร.ตชด. เย็บแผลทำแผลกันได้หมด ทุกคนต้องเป็น    

“แต่สำคัญที่สุดคือเราต้องช่วยให้เขามีรายได้ มีงานทำ แก่งกระจานเป็นสถานที่ท่องเที่ยว เราพอรู้จักคนก็ช่วยประสานให้เขาได้ทำงานตามรีสอร์ทบ้าง หรืองานในสวนในไร่ บางคนมีผลผลิตเกษตร กล้วย มะเขือ หรือทุเรียน เราก็ช่วยให้เขามีช่องทางขาย ส่วนหนึ่งทางโรงเรียนก็รับซื้อเพื่อนำมาเป็นอาหารกลางวันของเด็ก ๆ ทุกวันอยู่แล้ว 

“ใครอยากทำงานเราต้องหาให้เขาได้ทำ ตรงนี้พอเราช่วยให้ผู้ปกครองมีรายได้ เด็กก็สุขภาพจิตดีขึ้น มาเรียนอย่างมีความสุข ผลการเรียนเขาก็ดีขึ้นด้วย” ครูจอยกล่าวทิ้งท้าย

เรื่องราวของครูคนหนึ่ง ซึ่งฉายภาพให้เห็นชีวิตของครู รร.ตชด. อีกนับพันคน ที่ยอมสละละทิ้งความสะดวกสบายส่วนตัว เพื่อสร้างอนาคตทางการศึกษาให้กับเด็ก ๆ และเป็นพลังในการพัฒนาชุมชนในพื้นที่ห่างไกล ซึ่งครูจอยย้ำว่า การเป็นครู รร.ตชด. จะท้อไม่ได้ “เพราะงานเกี่ยวกับเด็ก ๆ และชาวบ้านนั้นไม่มีวันหยุด สิ่งที่ทำได้จึงเป็นการเตรียมพร้อมทำสถานการณ์เฉพาะหน้าให้ดีที่สุด ในทุก ๆ วัน”

ร่วมสร้างโอกาสไปกับ
กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.)
www.eef.or.th/donate/
ธนาคารกรุงไทย สาขาซอยอารีย์
เลขที่ : 172-0-30021-6
บัญชี : กสศ.มาตรา 6(6) – เงินบริจาค

The post ครู รร.ตชด. ต้อง ‘เป็นทุกสิ่งที่เป็นได้’ first appeared on กสศ..

ครูหมี ทุ่มเทดูแลเด็กไกลบ้าน
สอนการปรับตัว​ในรั้ววิทยาลัย

ชีวิตในรั้ววิทยาลัยไม่ได้มีแค่การเรียนการสอนในเชิงเนื้อหาวิชาการเท่านั้น แต่ยังรวมไปถึงเรื่องการใช้ชีวิตในช่วงหัวเลี้ยวหัวต่อที่จะก้าวผ่านจาก  “วัยเรียน” ไปสู่  “วัยทำงาน”  จำเป็นต้องเสริมทักษะเตรียมพร้อมรองรับการเปลี่ยนแปลงที่กำลังจะเกิดขึ้น และเป็นเรื่องที่ครูบาอาจารย์ต้องลงไปดูแลอย่างใกล้ชิด

คล้ายกับ “ครูหมี” พันธ์ศักดิ์ แสนอินต๊ะ ครูพี่เลี้ยงนักเรียนทุนนวัตกรรมสายอาชีพชั้นสูง วิทยาลัยการอาชีพศรีสำโรง จ.สุโขทัย  ที่ต้องเข้าไปคอยดูแลสอดส่องเอาใจใส่นักศึกษาเริ่มตั้งแต่การใช้เงิน เพราะเด็กทุนทั้งหมดเป็นเด็กที่มาจากครอบครัวฐานะยากลำบาก จากคนที่ไม่มีเมื่อเขามีเงินเราก็ต้องไปสอนวิธีใช้ วิธีบริหาร วิธีเก็บไม่ใช่ได้มาแล้วใช้หมดเลย

งัด “ไม้แข็ง” สอนวินัยการใช้เงิน

ส่วนเด็กที่มีแนวโน้มว่าจะมีปัญหา ครูจะเข้าไปช่วยดูแนะนำการใช้เงินว่าที่มาของทุนเป็นอย่างนี้ วัตถุประสงค์การใช้เงินเป็นอย่างนี้ ถ้ายังมีปัญหาก็ใช้ “ไม้แข็ง”ให้เด็กมาเบิกกับทางวิทยาลัยเป็นสัปดาห์ สัปดาห์ละ 700- 1,000 บาท ขึ้นกับสาขาวิชาที่เรียน เช่น เรียนด้านอาหารต้องซื้อวัตถุดิบด้วยก็อาจต้องใช้เงินมากหน่อยหรือช่วงไหนมีกิจกรรมพิเศษก็จะเบิกได้เพิ่มขึ้นได้บางส่วน

“แรกๆ เด็กก็ไม่ค่อยกล้าพูด เราต้องใช้กระบวนการจิตปัญญา เข้าไปเปิดใจกับเขาว่ามีปัญหาอะไรบ้าง หลังรับทุนไปแล้วเป็นยังไง เด็กบางกลุ่มใช้เงินไม่เป็นจากไม่เคยมีเงินพอมีเงินอยากได้อะไรก็ซื้อไปหมด เราก็ต้องเข้าไปควบคุมการใช้เงินของเขา เพื่อให้เขามีเงินใช้เพียงพอไปจนกว่าจะจบการศึกษา”

สุ่มตรวจหอพักสกัดเด็กออกนอกลู่นอกทาง

ทั้งนี้ จะมีนักเรียนบางส่วนที่มาจากพื้นที่จังหวัดอื่น ต้องเดินทางต่างบ้านต่างถิ่นมาไกล มาอยู่หอในบริเวณวิทยาลัย พอช่วงเวลาหลัง 4 โมงเย็นก็ต้องกลับไปอยู่หอไม่มีใครดูแล เวลาเขาไปอยู่กับเพื่อนรุ่นราวคราวเดียวกันเราก็ไม่รู้ว่าจะมีการชักชวนกันไปทำอะไรนอกลู่นอกทางกันบ้างหรือไม่ ตรงนี้เป็นหน้าที่ที่ครูต้องเข้าไปสอดส่องดูแล 

