“ที่มาของร้านน้ำชาหรือคาเฟ่แห่งนี้ เริ่มต้นจากความคิดของน้องๆ เยาวชนนอกระบบเองเลยครับ”

• ร้านน้ำชาแห่งใหม่ เปลี่ยนจากความเสี่ยง ไปสู่การสังสรรค์ในที่สว่างกว่าเดิม 

ภาพรวมการศึกษาของเด็กและเยาวชนในพื้นที่สามจังหวัดชายแดนใต้ ถูกแบ่งย่อยออกเป็น 3 แบบด้วยกันคือ การเรียนสามัญในระบบการศึกษาจากกระทรวงศึกษาธิการ, เรียนปอเนาะ สถาบันการศึกษาทางศาสนาอิสลามแบบดั้งเดิม และการเรียนหลักสูตรอิสลามศึกษาแบบเข้มควบคู่สายสามัญ 

“ที่มาของร้านน้ำชาหรือคาเฟ่แห่งนี้ เริ่มต้นจากความคิดของน้องๆ เยาวชนนอกระบบเองเลยครับ”

เยาวชนนอกระบบที่สูรียาเอ่ยถึงคือเด็กที่ไม่ได้เรียนอยู่ใน 3 กลุ่มนี้ ซึ่งไม่ว่าจะด้วยเหตุผลด้านทุนทรัพย์หรือปัญหาส่วนตัว เมื่อเด็กๆ หลุดออกจากระบบการศึกษา หากไม่ทำงานช่วยที่้บ้าน ความจริงส่วนหนึ่งมักจะไปรวมกลุ่มตามมุมมืด แหล่งมั่วสุมไร้แสงไฟที่อบอวลไปด้วยกลิ่นอายของอบายมุขและยาเสพติด 

คำบอกเล่าของสูรียา ทำให้เห็นว่าเด็กบางคนใช้ชีวิตจมดิ่งอยู่ในพื้นที่เสี่ยงยาวนานถึง 12 ชั่วโมงต่อวัน เพียงเพราะไม่มีที่ไปและไม่มีใครเปิดใจรับ

ตาดีกา โรงเรียนที่เน้นสอนจริยธรรม จึงยิ่งไม่ใช่พื้นที่ของเด็กนอกระบบเข้าไปใหญ่ 

“โรงเรียนในระบบอาจจะมีกำแพง มีกฎเกณฑ์ที่ปฏิเสธพวกเขา แต่ที่นี่เราต้องการสร้างเซฟโซนที่ปฏิเสธวงจรปัญหาแบบเดิมๆ” 

สูรียาเล่าถึงแรงผลักดันในการเปลี่ยนพื้นที่ตาดีกาให้เป็นพื้นที่ของเด็กๆ ที่ตั้งต้นจากความคิดริเริ่มของน้องๆ เยาวชนนอกระบบเองที่อยากมีพื้นที่ทำมาหากินและทำกิจกรรมร่วมกัน เขาจึงตั้งร้านขึ้นมาและให้เด็กบริหารกันเอง โดยใช้งบจากการจัดสรรกันเองภายในหน่วย ABE

การเปิดร้านน้ำชาในพื้นที่ทางศาสนาอาจฟังดูแปลกใหม่ แต่เขาอยากให้อย่างน้อยในหมู่บ้านมี ‘พื้นที่ถ่วงเวลา’ ที่เด็กๆ จะหันหน้าออกมาจากความเสี่ยงบ้างสักหนึ่งหรือสองชั่วโมงเป็นการเริ่มต้น 

“เรามี WIFI ฟรี ใครก็มานั่งได้ ร้านน้ำชาก็ขายแก้วละ 20-30 บาท ไฟก็สว่าง พ่อแม่รู้ว่ามาที่นี่เขาก็ปล่อยให้มาเพราะอย่างน้อยก็ปลอดภัย”

วัฒนธรรมการดื่มชาหลังพระอาทิตย์ตกดินของวิถีชีวิตชาวไทยมุสลิมถูกฝังรากมาอย่างแข็งแรง ร้านน้ำชาจึงกลายเป็นจุดดึงดูดให้เด็กๆ มานั่งรวมกลุ่มกันตอนเย็น แทนที่จะไปรวมกลุ่มกันที่อื่น เปลี่ยนจากการนั่งในมุมมืดมานั่งล้อมวงในพื้นที่สว่าง ที่นี่พวกเขาสามารถนั่งเล่นเกม ดีดกีตาร์ร้องเพลงร่วมกัน หรือระบายความเครียดในชีวิตได้อย่างสบายใจ

ปัจจุบัน ร้านน้ำชาแห่งนี้ไม่ได้มีเพียงแค่วัยรุ่น แต่กลายเป็นพื้นที่ส่วนกลางที่คนทุกเพศทุกวัย ตั้งแต่ผู้ปกครอง คณะกรรมการมัสยิด ไปจนถึงผู้นำชุมชน แวะเวียนมานั่งล้อมวงดื่มน้ำชา พูดคุยสารทุกข์สุกดิบ และอุดหนุนฝีมือของเด็กๆ

ซัน-เฟาชาน อาแว วัย 21 มือชงที่ร้านน้ำชา บอกว่าเมนูขายดีที่สุดคือ ‘ชาเย็นเงาะ’ ที่ใช้น้ำเงาะกระป๋องมาเป็นเบสของเมนูผสมด้วยชาไทย 

• ร้านข้าวยำเฉพาะกิจประจำวันศุกร์เย็น มื้ออาหารแห่งการทลายอคติ

“ตั้งแต่ ม.1 หลังจากนั้นก็คือไม่เข้าเรียนเลย เพราะว่าไม่มีงบจะเรียนต่อ แล้วก็ขาดเสาหลักด้วย”

ฮูดา-นูรุลฮูดา นิชอ วัย 20 ปี กำลังเล่าเรื่องตัวเองที่โต๊ะม้าหินอ่อน หลังจากที่เธอขายข้าวยำฉบับบ้านอูแบไปจนลูกค้าบางตาลง 

ฮูดาหลุดออกจากระบบการศึกษาหลังจบชั้นมัธยมปีที่หนึ่ง ไม่ใช่เพราะไม่อยากเรียน แต่เพราะวิกฤตเศรษฐกิจในครอบครัวและความจำเป็นเรื่องปากท้องบังคับ ปัจจุบันฮูดาพยายามเรียน กศน. จนจบ ม. 6 จากแรงผลักของสูรียา

สำหรับฮูดาและเด็กผู้หญิงหลายๆ คนในหมู่บ้าน การไม่มีเงินเรียนต่อมักตามมาด้วยสภาวะสุญญากาศในชีวิต ไม่มีงานทำ ไม่มีรายได้ และไร้ที่ยืนในสังคม โดยเฉพาะในชุมชนชนบทที่วางบทบาทให้ผู้หญิงเป็นช้างเท้าหลังตลอดเวลา 

รายได้เลี้ยงปากท้อง คือปัญหาหลักที่สามารถแก้ไขได้เฉพาะหน้า ในเมื่อร้านน้ำชาสำหรับเด็กผู้ชายสามารถตั้งในตาดีกาได้ การขายข้าวยำสำหรับส่งเสริมเด็กผู้หญิงก็ไม่ใช่เรื่องยาก หากจะตั้งขายในตาดีกาเหมือนกัน 

สูรียา ปล่อยให้เด็กๆ เป็นเจ้าของกิจการร้านข้าวยำ กรือโป๊ะ ลูกชิ้นทอด ข้าวต้ม มาวางขายเฉพาะกิจที่จะขายทุกวันศุกร์เย็น โดยมีทีมพี่เลี้ยงผู้หญิงเป็นคนดูแล ไม่ต่างจากร้านน้ำชา

“ก่อนหน้านี้หนูรู้สึกว่าพอเวลาถามอะไร หนูไม่ยกมือนะ หนูให้คนอื่นตอบบ้าง ฉันไม่อยากตอบ ฉันไม่มีความกล้าแสดงออกขนาดนั้นจะกล้าก็แค่กับพวกคนในบ้าน แล้วก็กับเพื่อนๆ” 

ฮูดา เล่าถึงความกลัวในอดีตของตัวเอง ร้านข้าวยำ ไม่ได้ให้แค่รายได้ แต่ยังมีผลพลอยได้อย่างการสร้างตัวตน รักษาบาดแผลทางใจ 

การหยิบยกเมนูข้าวยำ ที่เป็นอาหารพื้นบ้านง่ายๆ ทำง่าย กินง่าย และเป็นเมนูในใจของคนพื้นที่ มาเป็นตัวชูโรง ทำให้ซุ้มขายอาหารแห่งนี้กลายเป็นสะพานเชื่อมคนทุกกลุ่มในหมู่บ้าน ไม่ว่าจะเป็นผู้ปกครอง ฝ่ายปกครอง หรือผู้นำศาสนา ต่างแวะเวียนมาอุดหนุนและพูดคุยกับเด็กๆ

