หากทุกชุมชนมีโครงข่าย ‘ระบบดูแลช่วยเหลือ’ ที่ประสานการทำงานกันอย่างรอบคอบรัดกุม จะสามารถเป็นอีกหนึ่งกลไกที่ช่วยกันยับยั้งเหตุการณ์รุนแรงไม่คาดฝันได้ …ก่อนสายเกินไป

ตั้งกลุ่มทำงานเพื่อคุ้มครองเด็กและเยาวชนในพื้นที่

ทรงวุฒิ พันธุ์ชัย นักจิตวิทยา สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษา (สพป.) สุพรรณบุรี เขต 2 ระบุว่า งานดูแลเด็กกลุ่มเปราะบางในพื้นที่ซึ่งได้ปฏิบัติอยู่ คือการพยายามสร้างเครือข่าย สร้างความตื่นตัว และการมีส่วนร่วมในพื้นที่ชุมชน โดยก่อตั้ง ‘กลุ่มทำงานเพื่อคุ้มครองเด็กและเยาวชนในพื้นที่’ เพื่อส่งต่อความช่วยเหลือไปสู่ภาครัฐ โดยมีคณะทำงานจากจังหวัดเป็นภาคีเครือข่ายความร่วมมือ เพื่อช่วยเหลือเด็กภาวะเปราะบางรูปแบบต่าง ๆ โดยเฉพาะในกรณีวิกฤต

“บางครั้งการรายงานปัญหาเข้าไปในระบบก็มีขั้นตอนที่ต้องใช้เวลาดำเนินการ จึงมีการพยายามแนะนำว่าหากโรงเรียนพบปัญหาเด็กกลุ่มเปราะบางที่ต้องการความช่วยเหลือ ทั้งเรื่องพฤติกรรม เรื่องความรุนแรง ความเสี่ยงทางด้านจิตเวช หรือต้องการความช่วยเหลือใด ๆ ที่โรงเรียนไม่สามารถแก้ไขได้ ก็ให้รายงานมาที่สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาโดยตรง ซึ่งจะมีเจ้าหน้าที่ที่มีความเชี่ยวชาญเฉพาะทางและเข้าใจปัญหาต่าง ๆ คอยดูแลอย่างใกล้ชิด และเมื่อได้รับแจ้งแล้ว เขตพื้นที่การศึกษาจะประสานกับหน่วยงานในท้องที่ ซึ่งมีข้อมูลสำหรับปฏิบัติงาน รู้จักที่ตั้งหรือตำแหน่งของบ้านเด็กที่ต้องการความช่วยเหลือ หน่วยงานเหล่านั้นก็จะลงพื้นที่เพื่อเข้าไปดูแลปัญหาและหาทางออกที่เหมาะสม

“ยกตัวอย่างเช่นเมื่อไม่นานมานี้ โรงเรียนแจ้งมาที่เขตว่า มีนักเรียนคนหนึ่งหนีเรียน ไม่มาเรียนติดต่อกันหลายวัน เมื่อไปตามที่บ้านก็ไม่พบตัวเด็ก จึงได้ประสานกับตำรวจท้องที่ โดยมีตัวแทนจากโรงเรียน ผู้ปกครอง อบต. กำนัน ประชุมร่วมกันเพื่อรับทราบว่ามีปัญหาอะไรเกิดขึ้น แล้วเริ่มวางแผนจัดการร่วมกันจากที่โรงเรียน ก่อนแยกย้ายกันออกตามหาว่าเด็กน่าจะไปอยู่ที่ไหนของชุมชน จนกระทั่งตามเจอตัวเด็ก จากนั้นประสานให้เด็กได้พูดคุยกับนักจิตวิทยา ให้เด็กสะท้อนปัญหาที่เผชิญ โดยมีผู้ปกครองและผู้ใหญ่บ้านเข้าร่วมรับทราบปัญหา ก่อนทำข้อตกลงในการดูแลเด็กร่วมกัน พร้อมซักถามกับผู้ปกครองว่าต้องการความช่วยเหลืออย่างไร เพื่อไม่ให้เกิดปัญหาซ้ำอีก” 

ทรงวุฒิ กล่าวว่า หากพบว่าปัญหาเกิดจากการขาดแคลนทุนทรัพย์ในการไปโรงเรียน กลุ่มเครือข่ายจะพิจารณาว่าทางโรงเรียนจะให้การช่วยเหลือได้แค่ไหน ชุมชนสามารถเติมเต็มส่วนที่ขาดในส่วนใดได้บ้าง หากมีอะไรที่ช่วยเหลือได้ก็ช่วยเหลือเบื้องต้นก่อน หรือหากพบว่าปัญหาเกิดจากความไม่พร้อมของที่อยู่อาศัย ก็จะประสานกับสำนักงานพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์จังหวัด (พมจ.) ให้ช่วยจัดหางบประมาณมาดูแลซ่อมแซมบ้าน

ทรงวุฒิ กล่าวอีกว่า การสร้างระบบจัดเก็บข้อมูลเด็กกลุ่มเปราะบาง และเครือข่ายในการทำงานเพื่อช่วยเหลือเด็ก เป็นมาตรการที่ช่วยให้การประสานการช่วยเหลือสามารถทำได้รวดเร็วยิ่งขึ้น อย่างไรก็ตามยังมีปัญหาสำคัญคือ เครือข่ายจะเข้าถึงข้อมูลที่แท้จริงได้แค่ไหน เพราะที่ผ่านมาพบว่า หลายโรงเรียนกรอกข้อมูลโดยหลีกเลี่ยงที่จะระบุถึงประเด็นความเสี่ยงหรือเปราะบางของเด็ก เพื่อจะได้ไม่ถูกเพ่งเล็งว่าเป็นพื้นที่หรือโรงเรียนที่มีเด็กภาวะเสี่ยงสูงจำนวนมาก ซึ่งอาจทำให้มีภาระงานที่ต้องรับผิดชอบเพิ่มขึ้น กรณีนี้ถือเป็นอุปสรรคหนึ่งในการดูแลปัญหานี้ซึ่งต้องแก้ไขด้วยการสร้างความเข้าใจกับครูและผู้บริหารในทุกโรงเรียนว่า การให้ข้อมูลที่ถูกต้องสำคัญต่อการดูแลเด็กอย่างไร

ผู้บริหาร ครู ผู้ปกครอง จำเป็นต้องตระหนักร่วมกัน

สารภี อ่อนรอด ผู้อำนวยการโรงเรียนบ้านม้างอน อำเภอจะนะ จังหวัดสงขลา กล่าวว่า มาตรการที่ใช้ดูแลเด็กกลุ่มเปราะบางที่โรงเรียนบ้านม้างอน ใช้กลไกการดูแลของ ‘คลินิกเสมารักษ์โรงเรียน’ มาช่วยส่งเสริม สนับสนุน และประสานงาน ในการป้องกันแก้ไขปัญหาด้านต่าง ๆ และคุ้มครองสิทธิของนักเรียน พร้อมประสานกับผู้ปกครองเพื่อติดตาม จัดทำกรณีศึกษา และบริการให้คำปรึกษากับทั้งนักเรียนและผู้ปกครอง 

นอกจากนี้ยังมีการสร้างแนวทางในการดูแลที่ช่วยให้ผู้บริหารโรงเรียนและครูเห็นความสำคัญของระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียน และให้การสนับสนุนการดำเนินงานหรือร่วมกิจกรรมตามความเหมาะสมอย่างสม่ำเสมอ ซึ่งครูและผู้ที่เกี่ยวข้องทั้งหมดจำเป็นต้องตระหนักถึงความสำคัญของระบบดูแลช่วยเหลือ มีทัศนคติที่ดีต่อนักเรียน และมีความสุขกับการพัฒนานักเรียนในทุกด้าน

“หากพบว่าครอบครัวไหนประสบปัญหาหรือขาดแคลนรายได้ โรงเรียนจะช่วยหามาตรการช่วยเหลือเบื้องต้น อาทิ ช่วยให้เด็กหารายได้เสริมผ่านกิจกรรมส่งเสริมอาชีพต่าง ๆ เช่น จัดทำผ้าบาติก หรือหากนักเรียนมัธยมต้นคนไหนที่ต้องการเรียนรู้หลักสูตรฝึกอาชีพระยะสั้นช่วงปิดภาคเรียน โรงเรียนจะประสานกับทางวิทยาลัยอาชีวศึกษาในท้องถิ่น เพื่อจัดทำหลักสูตรการเรียนการสอนที่เหมาะสมและตอบโจทย์การเรียนเพื่อนำไปประกอบอาชีพ หรือเมื่อพบว่าฐานะทางบ้านของเด็กคนไหนค่อนข้างลำบาก ก็จะจัดสรรแบ่งปันอาหารกลางวันที่เลี้ยงเด็กในโรงเรียนแต่ละวัน ใส่ถุงให้เด็กนำกลับบ้าน”

กิจกรรม ‘ผู้ปกครองกำลังเสริม’

แวอาซีซะห์ หวังแอ ผู้อำนวยการโรงเรียนบ้านตันหยงลุโละ อำเภอเมือง จังหวัดปัตตานี เล่าว่า มาตรการดูแลเด็กกลุ่มเปราะบางของโรงเรียน ได้ใช้กิจกรรม ‘พ่อแม่บุญธรรม’ มาช่วยดูแลควบคู่กับผู้ปกครองตัวจริงของเด็ก ผ่านการสื่อสารที่มีรูปแบบเฉพาะ รวมทั้งหามาตรการช่วยเหลือที่ส่งไปถึงผู้ครองโดยตรง เพราะปัญหาเด็กกลุ่มเปราะบางที่พบในโรงเรียนยังเป็นปัญหาที่ไม่ซับซ้อนเกินรับมือ

“ตอนนี้โรงเรียนยังไม่มีเด็กกลุ่มเปราะบางที่มีปัญหาซับซ้อนเกินกว่าจะรับมือได้ แต่โรงเรียนก็ยังต้องการความร่วมมือกับหน่วยงานต่าง ๆ ที่มีข้อมูลที่เข้าถึงตัวเด็ก มีแนวทางในการดูแล หรือกระทั่งมีแนวคิดใหม่ ๆ ในการดูแลเด็กกลุ่มนี้ร่วมกับองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ในฐานะเป็นกลไกที่ทำงานใกล้ชิดกับคนในพื้นที่ เช่นเดียวกับที่ อปท. ในหลายพื้นที่ทั่วประเทศมีความพยายามที่จะสำรวจ ติดตาม และเข้าถึงเด็กเปราะบาง อย่างเข้าใจปัญหาและมีมาตรการช่วยเหลือที่เท่าทันสถานการณ์”

ใช้ข้อมูลนำทาง

วรรณาวดี ภักดีณรงค์ ครูโรงเรียนบ้านบุ (ประชารัฐพัฒนา) อำเภอเมือง จังหวัดนครราชสีมา เล่าว่า โรงเรียนได้ใช้ระบบสารสนเทศของสถานศึกษา ซึ่งมีข้อมูลและสารสนเทศที่สำคัญเกี่ยวกับโรงเรียน เช่น ข้อมูลนักเรียน ข้อมูลความต้องการของชุมชน สภาพการบริหาร การจัดการตามโครงสร้างและภารกิจ ปฏิทินปฏิบัติงานของโรงเรียน กิจกรรมประจำวัน โดยข้อมูลเหล่านี้นอกจากจะนำไปใช้ในการพัฒนาคุณภาพการศึกษาของโรงเรียนได้ตรงตามศักยภาพแล้ว ยังสามารถนำมาใช้ดูแลเด็กกลุ่มเปราะบางได้อีกด้วย

“ครูจะกรอกข้อมูลเด็กทุกคนและประเมินออกมา หากพบเด็กกลุ่มเสี่ยงก็จะดำเนินการให้ครูประจำชั้นพูดคุยกับเด็ก เพื่อสร้างความไว้ใจ ความมั่นใจ ให้เด็กกล้าสะท้อนปัญหาออกมา หากพบว่าปัญหามีความซับซ้อนก็จะเรียกผู้ปกครองของเด็กมาคุย เพื่อรับทราบถึงสภาพปัญหาที่ครอบครัวกำลังเผชิญอยู่ แล้วช่วยกันหาทางออก เช่น หาทุนการศึกษามาดูแลช่วยเหลือ หรือถ้าพบว่าเป็นปัญหาใหญ่ ก็จะใช้ระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียนอย่างมีขั้นตอน พร้อมด้วยวิธีการและเครื่องมือการทำงานที่ชัดเจน โดยมีครูประจำชั้นหรือครูที่ปรึกษาเป็นบุคลากรหลักในการดำเนินการ ร่วมด้วยบุคลากรทุกฝ่ายที่เกี่ยวข้องทั้งในและนอกสถานศึกษา ตั้งแต่คณะกรรมการสถานศึกษา ผู้ปกครอง ชุมชน ผู้บริหารสถานศึกษา และครูทุกคนในโรงเรียนที่จะมีส่วนร่วมช่วยเหลือด้วยกันทั้งหมด”