ครูหมี เล่าให้ฟังว่า ทางวิทยาลัยได้วางหลักเกณฑ์ลงไปสุ่มตรวจหอพักเทอมละ 3-4 ครั้ง แต่ไม่บอกว่าจะไปวันไหนเวลาไหน หรือบางครั้งเราได้รับเรื่องจากเพื่อนนักเรียน คนในชุมชน เครือข่ายในพื้นที่เขาแจ้งเข้ามาเราก็จะลงไปตรวจดู เพื่อให้สามารถแก้ไขปัญหาได้อย่างท่านท่วงที 

ที่ผ่านมาเราเข้าไปช่วยแก้ปัญหาเด็กๆ ที่มีเรื่องทั้งการเรียนตกต่ำ การใช้เงินเกินตัว  ไปจนถึงแอบหนีเที่ยว ทางวิทยาลัยได้ใช้วิธีเรียกผู้ปกครองมาทำทัณฑ์บน ริบสมุดบัญชีให้มาเบิกเงินใช้แต่ละเดือนที่วิทยาลัยโดยมีผู้ปกครองเซ็นยินยอม นอกจากนี้ก็ยังพาเด็กไปทำกิจกรรมบำเพ็ญประโยชน์ ล้างห้องน้ำ ทำทุกอย่างเพื่อเปลี่ยนพฤติกรรมซึ่งสุดท้ายเด็กก็ดีขึ้น

ลงพื้นที่เยี่ยมบ้านแลกเปลี่ยนข้อมูลผู้ปกครอง

อีกด้านหนึ่งทางวิทยาลัย​ได้จัดโครงการลงไปเยี่ยมบ้านเด็กจริง ๆ คือ จัดกลุ่มครูกลุ่มละ 3 คน ลงไปหาผู้ปกครองของเด็กแต่ละคนในแต่ละเดือน 4 ครั้ง รวมแล้วเด็กหนึ่งคน จะมีครู 4 กลุ่มที่ลงไปเยี่ยมบ้านเด็ก โดยจะไปกันทุกบ้าน บางบ้านอยู่ อ.พบพระ จ.ตาก ห่างจากวิทยาลัย 300 กม. บางบ้านอยู่ อ.เวียงสา จ.น่าน 200 กม. หรือ พิจิตร 100 กม. ทั้งครูทั้งเจ้าหน้าที่ก็จะไปกันหมด

การได้ไปพบกับผู้ปกครองเป็นทั้งการไปถามสารทุกข์สุขดิบ รวมทั้งได้สอบถามว่ามีปัญหาอะไรหรือไม่ ​ที่สำคัญทำให้เกิดการพูดคุยแลกเปลี่ยนข้อมูลกันอย่างใกล้ชิดระหว่างผู้ปกครองและทางวิทยาลัย และครูก็จะนำข้อมูลที่ได้มาอภิปรายกันในกลุ่ม เพื่อเวลาขึ้นปี 2 จะได้ปรับแนวทางดูแลเด็กให้ดีขึ้น

โอกาสได้ทำบุญให้เขาได้รับการศึกษาเท่าเทียมคนอื่น

ส่วนที่วิทยาลัยเองก็จะมีครูกระบวนกร หรือ ครู FA  โดยครู FA จะทำหน้าที่เป็นพี่เลี้ยงให้เด็ก ทุกเช้าเด็กต้องไปหาครู FA เพื่อพูดคุยเรื่องการเรียน การใช้ชีวิต ซึ่งครู  FA จะเลือกจากครูที่ไม่ใช่อยู่ในสาขาวิชาที่เด็กเรียน เพื่อให้เด็กได้รู้จักคนเยอะขึ้น กล้าพูดมากขึ้น  ซึ่งครู FA ก็จะคอยดูแลให้คำปรึกษา ทั้งการเรียน การใช้เงิน การทำกิจกรรม  

“ผมมองว่าตรงนี้เป็นการทำบุญที่เป็นโอกาสของครูคนหนึ่งที่จะได้ทำ จากที่เราไปดูบ้านเขาแล้วเขาแทบจะไม่ได้เรียนต่อ เพราะแค่ อาหารการกินก็เกือบจะไม่มีกิน เรามีโอกาสช่วยเขา พยุงเขา ให้ได้รับการศึกษาเท่าเทียมกันคนอื่นก็เป็นการทำบุญอย่างหนึ่งที่ไม่ต้องไปเข้าวัด แค่ดูแลเขาให้ดีจนจบการศึกษาตรงนี้ก็เป็นบุญกุศลอย่างแท้จริง”

การเห็นเด็กพัฒนา​คือ ​”แรงใจ” ให้ครู​

ครูหมี อธิบายว่า เราไม่ได้หวังว่าเขาจะต้องมาตอบแทนอะไร แค่ทำให้เขาได้มีอนาคตที่ดีแค่นี้ก็เป็นความภูมิใจ ที่ทำให้เด็กคนหนึ่งที่ยากลำบากได้มีการศึกษาที่ดี นำความรู้เอาไปประกอบอาชีพ เลี้ยงดูคนในบ้าน พัฒนาชุมชนให้ดียิ่งขึ้น ช่วยเขาไม่ต้องไปเร่ร่อนเป็นแรงานค่าแรงต่ำ ​ได้โอกาสที่ดี 

อย่างไรก็ตาม การดูแลเด็กก็เหมือนกับการปลูกต้นไม้ต้นหนึ่ง ตั้งแต่แรกจากต้นไม้ต้นเล็กพอผ่านไปหนึ่งปี ต้นไม้โตแตกกิ่งก้าน โตใหญ่ เด็กมีภูมิคุ้มกันมากขึ้น มีทัศนคติ มองโลกเป็นบวกมากขึ้น แค่เราได้เห็นเด็กพัฒนาก็เป็นแรงใจให้กับครูที่เข้าร่วมกับ กสศ. มีกำลังใจมากขึ้น อย่างน้อยเราก็เป็นครูที่ช่วยสร้างสรรค์เด็กให้มีคุณภาพเป็นอนาคต คนดีของสังคมได้

The post การได้เห็นเด็กพัฒนาคือ “แรงใจ” ให้ครู first appeared on กสศ..