สำหรับสูรียา ในอดีตภาพจำของเยาวชนที่หลุดจากระบบมักถูกเคลือบแคลงด้วยสายตาแห่งความไม่ไว้ใจจากสังคม แต่เมื่อผู้ใหญ่ได้เข้ามาเห็นเด็กๆ ทำงานอย่างขยันขันแข็ง ได้ชิมรสมือ และได้เห็นความตั้งใจในการทำมาหากิน อคติเหล่านั้นก็ค่อยๆ ถูกทลายลงด้วยความเข้าใจ

“ทุกคนในหมู่บ้านจะรู้ว่าวันนี้เด็กจะมาขายข้าวยำ เขาก็จะรอมาซื้อมานั่งกิน ไม่ไปซื้อร้านอื่น หลังละหมาดใหญ่เป็นอันรู้กัน อาจจะเพราะเราทำอร่อยด้วย ขายถูกด้วยจานละ 10 บาท เดินไปสั่งแล้วก็ไปนั่งกินที่โต๊ะม้าหินอ่อน” สูรียา เล่า

• ไม่ใช่พื้นที่ของใคร แต่เป็นของทุกคน 

เป็นอันที่รู้กันของชาวบ้านอูแบว่า ในทุกๆ วัน เมื่อความมืดเข้าปกคลุมหมู่บ้าน บานประตูของตาดีกาบ้านอูแบจะเปิดกว้าง แสงไฟอบอุ่นสว่างไสวขึ้นพร้อมเสียงชงน้ำที่ร้านน้ำชา 

และตาดีกาทุกวันศุกร์ตั้งแต่บ่ายสามโมงเป็นต้นไปจะคึกคักเป็นพิเศษ กิจกรรมที่เกิดในพื้นที่จะลากยาวไปจนพลบค่ำ แม้ว่าข้าวยำหมดแล้ว และแสงจันทร์เข้ามาแทนแสงอาทิตย์ นักกีฬา ชาวบ้าน เด็ก เยาวชนก็จะนั่งกันต่อจนกว่าจะถึงเวลา 4-5 ทุ่ม 

ประตูของตาดีกาเปิดกว้างขึ้นและเป็นการเปิดกว้างที่สูรียาคาดหวังไว้ว่าจะไม่ใช่แค่บานประตูที่กว้างขึ้น แต่รวมถึงทัศนคติของคนในชุมชนที่เปิดโอกาสให้เด็กนอกระบบด้วย 

“หน่วยงานบางกลุ่มมองว่าการรวมกลุ่มของวัยรุ่นในสามจังหวัดจะไปเชื่อมโยงกับปัญหาความมั่นคง เราอยากให้เขาพยายามลดความอคติเหล่านั้น แล้วมองตรงนี้เป็นพื้นที่สร้างสรรค์ได้ไหม พื้นที่แห่งโอกาสให้กับน้องๆ ได้ไหม” สุริยาพูดถึงเป้าหมายที่แท้จริง

ทุกวันนี้ ภายใต้หลังคาของตาดีกาบาโงยือแร หากมีสิ่งใดผิดพลาดในการทำงาน สิ่งที่เด็กๆ และคนในทีมงานมอบให้แก่กันไม่ใช่การตำหนิ แต่เป็นคำปลอบโยนที่ว่า 

“ไม่เป็นไร ทำวันนี้ให้ดีที่สุด พรุ่งนี้ค่อยเริ่มใหม่ พรุ่งนี้เริ่มใหม่”

สูรียา บอกว่าตาดีกาแห่งนี้จึงไม่ใช่พื้นที่ของครูสอนศาสนา ไม่ใช่พื้นที่ใคร และไม่ใช่พื้นที่ของเด็กนอกระบบกลุ่มใดกลุ่มหนึ่ง แต่ในทุกเย็นที่มีร้านน้ำชา และในทุกวันศุกร์ที่มีข้าวยำ มันคือพื้นที่ของทุกคน ที่พร้อมจะเปิดประตูต้อนรับและให้โอกาสชีวิตได้เริ่มต้นใหม่อยู่เสมอ 

เรื่อง : มยุรา ยะทา
ภาพถ่าย : อธิคม แสงไชย
ภาพประกอบ : ภัทรภรณ์ สงสาร

The post ศุกร์-สรรค์ ไม่ใช่พื้นที่ของใคร แต่เป็นของทุกคน นิยามใหม่ของตาดีกาบาโงยือแร แห่งบ้านอูแบ first appeared on กสศ..

คณะผู้แทน กสศ. และ ศธ. นำโดย ดร.ไกรยส ภัทราวาท ผู้จัดการ กสศ. และนายพีรวิชญ์ ขันติศุข ที่ปรึกษาของรัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการ พร้อมด้วยผู้แทนจากกระทรวงศึกษาธิการ สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา (สกศ.) สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน (สพฐ.) และคณะทำงานด้านวิชาการ กสศ. ที่เกี่ยวข้องกับการพัฒนาระบบการจัดสรรทรัพยากรทางการศึกษา เข้าร่วมการประชุมและแลกเปลี่ยนองค์ความรู้

การประชุมครั้งนี้มุ่งแลกเปลี่ยนองค์ความรู้เกี่ยวกับระบบการจัดสรรทรัพยากรทางการศึกษาโดยใช้ดัชนีความเสมอภาค (Equity Index) ซึ่งใช้ข้อมูลด้านเศรษฐกิจ สังคม และบริบทของผู้เรียน เพื่อประเมินระดับความต้องการในการสนับสนุนของสถานศึกษา และใช้เป็นฐานในการจัดสรรงบประมาณและทรัพยากรทางการศึกษาอย่างเป็นธรรม โดยนิวซีแลนด์ได้รับการยอมรับว่าเป็นหนึ่งในประเทศที่มีความก้าวหน้าในการพัฒนาระบบดังกล่าว ทั้งในด้านการจัดสรรงบประมาณ การบริหารจัดการสถานศึกษา และการออกแบบนโยบายที่มุ่งลดความเหลื่อมล้ำทางการศึกษาอย่างเป็นระบบ

นอกจากนี้ คณะผู้แทนไทยยังได้แลกเปลี่ยนประสบการณ์เกี่ยวกับการกำหนดนโยบายบนฐานข้อมูลและหลักฐานเชิงประจักษ์ (Evidence-based Policy) รวมถึงแนวทางการพัฒนาระบบฐานข้อมูลเพื่อสนับสนุนการจัดสรรงบประมาณ การติดตามผลลัพธ์ และการประเมินประสิทธิภาพของนโยบายด้านการศึกษา

ตลอดภารกิจในครั้งนี้ คณะผู้แทนไทยได้หารือกับหน่วยงานหลักด้านนโยบายและการบริหารจัดการการศึกษาของประเทศนิวซีแลนด์ รวมถึงหน่วยงานด้านการคลัง ได้แก่ กระทรวงศึกษาธิการ สำนักงานสถิติ กระทรวงการคลัง และสำนักงานตรวจเงินแผ่นดิน ตลอดจนหน่วยงานด้านการประกันคุณภาพการศึกษาและด้านความร่วมมือระหว่างประเทศ ได้แก่ สำนักงานตรวจสอบและประเมินคุณภาพการศึกษา สำนักงานรับรองคุณวุฒิการศึกษา (New Zealand Qualifications Authority: NZQA) Education New Zealand และกระทรวงการต่างประเทศ เพื่อแลกเปลี่ยนประสบการณ์เกี่ยวกับการเชื่อมโยงข้อมูลภาครัฐ การพัฒนาตัวชี้วัดเชิงสถิติ การติดตามประสิทธิภาพการใช้จ่ายงบประมาณ การกำกับคุณภาพการจัดการศึกษา และการนำข้อมูลมาใช้สนับสนุนการตัดสินใจเชิงนโยบาย

ผลจากการหารือ ทั้งสองฝ่ายเห็นพ้องที่จะขับเคลื่อนความร่วมมือด้านการพัฒนาระบบข้อมูล การร่วมวิจัยเชิงนโยบาย และการพัฒนาเครื่องมือสนับสนุนการจัดสรรทรัพยากรเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา โดยองค์ความรู้และบทเรียนจากประเทศนิวซีแลนด์จะถูกนำไปใช้ประกอบการจัดทำข้อเสนอเชิงนโยบายเพื่อปรับปรุงระบบจัดสรรงบประมาณด้านการศึกษาของประเทศไทย ให้สะท้อนความแตกต่างของบริบทพื้นที่และความต้องการในการสนับสนุนของแต่ละสถานศึกษาได้อย่างแม่นยำยิ่งขึ้น ซึ่งจะช่วยยกระดับการจัดสรรทรัพยากรทางการศึกษาให้มีประสิทธิภาพ และขับเคลื่อนความเสมอภาคทางการศึกษาของประเทศไทยอย่างเป็นระบบและยั่งยืน

The post กสศ. และ ศธ. รับคำเชิญจากทางการนิวซีแลนด์ แลกเปลี่ยนองค์ความรู้ด้าน Equity Index ต่อยอดการปฏิรูประบบจัดสรรงบการศึกษาของไทย first appeared on กสศ..

