“เราปลูกดอกไม้ตรงนี้กันมั้ย ต้องสวยแน่ๆ เลย”

ระหว่างที่ครู ‘กิ๊ก’ พาเด็กๆ อนุบาลสองเดินสำรวจธรรมชาติ จู่ๆ เสียงเล็กๆ ก็ดังขึ้น ท่ามกลางเสียงหัวเราะคิกคักของเพื่อน 

มันไม่ใช่กิจกรรมพาเดินสำรวจธรรมชาติธรรมดา ถ้าเห็นว่ารอบๆ และระหว่างทางเต็มไปด้วย ‘หลุมหลบภัย’ แต่ครูกิ๊ก ทัศนา พรหมวันดี ครูรัก(ษ์)ถิ่นรุ่น 1 กสศ. โรงเรียนบ้านเสาธงชัย  ตำบลเสาธงชัย อำเภอกันทรลักษ์ จังหวัดศรีสะเกษ ตั้งใจให้เป็นมากกว่าการเดินสำรวจธรรมชาติ 

“พาเด็กๆ ไปปลูกดอกไม้ในหลุมหลบภัย” ครูกิ๊กเฉลย 

เพราะโรงเรียนบ้านเสาธงชัย อยู่ในพื้นที่ชายแดนไทย–กัมพูชา ที่นี่มี ‘หลุมหลบภัย’ อยู่ราวสิบจุดในบริเวณโรงเรียนซึ่งบางหลุมห่างจากห้องเรียนเพียง 20 เมตร  

อันที่จริง คนที่จุดประกายความคิดนี้ ไม่ใช่ครูกิ๊กแต่เป็นเด็กๆ 

“ตรงนี้เราปลูกดอกไม้กันมั้ยครู”

ครูกิ๊กยิ้มให้ประโยคนี้ของเด็กๆ  แล้วปิ๊งไอเดียถามต่อว่า“บ้านใครมีคุณนายตื่นสาย หรือดอกไม้อื่นๆ พรุ่งนี้ช่วยกันเอามาด้วยนะ ครูจะพาทุกคนปลูกดอกไม้กัน”

ไม่กี่วันต่อมา หลุมหลบภัยของโรงเรียนจึงเต็มไปด้วยสีสันของดอกไม้ที่เด็กๆ และครูช่วยกันปลูก

เมื่อน้องๆ อนุบาลสองลงมือปลูก หน้าที่รดน้ำทุกวันตกเป็นของพี่ๆ ชั้นประถมเพื่อสร้างความรู้สึกเป็นเจ้าของร่วมกัน เลยไม่มีใครกล้าเหยียบย่ำ มากกว่านั้นคือดูแลเป็นอย่างดีโดยไม่ต้องบอกว่าเป็นหน้าที่ เพราะสำหรับทุกคนนี่คือ ‘สวนแห่งความหวัง’ 

หลุมหลบภัย…ที่เคยเต็มไปด้วยความกลัว

สำหรับคนในพื้นที่ชายแดน หลุมหลบภัยคือ Safe Zone ที่ปกป้องชีวิตจากอันตรายของปืนใหญ่

แต่ในความเป็นจริง มันคือพื้นที่มืด แคบ เต็มไปด้วยเสียงระเบิดและพื้นดินที่สั่นสะเทือนโดยเฉพาะภายในใจของเด็ก ๆ

ครูกิ๊กยังจำเหตุการณ์ปี 2554 ได้ดี ตอนนั้นเธอเป็นนักเรียน ป.4 ที่โรงเรียนแห่งนี้

“ได้ยินเสียงเหมือนฟ้าร้องดังเปรี้ยงๆ มองไปบนภูเขามีควันลอยขึ้นมาเต็มไปหมด หนูไม่รู้ว่าเขายิงกัน รีบวิ่งกลับบ้าน ร้องไห้ตลอดทาง พอถึงบ้าน แม่บอกให้หนูวิ่งไปหลุมหลบภัยที่วัดข้างบ้าน เสียงปืน เสียงระเบิดดัง ดินไหลลงมาในหลุม ภาพนั้นยังติดตา เสียงดังเหมือนลำโพงคอนเสิร์ตหมอลำ หัวใจเต้นแรงมาก จนเหมือนจะหลุดออกมา …จนวันนี้ยังไม่ลืมเลยค่ะ”

หลังจากวันนั้น เธอกลายเป็นคนที่ “กลัวเสียงดัง”  แค่เพื่อนปิดประตูเสียงดังก็สะดุ้งแล้ว