ยืนหยัดต่อลมหายใจ จาก รร.ที่เกือบถูกยุบ
สู่วันที่คะแนน O-NETสูงติดอันดับประเทศ

ภารกิจครั้งสำคัญในชีวิตของ ครูวิมล ช่วยรักษา คือการได้มารับตำแหน่งผอ.ที่โรงเรียนโคกล่ามผดุงวิทย์ ต.ดงลิง อ.กมลาไสย จ.กาฬสินธุ์  ในปี 2560  ท่ามกลางบรรยากาศที่ นักเรียนเริ่มถูกย้ายให้ไปเรียนโรงเรียนอื่น เพราะโรงเรียนโคกล่ามผดุงวิทย์เข้าข่ายเป็นโรงเรียนขนาดเล็กที่จะต้องถูกยุบ

“ตอนนั้นมีนโยบายว่า โรงเรียนที่มีนักเรียนต่ำกว่า 40 คนให้ไปเรียนกับโรงเรียนอื่น เรามีนักเรียน 32 คน มีครูแค่ 1 คนเท่านั้น และก่อนหน้านี้มีการทดลองให้เด็กในโรงเรียนไปเรียนในโรงเรียนที่อยู่ห่างไป 3 กิโลเมตร ผู้ปกครอง และนักเรียนไม่เห็นด้วยกันมาก เพราะเดินทางยากลำบาก และมีต้นทุนการส่งบุตรหลานที่สูงขึ้น”

สิ่งที่น่ากังวลคือหากโรงเรียนถูกยุบและนักเรียนต้องเดินทางยากลำบากไปเรียนไกลบ้าน อาจทำให้เขาหลุดออกจากระบบการศึกษาไปอย่างน่าเสียดาย และกลายเป็นความสูญเสียที่ไม่อาจประเมินค่าได้

ผนึกกำลังชุมชน จัดผ่าป่าการศึกษาปกป้องโรงเรียน

ครูวิมล จึงไปปรึกษากับเขตการศึกษาเพื่อขอให้ทบทวนการยุบโรงเรียนแห่งนี้ โดยมีข้อแม้ว่าเขาจะพัฒนาโรงเรียนโคกล่ามผดุงวิทย์ จากทรัพยากรที่มีอยู่ให้มีมาตรฐาน และผลิตนักเรียนที่มีคุณภาพ

“ผมบอกกับเขตการศึกษาไปว่า ผมขอโอกาส ผมไม่เห็นด้วยที่จะยุบโรงเรียนแห่งนี้  โรงเรียนมีทรัพยากรทุกอย่างอาคารสถานที่ นักเรียน งบประมาณได้น้อยมาก็ไม่เป็นไร เราก็พยายามหาทางสนับสนุนของเราเอง เพราะโรงเรียนเรามีปัจจัยภายนอก คือ ชุมชนที่เข้มแข็ง ปัจจัยภายใน นโยบายต่าง ๆ เราก็จะทำอย่างเต็มที่ เลยแจ้งเขาไปว่าขอเราสู้ ขอเราลองก่อน ถ้าไม่ได้ค่อยว่ากัน”

หลังจาก “ครูวิมล” กลับมา ได้ลงพื้นที่ไปคุยกับชุมชนทันที เพื่ออธิบายสถานการณ์ให้กับชุมชนและผู้ปกครองได้รับฟัง ซึ่งได้รับการสนับสนุนเป็นอย่างดี จนนำไปสู่การผนึกกำลังร่วมกันของชุมชน  คณะกรรมการสถานศึกษา และผู้ปกครอง ร่วมกันจัดผ้าป่าการศึกษาขึ้น เพื่อนำเงินไปพัฒนาการเรียนการสอนในโรงเรียน โดยเงินที่ได้มีจำนวนกว่า 5 แสนบาท ซึ่งงบประมาณก้อนแรกถูกนำไปใช้ในการจ้างครูเพิ่มขึ้น โดยเน้นไปที่ครู ซึ่งเป็นเด็กจบใหม่ “ไฟแรง”

ต้องทำให้เด็กอยากเรียน ก่อนพัฒนาคุณภาพ

สำหรับกลยุทธ์การพลิกฟื้นต่อลมหายใจโรงเรียนแห่งนี้นั้น  สิ่งแรกที่ทำก็คือสร้างเด็กให้อยู่ในวินัย ให้เด็กอยากมาโรงเรียน อยากรู้ อยากเรียน เมื่อเด็กเริ่มมีวินัยและมีความสุขในการมาโรงเรียนแล้ว จากนั้นเป็นขั้นตอนของการพัฒนาคุณภาพเด็ก และคุณภาพครู

การพัฒนาคุณครูนั้น “ครูวิมล” ย้ำว่า ตัวเองจะต้องพยายามทำเป็นตัวอย่างให้ครูรุ่นใหม่ได้ดู และคอยให้คำแนะนำ ให้กำลังใจ ถ้าทำดีต้องยกย่องชมเชย ที่สำคัญคือพัฒนามุมคิด โดยการพาไปศึกษาดูงาน เพื่อให้รู้ว่าโรงเรียนอื่นมีแนวทางการพัฒนาอย่างไร และสามารถนำมาปรับใช้ที่โรงเรียนได้อย่างไร

“หัวใจสำคัญ” ของการปฏิรูปครั้งนี้ คือ ให้ทุกคนมีความตระหนักร่วมกัน และช่วยกันทำให้โรงเรียนโคกล่ามผดุงวิทย์ ยืนหยัดต่อไปให้ได้

คะแนน O-NET สูงระดับประเทศ 2 ปีซ้อน

1 ปีผ่านไปความเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นหลังจากใช้ระยะเวลาในการยกระดับมาตรฐานอย่างเข้มข้น  และยังต่อยอดการพัฒนาจนมาถึงปัจจุบัน คือ โรงเรียนแห่งนี้มีนักเรียนเพิ่มขึ้น เพราะผู้ปกครองให้ความมั่นใจกับการเรียนการสอน ที่ผ่านมามีตัวอย่างของนักเรียนที่สามารถสร้างชื่อเสียงทางวิชาการต่างๆ มากมาย