ศาสตราจารย์ ดร.ยศชนัน วงศ์สวัสดิ์ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) กล่าวว่า ตลอดหลายปีที่ผ่านมา ประเทศไทยมีทุนการศึกษามากเพียงพอในระดับหนึ่ง แต่เรายังขาด “ระบบการจัดการ” ทุนการศึกษาที่ช่วยให้องค์กร หรือ ผู้ที่ต้องการสนับสนุนทุนการศึกษา ได้เจอนักเรียน นักศึกษาที่มีศักยภาพและต้องการทุนการศึกษา จนวันนี้เรามีความร่วมมือระหว่างกระทรวงศึกษาธิการ กระทรวง อว. และ กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา หรือ กสศ. ที่ช่วยให้เขาเชื่อมโยงข้อมูล เด็กที่ผ่านการพิสูจน์เศรษฐสถานะมาแล้วว่าอยู่ในครัวเรือนยากจน และยากจนพิเศษและได้รับทุนเสมอภาคตลอด 12 ปี

“นักเรียนกลุ่มนี้เวลาสมัครเข้าเรียนมหาวิทยาลัย พวกเรากลับไม่รู้จักเขา จนน้อง ๆ เขาต้องหาเงินค่าสมัครสอบ ต้องพิสูจน์ตัวเองใหม่ตั้งแต่ต้น และบางคนก็หลุดออกจากระบบไปในช่วงรอยต่อนั้น จนเกิดปรากฏการณ์ The Lost Einstein ขึ้นในประเทศไทยมายาวนาน แต่นี่คือปัญหาที่เราแก้ไขได้ด้วยการจัดการด้านข้อมูล และการบูรณาการทำงานของหน่วยงานภาครัฐ และวันนี้เรากำลังแก้ไขอย่างเป็นระบบที่ยั่งยืน” ศาสตราจารย์ ดร.ยศชนัน กล่าว 

ศาสตราจารย์ ดร.ยศชนัน  กล่าวว่า ปีนี้กระทรวง อว. ได้เตรียมพร้อมมาตรการ TCAS70  เพื่อลดภาระค่าใช้จ่ายสูงสุด 3,150 บาทต่อคน ไม่ว่าจะเป็นฟรีค่าสอบ TGAT/TPAT 1-5 และ A-Level (สูงสุด 7 วิชา) , ค่าสมัครรอบ 3 (Admission) สูงสุด 7 อันดับ ,ลดค่าสมัครรอบ Portfolio ลง 25% สำหรับนักเรียนในระบบ กสศ. ซึ่งจะช่วยเหลือนักเรียนได้มากกว่า 28,000 คน และเตรียมเปิดตัวระบบ TCAS Verified เพื่อยืนยันตัวตนเด็กขาดแคลนในระบบได้อย่างรวดเร็วและแม่นยำ ทันทีภายในเดือนกรกฎาคม 2569 นี้

“ขอให้มหาวิทยาลัยทุกสังกัดใช้ข้อมูล กสศ. จัดสรรทุนการศึกษาให้นักเรียนทุนเสมอภาคเพื่อให้นักเรียนผู้ขาดแคลนทุนทรัพย์ไม่ต้องพิสูจน์ฐานะซ้ำ รวมถึงให้มหาวิทยาลัยทุกแห่งเปิดเผยข้อมูลการจัดสรรทุนการศึกษาให้นักเรียนทุนเสมอภาค โดยระบุจำนวนและสัดส่วนนักเรียนทุนเสมอภาคที่ได้รับการสนับสนุนจากทุกแหล่งทุนภายในสถาบัน   นอกจากนี้ปัจจุบันมีมหาวิทยาลัยนำร่อง 4 แห่งม.เกษตรศาสตร์ ม.พะเยา ม.ราชภัฏนครราชสีมา และสถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้าเจ้าคุณทหารลาดกระบัง ที่จะทำงานร่วมกับ กสศ. ปี 2569 วิเคราะห์ข้อมูลและจัดสรรทุนการศึกษา เพื่อดำเนินการในปี 2570 ถือเป็นต้นแบบที่ขอให้มีการขยายผลไปยังมหาวิทยาลัยทุกแห่ง และกระทรวงจะผลักดันให้มหาวิทยาลัยทุกแห่งดำเนินการตามต่อไป 

“ในทุกๆ ปี มีเด็กเก่งระดับช้างเผือกจำนวนมากต้องเปลี่ยนใจไม่เรียนต่อ เพียงเพราะ “ค่าใช้จ่ายช่วงรอยต่อ” และการขาดข้อมูลสวัสดิการที่ทั่วถึง กระทรวง อว. จะจับมือกับกระทรวงศึกษาธิการ และ กสศ. เพื่อสื่อสารสิทธิ์สวัสดิการเชิงรุกตรงถึงตัวเด็ก ทุกโรงเรียน ทุกสังกัด ก่อนสมัครสอบ ป้องกันไม่ให้เด็กหลุดจากระบบ โดยมุ่งเป้าเพิ่มอัตราการเรียนต่อ อีก 1 เท่าตัวของเด็กกลุ่มที่ขาดแคลนทุนทรัพย์ ตามฐานข้อมูลของ กสศ. และเสียงสะท้อนจากเด็กๆในวันนี้ ผมจะนำข้อเสนอจากน้องๆ ไปทำนโยบายของกระทรวง อว. และ ของรัฐบาลที่ตรงโจทย์ของเยาวชนในวันนี้ได้มากที่สุด” ศาสตราจารย์ ดร.ยศชนัน กล่าว 

ดร.กฤษณพงศ์ กีรติกร  ที่ปรึกษาคณะกรรมการบริหาร กสศ. กล่าวว่า จากข้อมูลเชิงสถิติของระบบ TCAS ตั้งแต่ปี 2565 – 2568 พบว่ามีนักเรียนทุนเสมอภาคสามารถฝ่าฟันอุปสรรคทางเศรษฐกิจและยืนยันสิทธิ์เข้าศึกษาต่อในระดับมหาวิทยาลัยรวมแล้วถึง 85,363 คน โดยยังไม่มีการเปลี่ยนแปลงอย่างมีนัยยะสำคัญ และเมื่อเจาะลึกข้อมูลรายภูมิภาค พบว่า ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ เป็นพื้นที่ที่มีนักเรียนทุนเสมอภาคยืนยันสิทธิ์เข้ามหาวิทยาลัยสูงที่สุดในประเทศ โดยสามารถจำแนกตามภูมิภาคได้ดังนี้ ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ 34,531 คน  ภาคกลาง 23,103 คน ภาคเหนือ 13,175 คน  ภาคใต้ 11,407 คน ภาคตะวันออก 2,513 คน ภาคตะวันตก 634 คน

สำหรับสถาบันอุดมศึกษาที่มีนักเรียนทุนเสมอภาคยืนยันสิทธิ์เข้าศึกษามากที่สุด 10 อันดับแรก พบว่า มหาวิทยาลัยมหาสารคาม ครองอันดับ 1 ของประเทศติดต่อกัน โดยในปี 2568 มีจำนวน 3,040 คน (หรือคิดเป็น 21.64% ของนักศึกษาเข้าใหม่ทั้งหมด) และปี 2567 มีจำนวน 3,193 คน ซึ่งคิดเป็นสัดส่วนสูงถึง 26% ของนักศึกษาใหม่ทั้งหมด ตามมาด้วย สถาบันพระบรมราชชนก ที่มีสัดส่วนของนักเรียนทุนเสมอภาคสูงถึง 60% ของนักศึกษาใหม่ทั้งหมด  1,467 คน และอันดับสามมหาวิทยาลัยราชภัฏอุบลราชธานี 1,181 คน  มหาวิทยาลัยเกษตรศาตร์ 1,089 คน ในปี 2568