รวมพลังทุกสัปดาห์ ผ่าน ‘ชุมชนการเรียนรู้ทางวิชาชีพ’

วสันต์ แสนตา ครูโรงเรียนแม่พริกวิทยา อำเภอแม่พริก จังหวัดลำปาง กล่าวว่า การจัดการปัญหาเด็กกลุ่มเปราะบางจะทำโดยครูทุกคนในโรงเรียน มีการประชุมเพื่อหาทางออกผ่านกระบวนการ Professional Learning Community (PLC) หรือ ‘ชุมชนการเรียนรู้ทางวิชาชีพ’ ในทุกสัปดาห์ เพื่อรวมตัว รวมใจ รวมพลังสร้างกระบวนการ บนความร่วมมือของครู ผู้บริหาร และนักการศึกษา ซึ่งผลที่ได้รับกลับมาจากกระบวนการ PLC คือ ไม่เพียงช่วยเหลือดูแลเด็กกลุ่มเปราะบางเท่านั้น หากยังสามารถพัฒนาการเรียนรู้ของเด็กทุกคนในโรงเรียนได้อีกด้วย

“เราเริ่มจากมาตรการให้ครูเยี่ยมบ้านเด็กรายคน ซึ่งจะช่วยให้ทราบปัญหาและหาทางช่วยเหลือได้ตรงจุดที่สุด แต่หากเป็นปัญหาที่ต้องช่วยเหลืออย่างเร่งด่วน ครูจะนำเรื่องราวรายละเอียดของปัญหากลับมาคุยกันจนตกผลึก จนได้วิธีการที่ดีที่สุดในการแก้ปัญหา แต่หากไม่ได้ผลก็จะใช้วิธีอื่น เช่น หากพบว่าเด็กประสบปัญหาขาดแคลนทุนทรัพย์ในการเรียน นอกจากการขอเงินสนับสนุนจากหน่วยงานต่าง ๆ แล้ว โรงเรียนยังใช้วิธีระดมทุนจากภาคเอกชนและศิษย์เก่า เพื่อนำมาจัดสรรให้เด็กอย่างทั่วถึง ทั้งในส่วนของเงินสนับสนุนเพื่อบรรเทาความเดือดร้อนเบื้องต้น และนำทุนมาจัดทำโครงการกิจกรรมต่าง ๆ อาทิ เปิดพื้นที่พักนอนในโรงเรียนให้กับเด็กกลุ่มบ้านไกล หรือจัดตั้งกิจกรรมสร้างรายได้ระหว่างเรียน อย่างการเพาะพันธุ์ไม้สวยงาม ซึ่งเป็นทั้งการฝึกอบรมอาชีพ และช่วยลดความเสี่ยงที่เด็กจะหลุดจากระบบการศึกษากลางทาง”

The post ประสานพลังสร้างเครือข่ายเชิงพื้นที่ ช่วยเหลือนักเรียนกลุ่มเสี่ยง-กลุ่มเปราะบาง ยับยั้งเหตุไม่คาดฝันทันท่วงที first appeared on กสศ..

รศ.ดร.ปิยวัฒน์ ชี้ให้เห็นว่า ในอีก 20 ปีข้างหน้า การศึกษาของโลกในอนาคตจะเปลี่ยนไปจากอดีตที่ผ่านมาในทิศทางที่ยากจะคาดเดา เนื่องจากมีปัจจัยที่มีความไม่แน่นอนสูงซึ่งส่งผลต่อการจัดการศึกษา โดยเฉพาะ ‘ปัจจัยปั่นป่วน’ ที่เป็นตัวบดขยี้ (disruptors) ซึ่งเป็นสิ่งที่มิอาจคาดการณ์ และสามารถพลิกโฉมการศึกษาและสังคมได้ ภาพตัวอย่างชัดเจนที่เกิดขึ้นแล้ว คือ การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ (climate change) และการระบาดของโรค COVID-19

ภาพรวมของการศึกษาในระดับโลกมีแนวโน้มเลื่อนเข้าสู่การศึกษาในระดับสูง (higher education) มากขึ้น ส่วนความเหลื่อมล้ำทางการศึกษาทั่วโลกอยู่ในช่วงขาลง หรือผ่านจุดสูงสุดของความเหลื่อมล้ำมาแล้ว แต่ขณะเดียวกันกลับพบว่า ประชากรกลุ่มเปราะบางในด้านต่าง ๆ ทั้งด้านเศรษฐกิจ สังคม ชาติพันธุ์ ฯลฯ มีแนวโน้มเผชิญกับความเหลื่อมล้ำมากยิ่งขึ้น โดยเฉพาะอย่างยิ่งในกลุ่มประเทศกำลังพัฒนาอย่างประเทศไทย รวมถึงประเทศที่ยังไม่ได้พัฒนา ซึ่งสะท้อนให้เห็นว่าการศึกษาภาคบังคับและการศึกษาขั้นพื้นฐานไม่เพียงพอที่จะตอบสนองต่อการดำรงชีวิตของเด็กและเยาวชนรุ่นใหม่ เพราะตลาดแรงงานที่เปลี่ยนไป รวมถึงการเข้าสู่สังคมสูงวัย (aging society) ที่ทำให้โครงสร้างประชากรเปลี่ยนแปลงไป ส่งผลให้สมาชิกในครอบครัวต้องดิ้นรนหาความรู้ใหม่ที่อยู่นอกเหนือการศึกษาในระบบ

ปัจจุบันองค์กรและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องกับการศึกษาของเด็กและเยาวชนทั่วโลกมีการจัดทำชุดข้อมูลเพื่อวิเคราะห์แนวโน้มการเปลี่ยนแปลงด้านการศึกษาในระดับโลก สิ่งที่น่าสนใจคือ ขณะนี้นานาชาติมองภาพการศึกษาไปไกลถึงปี 2050 มิใช่เพียงเป้าหมายระยะสั้น 5-10 ปี 

“การมองภาพการศึกษาในระยะสั้นเกินไป จะทำให้มุมมองถูกตรึงไว้ด้วยความเชื่อ อุปสรรค และความกังวล การคิดหรือวางแผนเพื่อไปให้ถึงภาพฝันจึงมักมองเพียงประเด็นที่คิดว่าน่าจะทำได้แน่ ๆ ดังนั้น หากประเทศไทยจะสร้าง Game Changers in Education ก็ไม่ควรตั้งเป้าหมายไว้สั้นจนเกินไป

“การมองเป้าหมายการศึกษาในระดับที่เหมาะสม เช่น 20 ปีข้างหน้า เหมือนระดับนานาชาติ จะทำให้คนทำงานกล้าวาดภาพฝันที่ต้องการให้เกิด แล้วค่อย ๆ ทอนระยะกลับมา เพื่อให้เห็นว่าหากจะไปให้ถึงภาพฝันนั้น ยังพอมีเวลาที่จะทำอะไรบ้างในช่วง 10 ปี 5 ปี 3 ปี และ 1 ปีข้างหน้า”

รศ.ดร.ปิยวัฒน์ ให้ความเห็นว่า การมองฉากทัศน์ของการศึกษาในอนาคตให้เกิดประโยชน์ คณะทำงานจำเป็นต้องมองเห็นปัจจัยที่จะเป็นตัวขับเคลื่อนหลัก เพื่อเปลี่ยนโฉมการศึกษาตามบริบทของพื้นที่ และหยิบเอาปัจจัยเหล่านั้นมาใช้อย่างมีประสิทธิภาพ เนื่องจากทุกปัจจัยสามารถเป็นได้ทั้งพระเอกและผู้ร้ายในการเปลี่ยนโฉมการศึกษาในอนาคตได้ทั้งสิ้น

The post งานวิจัยนานาชาติชี้ ‘แนวโน้มความเหลื่อมล้ำทั่วโลกอยู่ในช่วงขาลง’ แต่ไทยยังไม่พ้นวิกฤต ทางออกคือ ‘การจัดการศึกษาเชิงพื้นที่’ สร้าง Game Changers พลิกโฉมการศึกษาไทย first appeared on กสศ..

ศาสตราจารย์วุฒิสาร ตันไชย รองประธานอนุกรรมการจัดการศึกษาเชิงพื้นที่เพื่อลดความเหลื่อมล้ำ กสศ. กล่าวว่า หากมองเรื่องโจทย์ความสำเร็จของการทำงานเชิงพื้นที่ของแต่ละจังหวัดจุดเน้นสำคัญคือ ต้องหาจุดเริ่มต้นให้ตรงเป้า  เพราะ ‘จุด (Dot)’ จะเป็นตัวเชื่อมให้แต่ละส่วนเกิดการทำงานแบบบูรณาการร่วมกันภายในจังหวัด

‘จุด (Dot)’ ในที่นี้คือ ‘โจทย์’ ของแต่ละจังหวัดซึ่งมีทุกข์และทุนแตกต่างกันออกไป ขึ้นอยู่กับบริบทของแต่ละพื้นที่ เช่น การทำโครงการเรื่อง Learning City เรื่องแรงงานนอกระบบ เรื่องการพัฒนาครู พัฒนาโรงเรียน ฯลฯ ซึ่งแต่ละโครงการจะมีโจทย์การทำงานที่แตกต่างกันทั้งเรื่องกลุ่มเป้าหมาย กลไกการทำงาน หรือเครื่องมือในการทำงาน

คำถามสำคัญคือ การกระจายอำนาจทางการศึกษาในแต่ละพื้นที่นั้นควรมีรูปแบบการทำงานที่แตกต่างกันในแต่ละบริบทอย่างไร จ.ขอนแก่น ทำอย่างไรในการเข้าไปช่วยเหลือเด็กที่พบเจอกับปัญหาความยากจนและที่อยู่อาศัยไม่ปลอดภัย จ.พะเยา มีแนวทางอย่างไรในการแก้ไขปัญหาความเหลื่อมล้ำซ้ำซ้อนที่เกิดขึ้นมาหลายสิบปี

ชวนทุกคนไปดูกรณีศึกษาและแนวทางการจัดการศึกษาเชิงพื้นที่ในพื้นที่ที่แตกต่างกัน ก่อนนำกลไกไปประยุกต์ใช้ในจังหวัดของตนเอง

ที่มา : การตั้งโจทย์ ค้นหา ‘จุด (Dot)’ เชื่อมต่อ หลอมรวม เชื่อมร้อย…หนึ่งในปัจจัยการทำงานบูรณาการเชิงพื้นที่ EP.1
รับชมเสวนาย้อนหลัง : คลิก

การจัดการศึกษาเชิงพื้นที่ (Area-based Education ABE) คืออะไร

ดร.กฤษณพงศ์ กีรติกร ประธานอนุกรรมการโครงการจัดการศึกษาเชิงพื้นที่เพื่อลดความเหลื่อมล้ำ กสศ. กล่าวว่า การทำงาน Area-Based Education หรือ ABE นั้นคณะทำงานต้องเห็นภาพใหญ่ของระบบ และสามารถประเมินความต้องการกำลังคนในอนาคต กลไกที่นำไปถึงความสำเร็จได้คือการหาวิธีให้กลุ่มเป้าหมายเข้าถึงการเรียนรู้ที่มีคุณภาพทั้งการศึกษากระแสหลัก และการศึกษาทางเลือก มองความสำเร็จว่าผู้ที่ผ่านกระบวนการต้องยืนหยัดด้วยตนเองได้ในระยะยาว

“การจัดการศึกษาเชิงพื้นที่จะเอื้อให้เกิดการทำงานที่หลากหลาย เป็นระบบจากล่างขึ้นบน มีเส้นทางใหม่ ๆ ของการเรียนรู้ทั้งสายสามัญและสายอาชีพ มีการสื่อสารทำงานกับผู้ปกครอง ซึ่งท้องถิ่นคือกำนัน ผู้ใหญ่บ้าน อสม. ครู กศน. จะมีความใกล้ชิดและเป็นสะพานเชื่อมไปถึงคนกลุ่มต่าง ๆ ที่อยู่ในพื้นที่ให้เห็นความสำคัญและลงมือช่วยกัน”

การศึกษาเชิงพื้นที่นั้นจะเป็นโมเดลการทำงานที่จะทำให้หลุดพ้นจากการทำงานแบบเดิม ซึ่งท้องถิ่นต้องพึ่งพิงนโยบายจากส่วนกลาง หรือบนลงล่าง มาสู่การส่งต่องานกันในระนาบล่างสู่ล่าง เป็นต้นทางของนวัตกรรมด้านการศึกษาใหม่ ๆ ที่เน้นการดูแลการศึกษาและพัฒนาตนเองตามช่วงชีวิต

ที่มา : ‘การจัดการศึกษาเชิงพื้นที่’ ท่ามกลางการกระจายอำนาจที่มีแต่ข้ออ้างและการยื้อแย่ง
รับชมเสวนาย้อนหลัง : คลิก

ทำไมต้อง ABE ?