แต่เมื่อเวลาผ่านไปกว่า 10 ปี เด็กหญิงคนนั้นกลับมาที่โรงเรียนเดิมอีกครั้ง ในบทบาทใหม่ 

‘ครูกิ๊ก’ ครูรัก(ษ์)ถิ่น กสศ. รุ่นแรก ที่ได้กลับมาสอนเด็กๆ ที่โรงเรียนบ้านเกิด

ครูผู้โอบอุ้มใจเด็กๆ ท่ามกลางเสียงระเบิด

เมื่อเสียงปืนใหญ่กลับมาดังก้องอีกครั้งในพื้นที่ ครูกิ๊กเข้าใจดีว่าเด็กๆ จะรู้สึกอย่างไร

“นักเรียนคนหนึ่งเป็นลูกแม่ครัวโรงเรียน วันนั้นเขาหนีไม่ทัน ต้องอยู่ในหลุมหลบภัยตั้งแต่เก้าโมงเช้าถึงบ่ายสาม เสียงระเบิดดังตลอด โทรศัพท์ไม่มีสัญญาณ เด็กร้องไห้ทั้งวัน… มันฝังใจ”

เมื่อเหตุการณ์ไม่สงบ โรงเรียนจึงต้องหยุด เพื่อความปลอดภัยสูงสุดของทุกคน

แต่ครูไม่ได้หยุดไปด้วย หลังเหตุการณ์นั้น ครูทุกคนในโรงเรียนไปเยี่ยมเด็กๆ ที่ศูนย์อพยพทุกวัน เพื่อถามไถ่สารทุกข์สุขดิบ ชวนเด็กๆ ทำกิจกรรมสนุก ๆ เพื่อคลายเครียด

เมื่อกลับมาเรียน ครูกิ๊กและคุณครูทุกคนในโรงเรียนก็พยายามจัดกิจกรรมฮีลใจให้เด็กๆ อย่างต่อเนื่อง

“ฉีก ตัด ปะ กระดาษ ฝึกสมาธิ ออกไปศึกษาธรรมชาติ ให้เขาได้สงบใจ และมีสมาธิ”

และหนึ่งในกิจกรรมที่เด็กๆ ชอบ คือ “ปลูกดอกไม้ในหลุมหลบภัย”

อาจเป็นกิจกรรมที่ดูเรียบง่าย แต่มีความหมายและผ่านการคิดมาอย่างดี

“ครูอยากให้เด็กๆ รู้สึกว่าการดูแลเอาใจใส่ ปลูกดอกไม้ คือการดูแลสิ่งมีชีวิต เหมือนที่ครูดูแลเขา ช่วยให้เขารู้สึกว่าปลอดภัยและอบอุ่น”​ 

ครูกิ๊กอธิบายว่า แค่เด็กๆ มีดอกไม้ของตัวเองในหลุมหลบภัย ก็เหมือนมีพลังบวกเล็กๆ ที่ทำให้ใจสงบลง คลายความกังวล  มาเรียนอย่างมีความสุข

จากหลุมหลบภัย…สู่พื้นที่ปลอดภัยในใจ

วันนี้ หลุมหลบภัยของโรงเรียนบ้านเสาธงชัยไม่ได้เป็นเพียงหลุมดินหรือบังเกอร์ทั่วไป แต่เป็น “สวนดอกไม้ของความหวัง”

ชาวบ้านและคุณครูช่วยกันวาดภาพ และตัวอักษรสีสันสดใสให้เด็กๆ อ่านเล่น

ขณะเดียวกันโรงเรียนยังคงซ้อมแผนเผชิญเหตุ ตามมาตรการรักษาความปลอดภัยอย่างสม่ำเสมอ ควบคู่กับการดูแลใจเด็ก ๆ ทุกวัน

เพื่อให้เด็กๆ รู้สึกว่า ทุกพื้นที่ในโรงเรียน เป็นพื้นที่ปลอดภัยในใจของพวกเขา

“สถานการณ์แบบนี้ เราให้ความสำคัญกับอารมณ์และจิตใจเป็นอันดับแรก  การเรียนรู้จะเกิดขึ้นได้ ก็ต่อเมื่อหัวใจของเด็กปลอดภัยก่อน รวมถึงการรับมือกับเหตุการณ์ต่างๆ ที่เข้ามาในชีวิต  เช่น การที่เด็กๆ ต้องมาเรียนชดเชยทดแทนเวลาที่หายไป ก็ต้องอธิบายให้เข้าใจเรื่องการจัดการเวลาด้วยเช่นกัน”    ครูกิ๊กบอกด้วยน้ำเสียงมั่นใจ