สิ่งที่”ครูวิมล”ภาคภูมิใจที่สุด ไม่ใช่แค่โรงเรียนนี้มีคะแนนโอเน็ตสูงในระดับประเทศ 2 ปีซ้อน หรือมีเด็กนักเรียนสามารถสอบเข้าโรงเรียนในระดับจังหวัดได้ แต่เป็นการที่ทั้งชุมชนเข้ามามีส่วนร่วมพัฒนาโรงเรียนเพื่อให้บุตรหลานของเขาได้มีที่เรียนใกล้บ้านไม่ต้องเสียเงิน เสียเวลาไปเรียนโรงเรียนขนาดใหญ่ในพื้นที่อื่น โดยเฉพาะกับเด็กบางคนที่ฐานะทางบ้านไม่ดีนัก การต้องเดินทางที่ยากลำบากไป 3 กม. ก็สุ่มเสี่ยงที่จะทำให้เขาหลุดออกจากระบบการศึกษาไปอย่างไม่มีทางเลือก

ค้นหาตัวเองเปลี่ยนแปลงการสอนอย่างจริงจัง

หากย้อนไปในอดีตหลายคนคงไม่เชื่อว่า ผู้อำนวยการที่ยืนหยัดต่อสู้จนโรงเรียนประสบความสำเร็จได้มากมายขนาดนี้ ไม่ได้มีเป้าหมายในชีวิตที่จะมารับราชการเป็นครูสอนหนังสือมาก่อน 

“ที่เรียนวิทยาลัยครูเพราะว่าไม่รู้จะไปเรียนอะไร อย่างน้อยเรียนจบไปถ้าสอบครูไม่ได้ ก็สามารถไปสอนคนในชุมชนที่บ้านได้ เลยคิดว่าเราพัฒนาหมู่บ้านเราดีกว่า เพราะตอนนั้นหมู่บ้านเรายังด้อยพัฒนาเยอะ แต่พอผมเข้าไปเรียนก็ชอบนะ จบมาสอนหนังสือก็ได้เห็นธรรมชาติของเด็ก ” ครูวิมล ย้อนอดีตของตัวเอง

ใน 3 ปีแรกของชีวิตการทำงาน เป็นช่วงวัยรุ่น สอนไปแบบเรื่อยๆ  แต่พอผ่านไประยะหนึ่ง เขาเริ่มตั้งคำถามกับตัวเองว่า เด็กได้อะไรจากการเรียนการสอน  และพบว่า เด็กนักเรียนไม่ได้อะไรเลย ทำให้ครูวิมล เปลี่ยนแปลงการสอนของตัวเองอย่างจริงจังจนทำให้เด็กนักเรียนสามารถสอบเข้าโรงเรียนดังได้ ซึ่งเป็นสิ่งที่เขาเห็นว่ามาถูกทางและใช้เป็นแนวทางในการทำงานที่ยึดประโยชน์ของเด็กเป็นตัวตั้ง

ประวัตการทำงาน หลังเรียนจบปี 2535 วิมล ไปเป็นครูโรงเรียนเอกชน ที่กรุงเทพฯ ประมาณ 3 ปี ก่อนกลับมาสอบบรรจุในปี 2539 ที่โรงเรียนบ้านดงน้อย ต.สามผง อ.ศรีสงคราม จ.นครพนม  ปี 2544 ย้ายไปที่ โรงเรียนสะอาดโนนงามวิทยา จ.กาฬสินธุ์   ปี 2557 ย้ายไปเป็นผอ.ที่่แม่ฮ่องสอน ก่อนจะกลับมาเป็นผอ.ที่กาฬสินธุ์ ปี 2560

ร่วมสร้างโอกาสทางการศึกษา
กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.)
www.eef.or.th/donate/
ธนาคารกรุงไทย สาขาซอยอารีย์
เลขที่ : 172-0-30021-6
บัญชี : กสศ.มาตรา 6(6) – เงินบริจาค

The post ผนึกกำลังชุมชนยืนหยัดปกป้องรร.ขนาดเล็ก first appeared on กสศ..

“เมื่อเวลาที่เด็กคนหนึ่งถูกผลักให้พ้นหลุดไปจากการศึกษา นั่นไม่ได้หมายถึงแค่ความตกต่ำของตัวเขาคนเดียว แต่มันคือภาพสะท้อนปัญหาของสังคมทั้งหมด”

ความในใจจากคุณครู  ‘นารีรัตน์ ดาวสนั่น’ หรือ ‘ครูแมว’ จากสำนักงานส่งเสริมการศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัย (กศน.) จังหวัดเชียงใหม่ ที่พูดถึงผลลัพธ์จากปัญหาเด็กเร่ร่อนในมุมของเธอ จากประสบการณ์ทำงานในฐานะ ‘ครู’ บนท้องถนนที่นี่มากว่า 10 ปี โดยเฉพาะการดูแลเด็กเร่ร่อนในย่านตลาดวโรรส หรือที่คนเชียงใหม่เรียกกันติดปากว่า ‘กาดหลวง’ ซึ่งเป็นย่านที่มีเด็กกลุ่มนี้มารวมตัวกันอยู่มากที่สุด

ครูแมวผู้ดูแลเด็กเร่ร่อนจากกาดดอกไม้กว่า 26 ชีวิต และอยู่เบื้องหลังความสำเร็จในการใช้การศึกษา นำพาให้เด็กพ้นจากชีวิตบนท้องถนน เป็นเวลากว่า 1 ทศวรรษที่ครูแมวคลุกคลีอยู่กับเด็กๆ เหล่านี้  ครูแมวบอกกับเราว่างานของเธอคงไม่มีวันเสร็จสิ้น ตราบเท่าที่ยังมีเด็กแม้เพียงแค่ 1 คนที่ไม่ได้รับการศึกษา ขาดที่พักพิง ไม่มีที่ไป หรือมองไม่เห็นว่าจะมีชีวิตต่อไปอย่างไรในอนาคต

ทำไมถึงต้อง“เด็กเร่ร่อน”