เนื่องจากในแต่ละพื้นที่ ผู้คน ครอบครัว คุณภาพชีวิต สิ่งแวดล้อม วัฒนธรรม ที่มีความแตกต่างย่อมส่งผลถึงปัญหา อุปสรรคไม่เหมือนกัน ‘ปัญหาความเหลื่อมล้ำทางการศึกษา’ จึงไม่สามารถแก้ไขได้ด้วยสูตรสำเร็จเดียว

กลไกของการศึกษาเชิงพื้นที่จึงเข้ามามีบทบาทในการกระจายอำนาจให้กับผู้คนในพื้นที่ในการออกแบบการจัดการศึกษาภายในท้องถิ่นของตนเอง เนื่องจากบุคลากรทางการศึกษาและคนในชุมชนนั้น ๆ จะเข้าใจถึงสภาพปัญหามากกว่าผู้คนที่ทำงานอยู่ในส่วนกลาง และยังช่วยสร้างความเป็น ‘เจ้าของเรื่อง’ และ ‘เจ้าของปัญหา’ ที่กระตุ้นให้ชุมชนเข้ามามีบทบาทสำคัญในการขับเคลื่อนไปด้วยกัน

ผู้มีส่วนในการจัดการศึกษาเชิงพื้นที่นั้นครอบคลุมไปถึง ภาคปกครองท้องถิ่น ภาครัฐ ภาคเอกชน ภาคประชาชน ภาควิชาการ และภาคประชาสังคม ที่เข้ามาบูรณาการองค์ความรู้และร่วมมือกันช่วยเหลือปัญหาทางการศึกษาที่เกิดขึ้นในสังคม

รับชมเสวนาย้อนหลัง : คลิก

7 Game Changers ที่นำไปสู่ ‘ความเสมอภาคทางการศึกษา’

สำหรับความหมายของพื้นที่นั้นไม่มีรูปแบบตายตัว คำว่าพื้นที่อาจจะเป็นตำบล อำเภอ จังหวัดก็ได้ หรือถ้ามองลึกลงไปจริง ๆ คำว่าพื้นที่อาจจะไม่ใช่ตำบลหรือจังหวัด แต่เป็นพื้นที่ที่มีความเหมือนกันเป็นตัวตั้ง

เช่น การทำประมงที่มีลักษณะเหมือน ๆ กันของชุมชนประมง ความหมายกว้าง ๆ ของการจัดการศึกษาเชิงพื้นที่จึงให้คนอยู่หน้างานตัดสินใจว่าจะจัดอย่างไรให้เหมาะกับความต้องการของพื้นที่

โดยมีองค์ประกอบทั้งหมด 7 ข้อดังนี้

1. การพัฒนากลไกความร่วมมือระดับพื้นที่เพื่อลดความเหลื่อมล้ำ
2. จัดทำระบข้อมูลที่แม่นยำและสามารถเข้าเพื่อนำไปใช้ประโยชน์ในการขับเคลื่อนได้
3. การร่วมมือกันของเอกชนและภาครัฐในการเชื่อมโยงฐานข้อมูลและทรัพยากร
4. ใช้นวัตกรรมทางการเงินและการคลังในการบริหารงบประมาณในการลดความเหลื่อมล้ำ
5. การจัดการศึกษาตามบริบทพื้นที่เพื่อกระจายอำนาจและสร้างความเป็นเจ้าของร่วม
6. มีระบบการคุ้มครองทางสังคม
7. มีความร่วมมือของผู้มีส่วนเกี่ยวข้อง (Stakeholder) ทางการศึกษา

‘ปฏิรูประบบกระจายอำนาจการจัดการศึกษาไปยังระดับพื้นที่’ จึงมีความสำคัญต่อ ‘การแก้ปัญหาความเหลื่อมล้ำทางการศึกษาที่ยั่งยืน’

รับชมเสวนาย้อนหลัง : คลิก

กลไก 3 ขาที่นำไปสู่การจัดการศึกษาเชิงพื้นที่

หน่วยงานสนับสนุนภายนอกพื้นที่

สนับสนุนทุน วิธีการทำงาน ความรู้ และกระบวนการในการทำงาน ที่สามารถนำมาประยุกต์ใช้ให้เกิดการขับเคลื่อนในเชิงรูปธรรม

ได้แก่ กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.) สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (สกสว.) หน่วยบริหารและจัดการทุนด้านการพัฒนาระดับพื้นที่ (บพท.) สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ หรือสำนักงานนวัตกรรมแห่งชาติ สสส. หรือ NIA

หน่วยงานภาครัฐ

สนับสนุนโดยการปรับมาตรการในการจัดการศึกษาให้เหมาะสมกับการจัดการศึกษาเชิงพื้นที่ และสนับสนุนงบประมาณเพื่อให้เกิดแผนงานที่เอื้อต่อการทำงานของบุคลากรที่อยู่หน้างานของตนเอง

ได้แก่ คณะกรรมการศึกษาธิการจังหวัด (ศธจ.) สำนักงานพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์จังหวัด (พมจ.)

กลไกประชาสังคม

เป็นกลไกภายในของผู้ที่สนใจแก้ไขปัญหาความเหลื่อมล้ำทางการศึกษา ที่ลุกขึ้นมาเป็นคณะทำงานหลักที่สรา้งความร่วมมือกับภาคส่วนต่าง ๆ ในระดับพื้นที่ เพื่อกระจายทรัพยากรการทำงานทั้งจากหน่วยงานภายนอก และหน่วยงานภาครัฐไปสู่การทำงานที่ตอบโจทย์ปัญหาของคนนพื้นที่ และผลักดันให้เกิดการทำงานที่มีความต่อเนื่องในระยะยาว 

ได้แก่ คนและคณะบุคคลที่ขับเคลื่อนงานในระดับพื้นที่

รับชมเสวนาย้อนหลัง : คลิก

จ.ขอนแก่น กับนโยบาย ‘เมืองไม่ทิ้งเด็ก’

บูรณาการ 4 กระทรวงหลัก ได้แก่ ศึกษาธิการจังหวัด สาธารณสุขจังหวัด องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น และสำนักงานพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ สะท้อนเบื้องหลังความสำเร็จในการแก้ปัญหาจากต้นทุนภายในและการทำงานที่ชัดเจน 

มีการติดตามปัญหาของเด็กเป็นรายคน และมีชมรมกำนันผู้ใหญ่บ้าน มีกลุ่มจิตอาสาทำงานประสานส่งต่อกลุ่มเป้าหมายข้ามหน่วยงานตั้งแต่พื้นที่จนถึงจังหวัด เน้นความยืดหยุ่น รวดเร็ว และไม่เป็นทางการ มีเป้าหมายคือแก้ปัญหาให้เด็กเร็วที่สุด

รับชมเสวนาย้อนหลัง : คลิก

จ.พะเยา กับนโยบาย Leaning City เพื่อสร้างโอกาสในการเข้าถึงการศึกษาสำหรับทุกคน

โดยมุ่งสานต่อภารกิจ ‘เมืองแห่งการเรียนรู้ (Learning City)’ โดยองค์การยูเนสโก พัฒนาการเรียนรู้ที่ครอบคลุมกลุ่มเป้าหมายทุกกลุ่ม โดยมุ่งลดการเข้าไม่ถึงการเรียนรู้ สวัสดิการ และการบริการสุขภาพ ผ่านการแลกเปลี่ยนทุนทรัพยากรและการทำงานระหว่างหน่วยงาน อาทิ อบจ. กศน. ศูนย์การศึกษาพิเศษ ร่วมสร้างแหล่งเรียนรู้ 26 แห่งในอำเภอต่าง ๆ

ซึ่งผู้เรียนสามารถเก็บหน่วยกิต รับประกาศนียบัตร และศึกษาต่อที่มหาวิทยาลัยพะเยาได้ นอกจากนี้ยังมีนวัตกรรมเพื่อสังคม นำภาคเอกชน กลุ่มวิสาหกิจชุมชน มาร่วมคัดกรองเด็กจากศูนย์การศึกษาพิเศษ นำเข้าสู่กระบวนการเรียนรู้ฝึกทักษะอาชีพ และรับเข้าทำงานเป็นลำดับ

รับชมเสวนาย้อนหลัง : คลิก

‘กระจายอำนาจ’ เชื่อมโยงคนทั้งจังหวัดร่วมสร้างความเสมอภาค

ในปี 2565  ประเทศไทยมีเครือข่ายการจัดการศึกษาเชิงพื้นที่ (Area-based Education: ABE) ที่ได้รับการสนับสนุนและเป็นภาคีความร่วมมือกับ กสศ.  ทั้งหมด 12 แห่ง ได้แก่ พะเยา ลำปาง แม่ฮ่องสอน สุโขทัย พิษณุโลก ขอนแก่น สุรินทร์ สมุทรสงคราม ระยอง สุราษฎร์ธานี สงขลา และปัตตานี

ความพยายามที่จะขับเคลื่อนงานไปสู่ความสำเร็จในการเป็นพื้นที่ที่สามารถจัดการความเหลื่อมล้ำทางการศึกษา ต้นแบบ จะทำให้สังคมได้เรียนรู้ข้อเท็จจริงร่วมกันอีกประการว่า คนตัวเล็ก ๆ ทุกคนในสังคม ล้วนเป็นปัจจัยสำคัญที่ทำให้ชีวิตของเด็กฟื้นคืนกลับมาได้ โดยนอกจาก ‘ผู้ดูแลรายกรณี’ แต่ละจังหวัดยังแสดงให้เห็นถึงวิธีออกแบบการ ‘กระจายอำนาจ’ อันเป็นการดึงเอาจุดเด่นทางบริบทสังคมของแต่ละพื้นที่ มาใช้แก้ปัญหา และเป็นวัตถุดิบในการวางแผนทำงานด้านการศึกษาในระยะยาว

รับชมเสวนาย้อนหลัง : คลิก

The post การจัดการศึกษาเชิงพื้นที่ (Area-based Education) แก้จุดเจ็บ เย็บจุดขาด first appeared on กสศ..