ดร.กฤษณพงศ์ กล่าวว่า ถึงแม้ตัวเลขการเข้าเรียนดูจำนวนมากแต่ยังมีเด็กอีกไม่น้อยที่ยังเข้าไปไม่ถึงฝัน เพราะกำแพงค่าใช้จ่ายที่สูงลิ่ว  ไม่ว่าจะเป็น “ค่าใช้จ่ายช่วงรอยต่อ” ของการเข้ามหาวิทยาลัย สูงถึง 12 เท่า เมื่อเทียบกับรายได้เฉลี่ยของครอบครัวยากจนพิเศษ โดยมีค่าใช้จ่ายสะสมช่วงเปลี่ยนผ่านอยู่ที่ประมาณ 13,200 – 29,000 บาท ไม่ว่าจะเป็นค่าสอบวิชาละ 100 – 140 บาท, ค่าสมัครรอบ Portfolio 300 – 500 บาท ต่อโครงการ ,ค่าแรกเข้าและค่าหอพัก 2,500 – 7,000 บาท ,  ค่าเทอมงวดแรก 10,000 – 20,000 บาท  ซึ่งต้องจ่ายทันทีเพื่อรักษาสิทธิ์โดยไม่สามารถผ่อนผันได้ 

“นอกจากนี้ เด็กกลุ่มนี้ยังต้องเผชิญปัญหาการเข้าไม่ถึงแหล่งทุนการศึกษา ขาดการแนะแนวที่ตรงตามศักยภาพ ตลอดจน “ค่าใช้จ่ายในการย้ายถิ่นฐาน” โดยปี 2568 มีนักเรียนที่ต้องย้ายถิ่นฐานข้ามภูมิภาคจำนวน 4,139 คน และข้ามจังหวัดในภูมิภาคเดียวกันอีก 10,934 คน นำไปสู่ค่าใช้จ่ายแฝงจำนวนมากที่ทำให้นักเรียนจำนวนหนึ่งต้องหลุดออกจากระบบ” ดร.กฤษณพงศ์ กล่าว 

ศาสตราจารย์ ดร.ศุภชัย ปทุมนากุล ปลัดกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม กล่าวว่า ภาคีเครือข่ายทั้ง 6 หน่วยงาน ประกอบด้วยสำนักงานปลัดกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (สป.อว.) กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.) สมาคมที่ประชุมอธิการบดีแห่งประเทศไทย (ทปอ.) ที่ประชุมคณะกรรมการอธิการบดีมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคล (ทปอ.มทร.) ที่ประชุมอธิการบดีมหาวิทยาลัยราชภัฏ (ทปอ.มรภ.) สมาคมสถาบันอุดมศึกษาเอกชนแห่งประเทศไทย (สสอท.)  จับมือกันจัดทำบันทึกข้อตกลงความร่วมมือระยะเวลา 5 ปี เพื่อเดินหน้าสร้าง “ระบบหลักประกันโอกาสทางการศึกษา” และผลักดันให้เกิด “การศึกษาที่ไร้รอยต่อ” อย่างแท้จริง พร้อมขจัดอุปสรรคทุกรอยต่อด้วยนวัตกรรมและข้อมูล

“กสศ. จะเป็นต้นทางในการใช้ระบบคัดกรองและส่งต่อฐานข้อมูลขนาดใหญ่ (Big Data) ของเด็กที่ขาดแคลนทุนทรัพย์ ส่วน ทปอ. จะรับไม้ต่อเพื่อเชื่อมโยงข้อมูลนี้เข้ากับระบบคัดเลือกกลาง (TCAS) ทำให้เราเห็นตัวตนของเด็กและส่งต่อสิทธิ์ไปยังมหาวิทยาลัยได้อย่างแม่นยำ โดยไม่ปล่อยให้ใครหลุดหายไปในระหว่างทาง พร้อมทั้งทำงานร่วมกับ สป.อว. ที่จะทำหน้าที่เป็นกลไกเชิงนโยบายในการส่งต่อข้อมูล ควบคุมกำกับดูแล และขับเคลื่อนมาตรการช่วยเหลือร่วมกับสถาบันอุดมศึกษา ในการขับเคลื่อนนวัตกรรมเชิงนโยบาย เช่น การลดค่าใช้จ่ายในการสมัครสอบ และการระดมแหล่งทุนการศึกษา และที่สำคัญที่สุดคือ ทปอ.มทร., ทปอ.มรภ. และ สสอท. ซึ่งเป็นผู้ปฏิบัติการในพื้นที่จริง จะร่วมเปิดสถาบันในเครือข่ายเป็นพื้นที่วิจัย พัฒนาระบบดูแลช่วยเหลือ และคอยประคับประคองนักศึกษาทุนทุกคน” ปลัด อว. กล่าว 

ศาสตราจารย์ ดร.ศุภชัย  กล่าวเพิ่มเติม นี่คือการสร้างระบบนิเวศนวัตกรรมที่เชื่อมโยง มหาวิทยาลัย ภาครัฐ เอกชน และแหล่งทุนอย่างเป็นเนื้อเดียวกัน และผลที่คาดว่าจะเกิดขึ้นในทันที คือในปีการศึกษา 2569 นี้ นักเรียนกลุ่มเป้าหมายของ กสศ. ที่เข้าสู่ระบบ TCAS70 ซึ่งคาดการณ์ไว้ที่ 34,000 ถึง 41,000 คน จะได้รับการดูแลและสนับสนุนอย่างต่อเนื่องตั้งแต่วันแรกที่ก้าวเข้าสู่รั้วมหาวิทยาลัย

The post อว.-กสศ.-ทปอ. ปักธง TCAS70 ‘สร้างหลักประกันโอกาส’ พัฒนาทุนมนุษย์ เชื่อมข้อมูลเด็กขาดแคลนทุนทรัพย์ สู่ทุนการศึกษา-สวัสดิการ ตัดวงจรเหลื่อมล้ำเข้ามหาวิทยาลัย first appeared on กสศ..

ด้วยเหตุนี้ กิจกรรม “ธนาคารโอกาสและถนนครูเดิน” จึงยังคงทำหน้าที่เป็นกลไกเชื่อมโยงภาคีเครือข่ายในการจัดสรร ส่งต่อ และเติมเต็มทรัพยากรทางการศึกษา เพื่อเพิ่มโอกาสให้เด็กทุกคนในทุกพื้นที่เข้าถึงการเรียนรู้ และไม่หลุดออกจากเส้นทางการศึกษาเพียงเพราะความไม่พร้อมของชีวิต

เมื่อวันที่ 30 พฤษภาคม 2569 “ธนาคารโอกาสและถนนครูเดิน” ภายใต้การขับเคลื่อนของกองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.) ร่วมกับเครือข่ายชมรมนักจัดการศึกษาบนพื้นที่สูงถิ่นทุรกันดาร มูลนิธิกระจกเงา และบริษัท แสนสิริ จำกัด (มหาชน) ผนึกกำลังภาคีเครือข่ายในจังหวัดราชบุรี ประกอบด้วย สำนักงานศึกษาธิการจังหวัดราชบุรี สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาราชบุรี เขต 1 สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาราชบุรี องค์การบริหารส่วนตำบลบ้านคา ศูนย์ส่งเสริมการเรียนรู้ระดับอำเภอบ้านคา เครือข่ายการจัดการศึกษาเชิงพื้นที่จังหวัดราชบุรี คณะทำงานหนุนเสริมโรงเรียนปลายทางครูรัก(ษ์)ถิ่น ตลอดจนครูและผู้บริหารโรงเรียนขนาดเล็กในพื้นที่ ร่วมกันนัดพบที่โรงเรียนโรตารี่ 1 บ้านพุน้ำร้อน ตำบลบ้านบึง อำเภอบ้านคา จังหวัดราชบุรี เพื่อนำสื่อการเรียนการสอน คอมพิวเตอร์ โน้ตบุ๊ก อุปกรณ์การศึกษา ชุดนักเรียน รวมถึงสิ่งของจำเป็นและสิ่งของที่ต้องการเร่งด่วน ส่งต่อให้กับครูจากโรงเรียนกว่า 70 แห่งในพื้นที่

จังหวัดราชบุรีคือพื้นที่ที่ขับเคลื่อนงาน “ราชบุรี Zero Dropout เด็กทุกคนต้องได้เรียน” อย่างจริงจัง สะท้อนพลังความร่วมมือระหว่างภาครัฐ ภาคเอกชน และเครือข่ายภาคประชาชนจากหลากหลายหน่วยงาน จนเกิดระบบดูแลช่วยเหลือเด็กและเยาวชนที่เข้มแข็ง อย่างไรก็ตาม ในช่วงเปิดภาคเรียน เด็กจากหลายครอบครัวยังคงต้องเผชิญภาระค่าใช้จ่ายทางการศึกษาท่ามกลางค่าครองชีพที่สูงขึ้น ธนาคารโอกาสและถนนครูเดินจึงเข้ามาช่วยลดภาระของผู้ปกครองและครู เพื่อประคับประคองความเดือดร้อนในชีวิตประจำวัน และช่วยให้การเรียนรู้ของเด็ก ๆ เดินหน้าต่อไปได้   