การเป็น “เด็กเร่ร่อน” มีสาเหตุมาจากสภาพแวดล้อมที่พวกเขาเติบโตขึ้น ตั้งแต่ปัญหาภายในครอบครัว ทั้งการที่พ่อแม่มีลูกแล้วไม่พร้อมจะดูแล การถูกทำร้ายด้วยความรุนแรง การต้องอยู่ท่ามกลางความไม่เข้าใจกัน ที่บ้านเข้มงวดเกินไป หรือเด็กบางคนต้องโตมาในสถานสงเคราะห์ที่มีวิธีการ มีกฎระเบียบบางอย่างที่ไม่เหมาะกับเขา

ไม่มีใครอยากออกจากบ้านมานอนบนถังน้ำแข็ง บนพื้นซีเมนต์ในตลาด หรือเดินเร่ร่อนขอเงินตามท้องถนนหรอก  แต่ในเมื่อบ้านหรือสถานเลี้ยงดู ไม่ให้การยอมรับเขา หรือไม่สามารถทำให้เขาอุ่นใจได้ เขาก็จะหนีออกมา เด็กพวกนี้คือภาพสะท้อนของปัญหาสังคมหากเราปล่อยไว้อย่างนั้น ก็จะกลายเป็นปัญหาที่ใหญ่ขึ้นไปเรื่อยๆ

ปี 2552 ครูแมวสอบจนได้รับตำแหน่งครูโครงการเด็กเร่ร่อน ทั้งที่ไม่เคยคิดว่าตัวเองจะเข้ามาทำงานในระบบราชการ และไม่รู้ด้วยซ้ำว่า ‘เด็กเร่ร่อน’ คืออะไร รู้แค่เป็นงานที่ต้องลุย ต้องไปหาเด็กด้วยตัวเอง 

พอได้เข้ามาทำตรงนี้จริงๆ ครูแมวก็ต้องลงพื้นที่ไปกับทีมครูทุกคืนในช่วง 4-5 ทุ่ม เพราะเป็นเวลาที่เด็กๆ จะออกมาทำมาหากิน อย่างกลุ่มเด็กขายดอกไม้แถวไนทบาร์ซ่า เป็นต้น จนคุณพ่อเธอถามว่า ‘ทำงานเป็นครูทำไมออกจากบ้านดึกๆ ดื่นๆ?’ ซึ่งเธอเองก็ไม่รู้จะตอบยังไงในตอนนั้น

เมื่อครั้งที่ครูแมวเริ่มเข้ามาดูแลกลุ่มเด็กที่กาดหลวง ก็ได้พบว่ามีเด็กหลายคนไม่ได้เล่าเรียน บางคนเรียนจบชั้นประถม หรือบางคนมีปัญหาจนต้องเข้าออกสถานพินิจหลายครั้ง ส่วนหนึ่งทำงานร้านดอกไม้แล้วก็พักอาศัยอยู่แถวนั้น เด็กๆ เหล่านี้ล้วนไม่มีที่ไป ครูจึงมองว่าถ้าปล่อยพวกเขาไว้ตรงนั้นโดยไม่ทำอะไรเลย อาจเป็นส่วนหนึ่งที่จะทำให้ปัญหาสังคมมันเกิดขึ้น 

แนวคิดการสอนของครูแมว
เปิดใจเด็กก่อน เด็กจึงจะเปิดรับการเรียน

ความท้าทายของครูแมว ในการเริ่มเข้าช่วยเหลือกลุ่มเด็กเร่ร่อน คือสภาพแวดล้อมความเป็นอยู่เดิมของเด็กๆ ทั้ง เรื่องยาเสพติด การลักขโมย การทะเลาะวิวาทหรือทำร้ายร่างกาย สิ่งที่ครูแมวทำคือสร้างความไว้ใจและเปิดใจยอมรับพวกเขา เธอจึงเข้าใจว่าพวกเขาแต่ละคนล้วนแต่ต้องต่อสู้ดิ้นรนกับการเอาชีวิตรอด ซึ่งอาจหล่อหลอมให้มีพฤติกรรมก้าวร้าวหรือพูดจาไม่เหมาะสม แต่พอเธอได้ใช้เวลากับกลุ่มเด็กเร่ร่อนมากขึ้น ยิ่งทำให้เข้าใจว่าสิ่งที่ซ่อนอยูในตัวพวกเขานั้นคือความเปราะบาง หวาดกลัว และบอบช้ำจากประสบการณ์ที่ผ่านมาในชีวิต

“ใช้เวลานานนะ กว่าจะเข้าถึงใจเด็กสักคนได้ ให้เขายอมคุยกับเรา เชื่อใจเรา กว่าจะเจอวิธีที่เหมาะสมในการเข้าหา กว่าเขาจะยอมรับว่าเราเป็นพี่เป็นครูของเขา เป็นคนที่ดูแลช่วยเหลือเขาได้ หรือเปลี่ยนเขาจากคนที่ปฏิเสธไม่เคยคิดจะเรียน จนหันมาให้ความสำคัญกับการเรียนได้ เพราะเขาเชื่อแล้วว่ามันจะช่วยให้ชีวิตเขาดีขึ้น”

ความตั้งใจที่ไม่มีอะไรมาเปลี่ยนแปลงได้

แล้วจุดเปลี่ยนที่เข้ามาทดสอบใจก็เกิดขึ้น เมื่อครูแมวมีโอกาสที่จะไปสอบครูประจำศูนย์การเรียนชุมชนเฉกเช่นครูท่านอื่นๆ แต่เธอตัดสินใจที่จะทำงานดูแลกลุ่มเด็กเร่ร่อนที่นี่ต่อไป 

“ถ้าเราไปสักคนหนึ่งแล้วเขาจะอยู่กับใคร ใครจะคอยช่วยพวกเขา พวกเขาไม่เคยมีใครเลยจนวันนี้ที่เขายอมรับเรา ถ้าเสียเราไปอีกคน ไม่รู้ว่าพวกเขาจะยอมไว้ใจใครได้อีก นั่นทำให้เราไม่สามารถทิ้งพวกเขาไปได้” 