ศาสตราจารย์วุฒิสาร ตันไชย รองประธานอนุกรรมการจัดการศึกษาเชิงพื้นที่เพื่อลดความเหลื่อมล้ำ กสศ. กล่าวว่า หากมองเรื่องโจทย์ความสำเร็จของการทำงานเชิงพื้นที่ของแต่ละจังหวัดจุดเน้นสำคัญคือ ต้องหาจุดเริ่มต้นให้ตรงเป้า  เพราะ ‘จุด (Dot)’ จะเป็นตัวเชื่อมให้แต่ละส่วนเกิดการทำงานแบบบูรณาการร่วมกันภายในจังหวัด

‘จุด (Dot)’ ในที่นี้คือ ‘โจทย์’ ของแต่ละจังหวัดซึ่งมีทุกข์และทุนแตกต่างกันออกไป ขึ้นอยู่กับบริบทของแต่ละพื้นที่ เช่น การทำโครงการเรื่อง Learning City เรื่องแรงงานนอกระบบ เรื่องการพัฒนาครู พัฒนาโรงเรียน ฯลฯ ซึ่งแต่ละโครงการจะมีโจทย์การทำงานที่แตกต่างกันทั้งเรื่องกลุ่มเป้าหมาย กลไกการทำงาน หรือเครื่องมือในการทำงาน

นอกจากนี้ กระบวนการทำงานแต่ละจุด หรือแต่ละหน่วยของการทำงาน จะต้องดำเนินการใน 3 ส่วนสำคัญ คือ 1. ต้องมีการชี้แจงเป้าประสงค์ (Clarify Dot) ของการทำงานภายในจังหวัดให้ชัดเจน 2. ต้องวินิจฉัยแยกแยะ (Identify Dot) รวมถึงสามารถชี้ชัดในเรื่องการนำกลไกหรือเครื่องมือมาใช้งานได้อย่างถูกจังหวะและโอกาส 3. ต้องหาวิธีการเชื่อมร้อย (Connect Dot) กลยุทธ์ต่าง ๆ เข้าด้วยกัน ผ่านปัจจัยสำคัญ เช่น กลุ่มเป้าหมายของการทำงาน นักขับเคลื่อน และแผนยุทธศาสตร์จังหวัดที่ต้องได้รับการหนุนเสริม  โดยองค์ประกอบเหล่านี้จะนำไปสู่การสร้างการรับรู้และการจัดการภาพรวมของการทำโครงการในปีถัดไปได้อย่างถูกวิธี ซึ่งปัจจัยสำคัญในการหนุนเสริมการทำงานคือ การที่นักขับเคลื่อนในแต่ละจังหวัดต้องมองภาพรวมของงานให้ได้ว่า ปัญหาความเหลื่อมล้ำมีมิติอะไรบ้าง และควรสนับสนุนข้อมูลอะไรแก่หน่วยงานในสังกัด เพื่อนำไปสู่การเชื่อมโยงจุดต่าง ๆ ของการทำงานในแต่ละหน่วยให้ตรงจุดมากยิ่งขึ้น

อย่างไรก็ตาม ศาสตราจารย์วุฒิสาร ยังระบุอีกว่า เมื่อแต่ละจังหวัดมีแนวทางหรือกลไกการทำงานด้วยการบูรณาการทุกภาคส่วนเข้าด้วยกันแล้ว จะเกิดการหลอมรวมเป็นหนึ่งเดียว ทำให้เกิดความเข้มแข็งจากภายใน โดยกระบวนการเหล่านี้จะนำไปสู่การเรียนรู้ของคนในชุมชนหรือผู้เกี่ยวข้องทุกภาคส่วนในการสร้างโค้ช สร้างทีม หรือหน่วยจัดการองค์ความรู้ได้เร็วและมีประสิทธิภาพมากขึ้น

(อ่านต่อ EP. 2)

The post การตั้งโจทย์ ค้นหา ‘จุด (Dot)’ เชื่อมต่อ หลอมรวม เชื่อมร้อย…หนึ่งในปัจจัยการทำงานบูรณาการเชิงพื้นที่ EP.1 first appeared on กสศ..

ดร.กฤษณพงศ์ กีรติกร ประธานอนุกรรมการจัดการศึกษาเชิงพื้นที่เพื่อลดความเหลื่อมล้ำ กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.) ได้ให้สัมภาษณ์ถึงความสำคัญของการจัดการศึกษาเชิงพื้นที่ไว้ว่า การจัดการศึกษาเชิงพื้นที่เป็นส่วนหนึ่งของแนวคิดการกระจายอำนาจ ประเทศที่พัฒนาการศึกษาได้สำเร็จล้วนกระจายอำนาจลงไปในพื้นที่ทั้งสิ้น โดยหลักการนำการจัดการศึกษาเชิงพื้นที่ไปใช้แต่ละจังหวัดจะมีวิธีต่างกันแล้วแต่โจทย์เฉพาะของพื้นที่ เพราะฉะนั้นถ้าเราต้องการการศึกษาที่ตอบโจทย์ระดับพื้นที่ที่ทันเวลา ทันต่อสถานการณ์ คนที่ตัดสินใจต้องอยู่ที่หน้างานมากกว่าอยู่ที่ศูนย์กลาง

การจัดการศึกษาเชิงพื้นที่ที่ กสศ. ดำเนินการอยู่ เป็นเพียงส่วนหนึ่งของการแก้ปัญหาความเหลื่อมล้ำ เมื่อลงไปในพื้นที่เราจะเห็นโจทย์ที่ชัดเจนขึ้น เช่น ในพื้นที่สามจังหวัดชายแดนใต้ ที่ใช้ภาษาถิ่นเกือบร้อยเปอร์เซ็นต์ ฉะนั้นโจทย์ของเขาอาจจะเน้นไปที่คนที่ไม่รู้ภาษาราชการ ฉะนั้นการจัดการศึกษาที่เหมาะต้องมองว่า เขาต้องรู้ทั้งภาษาถิ่น ภาษาแม่ และภาษาราชการ หรือชุมชนบริเวณนี้ส่วนใหญ่เป็นชุมชนประมง เพราฉะนั้นการที่จะทำให้ชุมชนมีชีวิตความเป็นอยู่ที่ดีขึ้นได้ นั่นหมายความว่าเราต้องให้ความสำคัญกับการศึกษา การเตรียมคนให้พร้อมเข้าสู่อาชีพประมงหรือบริษัทที่เกี่ยวข้องกับการประมง หรือชุมชนนี้อยู่ได้ด้วยหัตถกรรมการจัดการศึกษาก็ต้องตอบโจทย์อาชีพหัตถกรรมด้วยเช่นกัน และนี่คือโจทย์ที่ว่าทำไมเราทำเรื่องการจัดการศึกษาเชิงพื้นที่

สำหรับความหมายของพื้นที่นั้นไม่มีรูปแบบตายตัว คำว่าพื้นที่อาจจะเป็นตำบล อำเภอ จังหวัดก็ได้ หรือถ้ามองลึกลงไปจริง ๆ คำว่าพื้นที่อาจจะไม่ใช่ตำบลหรือจังหวัด แต่เป็นพื้นที่ที่มีความเหมือนกันเป็นตัวตั้ง เช่นการทำประมงที่มีลักษณะเหมือน ๆ กันของชุมชนประมง ความหมายกว้าง ๆ ของการจัดการศึกษาเชิงพื้นที่จึงให้คนอยู่หน้างานตัดสินใจว่าจะจัดอย่างไรให้เหมาะกับความต้องการของพื้นที่

เมื่อถามถึงระดับของการกระจายอำนาจของประเทศไทยทุกวันนี้เพียงพอหรือไม่ ดร.กฤษณพงศ์ ให้ความเห็นว่า สำหรับประเทศไทยแล้วควรจะกระจายอำนาจลงไปได้มากกว่านี้ ในอดีตรัฐพยายามให้เหตุผลว่าเพราะคุณภาพของผู้นำท้องถิ่นไม่สูงพอ ซึ่งเป็นข้ออ้างว่าหากกระจายลงไปแล้วท้องถิ่นจะไม่สามารถดูแลจัดการได้  แต่เท่าที่สังเกตตลอดระยะเวลา 10 ปีที่ผ่านมา ผู้นำองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ล้วนเป็นคนในพื้นที่ที่ได้รับการศึกษาสูงมากขึ้นเรื่อย ๆ เพราะฉะนั้นตอนนี้เราจะเห็นตัวอย่างเทศบาลเมืองหรือองค์การบริหารส่วนจังหวัดที่มีการบริหารจัดการดี ๆ หลายแห่ง

“ผมว่าเรามีความพร้อมมากขึ้นในเรื่องการปกครอง  เหตุผลที่การกระจายอำนาจในประเทศไทยไปไม่ได้ไกล ส่วนหนึ่งเป็นเพราะการเกิดขั้วทางการเมือง คนที่เป็นผู้นำ หรือศูนย์กลางอำนาจก็จะกลัวเรื่องการเกิดขั้ว เกิดสี ส่งผลให้การกระจายอำนาจไม่สามารถทำได้เต็มที่ ตัวอย่างเช่น เรื่องการศึกษาที่สมัยหนึ่งครูอ้างว่า ‘เขากลัวว่าถ้าได้ อบจ.หรือ อบต. ที่ไม่ฉลาด จะปกครองครูได้ยังไง’ แต่ผมคิดว่าเดี๋ยวนี้น่าจะดีขึ้น ผมมองว่า เดี๋ยวนี้ อบจ. และเทศบาลเก่งขึ้นมา จึงไม่มีเหตุผลอะไรที่เราจะไปดึงไว้ไม่ให้เทศบาลหรือ อบจ.เขามาจัดการเรื่องศึกษา และเมื่อองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นสามารถเพิ่มศักยภาพความสามารถด้านการจัดการศึกษาได้แล้ว ในอนาคตรัฐส่วนกลาง เช่น สพฐ. ก็จะเริ่มลดความสำคัญลง ซึ่งท้ายที่สุดการกระจายอำนาจทางการศึกษาจะสามารถเกิดขึ้นได้จริง”

ดร.กฤษณพงษ์ กล่าวทิ้งท้ายว่า การจะแก้ปัญหาความเหลื่อมล้ำทางการศึกษา การกระจายอำนาจไปสู่จังหวัดเป็นเรื่องสำคัญ ซึ่งการจะทำเช่นนั้นได้คนในจังหวัดจะต้องปรับ Mindset ทุกคนต้องเข้ามามีส่วนร่วม โดยเฉพาะครอบครัวและคนชุมชน  ยิ่งคนคิดได้เองเท่าไร ลุกขึ้นจัดการตัวเองได้เท่าไร สังคมยิ่งเข้มแข็งมากขึ้นเท่านั้น ถ้าเรารอแต่ให้รัฐจัดการเพียงอย่างเดียว ผมว่ามันช้าเกินไป และที่สำคัญคือไม่สอดคล้องกับความพื้นที่

(อ่านต่อ EP. 2)

The post ‘การจัดการศึกษาเชิงพื้นที่’ ท่ามกลางการกระจายอำนาจที่มีแต่ข้ออ้างและการยื้อแย่ง EP.1 first appeared on กสศ..

“ผมเชื่อว่าพวกเราโชคดีมาก ๆ ที่ได้มาร่วมกันทำงานนี้ ถ้ามองย้อนกลับไป ข้อเท็จจริงหนึ่งที่ชวนคิด ว่าสิ่งที่ทำให้เรามานั่งกันอยู่ตรงนี้ได้ นั่นเพราะพวกเราได้รับการศึกษา ซึ่งหากมองในมุมกลับว่าถ้าทุกคนไม่มีโอกาสในวันนั้น เราอาจกลายเป็นใครอีกคน ที่ไม่รู้ว่าจะทำอะไรอยู่ตรงไหนในวันนี้ เช่นเดียวกับตัวผมเองที่คงไม่ได้มายืนพูดกับทุกคนอยู่ตรงนี้”

จากคำกล่าวปาฐกกถาวันเปิด ‘โครงการจัดการศึกษาเชิงพื้นที่เพื่อลดความเหลื่อมล้ำทางการศึกษา’ จังหวัดสุราษฎร์ธานี’ ปี 2565 ของ รศ.ดร.ซุกรี หะยีสาแม อนุกรรมการการจัดการศึกษาเชิงพื้นที่เพื่อลดความเหลื่อมล้ำ กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.) ได้ย้ำถึงความสำคัญของ ‘โอกาสทางการศึกษา’ โดยเฉพาะในงาน Area-based Education: ABE หรือ ‘การจัดการศึกษาเชิงพื้นที่’ เพื่อพัฒนารูปแบบกระบวนการจัดการศึกษาระดับจังหวัด อำเภอ ตำบล ลงไปถึงระดับชุมชนหมู่บ้าน โดยสร้างการมีส่วนร่วมระยะยาวของภาคส่วนต่าง ๆ เพื่อพัฒนาเครื่องมือนวัตกรรม สร้างโอกาสให้เด็กเยาวชนทุกกลุ่มและทุกคนได้เข้าถึงการศึกษา พร้อมค้นหาติดตามเยาวชนที่หลุดจากระบบการศึกษา ให้มีโอกาสกลับมาเรียนรู้พัฒนาตนเองให้ก้าวทันความเปลี่ยนแปลงของโลกปัจจุบัน ด้วยการศึกษาทั้งในและนอกระบบ

โดยงานที่เริ่มต้นตั้งแต่ปี 2564 ซึ่งนำโดย อบจ. และ สมัชชาการศึกษาจังหวัด สุราษฎร์ธานี รวบรวมทั้งภาครัฐ เอกชน ภาคธุรกิจ ประชาสังคม ได้ดำเนินมาแล้วเป็นเวลาสองปี และเตรียมขับเคลื่อนต่อเนื่องในปี 2565 เพื่อความยั่งยืน และเพื่อประโยชน์สูงสุดที่จะเกิดกับเด็กเยาวชนรุ่นใหม่ และคนทุกคนในจังหวัดสุราษฎร์ธานี