นายพัฒนะพงษ์ สุขมะดัน ผู้ช่วยผู้จัดการ กสศ. กล่าวว่า ความสำคัญของธนาคารโอกาสและถนนครูเดินไม่ได้อยู่เพียงการส่งต่ออุปกรณ์การศึกษาหรือสิ่งของจำเป็น แต่เป็นภาพสะท้อนของ “ความร่วมมือจากหลายฝ่าย” ที่เห็นความสำคัญของการเติมเต็มโรงเรียนขนาดเล็กอย่างรอบด้าน ตลอดจนการสร้างเครือข่ายสนับสนุนการจัดการเรียนรู้ในพื้นที่อย่างเป็นระบบ ซึ่งล้วนเป็นส่วนสำคัญในการลดความเหลื่อมล้ำทางการศึกษาที่โรงเรียนขนาดเล็กส่วนใหญ่ยังคงเผชิญอยู่

สำหรับเหตุผลที่เลือกจังหวัดราชบุรีเป็นพื้นที่จัดกิจกรรมในครั้งนี้ ผู้ช่วยผู้จัดการ กสศ. กล่าวว่า ต้องการสะท้อนให้เห็นว่า แม้จะเป็นพื้นที่ที่อยู่ไม่ไกลจากกรุงเทพมหานคร แต่ยังมีโรงเรียนขนาดเล็กจำนวนมากที่ขาดแคลนโอกาสทางการศึกษา และยังมีเด็กอีกจำนวนไม่น้อยที่แม้แต่การก้าวข้ามรอยต่อจากระดับประถมศึกษาสู่มัธยมศึกษาก็ยังเป็นเรื่องยาก สถานการณ์ดังกล่าวสะท้อนให้เห็นว่า ความขาดแคลนทรัพยากรไม่ได้ถูกกำหนดด้วยระยะทางเพียงอย่างเดียว

ดร.บรรเจิด อุ่นมณีรัตน์ ผู้อำนวยการสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาราชบุรี เขต 1 กล่าวว่า โรงเรียนขนาดเล็กในพื้นที่ส่วนใหญ่ยังคงเผชิญปัญหาความไม่พร้อม แม้โรงเรียน ชุมชน และเครือข่ายการศึกษาในจังหวัดจะพยายามระดมทรัพยากรและหาช่องทางสนับสนุนอย่างต่อเนื่อง แต่ด้วยข้อจำกัดด้านงบประมาณ ทำให้หลายปัญหายังคงเกิดขึ้นซ้ำทุกปี

“สพป.ราชบุรี เขต 1 ดูแลพื้นที่การศึกษา 6 อำเภอ ได้แก่ อำเภอเมือง วัดเพลง จอมบึง สวนผึ้ง ปากท่อ และบ้านคา ซึ่งมีโรงเรียนขนาดเล็กถึง 95 โรงเรียน จากทั้งหมด 165 โรงเรียน แม้แต่ในอำเภอเมืองเองก็ยังมีโรงเรียนที่เข้าถึงได้ยาก ข้อจำกัดสำคัญคือเรื่องงบประมาณที่จัดสรรตามรายหัวนักเรียน ทำให้บางโรงเรียนมีงบไม่เพียงพอแม้แต่สำหรับค่าสาธารณูปโภคพื้นฐานอย่างน้ำ ไฟ และอินเทอร์เน็ต ส่งผลให้การพัฒนาด้านอื่นทำได้อย่างจำกัด

“ขณะเดียวกัน ผู้ปกครองจำนวนมากมีรายได้ไม่สอดคล้องกับรายจ่าย โดยเฉพาะในช่วงเปิดภาคเรียน เราพบเด็กกลุ่มเปราะบางเพิ่มขึ้น บางคนเข้าเรียนชั้น ป.1 แต่ยังสวมชุดอนุบาลมาโรงเรียน เมื่อครูลงพื้นที่เยี่ยมบ้านจึงพบว่าผู้ปกครองไม่มีรายได้เพียงพอ ทำให้โรงเรียนต้องเร่งวางแผนช่วยเหลือเป็นกรณีเร่งด่วน ดังนั้น ระบบดูแลช่วยเหลือนักเรียนจึงมีความสำคัญอย่างมาก เพื่อให้โรงเรียนสามารถช่วยเหลือเบื้องต้นได้ทันที ก่อนส่งต่อข้อมูลไปยังหน่วยงานที่เกี่ยวข้องตามความเหมาะสมของแต่ละกรณี”

ดร.บรรเจิด กล่าวเพิ่มเติมว่า รู้สึกยินดีและขอบคุณทุกภาคส่วนที่ร่วมกันสนับสนุนการศึกษา เพราะนอกจากจะช่วยเหลือเด็ก ๆ แล้ว ยังเป็นกำลังใจสำคัญที่ส่งถึงครูและโรงเรียนโดยตรง พร้อมเชื่อว่า หากเครือข่ายการศึกษายังคงเดินหน้าร่วมกันอย่างต่อเนื่อง ความเหลื่อมล้ำที่อยู่คู่กับโรงเรียนขนาดเล็กมาอย่างยาวนานจะค่อย ๆ ลดลงได้

ขณะที่ นายทิรัตน์ ผลินกูล หัวหน้าโครงการศูนย์แบ่งต่อ มูลนิธิกระจกเงา กล่าวว่า แนวคิดสำคัญของธนาคารโอกาสและถนนครูเดิน คือ “ครูมีของ เด็กมีอนาคต” เพราะสิ่งของที่ได้รับจากการระดมความร่วมมือของผู้บริจาค เมื่อถูกส่งต่อถึงมือครู ย่อมหมายถึงโอกาสใหม่ในการพัฒนาการเรียนรู้ของเด็ก ๆ

“การลงพื้นที่ในหลายจังหวัดทำให้เราเห็นว่า ไม่ว่าพื้นที่ไหน โรงเรียนขนาดเล็กต่างก็เผชิญปัญหาการขาดแคลนไม่ต่างกัน ส่วนราชบุรีในวันนี้ เป็นภาพสะท้อนของจังหวัดที่อยู่ไม่ไกลจากกรุงเทพฯ จนบางครั้งถูกมองข้าม เราหวังว่าสิ่งของที่นำมาส่งต่อในครั้งนี้ จะช่วยให้ครูทำงานได้สะดวกขึ้น และช่วยให้เด็ก ๆ มีความสุขกับการเปิดเทอมใหม่มากขึ้นเช่นกัน”

ด้าน นายบุญฤทธิ์ หอมเขียน ครูโรงเรียนมหาราช 7 อำเภอเมือง จังหวัดราชบุรี เล่าว่า ทันทีที่ทราบข่าวการจัดกิจกรรม ก็ตั้งใจเดินทางมาตั้งแต่เช้า เพื่อมารับสิ่งของกลับไปให้เด็ก ๆ ให้ได้มากที่สุด โดยเฉพาะเครื่องเขียน ดินสอ สี อุปกรณ์สำหรับกิจกรรมสร้างสรรค์านประดิษฐ์ในวิชาการงานอาชีพ และแฟ้มเก็บผลงานนักเรียนที่สามารถนำไปใช้ประโยชน์ได้ในห้องเรียน

“เราเป็นโรงเรียนขยายโอกาสที่มีเด็กจากครอบครัวขาดความพร้อมจำนวนมาก เพราะครอบครัวที่มีกำลังส่วนใหญ่เลือกส่งลูกเข้าเรียนในเมือง ความไม่พร้อมนี่เองที่ทำให้เด็กบางคนไม่กล้ามาโรงเรียน ไม่ต้องพูดถึงเรื่องชุดนักเรียน เพราะบางคนแม้แต่ดินสอสักแท่งก็ยังไม่มี หรือแม้จะมีเงินอุดหนุน แต่หลายครอบครัวก็ไม่สามารถสำรองจ่ายก่อนแล้วรอเบิกภายหลังได้ งานแบบนี้จึงช่วยแบ่งเบาภาระของทั้งผู้ปกครองและครูได้อย่างมาก”

ครูบุญฤทธิ์กล่าวถึงความหมายของสิ่งของที่กำลังจะเดินทางไปถึงเด็ก ๆ ว่า “สิ่งของที่เห็นอยู่ตรงนี้ เมื่อไปถึงมือเด็ก ๆ สิ่งแรกที่เกิดขึ้นคือความดีใจ เพราะสำหรับบางคน ดินสอหนึ่งแท่ง หรือเสื้อนักเรียนสีขาวสะอาดสักตัว อาจเป็นของใหม่ชิ้นแรกที่เขาได้รับในรอบหลายปี และสำหรับเด็ก ๆ แล้ว สิ่งเหล่านี้ไม่ได้เป็นเพียงทรัพยากรทางการศึกษา แต่คือกำลังใจสำคัญ ที่ช่วยให้เด็กคนหนึ่งยังมีแรงและความหวังที่จะเรียนต่อไป” 

The post ‘ธนาคารโอกาสและถนนครูเดิน’ เคลื่อนทรัพยากรสู่โรงเรียนเล็กทั่วราชบุรี first appeared on กสศ..