การดูแลเด็กคนหนึ่งต้องใช้เวลา บางครั้งการช่วยเหลือจะไม่สำเร็จ หากใจเด็กคนนั้นยังไม่พร้อม สุดท้ายเขาก็จะกลับไปใช้ชีวิตเร่ร่อนเหมือนเดิม

ทุกวันนี้ ยังคงมีคนรอบตัวที่ตั้งคำถามกับครูแมวว่า ทำไมยังคงทำสิ่งนี้อยู่ ซึ่งคำตอบในใจของเธอคือ การได้พิสูจน์ให้สังคมเห็นว่า “เด็กทุกคนมีศักยภาพเท่าเทียมกัน เพียงแค่พวกเขาไม่ได้มีประสบการณ์แบบเดียวกันในการเติบโตขึ้นมาเท่านั้นเอง”

ทุกวันนี้ครูแมวได้ช่วยเด็กเร่ร่อนจากกาดหลวงรวมทั้งหมด 26 คน ให้ได้เข้าเรียนที่ สำนักงานส่งเสริมการศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัย (กศน.) อำเภอเมืองจังหวัดเชียงใหม่ และเธอยังเป็นผู้อยู่เบื้องหลังความสำเร็จของเด็กอีกหลายคนที่สามารถใช้การศึกษาพาตัวเองพ้นไปจากชีวิตบนท้องถนนได้

“เราเชื่อว่าเด็กทุกคนจะดีได้ด้วยการศึกษา เราจึงมีชีวิตอยู่เพื่อทำงานและพิสูจน์เรื่องนี้ และดีใจที่ได้รู้ว่ามีคนอีกมากที่คิดแบบเดียวกัน เพราะการช่วยเหลือเด็กกลุ่มนี้ต้องอาศัยคนหลายกลุ่มมาช่วยกัน ไม่ใช่แค่ใครคนใดคนหนึ่ง เพราะสุดท้ายแล้วหากไม่มีใครยื่นมือไปช่วยพวกเขา บั้นปลายของมันก็จะกลายเป็นปัญหาสังคมที่วกกลับมาหาพวกเราทุกคน” ครูแมวกล่าวทิ้งท้าย

ขอบคุณครูแมว ผู้เป็นแรงบันใจให้กับผู้อ่าน และเป็นพลังให้กับบุคลากรอีกมากมาย สำหรับผู้อ่านที่ได้รับแรงบันดาลใจจากเรื่องราวของ ครูแมว คุณเองก็สามารถเป็นส่วนหนึ่ง ที่สร้างความเปลี่ยนแปลงให้กับสังคมได้ โดยเริ่มจากหัวใจของการเป็นผู้ให้และอยากส่งต่อคุณค่าเหล่านี้ให้ผู้อื่น เพียงเท่านี้ก็เป็นจุดเริ่มต้นของการเปลี่ยนแปลงแล้ว

หากสนใจร่วมบริจาคเงินสนับสนุน “โครงการจัดการศึกษาเชิงพื้นที่เพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา” ซึ่งเป็นโครงการที่ให้การช่วยเหลือเด็กและเยาวชนที่อยู่นอกระบบการศึกษาให้ได้กลับเข้ามาสู่ระบบการศึกษาภายใต้รูปแบบการศึกษาที่ยืดหยุ่น ทั้งการกลับเข้าเรียนปกติและการเลือกเรียนฝึกทักษะอาชีพ เพื่อให้สามารถดำรงชีพเลี้ยงตนเองได้

ร่วมสร้างโอกาสทางการศึกษา
กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.)
www.eef.or.th/donate/
ธนาคารกรุงไทย สาขาซอยอารีย์
เลขที่ : 172-0-30021-6
บัญชี : กสศ.มาตรา 6(6) – เงินบริจาค

The post “เด็กจะดีได้ด้วยการศึกษา เราจึงมีชีวิตอยู่เพื่อพิสูจน์เรื่องนี้” – ครูแมว-นารีรัตน์ ดาวสนั่น first appeared on กสศ..

ในยุคที่เศรษฐกิจกำลังถดถอยจากหลายปัจจัย และยังซ้ำเติมจากพิษสถานการณ์ไวรัสโควิด – 19 คนไทยไม่ว่าจะยากดีมีจน ได้รับผลกระทบนี้ไปทุกหย่อมหญ้า  มีรายได้น้อยกว่ารายจ่ายหรือบางรายไม่มีรายได้เข้ามาเลย บ้างถูกเลิกจ้าง กลุ่มเกษตรกรกำลังประสบปัญหาราคาพืชผลการเกษตรตกต่ำ  ส่งออกไม่ได้ ในขณะที่ค่าใช้จ่ายในชีวิตประจำวันกลับสูงขึ้นทุกวัน

เสียงสะท้อนจากหลายพื้นที่พบว่าผลกระทบทางเศรษฐกิจนี้กำลังลุกลามทำให้บางครอบครัวที่ยากจนอยู่แล้วต้องยอมให้บุตรหลานออกจากโรงเรียนมาช่วยทำงานเพื่อแบ่งเบาภาระครอบครัวอีกทางหนึ่ง  ไม่เว้นแม้แต่พื้นที่ปลายด้ามขวาน ใน ต.บาละ อ.กาบัง จ.ยะลา  ซึ่งมีเด็กนักเรียนจำนวนไม่น้อยที่ต้องออกจากระบบการศึกษา เพื่อไปรับจ้างทำงานในกรุงเทพฯ หรือเมืองใหญ่ๆ บ้างก็ไปเป็นยาม บ้างก็ไปทำงานร้านอาหาร และมีจำนวนหนึ่งที่เดินทางออกไปทำงานในประเทศมาเลเซีย

เรื่องนี้ “ครูสุเทพ เท่งประกิจ” ครูรางวัลสมเด็จเจ้าฟ้ามหาจักรี ปี 2562  จากโรงเรียนบ้านคลองน้ำใส อ.กาบัง จ.ยะลา  ได้เล่าถึงปัญหาของชุมชนว่า “เด็กในโรงเรียนส่วนใหญ่มาจากครอบครัวที่มีฐานะยากจน ผู้ปกครองมีอาชีพกรีดยาง ที่ดินก็ไม่มีเอกสารสิทธิ์  และตอนนี้ราคายางตกลงมาเหลือแค่ 4 กิโลกรัม 100 บาท ทำให้เด็กหลายคนแม้จะอยากเรียนต่อแต่ก็ต้องหยุดเรียนเพื่อออกไปช่วยที่บ้านทำงานหาเงินเลี้ยงครอบครัว แต่ครูเองก็พยายามติดตามตัวให้กลับมาเรียนหนังสือตามปกติ”

ครูสุเทพ เท่งประกิจ ครูรางวัลสมเด็จเจ้าฟ้ามหาจักรี ปี 2562
จากโรงเรียนบ้านคลองน้ำใส

ทำอย่างไรที่จะช่วยเด็กกลุ่มนี้ได้ ?