รศ.ดร.ซุกรี กล่าวว่า ขณะนี้ที่คณะทำงานหลายฝ่ายมาแลกเปลี่ยนเรียนรู้ร่วมกัน เชื่อว่าทุกคนมีความรู้สึกตรงกันว่าพวกเรากำลังทำงานสำคัญชิ้นหนึ่ง เป็นงานที่แต่ละคนสื่อสารถึงกันได้ ในความความเห็นอกเห็นใจ ในความเศร้า ในความเป็นห่วงเป็นใย กับความยากลำบากทุกข์ร้อนของน้อง ๆ และครอบครัวของเขา แต่อีกด้านหนึ่ง เราเองต่างก็ได้สัมผัสถึงความสุขความตื้นตัน ว่าสิ่งที่ทุกคนทุ่มเทพยายามทำ กำลังสร้างคุณค่านับอนันต์ให้กับเด็กเยาวชนที่ขาดแคลนโอกาสจำนวนมาก

ทุกครั้งที่ย้อนคิดว่าสิ่งที่ทำให้พวกเรามาอยู่ตรงนี้ได้คือ ‘การศึกษา’ จะทำให้ผมคิดไปถึงเรื่องราวเมื่อสี่สิบกว่าปีก่อน ว่า ‘เรา’ เคยเป็น ‘ใคร’ ในวันนั้น ซึ่งผมต้องขออนุญาตเล่าเรื่องราวของเด็กชายวัยราว 9-10 ขวบคนหนึ่ง ที่อาศัยอยู่ในหมู่บ้านชาวประมงริมชายทะเล ในบ้านที่โครงสร้างไม่แข็งแรงนัก แล้ววันหนึ่ง มีพายุพัดเข้ามา จนต้นมะพร้าวใหญ่ล้มฟาดทับลงกลางหลังคาบ้าน แม้ผ่านมาเนิ่นนาน ทว่าภาพบ้านทั้งหลังที่พังลงนั้นยังแจ่มชัดในความคิดของเด็กชาย ภาพของสมาชิกครอบครัวรวมทั้งตัวเขาช่วยกันเก็บข้าวของ ท่ามกลางฝนที่ยังคงตกอย่างหนัก ระหว่างกอบเก็บย้ายสิ่งของจำเป็น เด็กชายก้มมองดูมือตนเองที่เต็มไปด้วยรอยแผลถลอกและเศษดิน เขาได้ประทับภาพนั้นไว้ในความทรงจำ เพื่อเตือนตัวเองถึงร่องรอยความยากลำบาก ซึ่งแทบมองไม่เห็นเลยว่าจะพาตัวเองและครอบครัวฝ่าพ้นไปได้อย่างไร

“นั่นเป็นเรื่องของผมเองในวัยเด็ก ที่ผมคิดมาตลอดว่าถ้าวันนั้นไม่มีใครสักคนหนึ่งพยายามจับคว้าผมเอาไว้ ผมคงไม่ได้มายืนอยู่ตรงนี้ ทั้งยังชวนให้นึกถึงวันนี้ ที่พวกเรากำลังพยายามทำงานเพื่อโอกาสของคนอีกมากมาย”

“ผมโชคดีที่มีครูเอาใจใส่ ครูที่ติดตามทำความเข้าใจในสภาพชีวิต ครูที่หมั่นขี่มอเตอร์ไซค์มาหา มาเยี่ยมเยียน คอยเอาโอกาสมามอบให้ สำหรับครอบครัวที่ไม่ได้อยู่ในสภาพพร้อมเท่าไหร่ ถ้าครูไม่มา ที่บ้านผมคงไม่ให้เรียนแล้ว และตั้งแต่จุดเริ่มต้นนั้นเอง ที่ทำให้ผมเข้าถึงทุนการศึกษา จากชั้นประถม จนจบปริญญาตรี ปริญโท จบปริญญาเอกในต่างประเทศ ผมพูดได้ว่าโอกาสทางการศึกษาที่ครูมอบให้สร้างผมขึ้นมา จนได้เป็นคณบดีคณะวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาเขตปัตตานี ได้เป็นประธานเครือข่ายสถาบันการจัดการศึกษาด้านประมงของอาเซียน (ASEAN Fisheries Education Network- ASEAN FEN)”

“ผมได้แต่นึกภาพว่าเด็กคนนั้นที่มาจากหมู่บ้านชาวประมงเล็ก ๆ ซึ่งถ้าวันนั้นมีคนบอกว่า วันหนึ่งเขาจะมีโอกาสก้าวไปเป็นประธานอาเซียนด้านการประมง นึกอย่างไรก็แทบไม่มีทางเป็นไปได้เลย มันเป็นปลายทางที่ดูห่างไกลมากจากจุดเริ่มต้น ใจความที่ผมอยากสื่อสารไปถึงทุกท่านคือ สิ่งที่นำพาผมมาได้ถึงวันนี้ ก็ด้วยคนแบบพวกเราที่อยู่ตรงนี้ คนที่มีจิตใจเต็มไปด้วยความเมตตา ความปรารถนาดีที่เข้ามาทำงานช่วยเด็ก ๆ ผมขอย้ำว่าเป็นความโชคดีของผมที่ได้เจอคนแบบนี้ และโชคดีที่ได้ทำง่านร่วมกับพวกท่านในวันนี้ ในการสานพลังร่วมกันเพื่อการศึกษา เพื่อโอกาสของเด็กเยาวชนรุ่นต่อ ๆ ไป”

อนุกรรมการ ABE กล่าวว่า วลีที่ว่า ‘สุราษฎร์ไม่ทิ้งใครไว้ข้างหลัง’ เป็นถ้อยคำที่ทรงพลังยิ่ง เพราะมันได้แสดงถึงความเชื่อของคนทำงาน ไม่ว่าคนในจังหวัด หรือหน่วยงานภายนอกที่มาร่วมแรงร่วมใจกัน จนเกิด ‘จังหวัดต้นแบบ’ เป็นพื้นที่ที่จะนำสู่การต่อยอดความสำเร็จ เอาประสบการณ์ วิธีการ ไปส่งต่อยังพื้นที่อื่น จังหวัดอื่นหลังจากนี้

หลักการของการจัดการศึกษาเชิงพื้นที่ คือการทำงานที่มุ่งไปยังเด็กที่ขาดแคลนโอกาส ไม่มีทางไป โดยลดขนาดของงานให้จัดการได้ในระดับพื้นที่  ซึ่งมีความสำคัญในแง่มุมของการแก้ปัญหาที่มองไม่เห็นจากส่วนกลาง แต่คนที่เห็น เข้าใจ และรู้ถึงสภาพการณ์คือคนในท้องถิ่น ในชุมชน ซึ่งกระจายอยู่ตามหมู่บ้านเล็ก ๆ เป็นคณะทำงานที่แฝงตัวอยู่ใกล้ต้นตอปัญหา จึงทำให้เข้าใจและแก้ไขปัญหาได้รวดเร็ว และนี่คือเครื่องมือที่จะเข้ามาทดแทนการจัดการลักษณะเดิมที่เคยใช้รูปแบบเดียวกันทั้งประเทศ ปรับเปลี่ยนตามโจทย์ของปัญหาระดับจังหวัด หรือย่อยลงในระดับเทศบาล หรือ อบต. แล้วใช้คนที่ชำนาญเฉพาะทางหรือ ‘สหวิชาชีพ’ เข้าไปช่วยดูแลเด็กเยาวชนเป็นรายกรณี จากนั้นบูรณาการเป็นเครือข่ายกลไกขนาดใหญ่ เพื่อรับ-ส่งเคสระหว่างกัน ด้วยวิธีการนี้ การแก้ไขปัญหาและวางแผนพัฒนากระบวนการจัดการศึกษาก็จะมีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น

“การจะไปถึงจุดที่ไม่เหลือใครถูกทิ้งไว้ข้างหลัง เราต้องใช้พลังของคนที่มีจิตใจเหมือนกัน มีเป้าหมายเดียวกัน ทำไปด้วยกันจนเห็นว่า เมื่อคนทุกคนร่วมมือกันเพื่อเปลี่ยนแปลงแวดวงการศึกษา โอกาสของความสำเร็จก็ยิ่งเปิดกว้างมากขึ้น

“เมื่อได้รับคำชวนให้เข้ามาทำงานนี้ โดย ดร.กฤษณพงศ์ กีรติกร ประธานอนุกรรมการจัดการศึกษาเชิงพื้นที่เพื่อลดความเหลื่อมล้ำ และที่ปรึกษาคณะกรรมการบริหาร กสศ. ผมรีบตอบรับทันที เพราะเป็นโอกาสที่ผมจะได้ตอบแทนในสิ่งที่ตนเองเคยได้รับมาก่อน เป็นโอกาสที่ผมจะได้ทำให้เห็นว่าความเปลี่ยนแปลงของชีวิตคนคนหนึ่งนั้น สามารถทำให้เขากลับมาสร้างโอกาสให้กับคนอื่น ๆ ต่อไปได้

“ผมขอบคุณทุกท่าน และขอเป็นกำลังใจให้ทุกคน ในการทำงานเรื่องเด็กขาดแคลนโอกาสและเยาวชนนอกระบบให้สำเร็จ แล้วจากนี้หวังว่าคณะทำงานของเราจะมองเห็นร่วมกันในหลังสิ้นสุดโครงการแต่ละปี ว่าเราจะยกระดับและพัฒนาการทำงานต่อไปให้ไกลขึ้น และครอบคลุมทุกพื้นที่ยิ่งขึ้นได้อย่างไร”

เรียบเรียงจาก ปาฐกถาพิเศษ : โครงการการจัดการศึกษาเชิงพื้นที่ เพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา 2565 ‘สุราษฎร์ไม่ทิ้งใครไว้ข้างหลัง’

The post ‘ไม่มีโอกาสวันนั้น ไม่มีพวกเราวันนี้’ เรื่องเล่าของเด็กชายจากหมู่บ้านชาวประมง first appeared on กสศ..

“มีเด็กยากจนด้อยโอกาสราว 1.9 ล้านคนทั่วประเทศ ที่ต่อสู้ชีวิตและฝ่าฟันอุปสรรคทางการศึกษาอยู่ตามลำพัง ถ้าปล่อยให้เป็นอย่างนี้ต่อไปโดยไม่แทรกแซงช่วยเหลือ โอกาสที่เขาจะไปต่อได้มันแทบจะมองไม่เห็นเลย”

ศ.ดร.สมพงษ์ จิตระดับ กรรมการบริหารกองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.) และที่ปรึกษาคณะทำงานช่วยเหลือเด็กเยาวชนในภาวะวิกฤตทางการศึกษา ถอดประสบการณ์ลงพื้นที่จังหวัดต้นแบบลดความเหลื่อมล้ำทางการศึกษา ด้วย ‘การจัดการศึกษาเชิงพื้นที่’ หรือ ‘Area Based Education’ (ABE) ที่ใช้ข้อมูลจากระบบ iSEE ของ กสศ. ร่วมกับคณะทำงานเครือข่ายจังหวัดและ อสม. ท้องถิ่น สำรวจค้นหาเด็กเยาวชนกลุ่มเสี่ยงหลุด เพื่อส่งเข้าสู่กระบวนการช่วยเหลือดูแลให้เด็กอยู่ในระบบการศึกษาได้ต่อไป

“ประเด็นสำคัญจากการลงพื้นที่บอกเราว่า ถ้าทุกอย่างเดินไปตามทางของมันโดยไม่มีใครยื่นมือไปช่วย เด็ก 1.9 ล้านคนนี้จะมีโอกาสเสี่ยงหลุดกลางคันมากถึง 90 : 100 เลยทีเดียว”

ปัจจัยเสี่ยงซ่อนลึก ในความ ‘ยากจน – ด้อยโอกาส’

เมื่อพูดถึง ‘ความเสี่ยง’ ที่ทำให้เด็กไปต่อไม่ได้ โดยมากคนมักนึกถึงแค่ปัจจัยเดิม ๆ คือความจน การขาดแคลนทุนการศึกษา หรือทัศนคติครอบครัวที่ไม่ค่อยเห็นความสำคัญของการพยายามประคองลูกหลานไว้ในระบบ จนเมื่อลงไปหน้างาน ได้เข้าไปสู่ชีวิตของเด็กแต่ละคน ผ่านการเยี่ยมบ้าน พูดคุย ติดตามไปดูกิจวัตรประจำวันของเขา เมื่อนั้นจะเข้าใจเลยว่าเด็กเสี่ยงหลุดที่แต่ละพื้นที่ที่หาเขาจนพบแล้วช่วยกลับมา เขาและครอบครัวต้องเผชิญปัจจัยที่มากกว่ามิติความจนอย่างไร และมีความซับซ้อนของปัญหาซึ่งมากไปกว่าแค่ไม่มีเงินหรือขาดแรงจูงใจในการเรียน