การอบรมครั้งนี้ได้รับความร่วมมือจากทีม Shopee University และผู้ประกอบการที่ประสบความสำเร็จบนแพลตฟอร์ม Shopee ร่วมถ่ายทอดองค์ความรู้และประสบการณ์ตรง เพื่อให้นักเรียนได้เรียนรู้การเป็นผู้ประกอบการยุคดิจิทัลผ่านการลงมือปฏิบัติจริง

กิจกรรมดังกล่าวจัดขึ้นเมื่อวันที่ 6 มิถุนายน 2569 ผ่านระบบออนไลน์ โดยมีนักเรียนและครูจากโรงเรียนในเครือข่ายโครงการเข้าร่วมเรียนรู้เกี่ยวกับการทำธุรกิจบนแพลตฟอร์มอีคอมเมิร์ซ ตั้งแต่การเริ่มต้นเปิดร้านค้าออนไลน์ การลงขายสินค้า การใช้เครื่องมือทางการตลาดเพื่อเพิ่มยอดขาย ตลอดจนแนวทางการสร้างรายได้ผ่านระบบ Shopee Affiliate

การอบรมครั้งนี้ได้รับเกียรติจากผู้เชี่ยวชาญของ Shopee University ได้แก่ คุณสุธิตา ไทยสะเทือน (พี่ต้องตา) และคุณชัชรัตน์ ชำนาญพล (พี่เอิร์ธ) ร่วมด้วยคุณปิยา พงศ์กุลภา (พี่กิ๊ฟซ่า) Shopee Mentor จากร้าน GIFTSHI.BIZ ที่มาแบ่งปันประสบการณ์จริงในฐานะผู้ประกอบการออนไลน์ พร้อมแลกเปลี่ยนเทคนิคและแนวทางการสร้างรายได้ผ่านแพลตฟอร์มดิจิทัล

เนื้อหาการอบรมครอบคลุมหัวข้อสำคัญ ได้แก่ การแบ่งปันประสบการณ์ความสำเร็จจาก Shopee Mentor การเริ่มต้นเป็นผู้ขายบน Shopee การลงขายสินค้าชิ้นแรก นโยบายสินค้าที่ไม่สามารถจำหน่ายบนแพลตฟอร์ม เครื่องมือการตลาดบน Shopee และการสร้างรายได้ผ่าน Shopee Affiliate สำหรับผู้ที่ยังไม่ได้เปิดร้านค้าออนไลน์

กิจกรรมดังกล่าวถือเป็นอีกหนึ่งก้าวสำคัญของการพัฒนาทักษะผู้ประกอบการรุ่นใหม่ ภายใต้แนวคิดการเรียนรู้ที่เชื่อมโยง “ห้องเรียน–ชุมชน–ตลาดจริง” โดยองค์ความรู้ที่ได้รับจะถูกนำไปประยุกต์ใช้ในการพัฒนาผลิตภัณฑ์ สร้างแบรนด์ และต่อยอดโอกาสทางเศรษฐกิจให้กับโรงเรียนและชุมชนในพื้นที่

ทั้งนี้ นักเรียนที่เข้าร่วมโครงการกำลังอยู่ระหว่างการพัฒนาผลิตภัณฑ์งานคราฟต์จากทุนทางวัฒนธรรม ภูมิปัญญาท้องถิ่น และอัตลักษณ์ของชุมชนในแต่ละพื้นที่ เพื่อเตรียมเปิดตัวและจำหน่ายผ่านแพลตฟอร์ม Shopee ในระยะต่อไป โดยนักเรียนจะได้เรียนรู้การพัฒนาผลิตภัณฑ์และสร้างแบรนด์อย่างครบวงจร ตั้งแต่การสำรวจทุนชุมชน การออกแบบและพัฒนาผลิตภัณฑ์ การสร้างเรื่องราวของแบรนด์ การสื่อสารการตลาด ไปจนถึงการบริหารจัดการร้านค้าออนไลน์ด้วยตนเอง

โครงการ Equity Partnership’s School Network Season 7 ดำเนินงานโดย Equity Lab ภายใต้สถาบันวิจัยเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา กสศ. ร่วมกับบริษัท Sea (ประเทศไทย) เครือข่ายโรงเรียนนานาชาติ และเครือข่ายมหาวิทยาลัย เพื่อสร้างพื้นที่การเรียนรู้ที่เปิดโอกาสให้นักเรียนจากโรงเรียนขยายโอกาสในเครือข่ายโครงการได้พัฒนาทักษะอาชีพ ทักษะชีวิต และความเป็นผู้ประกอบการ ผ่านการลงมือปฏิบัติจริงและการทำงานร่วมกับภาคีเครือข่ายจากหลากหลายภาคส่วน

ตลอดระยะเวลากว่า 6 ปีที่ผ่านมา โครงการได้สร้างเครือข่ายความร่วมมือระหว่างโรงเรียนไทย โรงเรียนนานาชาติ มหาวิทยาลัย และภาคธุรกิจอย่างต่อเนื่อง พร้อมสร้างรายได้จากการจำหน่ายผลิตภัณฑ์ผ่านแพลตฟอร์ม Shopee กว่า 1.5 ล้านบาท ซึ่งรายได้ทั้งหมดถูกนำกลับไปสนับสนุนการพัฒนาทักษะอาชีพและการเรียนรู้ของนักเรียนในโรงเรียนขยายโอกาสเต็มจำนวน

การเปิดห้องเรียนอีคอมเมิร์ซในครั้งนี้จึงไม่เพียงเป็นการถ่ายทอดความรู้ด้านการขายออนไลน์ แต่เป็นการเปิดพื้นที่ให้นักเรียนได้เรียนรู้วิธีเปลี่ยนทุนทางวัฒนธรรม ภูมิปัญญา และทรัพยากรในชุมชนของตนเองให้กลายเป็นผลิตภัณฑ์ที่มีคุณค่า สามารถเข้าถึงผู้บริโภคในตลาดจริง พร้อมสร้างรายได้และมีส่วนร่วมในการพัฒนาชุมชนอย่างยั่งยืน

อ่านข่าว: เปิดตัวซีซั่น 7 “Equity Partnership’s School Network” ปั้นผู้ประกอบการรุ่นใหม่ สร้างแบรนด์ไทยจากพลังนักเรียนขยายโอกาส X นักเรียนนานาชาติ

The post กสศ. จับมือ Sea (ประเทศไทย) ติดอาวุธทักษะอีคอมเมิร์ซ ปั้นนักเรียนโครงการ Equity Partnership’s ซีซั่น 7 first appeared on กสศ..

โครงการดังกล่าวได้ขับเคลื่อนการพัฒนาคุณธรรมจริยธรรมเพื่อส่งเสริมจรรยาบรรณวิชาชีพครูในโรงเรียนปลายทางครูรัก(ษ์)ถิ่น รุ่นที่ 1 และรุ่นที่ 2 จำนวน 133 โรงเรียน ใน 35 จังหวัดทั่วประเทศ ผ่านการประยุกต์ใช้ “หลักการและกระบวนการพัฒนาคุณธรรมจริยธรรม 4+6 โมเดลสำหรับโรงเรียน” จนเกิดนวัตกรรมทางการศึกษากว่า 450 ผลงาน และแผนการจัดการเรียนรู้ที่บูรณาการคุณธรรมจริยธรรมมากกว่า 500 เรื่อง สะท้อนให้เห็นว่าการพัฒนาคุณธรรมสามารถเกิดขึ้นได้จริงในบริบทของสถานศึกษา และนำไปสู่การเปลี่ยนแปลงทั้งในระดับผู้เรียน ครู โรงเรียน และชุมชน