⸻

สิบกว่าปีผ่านไป เด็กหญิงที่เคยร้องไห้ในหลุมหลบภัยได้กลับมาเป็นครูของเด็กๆ ที่โรงเรียนบ้านเกิดแห่งนี้  พร้อมกับปณิธานว่า 

“เราจะปกป้องเด็กๆ ทุกคน โอบกอดพวกเขาตลอดให้ทุกคนรู้สึกว่า โรงเรียนคือ Safe Zone ของหัวใจและพวกเขายังมีครูอยู่ข้าง ๆ เสมอ ”

The post “พาเด็กๆ ปลูกดอกไม้ในหลุมหลบภัย” เสียงระเบิดข้างนอกดังแค่ไหน แต่ใจเค้าจะสงบลง first appeared on กสศ..

นุช – ปรียานุช ปกรณ์ชุติวงศ์  นักศึกษาชั้นปีที่ 2  คณะครุศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏกาญจนบุรี ครูรัก(ษ์)ถิ่นรุ่นที่ 1 เล่าให้ฟังว่าตั้งใจอยากจะเป็นครูตั้งแต่เด็กเพราะมีครูที่เคยให้ความช่วยเหลือ ไม่ใช่แค่ให้วิชาความรู้แต่ยังดูแลเอาใจใส่ คอยสอนเรื่องการเย็บปักถักร้อย คหกรรมจนเป็นอาชีพติดตัวมาจนถึงปัจจุบัน จึงคิดว่าสักวันหนึ่งจะเป็นครูมาช่วยสอนเด็กๆ ให้ได้รับโอกาสแบบนี้บ้าง

แต่เส้นทางความเป็นครูไม่ได้ราบเรียนสำหรับ “นุช” เพราะฐานะทางบ้านซี่งมีพี่น้องหลายคน พี่คนโตต้องออกมาช่วยที่บ้านทำงานส่งให้เธอเรียน และคิดว่าถ้าจบม.6  คงจะต้องไปหางานทำที่กรุงเทพฯ จนกระทั่งเห็นประกาศรับสมัครครูรัก(ษ์)ถิ่น ของกองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.) จึงไปสมัครและผ่านการคัดเลือกเข้าโครงการ ทำให้ความฝันใกล้จะเป็นความจริงอีกครั้ง​​

คนในพื้นที่รู้จักบริบทชุมชน สื่อสารพูดคุยได้เข้าใจมากขึ้น

อีก 3 ปีข้างหน้า “นุช” จะกลับไปบรรจุเป็นครูที่โรงเรียนบ้านทุ่งเสือโทน จ.กาญจนบุรี ในตำบลบ้านเกิดซึ่งตั้งอยู่ในพื้นที่ชายขอบในละแวกเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าทุ่งใหญ่นเรศวร ชาวบ้านส่วนใหญ่เป็นกะเหรี่ยง ​การเดินทางค่อนข้างลำบาก ใช้ไฟฟ้าจากโซลาร์เซลล์ ครูต่างถิ่นที่เข้าบรรจุครบเกณฑ์ก็จะขอย้ายออก

“แต่สำหรับหนูเป็นคนในพื้นที่อยู่แล้ว อยู่กับป่ามาตั้งแต่เด็ก บริบทชุมชนเป็นป่าเขา คนอื่นอาจจะไม่ชิน แต่สำหรับหนูเป็นเรื่องปกติ ที่สำคัญคือการสื่อสารหนูสามารถสื่อสารภาษากระเหรี่ยงได้ น่าจะช่วยทำให้การเรียนการสอนกับเด็กๆ ง่ายขึ้นกว่าครูจากที่อื่น และยังช่วยสื่อสารกับผู้ปกครอง คนในชุมชนได้เป็นอย่างดีว่าเราจะสอนอะไรลูกเขา ทำให้คุยกันได้ง่ายขึ้น”​

นุช เล่าให้ฟังว่า เด็กในพื้นที่ส่วนใหญ่ใช้ภาษากระเหรี่ยง เวลาพูดไม่ได้ พูดไม่ชัด ก็จะไม่กล้าพูด ถ้าได้ครูที่เข้าใจภาษากระเหรี่ยง หรือเข้าใจบริบทชุมชน วัฒนธรรมในพื้นที่ก็น่าจะเข้าถึงเด็ก ๆ ได้ดี โดยเฉพาะเทคนิคการหัดพูดภาษาไทยให้ชัดซึ่งตอนเป็นเด็กเธอจะใช้วิธีการจำจากเพื่อน หรือครู และหัดพูดตามให้ชัด ก็จะเป็นเทคนิคที่นำไปสอนเด็ก ๆ ในพื้นที่ต่อไป  