“เพราะจากที่พบ เกือบ 100 % ของเด็กกลุ่มนี้เห็นความสำคัญของการศึกษาและมีใจอยากเรียนต่อทั้งนั้น

“การลงไปพบเด็กด้อยโอกาสในพื้นที่ กทม. พิษณุโลก ราชบุรี ขอนแก่น จนถึงยะลา ได้สะท้อนปัญหาเชิงลึกว่า บนผิวหน้าของปัญหาที่เคลือบฉาบด้วยภาวะตกงาน รายได้ลด หรือไม่มีรายได้เลย เราสามารถเชื่อมโยงไปหาปัจจัยที่ไม่เคยมีใครหยิบพิจารณาอย่างจริงจัง เรามีครอบครัวที่อาศัยในเพิง ในกระต๊อบ ไม่มีบ้านเลขที่ ไม่มีไฟฟ้าใช้ ไม่มีเลขประจำตัวสิบสามหลัก หรือมีเด็กมากมายที่มีปัญหาเรื่องชาติพันธุ์ เป็นคนกลุ่มน้อย พิการ เผชิญความรุนแรงในครอบครัว ปัจจัยที่ว่ามานี้ล้วนไม่เอื้อให้เด็กเรียนหนังสืออย่างราบรื่น เราเห็นแต่ความเปราะบางที่รายล้อมชีวิตหนึ่ง ครอบครัวหนึ่งเอาไว้ ทั้งแน่นหนา และเหนี่ยวรั้งจนแม้เด็กย่างเท้าไปถึงบันไดการศึกษาได้แล้ว แต่ท้ายที่สุดเขาก็จะไม่มีทางไต่พ้นหล่มหลุมขึ้นมาได้

“ความยากจนเรื้อรังแต่เดิม ทับถมด้วยเวลาอีกกว่าสองปีเต็ม ๆ ของวิกฤตโควิด-19 ทำให้หลายครอบครัวตัดสินใจเอาลูกหลานออกจากโรงเรียน เพราะเขาเห็นแล้วว่าการจะอยู่ในระบบให้ถึงปลายทางแทบไม่มีทางเป็นไปได้ เลยคิดว่าหยุดมันเสียกลางทางเถอะ จะได้ไม่เสียเงิน เสียเวลา

“เรากำลังพูดถึงอุปสรรคใหญ่โตที่มีชื่อว่า ‘รายจ่ายทางการศึกษา’ ซึ่งคิดเฉลี่ยตกราว 17,000 บาท ต่อคนต่อปี เงินจำนวนนี้ไม่มีทางเลยที่คนตกงานไม่มีรายได้เป็นปี ๆ จะหามาจ่ายได้ อย่าลืมว่านอกจากเด็กเกือบสองล้านคนแล้ว ยังมีสมาชิกในครอบครัวเขาอีกไม่รู้จำนวนเท่าไหร่ ที่ได้รับบาดแผลจากวิกฤตเศรษฐกิจ ตกไปอยู่ในหลุมมโหฬารของภาระหนี้สิน ซึ่งเกือบทั้งหมดเป็นแรงงานนอกระบบที่เข้าไม่ถึงสวัสดิการรัฐ ดังนั้น อีกนานเท่าไหร่ไม่รู้เลย ที่เขาจะมีอาชีพมีรายได้อีกครั้ง …เมื่อพิจารณาผ่านประเด็นนี้ แน่นอนว่า ‘การศึกษา’ ย่อมถูกลดความสำคัญลงเป็นลำดับท้าย ๆ อย่างไม่ต้องสงสัย

‘ผู้ดูแลรายกรณี’
ตามติด 1.9 ล้านคน
คลี่ 1.9 ล้านปมปัญหา

นานาปัญหาซ้อนทับเหล่านี้กำลังบอกว่า เรามี 1.9 ล้านรูปแบบปัญหา ซึ่งจะหวังพึ่งพาการแก้ไขจากโครงสร้างระบบเพียงอย่างเดียวไม่ได้อีกต่อไป แต่การออกแบบวิธีดูแลช่วยเหลือเด็กกลุ่มนี้ ต้องมองให้ทะลุผ่านมิติเดิม ๆ 

แงะ แกะ คุ้ยออกมาให้พบแก่น ว่าแต่ละครอบครัวเผชิญความยากลำบากอย่างไร โดยต้องข้ามพ้นการทำงานเชิงปริมาณ ที่เคยยึดติดกับการใช้วิธีเดียวในการจัดการทุกปัญหาไปให้ได้

อย่างไรก็ตาม กรรมการบริหาร กสศ. ระบุว่า สิ่งหนึ่งที่พื้นที่ 5 จังหวัดต้นแบบมีเหมือนกัน คือคนทำงาน ‘ด่านหน้า’ ซึ่งไม่เฉพาะครูที่คอยติดตามเด็ก แต่ยังมีกลุ่มอาสาสมัครแฝงตัวในชุมชน ตั้งต้นทำงานด้วยข้อมูลจากระบบ iSEE ที่ช่วยระบุพิกัดของเด็กยากจนด้อยโอกาส แล้วจึงเข้าไปค้นหาตัวตนเด็ก เมื่อพบแล้วจึงขุดไปถึงราก ถึงครอบครัว และอุปสรรคต่าง ๆ ที่ฉุดรั้งให้เด็กหลุดจากการศึกษา

หนึ่งในการทำงานของพื้นที่ต้นแบบที่ช่วยเด็กทั้งในและนอกระบบได้อย่างต่อเนื่อง จนเด็กกลับมามีที่ยืนและพร้อมไปต่อบนเส้นทางการศึกษา คือการใช้ ‘ผู้ดูแลรายกรณี’ หรือ Case Manager (CM) ลงติดตามชีวิตและครอบครัวของเด็ก เพื่อคลายปมปัญหาเชิงลึกจนเห็นแก่น ก่อนส่งต่อข้อมูลให้คณะทำงานร่วมกันวิเคราะห์ และออกแบบวิธีการช่วยเหลือเป็นลำดับ

“ผู้ดูแลรายกรณีคือผู้เผยภาพของเด็กที่มีชีวิตในสวนยาง ในวัด เด็กที่ผู้ปกครองพาไปขอทานตามตลาด ซ่อนตัวเงียบเชียบรอความช่วยเหลืออยู่ตามซอกหลืบเล็ก ๆ ในสังคม ซึ่งหากมองผ่านสายตาระบบโครงสร้างส่วนกลาง เราจะไม่มีวันหาเขาพบ แล้วตัวเด็กหรือครอบครัวเองก็ไม่มีโอกาสเลยที่จะเข้าถึงข้อมูลและกลไกความช่วยเหลือ เพราะเขาไม่มีสิทธิ์ ไม่รู้ว่าจะต้องไปหาใคร เป็นภาวะที่ถูกสังคมกันออกไปจากสิทธิพื้นฐานโดยสิ้นเชิง จนท้ายสุดก็ยิ่งห่างไปจากระบบการศึกษา และหลุดไปอย่างถาวร ต้องเวียนว่ายในวังวนของความยากจนด้อยโอกาสอย่างโดดเดี่ยวลำพังอยู่ตรงนั้น

“ถ้าจะลงให้ถึงรากของความเหลื่อมล้ำและโอกาสทางการศึกษาในเชิงรายละเอียด เราต้องพึ่งพาผู้ดูแลรายกรณีกลุ่มนี้ แล้วเมื่อมีข้อมูลที่ครบทุกด้านทุกมิติ เราถึงจะสามารถหาทางดึงเขาออกมาจากปัญหาได้ทีละน้อย อีกประการหนึ่งคือการติดตามเด็กต่อเนื่องด้วยคนในพื้นที่ที่ทำงานด้วยหัวใจ มันจะเกิดสายใยของความไว้เนื้อเชื่อใจ ความเข้าใจ ความผูกพันที่ผู้ดูแลเองก็อยากเห็นเด็กไปได้ถึงฝั่ง ส่วนเด็กกับครอบครัวเขาก็มั่นใจว่าการดูแลจะดำเนินต่อเนื่อง ไม่มีการทอดทิ้งกลางทาง”

‘กระจายอำนาจ’
เชื่อมโยงคนทั้งจังหวัดร่วมสร้างความเสมอภาค 

ความสำเร็จของพื้นที่ต้นแบบ ทำให้สังคมได้เรียนรู้ข้อเท็จจริงร่วมกันอีกประการว่า คนตัวเล็ก ๆ ทุกคนในสังคม ล้วนเป็นปัจจัยสำคัญที่ทำให้ชีวิตของเด็กฟื้นคืนกลับมาได้ โดยนอกจาก ‘ผู้ดูแลรายกรณี’ แต่ละจังหวัดยังแสดงให้เห็นถึงวิธีออกแบบการ ‘กระจายอำนาจ’ อันเป็นการดึงเอาจุดเด่นทางบริบทสังคมของแต่ละพื้นที่ มาใช้แก้ปัญหา และเป็นวัตถุดิบในการวางแผนทำงานด้านการศึกษาในระยะยาว

“เรามีจังหวัดยะลาที่มี CM เข้มแข็งมากกว่า 300 คน ช่วยกันผลักดันให้ ‘แผนงานจัดการรายกรณี’ หรือ Case Management System (CMS) ซึ่งเป็นงานของ อบจ.ยะลา ทำได้อย่างต่อเนื่อง ลึกซึ้ง และประสบผลสำเร็จในเชิงคุณภาพ โดย อบจ.ยะลา ถือเป็นกลไกหลัก ในการประสานเชื่อมต่อกับหน่วยงานอื่น ๆ ในจังหวัด ทั้งภาครัฐ เอกชน ประชาสังคม เป็นการแสดงให้เห็นประสิทธิภาพของการเมืองระดับท้องถิ่น

“หรือที่ขอนแก่น มีภาคราชการสี่กระทรวงหลัก ทั้งกระทรวงศึกษา ฯ มหาดไทย สาธารณสุข และ พม. ซึ่งสอดร้อยทำงานร่วมกันอย่างสมดุล ลื่นไหล โดยนำจุดแข็งของแต่ละหน่วยงานมาใช้ จนแก้ปัญหาของเด็กได้ครอบคลุมและตรงจุด

“ส่วนที่พิษณุโลกมีกลไกภาคประชาสังคมโดดเด่น รวมไว้ด้วยผู้ทรงคุณวุฒิที่มีประสบการณ์ทำงานสูง มีความเข้าใจลักษณะพื้นที่ มีใจอยากทำงานช่วยเหลือเด็ก และมองเห็นรายละเอียดยิบย่อยของปัญหาได้ชัดเจน ผู้มากประสบการณ์กลุ่มนี้เองที่เป็นหัวเรี่ยวหัวแรงของการรวมกลุ่มตั้งเป็นองค์กร มูลนิธิ และเป็นศูนย์กลางในการดึงความร่วมมือจากภาคส่วนอื่น ๆ ในจังหวัด มาช่วยกันแชร์องค์ความรู้ แบ่งปันข้อมูล จนเกิดการทำงานที่แผ่ขยายเป็นโครงข่ายขนาดใหญ่ พร้อมรองรับเด็กเยาวชนทุกกลุ่ม ทุกปัญหา

“กลไกจังหวัดที่ร้อยรวมเป็นกลุ่มก้อนนี้ คือเครื่องมือ คืออาวุธ และเป็นพลังการทำงานที่ทำให้โอกาสไปต่อที่น้อยนิดของเด็ก ๆ กลับมีทางเลือกทางรอดเพิ่มขึ้น โดยจากเคยต่อสู้เพียงลำพังบนความเสี่ยงที่อัตรา 90 : 100 วันนี้ผมสามารถพูดได้ว่า กลไกจังหวัดจะช่วยให้โอกาสหลุดจากระบบของเด็กทั้ง 1.9 ล้านคน ลดเหลือเพียง 50 : 50 เท่านั้น นั่นเพราะการทำงานของจังหวัดต้นแบบได้มองผ่านความคิดชุดใหม่ โดยเอาเด็กและครอบครัวเป็นที่ตั้ง แล้วจึงค่อยออกแบบความช่วยเหลือที่เหมาะสมตามมา และจากผลสำเร็จใน 4 – 5 จังหวัดนี้ ทำให้เรากล้ามองถึงความเปลี่ยนแปลงที่ยั่งยืนในระยะยาว 