หนึ่งในตัวอย่างความสำเร็จที่ถูกนำมาแลกเปลี่ยนบนเวที คือ โรงเรียนอนุบาลแม่ลาน้อย จังหวัดแม่ฮ่องสอน ซึ่งแม้จะไม่ได้มีหลักสูตรพิเศษหรือจุดเด่นด้านวิชาการที่แตกต่างจากโรงเรียนอื่น แต่ได้บูรณาการการพัฒนาคุณธรรมจริยธรรมเข้าไปในกระบวนการเรียนรู้และวิถีชีวิตของโรงเรียนอย่างต่อเนื่อง จนกลายเป็นเอกลักษณ์ที่ได้รับการยอมรับจากผู้ปกครองและชุมชน หลายครอบครัวตัดสินใจส่งบุตรหลานเข้ามาเรียนเพราะเชื่อมั่นในแนวทางการปลูกฝังคุณธรรม ส่งผลให้จำนวนนักเรียนเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง สะท้อนให้เห็นว่าคุณธรรมไม่ได้เป็นเพียงเนื้อหาในห้องเรียน แต่สามารถสร้างความเชื่อมั่นและความเข้มแข็งให้กับโรงเรียนและชุมชนได้อย่างเป็นรูปธรรม

ภายในงานได้รับเกียรติจาก ศาสตราจารย์ นพ.เกษม วัฒนชัย ปาฐกถาพิเศษเรื่อง “การพัฒนาคุณธรรมกับสังคมไทยในปัจจุบัน” โดยเน้นย้ำว่า การศึกษาไม่ได้มีหน้าที่เพียงสร้างคนเก่ง แต่ต้องสร้างคนดีที่สามารถใช้ความรู้เพื่อประโยชน์ของสังคมได้อย่างถูกต้อง คุณธรรมจริยธรรมจึงเป็นรากฐานสำคัญในการสร้างภูมิคุ้มกันทางความคิดและพฤติกรรม ช่วยให้เด็กและเยาวชนเติบโตเป็นพลเมืองที่มีคุณภาพ พร้อมรับผิดชอบต่อสังคมและประเทศชาติในอนาคต

ดร.พิเชฐร์ วันทอง รองเลขาธิการคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน ในฐานะประธานการประชุม กล่าวว่า การพัฒนาคุณธรรมจริยธรรมไม่สามารถเกิดขึ้นได้จากห้องเรียนเพียงอย่างเดียว แต่ต้องอาศัย “ระบบนิเวศทางการศึกษา” ที่ทุกภาคส่วนมีส่วนร่วม ทั้งผู้บริหาร ครู นักเรียน ผู้ปกครอง ชุมชน และเครือข่ายในพื้นที่

“4+6 โมเดลสำหรับโรงเรียน เป็นนวัตกรรมการพัฒนาคุณธรรมเชิงระบบที่ไม่ได้เพิ่มภาระงานให้แก่ครู แต่เป็นการบูรณาการคุณธรรมเข้าไปในกระบวนการเรียนการสอนและการบริหารจัดการสถานศึกษาที่ดำเนินการอยู่แล้ว โดยใช้ต้นทุนและทรัพยากรเดิมของโรงเรียนเป็นฐานในการสร้างการเปลี่ยนแปลง ผลลัพธ์ตลอด 2 ปีที่ผ่านมาแสดงให้เห็นว่า การพัฒนาคุณธรรมสามารถนำไปสู่การเปลี่ยนแปลงที่จับต้องได้ทั้งในระดับผู้เรียน ครู โรงเรียน และชุมชน”

ด้าน ดร.ไกรยส ภัทราวาท ผู้จัดการ กสศ. กล่าวว่า หัวข้อ “Small Spark from School to Better Community” สะท้อนความเชื่อสำคัญว่า การเปลี่ยนแปลงที่ยิ่งใหญ่ของสังคมสามารถเริ่มต้นได้จากประกายเล็ก ๆ ในห้องเรียน จากความตั้งใจของครูคนหนึ่ง นักเรียนคนหนึ่ง หรือโรงเรียนหนึ่งแห่ง และเมื่อได้รับการส่งเสริมอย่างต่อเนื่อง ก็สามารถขยายผลสู่การเปลี่ยนแปลงของชุมชนและสังคมได้

“เวทีในวันนี้เป็นพื้นที่สำคัญในการรวบรวมองค์ความรู้ ถอดบทเรียน และแลกเปลี่ยนประสบการณ์จากโรงเรียน ครู ผู้บริหาร และภาคีเครือข่ายจากทั่วประเทศ เพื่อร่วมกันค้นหาปัจจัยแห่งความสำเร็จ ต่อยอดนวัตกรรมการพัฒนาคุณธรรมจริยธรรม และขยายผลสู่สถานศึกษาอื่น ๆ ในอนาคต”

ภายในงานมีการนำเสนอผลลัพธ์การดำเนินงานในมิติต่าง ๆ ผ่านเวทีแลกเปลี่ยนเรียนรู้ 7 ห้องย่อย ได้แก่ ห้องโรงเรียน ห้องนักเรียน ห้องครูและจรรยาบรรณวิชาชีพ ห้องผู้บริหาร ห้องผู้ปกครองและชุมชน ห้องนวัตกรรมทางการศึกษาสู่ชุมชน และห้องครูปฐมวัยและครูประถมศึกษา โดยมีผู้ทรงคุณวุฒิ นักวิชาการ และผู้ปฏิบัติงานจากพื้นที่ร่วมแลกเปลี่ยนประสบการณ์และเติมเต็มองค์ความรู้ เพื่อขับเคลื่อนการศึกษาบนฐานของคุณธรรมอย่างยั่งยืน

นอกจากนี้ ยังมีเวทีสะท้อนบทเรียนและให้ข้อคิดเห็นจากผู้ทรงคุณวุฒิ กสศ. อาทิ คุณหญิงกษมา วรวรรณ ณ อยุธยา, ดร.เบญจลักษณ์ น้ำฟ้า, รศ.ดร.ดารณี อุทัยรัตนกิจ  และ ดร.อุดม วงษ์สิงห์ ผู้อำนวยการสำนักพัฒนาคุณภาพครูและสถานศึกษา กสศ. ซึ่งร่วมชี้ให้เห็นถึงความสำคัญของการพัฒนาคุณธรรมจริยธรรมเชิงระบบ ควบคู่ไปกับการพัฒนาคุณภาพการศึกษา เพื่อสร้างพลเมืองที่มีความรู้ ความสามารถ และมีความรับผิดชอบต่อสังคม

อีกหนึ่งกิจกรรมสำคัญของงาน คือ การมอบโล่รางวัลเชิดชูเกียรติแก่โรงเรียนนำร่องที่มีผลงานโดดเด่น ครูต้นแบบการบูรณาการชั้นเรียนคุณธรรมจริยธรรม และผลงานนวัตกรรมทางการศึกษาสู่ชุมชน เพื่อยกย่องบุคลากรและสถานศึกษาที่ร่วมขับเคลื่อนการสร้างวัฒนธรรมคุณธรรมในโรงเรียนและชุมชนอย่างเป็นรูปธรรม

ภายในงานยังมีการเปิดตัว Platform E-Learning สำหรับการพัฒนาคุณธรรมจริยธรรมผ่านกลไก 4+6 โมเดล โดยสำนักงานเลขาธิการคุรุสภา เพื่อเป็นเครื่องมือสนับสนุนการเรียนรู้ การพัฒนาศักยภาพครู และการขยายผลนวัตกรรมการพัฒนาคุณธรรมจริยธรรมสู่เครือข่ายสถานศึกษาทั่วประเทศ

การประชุมวิชาการครั้งนี้นับเป็นอีกก้าวสำคัญของการสานพลังความร่วมมือระหว่างหน่วยงานภาครัฐ สถาบันการศึกษา ภาคประชาสังคม และภาคีเครือข่ายในพื้นที่ ในการขับเคลื่อนการพัฒนาคุณธรรมจริยธรรมเชิงระบบ ผ่านบทบาทของครู โรงเรียน และชุมชน เพื่อสร้างรากฐานของการศึกษาไทยที่มุ่งพัฒนาผู้เรียนให้เป็นทั้ง “คนเก่ง คนดี และมีความสุข” พร้อมเติบโตเป็นกำลังสำคัญของสังคมและประเทศในอนาคต

The post ภาคีเครือข่าย กสศ. ถอดบทเรียน 2 ปี “ครูรัก(ษ์)ถิ่น รักคุณธรรม” ขับเคลื่อน 133 โรงเรียนนำร่อง สร้างพลังคุณธรรมสู่การเปลี่ยนแปลงของชุมชน first appeared on กสศ..