หนึ่งในทางออกที่ครูสุเทพและเพื่อนครูในโรงเรียนพยายามหาทางแก้ไขปัญหาร่วมกันคือ การสร้างรายได้ระหว่างเรียนให้กับเด็กนักเรียน ตามความถนัดและความสนใจของแต่ละคน ทั้ง ​ตัดเย็บเสื้อผ้า ช่างเชื่อม ช่างไม้ เกษตรกรรม งานประดิษฐ์ ทำอาหาร ฯลฯ  จึงนำมาสู่ “โครงการพัฒนาแหล่งเรียนรู้และสร้างแกนนำเพื่อการพัฒนาทักษะอาชีพสู่การมีงานทำ”  ซึ่งมีกองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา หรือ กสศ. เข้ามาเป็น “ลมใต้ปีก” สนับสนุนโครงการนี้  และด้วยการสนับสนุนจาก กสศ.  ทำให้โรงเรียนสามารถจัดหาวัสดุ อุปกรณ์ที่จำป็นสำหรับภาคปฏิบัติ ทั้งจักรเย็บผ้า ตู้เชื่อม เครื่องตัดเหล็ก เครื่องตัดไม้ กบไฟฟ้า และหินเจียร มาใช้ประกอบการฝึกทักษะ

ครูสุเทพ เล่าให้ฟังว่า ​โครงการนี้เป็นการนำประสบการณ์ตรงในอดีตที่ครูเคยส่งเสียตัวเองเรียนจากการรับจ้างทำงานต่างๆ ตั้งแต่ กวนปูน ก่ออิฐ ฉาบปูน เป็นช่างไม้ ทำให้มีทั้งรายได้และทักษะอาชีพติดตัวมาจนถึงปัจจุบัน และทำให้สามารถใช้รายได้จากงานตรงนั้นมาเป็นค่าใช้จ่ายและค่าเล่าเรียนจนจบเป็นครูมาถึงทุกวันนี้

บทเรียนจริงที่ต้องเอามาใช้จริง

โครงการฝึกทักษะอาชีพ จะเป็นการฝึกแบบลงมือทำจริง และมีรายได้เกิดขึ้นจริงกับนักเรียนจริง เช่น การตัดเย็บเสื้อผ้า​ก็เริ่มจากงานง่ายๆ การตัดเย็บผ้าคลุมผม ผ้าพันคอลูกเสือ ซึ่งเด็กๆ ก็ต้องใช้กันอยู่แล้วน่าจะตัดเย็บใช้เอง ไปจนถึงกระเป๋าผ้าที่ปัจจุบันมีการรณรงค์ไม่ให้ใช้ถุงพลาสติก  ส่วนวิชาช่างเชื่อมปัจจุบันเด็กๆ สามารถทำชั้นวางรองเท้า โต๊ะ โกลฟุตบอลรูหนูใช้เองได้แล้ว  และเริ่มมีคนมาจ้างให้ผลิตของใช้ต่างๆ ในชีวิตประจำวันเพิ่มขึ้น หรือช่างไม้ก็เริ่มสอนให้เด็กรู้จัก​ไปหาของที่มีอยู่ตามธรรมชาติ มาออกแบบเป็นข้างของเครื่องใช้ในชีวิตประจำวัน

“ทั้งหมดเด็กจะได้ฝึกทักษะการวางแผนพรุ่งนี้จะทำอะไร ต้องเตรียมตัวอะไรบ้าง ได้ทั้งการคิดและคำนวณว่าซื้อผ้ามาหนึ่งโหลเป็นต้นทุนกี่บาท จะตัดได้กี่ชิ้น  ผลต่างที่เป็นกำไรเท่าไร  ตรงนี้จะฝึกให้เขาได้รู้กระบวนการคิดต้นทุนการผลิต  ซึ่งในตำราเรียนยังไม่มีสอน  และสุดท้ายเด็กๆ ก็จะมีรายได้ย้อนกลับมาหาตัวเขาเองด้วย” ครูสุเทพกล่าว

แม้เศรษฐกิจจะไม่ดี แต่การศึกษาถือเป็นสิ่งสำคัญที่จะทำให้มีทางเลือกในอนาคต  และมีหน้าที่การงานที่ดี ดังนั้นสิ่งที่จะต้องปลูกฝังให้แก่เด็กนักเรียนคือแนวคิดที่เราจะสอนเขา

“น้องบิ๊ก – ซูฟัร แลฮา” นักเรียนชั้น ม.3 ของโรงเรียน เล่าให้ฟังระหว่างเชื่อมเหล็กเพื่อสร้างกรงนก ว่า “ชอบงานด้านช่างเชื่อม โดยเริ่มเรียนตั้งแต่การออกแบบ การวัด การตัด จนถึงการเชื่อม​ ซึ่งช่วงเริ่มต้นอาจลำบากหน่อย  เช่น  แช่นานไปก็เหล็กทะลุ หรือเร็วไปก็เหล็กก็ไม่ติดกันต้องลองทำไปเรื่อยๆ ทุกวันนี้ชำนาญมากขึ้น มีคนมาจ้างต่อกรงนกและกำลังจะทำไซดักปลาที่ออกแบบเอง เมื่อมีรายได้ก็เอาไปซื้ออุปกรณ์การเรียนไม่ต้องรบกวนที่บ้าน