“‘จุดแข็ง’ ของแต่ละท้องถิ่น จะเป็นต้นทุนนำทางให้เรา แล้วด้วยวิธีนี้ ผมเชื่อว่าทุกจังหวัดสามารถดำเนินตามรอยได้ทันที และพึ่งพาตนเองได้ เพียงทุกฝ่ายหันหน้าเข้าหากัน ช่วยกันวิเคราะห์ออกแบบว่าแต่ละจังหวัดมี ‘คน’ หรือ ‘หน่วยงาน’ ใดที่พร้อมเป็นเจ้าภาพ พร้อมเป็นแกนประสานรวบรวมพลังภายในพื้นที่ โดยไม่จำเป็นต้องรอให้ส่วนกลาง หรือคนภายนอกมาคิกออฟ”

ถ้าปล่อยเด็กหลุดต่อไป เท่ากับเรากำลังทำลายสิทธิด้านการศึกษาครั้งใหญ่ และตัดโอกาสของประเทศทางอ้อม

ในฐานะที่ปรึกษาคณะทำงานช่วยเหลือเด็กเยาวชนในภาวะวิกฤตทางการศึกษา ศ.ดร.สมพงษ์ กล่าวว่า วันนี้ทุกคนต้องรับรู้ร่วมกันว่าเด็ก 1.9 ล้านคนอยู่ในภาวะเสี่ยง ซึ่งบนเส้นทางการศึกษาที่ตีบตันนั้น เด็กบางคนต้องไปทำงานล้างไส้หมูทั้งคืนแล้วไปเรียนตอนเช้า บางคนไปขายนม ขายมาลัย ขายดอกไม้อยู่ตามสี่แยก บางคนไปเป็นแรงงานภาคเกษตรกรรม ไปเลี้ยงวัวเลี้ยงแพะในทุ่ง บางคนทำงานในโรงไม้และอาศัยอยู่ที่นั่น ต้องเรียนออนไลน์ท่ามกลางเสียงเลื่อยไฟฟ้าที่แผดดังตั้งแต่เช้ายันค่ำ บางคนเสียสละให้น้องเรียน ตัวเองออกไปทำงานถอนหญ้าทั้งวันในสวนในไร่ หรือบางคนยอมเป็นขอทาน เพราะต้องดิ้นรนช่วยเหลือตัวเองและครอบครัวโดยไม่มีทางเลือก

และในหมู่มวลเด็ก ๆ เหล่านี้ มีทั้งคนที่ ‘รู้’ และ ‘ไม่รู้’ ว่าการตัดสินใจออกจากระบบการศึกษากลางคันนั้น หมายถึงชีวิตของเขากำลังถอยเท้าก้าวกลับไปสู่วงจรความยากจนในครอบครัว ที่ส่งจากปู่มาถึงพ่อ ส่งจากพ่อมาถึงตัวเขา แล้ววันหนึ่งข้างหน้า ตัวเขาเองก็จะส่งผ่านไปยังทายาทรุ่นถัดไป โดยไม่มีใครรู้ได้เลยว่า …ความยากจนนั้นจะสิ้นสุดลงเมื่อไร

ศ.ดร.สมพงษ์ ชี้ว่า สามปัจจัยที่ต้องผลักดันให้เกิดขึ้นเร็วที่สุด ได้แก่

1.เริ่มกระบวนการทำงานทุกจังหวัดตามรอยพื้นที่ต้นแบบ โดยใช้ CM ลงลึกในชุมชนผ่านข้อมูลจาก iSEE แล้วสร้างระบบจัดการรายกรณีที่ส่งต่อเด็กได้ตั้งแต่ต้นจนถึงปลายทาง
2.กระจายอำนาจในมิติต่าง ๆ เช่นการศึกษาหรือสาธารณสุข ให้ไปถึงท้องถิ่น
3.เร่งค้นหาเด็กกลุ่มเสี่ยงหลุดช่วงรอยต่อการศึกษา โดยเฉพาะในชั้น ป.6 ขึ้น ม.1 และ ม.3 ขึ้น ม.4 ให้พบ แล้วหาแนวทางประสานสถาบันการศึกษาในพื้นที่ เพื่อสร้างกลไกส่งต่อเด็กระหว่างเครือข่ายโรงเรียนในจังหวัด

นอกจากนี้สำหรับเด็กที่กำลังเจอกับวิกฤตชีวิต วิกฤตการศึกษา จะต้องมีแนวทางช่วยเหลือให้พ้นจากภาวะฉุกเฉิน ไม่ให้ทำงานหนักเกินกว่าวัย ได้อยู่อาศัยในสถานที่ปลอดภัย มีอาหารการกินเหมาะสม และเข้าถึงสาธารณูปโภคที่เอื้อต่อการใช้ชีวิต และการเรียนหนังสือ

“แน่นอนว่างานจะสัมฤทธิ์ได้ ต้องไม่ใช่เพียงกระทรวงเดียวหรือหน่วยงานเดียวลงมือทำ แต่เราต้องร่วมมือกันทั้งหมด ทุกคน ทุกภาคส่วน ทุกหน่วยในสังคม บนพื้นฐานที่ว่าถ้าปล่อยเด็กหลุดต่อไป เท่ากับเรากำลังทำลายสิทธิด้านการศึกษาครั้งใหญ่ และตัดโอกาสของประเทศทางอ้อม เพราะอย่าลืมว่าไม่ใช่แค่ช่วยเด็ก 1.9 ล้านคนนี้แล้วความยากจนด้อยโอกาสจะหมดไปทันที แต่ในปีการศึกษา 2565 นี้ ยังมีเด็กอีกราว 4 – 5 แสนคน ที่มีโอกาสหลุดจากระบบกลางทางตามมาอีก ดังนั้นเราต้องทำทุกทาง ทั้งสร้างระบบดูแลช่วยเหลือส่งต่อ สนับสนุนงบประมาณการศึกษา และสอดส่องติดตามเก็บข้อมูลเด็กกลุ่มเสี่ยงในทุก ๆ ระยะ ถ้าขับเคลื่อนประเด็นต่าง ๆ เหล่านี้ได้ โอกาสที่เด็กจะได้ไปต่อบนเส้นทางการศึกษา ได้รับการศึกษาที่ดีอย่างเสมอภาคถ้วนหน้า หรือวันหนึ่งจะไม่มีใครหลุดจากระบบออกมาอีก ก็คงเกิดขึ้นจริงได้ในที่สุด”

The post ถอดประสบการณ์ ‘จัดการศึกษาเชิงพื้นที่’ “ถ้าปล่อยเด็กหลุดต่อไป เท่ากับเรากำลังทำลายสิทธิด้านการศึกษาครั้งใหญ่ และตัดโอกาสของประเทศทางอ้อม” first appeared on กสศ..

อย่างไรก็ตาม แม้จะมองเห็นกุญแจดอกสำคัญอยู่ตรงหน้า ทว่า การทลายกำแพงขนาดใหญ่ โดยเฉพาะโครงสร้างการบริหารภาครัฐไทย กลับไม่ใช่เรื่องที่จะข้ามพ้นไปได้ง่ายเลย เพราะเหตุใดจึงเป็นเช่นนี้

ไปติดตามการถอดรื้ออย่างลงรายละเอียดได้จาก ผศ.ดร.วสันต์ เหลืองประภัสร์ อาจารย์ประจำคณะรัฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ในการประชุมชี้แจงและประชาสัมพันธ์ ‘โครงการจัดการศึกษาเชิงพื้นที่เพื่อลดความเหลื่อมล้ำ ปี 2565’ ซึ่งจัดโดย กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.) เมื่อวันที่ 7 เมษายน 2565 ที่ผ่านมา

โครงสร้างการบริหารราชการแผ่นดินไทย คือ ‘โจทย์อมตะ’

“การบริหารงานภาครัฐไทยมีโครงสร้าง 3 ส่วน บริหารราชการส่วนกลาง ส่วนภูมิภาค และส่วนท้องถิ่น

ส่วนกลางมี 20 กระทรวง 146 กรม ถืออำนาจมากที่สุด มีบุคลากรมากที่สุด งบประมาณโดยรวมมากที่สุด แต่เมื่อใหญ่มากก็ยิ่งสะท้อนถึงการกระจุกตัวรวมศูนย์ อำนาจการตัดสินใจอยู่ที่ส่วนกลาง เช่น มีเหตุเกิดที่นราธิวาส แต่อำนาจตัดสินใจกลับอยู่ที่กรุงเทพฯ กว่าจะได้เริ่มแก้ปัญหาก็คงไม่ทันการณ์”

ผศ.ดร.วสันต์ กล่าวว่า โจทย์เรื่องการศึกษาเชิงพื้นที่ก็เป็นเฉกเช่นเดียวกับนโยบายหรือการจัดบริการอื่นๆด้วย คือสัมพันธ์กับปัญหาอมตะเรื่องโครงสร้างการบริหารราชการแผ่นดินไทยที่มีมายาวนาน ทรัพยากรและอำนาจจัดการเรื่องต่างๆไม่ได้อยู่ที่พื้นที่ ดังนั้น ถ้างบประมาณไม่มีแต่อยากแก้ปัญหาก็ต้องทำเรื่องมายังส่วนกลางตามระเบียบงบประมาณปกติ จะแก้ปัญหาฉับพลันทันทีทำไม่ได้

“ปัญหาอีกประการของการที่มีส่วนกลางใหญ่ก็คือ การขยายกลไกอำนาจออกไปคร่อมทับกับกลไกในพื้นที่ที่มีอยู่แล้วด้วย เช่น สำนักงานภาคหรือสำนักงานเขตพื้นที่ กลไกเหล่านี้แม้ไปตั้งในจังหวัด แต่ไม่ได้อยู่ภายใต้กลไกบริหารในพื้นที่อย่างผู้ว่าราชการจังหวัด จึงกลายเป็นปัญหามาก เป็นปรากฏการณ์ที่นักวิชาการรัฐศาสตร์เรียกว่า การรวมศูนย์อำนาจแบบกระจาย (Fragmented Centralism)”

ผลที่ตามมาของโครงสร้างนี้คือการทำงานอย่างไม่มีเอกภาพ อย่างเรื่องการศึกษา จะไม่จบที่กระทรวงศึกษาธิการ เท่านั้น เพราะต้องไปเกี่ยวพันกับปัญหาอีกหลากหลาย อย่างงานที่ กสศ. ทำ ก็จะไปเกี่ยวพันกับเรื่องสถานะทางเศรษฐกิจ รายได้ ครอบครัว บางเรื่องก็ไปเกี่ยวกับสาธารณสุข เช่น เรื่องสุขภาพและ โภชนาการ แต่เมื่อไม่มีกลไกประสานขับเคลื่อนร่วมกัน จึงทำให้มีปัญหาไปงอกที่พื้นที่

ส่วนภูมิภาค คือ ร่างอวตารของส่วนกลางที่ไม่มี ‘งบประมาณ’

ราชการบริหารส่วนภูมิภาค มีผู้ว่าราชการจังหวัด 76 จังหวัด นายอำเภอ และส่วนราชการประจำจังหวัด 33 หน่วย บวกกับกลไกย่อยของอำเภอและกำนันผู้ใหญ่บ้าน โดยภาพรวม จริงๆแล้วส่วนภูมิภาคก็คือ ส่วนกลางที่ถูกส่งไปทำงานพื้นที่ ปัญหาคือกลไกนี้ มีข้อจำกัดเรื่องทรัพยากรทั้งบุคลากรและเงินงบประมาณ

“ผู้ว่าฯ มีบทบาทเป็นผู้นำเชิงสัญลักษณ์เท่านั้น ทรัพยากรมีน้อยมาก สมัยก่อนไม่มีเงินในมือแม้แต่บาทเดียว ภายหลังอย่างยุคผู้ว่าฯ CEO หรือพอเริ่มแนวคิดการบริหารจังหวัดแบบบูรณาการ จึงค่อยมีงบลงมาบ้าง ทำให้ตัดสินใจเชิงพื้นที่ได้มากขึ้น แต่ในภาพรวม เงินที่ถืออยู่ก็ไม่เยอะ เช่นเดียวกับหน่วยงานระดับจังหวัดต่างๆ แม้มองเห็นปัญหาในพื้นที่ก็ไม่มีงบลงไปทำอยู่ดี ต้องไปของบผู้ว่าฯ ซึ่งอย่างที่บอกว่าไม่เยอะอยู่แล้ว และยังไปทับซ้อนภารกิจกับหลายหน่วยงานด้วย”