ปลูกฝังทัศนคติให้ความสำคัญกับการศึกษาเพื่ออนาคตที่ดีขึ้น

บทบาทของครูรัก(ษ์)ถิ่นในการเข้าไปเป็นนักพัฒนาชุมชนในพื้นที่นั้น “นุช” มองว่าจะเริ่มจากการเข้าไปทำงานกรับผู้นำชุมชน สร้างการมีส่วนร่วมในพื้นที่ก่อนเป็นอันดับแรก เพราะก่อนที่จะทำอะไรต้องได้รับความไว้วางใจจากคนในชุมชนก่อน เมื่อได้รับความไว้วางใจก็จะนำไปสู่ความร่วมมือที่ดี

ปัญหาหนึ่งที่สัมผัสได้ตอนนี้คือเรื่องแนวคิดการให้ความสำคัญกับการศึกษาซึ่งผู้ปกครองคนในชุมชน ยังไม่ค่อยให้ความสำคัญกับการศึกษา ลูกหลานเรียนจบ ป.6 ม. 3 ก็ให้ออกมาทำไร่ ทำสวนช่วยงานที่บ้านหารายได้เลี้ยงครอบครัว ไม่ค่อยส่งไปเรียนต่อระดับสูงที่นอกหมู่บ้าน

ส่วนหนึ่งเป็นเพราะผู้ปกครองเองก็มีรายได้ไม่มาก การจะให้ส่งลูกไปเรียนสูงๆ  ก็ไม่ใช่เรื่องง่าย ส่วนใหญ่จึงให้ลูกออกมาช่วยทำไร่ทำสวน ถ้าได้ไปเป็นครูในพื้นที่ก็อยากจะปรับเปลี่ยนค่านิยม ปลูกฝังเรื่องความสำคัญของการศึกษาให้ชาวบ้านเห็นความสำคัญว่าถ้าลูกหลานมีการศึกษาที่ดีก็จะมีทางเลือก มีโอกาส มีงานทำที่ดีขึ้น มีชีวิต มีอนาคตที่ดีขึ้น

ตั้งเป้าหมายเป็นครูที่คอยให้คำปรึกษา ช่วยเหลือเด็กในทุกเรื่อง

สิ่งสำคัญคือเราต้องทำให้เด็กค้นพบความถนัดความสามารถของตัวเอง ทำให้เขาเห็นศักยภาพของตัวเองที่จะพัฒนาต่อไป ไม่ใช่แค่เรียนไปวัน ๆ รอจบออกมาแล้วไปทำไร่ทำสวนแค่นั้น แต่เราจะสามารถต่อยอดสนับสนุน หาทุนการศึกษาส่งเขาให้ได้เรียนสูงขึ้นและกลับมาช่วยกันพัฒนาสังคมของเราได้

“ส่วนตัวหนูเองก็เคยเป็นคนที่ถูกมองข้ามมาก่อนเพียงเพราะเป็นกลุ่มชาติพันธุ์ ทั้งที่เราก็ทำอะไรได้เหมือนคนอื่นแต่ก็ถูกมองข้าม จนมีโครงการครูรัก(ษ์)ถิ่นที่มองเห็นหนู ทำให้หนูกลับมามีโอกาสที่จะเดินตามความฝันที่อยากเป็นครูได้อีกครั้ง และหนูจะใช้โอกาสที่ได้รับนี้อย่างดีที่สุด วันหนึ่งที่ได้กลับมาเป็นครูในพื้นที่ก็จะส่งต่อโอกาสนี้ไปยังเด็กคนอื่นๆ ให้เขาได้มีทักษะความรู้ ดูแลเด็กๆ ทุกคนไม่ให้มีใครที่รู้สึกว่าถูกมองข้าม”​

เป้าหมายที่วางไว้คืออยากเป็นครูที่นักเรียนเคารพนับถือ เป็นแบบอย่างที่ดี เด็กเชื่อฟัง แต่ไม่กลัว ควบคุมดูแลได้ แต่ไม่ใช้การบังคับ และเป็นครูที่มีความรู้หลากหลายด้าน คอยช่วยเหลือดูแลเรื่องทุกข์ร้อนใจ คอยให้คำปรึกษาให้กับนักเรียนได้ทุกเรื่อง

The post จาก…เด็กที่เคยถูกมองข้าม สู่….พลังความมุ่งมั่น ส่งต่อ “โอกาส” ให้เยาวชนในพื้นที่ห่างไกล first appeared on กสศ..