ไม่ต่างจาก “อิบรอเหม อาบู” นักเรียน ชั้นเดียวกันจากที่เคยลองทำราวตากผ้าใช้เอง ตอนนี้มีครูในโรงเรียนสนใจสั่งให้ทำให้หลายชุดแล้ว และก่อนหน้านี้เคยทำชุดขาตั้งขวดน้ำขายไปได้หลายชุด งานตรงนี้เป็นเรื่องสนุก ได้เรียนรู้ทักษะใหม่ๆ และช่วยให้มีรายได้  ซึ่งตั้งใจจะเก็บรายได้ไว้เป็นทุนการศึกษาในอนาคต

เรียนหนักงานเบา เรียนเบางานหนัก

ครูสุเทพ  อธิบายเพิ่มว่า แม้เศรษฐกิจจะยังไม่ฟื้นตัว แต่การศึกษาถือเป็นสิ่งสำคัญที่จะทำให้มีอนาคต มีหน้าที่การงานที่ดี ดังนั้นสิ่งที่จะต้องปลูกฝังเด็กนักเรียนคือแนวคิดที่เราจะสอนเขาว่า “หากเรียนหนักงานเบา เรียนเบางานหนัก”  เช่น เคยให้ลูกศิษย์ช่วยกันวิเคราะห์ว่า “หากลูก จบ ป. 4 จะทำอาชีพอะไรได้บ้าง?” เด็กๆ ก็จะบอกว่าเป็นพวกการเกษตร ตัดยาง เลี้ยงวัวควาย  แต่งานที่ก้าวหน้าขึ้นมาอย่างผู้ใหญ่บ้านก็เป็นไม่ได้  หรือจบ ม.3 ม.6 แล้วเป็นอะไรได้บ้าง?  ตรงนี้ทำให้เด็กเขาเห็นอนาคตตัวเองว่าหากอยากสบายในอนาคตก็ต้องตั้งใจในชั้นสูงขึ้นไป

เมื่อเด็กมีเป้าหมายตั้งใจที่จะเรียนให้สูงๆ แล้ว จากนี้ก็เป็นเรื่องที่เราต้องช่วยพัฒนาทักษะอาชีพให้เขามีงาน มีรายได้พิเศษพอจะเป็นค่าใช้จ่ายในชีวิตประจำวันและค่าเล่าเรียนต่อในอนาคต

“ปัจจุบัน มีนักเรียนหลายคนที่สามารถช่วยงานรับเหมาก่อสร้าง เช่น การสร้างอาคารในโรงเรียน ที่เด็กๆ ได้เข้ามามีส่วนร่วมในการก่อสร้าง  ที่ทำให้นักเรียนได้เรียนรู้จากของจริง  ลงมือทำจริงๆ อย่างก่ออิฐ ฉาบปูน เราก็ภูมิใจว่าเขาสามารถทำงานตรงนี้ได้  เมื่อมีวิชาความรู้ตรงนี้ก็จะมีรายได้  บางคนจะได้ใช้เป็นทุนไปเรียนต่อ บางคนหากไม่ได้เรียนต่อก็สามารถนำไปเป็นทุนประกอบอาชีพในอนาคตได้

จะเห็นว่าเด็กส่วนใหญ่ที่จบ ม.3 จากโรงเรียนบ้านคลองน้ำใสไปเกือบทั้งหมดตั้งใจเรียนต่อ บางคนไม่มีเงินก็จะไปรับทำงานจ้างหาเงินเรียนได้ด้วยตนเอง ทั้งกรีดยาง ทำงานในร้านอาหาร เป็นงานพิเศษ จนสามารถเรียนต่อชั้น ม. 6  และยังสามารถสอบเข้ามหาวิทยาลัยทักษิณได้  ทั้งหมดเป็นสิ่งที่เราต้องแนะนำและสร้างโอกาสให้แก่พวกเขา  ซึ่งครูโรงเรียนอื่นๆ ก็สามารถทำได้  โดยดูตามความถนัด  ความสนใจและบริบทของพื้นที่ตัวเอง” ครูสุเทพ กล่าวทิ้งท้าย

ดร.อุดม วงษ์สิงห์ ผู้อำนวยการสำนักพัฒนาคุณภาพครู
นักศึกษาครู และสถานศึกษา กสศ.

ดร.อุดม วงษ์สิงห์ ผู้อำนวยการสำนักพัฒนาคุณภาพครู นักศึกษาครู และสถานศึกษา กสศ. กล่าวว่า “โครงการพัฒนาแหล่งเรียนรู้และสร้างแกนนำเพื่อการพัฒนาทักษะอาชีพสู่การมีงานทำ” ของครูสุเทพ เท่งประกิจ” ครูรางวัลสมเด็จเจ้าฟ้ามหาจักรี ปี 2562 เป็น โครงการขยายผลจากการทำงานของครูที่ทำสร้างสมเป็นต้นทุนมา  ซึ่งโครงการนี้จะมุ่งเน้นการพัฒนาระบบการดูแลเด็กและเยาวชนด้อยโอกาสเพื่อสร้างความเสมอภาคทางการศึกษาเป็นสำคัญ  การทำงานของครูสุเทพจึงมุ่งเน้นขยายผลให้ผู้เรียนเกิดการเรียนรู้ได้ตลอดชีวิตแก่เด็กและเยาวชนด้อยโอกาสทั้งในโรงเรียนและชุมชน  เพราะนอกจากความรู้ที่ครูจะถ่ายทอดเพื่อให้มีความรู้ความสามารถในด้านวิชาการแล้ว ทักษะการประกอบอาชีพได้ตามความถนัดและมีศักยภาพพอที่จะพึ่งพาตนเองในการดำรงชีวิตทั้งในปัจจุบันและอนาคตก็มีความสำคัญ

ร่วมสร้างโอกาสทางการศึกษา
กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.)
www.eef.or.th/donate/
ธนาคารกรุงไทย สาขาซอยอารีย์
เลขที่ : 172-0-30021-6
บัญชี : กสศ.มาตรา 6(6) – เงินบริจาค

The post หวั่นพิษเศรษฐกิจซ้ำเติม กสศ.รุกช่วยเด็กยากจนเสี่ยงหลุดนอกระบบกระศึกษา first appeared on กสศ..