ผศ.ดร.วสันต์ ยังมีข้อสังเกตว่า เรื่องใหญ่ที่สุดที่เกี่ยวกับการศึกษาและการบริหารราชการส่วนภูมิภาคคือ  การแต่งตั้งโยกย้าย เพราะหน่วยงานเชิงพื้นที่เหล่านี้สังกัดส่วนกลาง คนที่ทำงานจึงไม่สามารถอยู่ในพื้นที่เพื่อขับเคลื่อนตามแผนยุทธศาสตร์ในระยะยาวได้เลย มีหลายครั้งที่มีการประชุมจนสามารถสร้างกลไกและมียุทธศาสตร์พัฒนาการศึกษาจังหวัดได้ข้อยุติแล้ว พอจะขับเคลื่อน ผู้ว่าฯ ที่นั่งหัวโต๊ะ หรือหัวหน้าหน่วยงานที่ประชุมตรงนั้นก็ย้ายไปจังหวัดอื่น กลายเป็นต้องเริ่มนับหนึ่งกันใหม่เรื่อยไป

‘ท้องถิ่น’ ถูกตรวจสอบจนขยับไม่ได้

ท้องถิ่น เป็นกลไกรัฐที่ถูกจัดตั้งโดยมองปัญหาพื้นที่เป็นหลัก มีจุดแข็งคือ ผู้บริหารและบุคลากรไม่ย้ายไปไหนแน่นอน ปัจจุบันมี 7,850 หน่วย แบ่งเป็น อบจ. 76 แห่ง เทศบาล 2,472 แห่ง อบต.5,300 แห่ง และมีท้องถิ่นพิเศษคือ กรุงเทพฯและพัทยา

ผศ.ดร.วสันต์ ชี้ว่า หลังมีการกระจายอำนาจสู่ท้องถิ่นในปี 2540 ได้ช่วยบรรเทาปัญหาได้ เพราะมีงบประมาณ บุคลากร และอำนาจหน้าที่พอสมควร ในเรื่องการศึกษายังมีการโอนโรงเรียนของรัฐเข้าไปสังกัดท้องถิ่น เทศบาล หรือ อบจ. มีศูนย์พัฒนาเด็กเล็กที่ดูแลเด็กปฐมวัย บทบาทของท้องถิ่นจึงถือว่าช่วยเยียวยาและลดความเหลื่อมล้ำด้านการศึกษาได้ระดับหนึ่ง

แต่ท้องถิ่นเองก็มีปัญหา เพราะการขยายตัวของท้องถิ่นไม่ได้เกิดขึ้นพร้อมการหดตัวลงของส่วนกลางและส่วนภูมิภาค สุดท้ายเวลาดำเนินงานจึงติดขัดเรื่องอำนาจหน้าที่ อย่างในช่วงแรกที่มีการกระจายอำนาจ เมื่อ อบจ. เอางบท้องถิ่นไปซ่อมอาคารโรงเรียนในสังกัดกระทรวงศึกษา ได้ถูกตีความว่าเป็นการทำงานเกินกว่าอำนาจหน้าที่ที่กำหนด นายก อบจ. ต้องไปหาเงินมาคืนและต้องระมัดระวังมากในการแก้ไขปัญหามากขึ้น

“คนท้องถิ่นไม่ได้มองหรอกว่าโรงเรียนนั้นสังกัดหน่วยงานไหน แต่เมื่อตั้งอยู่ในพื้นที่ที่ลูกหลานเขาเรียน เขาก็อยากทำให้มันดี ให้มันพัฒนาขึ้น ท้องถิ่นอยากจะจัดระบบติวเตอร์ มีรถรับส่งมาให้ สุดท้ายก็จะเจอปัญหาเรื่องของการตรวจสอบการใช้งบประมาณว่าทำไม่ได้เพราะเกินกว่าอำนาจหน้าที่ เวลาท้องถิ่นจะทำอะไรเองจึงต้องระวังเป็นอย่างมาก”

ภาวะ ‘แตกกระจาย’ ต้องถูกจัดการ

“ปัญหาทั้งหมดคือปัญหาอมตะที่เราพยายามแก้กันมานาน สร้างแผนบูรณาการ สร้างงบบูรณาการ ทั้งหมดเคลื่อนไปสู่ทิศเดียวคือ เราต้องการเห็นเอกภาพในการขับเคลื่อนงานเชิงพื้นที่ ซึ่งจะมีได้ต้องมียุทธศาสตร์เชิงพื้นที่ ยุทธ์ศาสตร์เชิงพื้นที่มีแล้วก็ต้องมีแผนงานกิจกรรม มีโครงการขับเคลื่อนโดยเอาปัญหาของพื้นที่เป็นตัวตั้ง แล้วมีกลไกรับผิดชอบทำงานที่ประสานสอดคล้องกัน นี่คือเป้าหมายที่การปฏิรูปราชการไทยพยายามวางเอาไว้ เรื่องการศึกษาบูรณาการเชิงพื้นที่เพื่อลดความเหลื่อมล้ำก็อยู่ในกรอบเป้าหมายทิศทางปฏิรูปประเทศนี้ด้วย”

แต่ ผศ.ดร.วสันต์ กล่าวว่า ปัจจุบันภาพรวมของปัญหายังเป็นสิ่งที่เรียกว่า ‘แตกกระจาย’ หรือขาดการประสานงานขับเคลื่อนอย่างเป็นระบบ ปัญหาจึงไปงอกที่พื้นที่ ในหนึ่งจังหวัดมีกลไก 3 ระนาบไม่ขึ้นแก่กันไปกองอยู่ มีหน่วยงานจากส่วนกลางที่ไม่ขึ้นกับผู้ว่าฯ แต่ขึ้นกับกระทรวงในกรุงเทพฯ เช่น สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษา มีศึกษาธิการจังหวัดที่ขึ้นกับผู้ว่าฯ แล้วก็มีท้องถิ่นที่เป็นการศึกษาในพื้นที่ 

“ในพื้นที่มีเด็กและเยาวชน แต่เมื่อเกิดปัญหากับตัวเขา อย่างยุคโควิดเศรษฐกิจไม่ดี เด็กต้องเรียนออนไลน์ แต่ที่บ้านแต่อุปกรณ์ไม่พร้อม คำถามง่ายๆเลยคือ ปัญหานี้ใครคือเจ้าภาพหลัก”

“ทุกคนมองเห็นปัญหา พูดถึงปัญหา แต่ถามว่าท่านเคยไปนั่งคุยกันเพื่อแก้ปัญหาภาพรวมของจังหวัดหรือไม่ ปัญหาถูกจัดการอย่างกระจัดกระจายไปตามอำนาจทรัพยากรและอำนาจที่ตนเกี่ยวข้องและมีอยู่เท่านั้น แต่ไม่นำไปอยู่การแก้ปัญหาภาพใหญ่ เป็นสภาวะที่มันแตกกระจายมากๆ”

อย่างไรก็ตาม  ผศ.ดร.วสันต์ กล่าวว่า แนวทาง  ABE ที่ทำ กสศ. ทำ การจัดเก็บข้อมูล การคัดกรองปัญหาของเด็กตามความเร่งด่วนที่ต้องให้การช่วยเหลือ และการค่อยๆสร้างเครือข่ายความร่วมมือในพื้นที่เพื่อจับมือกันแก้ปัญหา เป็นการติดกระดุมเม็ดที่หนึ่งและสองที่สำคัญและถูกที่ถูกทาง แต่ประเด็นที่น่ากังวลคือ ในระยะยาวเครือข่ายกลไกที่พัฒนาขึ้นจะขยับเขยื่อนเคลื่อนต่ออย่างไร เพราะเป้าหมายที่ต้องก้าวข้ามให้ได้ คือการก้าวข้ามการแตกกระจายไปสู่ภาพใหม่ นั่นคือ การที่ภาคส่วนต่างๆจับมือร่วมกันโดยเอาปัญหาความเหลื่อมล้ำและความไม่เสมอภาคในพื้นที่เป็นตัวตั้ง

“เรามองความเหลื่อมล้ำแค่เรื่องการเข้าไม่ถึงการศึกษาอย่างเดียวไม่ได้ แต่ต้องมองเรื่องคุณภาพด้วย เด็กฐานะดีกว่าจะไปโรงเรียนที่พร้อมกว่า แต่เด็กที่ยากจนต้องไปเรียนฟรี โรงเรียนอาจมีงบเพื่อจัดการศึกษาได้ตามมาตรฐานก็จริง แต่จัดการศึกษาที่ส่งเสริมศักยภาพมากกว่านั้นไม่ได้ จึงทำให้เด็กมีความสามารถในการแข่งขันไม่เท่ากัน มีข้อเสียเปรียบได้เปรียบเกิดขึ้น”

ผศ.ดร.วสันต์ ย้ำว่า ปัญหาเดิมต้องแก้ แต่ต้องมองเชิงยุทธศาสตร์ไปข้างหน้าด้วย เราต้องการให้เด็กและเยาวชนไทยสามารถต่อสู้และเอาชีวิตรอดในศตวรรษที่ 21 ซึ่งการแข่งขันในระดับโลกรุนแรงขึ้นได้อย่างไร จะส่งเสริมศักยภาพของเขาให้เข้าสัมพันธ์กับศักยภาพในพื้นที่และทุนในท้องถิ่นได้อย่างไร เหล่านี้คือการมองในเชิงยุทธศาสตร์ จะไปถึงตรงนี้ได้ก็ต้องมีภาพฝันร่วมกัน ว่าอยากให้เด็กของเราเป็นเช่นไร สิ่งสำคัญที่สุดคือต้องก้าวข้ามการแตกกระจายทางการศึกษาแล้วหันหน้าเข้าหาและจับมือกัน

“ตัวแสดงที่เกี่ยวข้องกับการศึกษาต้องหันหน้าเข้าหากัน โดยเฉพาะกลไกของรัฐทั้งส่วนกลาง ส่วนภูมิภาค และการปกครองส่วนท้องถิ่น รวมทั้งภาคธุรกิจเอกชนทั้งในและนอกพื้นที่ ภาคประชาสังคม ชุมชนและพลเมืองในท้องถิ่น ต้องแสวงหาทางออกร่วมกันและบูรณาการทรัพยากรร่วมกัน และแก้อย่างจริงจัง เสมือนว่าเราทำงานภายใต้องค์กรเดียวกัน”

1. ต้องเอาปัญหาความต้องการในพื้นที่มาคุยอย่างจริงจัง ไม่ใช่แค่ประชุมเพื่อรับทราบ
2. ต้องมี Area-base Data Center จัดทำข้อมูลเป็นระบบ ไม่คุยกันบนฐานความเห็น เพื่อเอามาจัดทำวาระของพื้นที่ด้วยการวิเคราะห์ข้อมูลอย่างเป็นระบบ
3. ต้องมี Network Manager ที่สามารถจัดประชุมหรือวงสนทนาเพื่อเชื่อมร้อยสร้างหุ้นส่วนทางยุทธศาสตร์ได้ ไม่ว่าจะเป็นการสนทนาทั้งแบบเป็นทางการและไม่เป็นทางการ เป็นหน่วยสนับสนุนไปสู่การดำเนินการร่วมกันในระยะยาว

“ถ้าเราค่อยๆเคลื่อน สนทนากันสม่ำเสมอบนฐานข้อมูลที่จัดเก็บอย่างเป็นระบบ มี Network Manager สนับสนุนกลไกต่างๆให้ค่อยๆเข้ามาดำเนินการเนินงานร่วมกันในระยะยาว ท้ายที่สุดจะนำไปสู่การมีโครงการใหม่ๆ และแผนดำเนินการยุทธศาสตร์ร่วมกันในอนาคตได้ นี่คือการสร้างระบบและกลไกการศึกษาในพื้นที่เพื่อลดความเหลื่อมล้ำที่ควรมุ่งไป”

The post ถอดรื้อโครงสร้างการศึกษา ‘รวมศูนย์อำนาจ’ แต่ทำงาน ‘แตกกระจาย’ ต้องมีฝันร่วมกัน จึงจะผลักดัน ‘การศึกษาจากพื้นที่’ เป็นจริงได้ first appeared on กสศ..