สำหรับเยาวชนและคนวัยทำงานในวงการนี้ ‘วุฒิการศึกษา’ มักเป็นความฝันที่ถูกพับเก็บไว้ใต้กระเป๋าเดินทาง พวกเขาถูกโครงสร้างทางสังคมบีบบังคับให้ต้องเลือกระหว่างการหาเงินเลี้ยงปากท้อง กับการไปโรงเรียน แม้หลายคนจะพยายามดิ้นรนเข้าสู่การศึกษานอกระบบ แต่เงื่อนไขของเวลาและสถานที่สอบ ก็มักจะกลายเป็นกำแพงสูงชันที่ผลักพวกเขาออกมาครั้งแล้วครั้งเล่า

ทว่าในวันนี้ ท่ามกลางความมืดมิดของข้อจำกัด แสงสว่างเล็กๆ ได้ถูกจุดขึ้นที่หลังม่านเวทีของคณะหมอลำยักษ์ใหญ่อย่าง ‘เสียงอิสาน’ ผ่านพื้นที่ที่เรียกว่า ‘ห้องเรียนหมอลำ’ นวัตกรรมทางการศึกษาทางเลือกที่ออกแบบมาเพื่อคนสู้ชีวิตโดยเฉพาะ นี่คือเรื่องราวของคนสองวัยที่กำลังพิสูจน์ให้เห็นว่า การเรียนรู้ไม่จำเป็นต้องหยุดนิ่ง และโอกาสสามารถเบ่งบานได้เสมอ ไม่ว่าจะอยู่หลังฉากการแสดงก็ตาม

กศน. กับโจทย์ที่แก้ไม่ตกของคนทำงานกลางคืน

การศึกษาเป็นสิทธิพื้นฐาน แต่สำหรับคนทำงานกลางคืนที่ต้องสัญจรไปมา สิทธินั้นกลับคว้ามาได้ยากลำบาก ยืน–โชคชัย โสมะนี แดนเซอร์รุ่นใหม่ของคณะ คือหนึ่งในภาพสะท้อนของผู้ที่เคยพยายามต่อสู้เพื่อวุฒิการศึกษา แต่ต้องพ่ายแพ้ให้กับระบบทางการศึกษาที่มีอยู่

ยืน เล่าให้เราฟังว่า ในอดีตเขาเคยลงทะเบียนเรียนกับ การศึกษานอกระบบ (กศน.) ปัจจุบันคือ กรมส่งเสริมการเรียนรู้ (กสร.) ซึ่งออกแบบมาเพื่อคนวัยทำงาน ทว่า ในทางปฏิบัติ ระบบดังกล่าวยังคงออกแบบให้ผู้เรียนต้องเดินทางกลับไปทำข้อสอบยังสนามสอบในวันและเวลาที่กำหนด ซึ่งสวนทางกับตารางชีวิตของศิลปินหมอลำที่คาดเดาไม่ได้

“ปกติเราเรียนกับ กศน. อยู่แล้ว แต่เราต้องขี่รถกลับไปสอบ ซึ่งเราเองก็ไม่มีเวลา” ยืนสะท้อนปัญหาเชิงโครงสร้างที่เขาเผชิญ “แต่การเรียนกับห้องเรียนหมอลำไม่จำเป็นต้องกลับไปสอบ เราสามารถเรียนผ่านใบงาน ส่งงานออนไลน์ได้ มันเข้ากับการทำงานของเรามากกว่า” ยืนกล่าวเสริม

เมื่อข้อจำกัดเรื่องเวลาถูกปลดล็อก ยืนพบว่า การเรียนกลายเป็นเรื่องสนุก และสอดคล้องกับชีวิตจริง ครูจากโครงการจะส่งสื่อการเรียนรู้มาให้ทำความเข้าใจ เมื่อยืนแต่งหน้าทำผมเสร็จ และเคลียร์หน้าที่ของตัวเองเรียบร้อย มุมหนึ่งของเต็นท์พักจะกลายเป็นโต๊ะเรียนหนังสือขนาดย่อม

เมื่อข้อจำกัดเรื่องเวลาถูกปลดล็อก ยืนพบว่า การเรียนกลายเป็นเรื่องสนุก และสอดคล้องกับชีวิตจริง ครูจากโครงการจะส่งสื่อการเรียนรู้มาให้ทำความเข้าใจ เมื่อยืนแต่งหน้าทำผมเสร็จ และเคลียร์หน้าที่ของตัวเองเรียบร้อย มุมหนึ่งของเต็นท์พักจะกลายเป็นโต๊ะเรียนหนังสือขนาดย่อม

สิ่งที่น่าสนใจ คือ หลักสูตรของห้องเรียนหมอลำไม่ได้บังคับให้ผู้เรียนต้องท่องจำตำราวิชาการที่ห่างไกลตัว แต่กลับดึงเอาประสบการณ์หน้าเวทีมาเป็นบทเรียน ครั้งหนึ่งยืนได้รับโจทย์ให้ทำรายงานศึกษาความรู้สึกของผู้ชม เขาใช้วิธีสังเกตการณ์หน้าฮ้าน ก่อนจะค้นพบว่า ช่วงโชว์ตลก คือช่วงเวลาที่มวลชนหน้าฮ้านผ่อนคลายและปลดปล่อยความเครียดได้มากที่สุด 

สะพานเชื่อมฝันของดาวรุ่งวัย 17 ปี

หากเรื่องราวของยืนคือการเติมเต็มสิ่งที่ขาดหายในวัยผู้ใหญ่ แต่สำหรับ เท็น–เกียรติศักดิ์ ชาวสวน วัย 17 ปี ห้องเรียนหมอลำคือสะพานคอนกรีตเสริมเหล็กที่จะพาเขาก้าวข้ามไปสู่อนาคต

เท็นเพิ่งจบการศึกษาชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 จากโรงเรียนหัวตะพานวิทยาคม จ.อำนาจเจริญ ด้วยสายเลือดที่คลุกคลีอยู่กับหมอลำของครอบครัว ประกอบกับความรักในเสียงร้องลำของคณะเสียงอิสาน เขาจึงตัดสินใจเบนเข็มชีวิตก้าวขึ้นสู่เวทีศิลปินเต็มตัวในปีนี้เป็นปีแรก

การเลือกเดินเส้นทางศิลปินตั้งแต่อายุยังน้อย มักมาพร้อมกับคำถามถึงอนาคตทางการศึกษา แต่สำหรับครอบครัวของเท็น เมื่อทราบว่าวงเสียงอิสานมีโครงการรองรับเรื่องนี้ ความกังวลจึงเปลี่ยนเป็นความยินดี

“ที่บ้านดีใจ ดีใจที่ว่า ลูกตัวเองจะเรียนด้วย ทำงานหมอลำไปด้วย ครอบครัวสนับสนุนพร้อมที่จะให้เรียน” เท็นเล่าด้วยน้ำเสียงสดใส

แม้จะต้องยอมรับว่า การโบกมือลาห้องเรียนในโรงเรียน ทำให้เขาอดคิดถึงบรรยากาศการเข้าแถวหน้าเสาธงหรือเสียงออดพักเที่ยงไม่ได้ แต่เท็นมองว่า นี่คือการแลกเปลี่ยนที่คุ้มค่า การทำงานไปด้วยและเรียนไปด้วยในโครงการนี้ ไม่ใช่ความท้าทายที่หนักหนาเกินไปสำหรับเขา

เป้าหมายของเขาชัดเจนและแหลมคม เมื่อได้รับวุฒิการศึกษาจากห้องเรียนหมอลำ เขาตั้งใจจะนำมันไปเป็นใบเบิกทางสู่รั้วอุดมศึกษา เขาบอกกับเราว่า ตนสนใจด้านนิเทศศาสตร์ กับด้านการเต้นหมอลำ และดูมหาวิทยาลัยขอนแก่นเอาไว้

ความฝันที่จะได้เป็นนักศึกษาคณะนิเทศศาสตร์ เพื่อนำศาสตร์แห่งการสื่อสารมาต่อยอดการเล่าเรื่องราวของศิลปะอีสาน ถือเป็นก้าวที่ยิ่งใหญ่ ไม่ต่างจากความฝันสูงสุดบนเวทีของเขาที่อยากจะก้าวขึ้นเป็น ‘ตัวเฟิร์ส’ ที่เขาเองก็ตั้งเป้าหมายในห้องเรียนหมอลำนี้ไว้ หรือที่เรียกว่า นักแสดงตำแหน่งเด่นในโชว์เปิดวง

ปริญญาชีวิตที่ไม่มีวันหมดอายุ

เรื่องราวของยืนและเท็น เป็นเพียงสองหน้ากระดาษจากสมุดบันทึกเล่มใหญ่ของคณะเสียงอิสาน พวกเขาพิสูจน์ให้เห็นว่า เมื่อการศึกษาถูกออกแบบมาให้รับใช้ชีวิตและบริบทของผู้คนอย่างแท้จริง กำแพงแห่งความเหลื่อมล้ำก็สามารถถูกทลายลงได้

ห้องเรียนหมอลำไม่ได้ทำหน้าที่เพียงแค่ประทับตราบนใบประกาศนียบัตร แต่กำลังทำหน้าที่คืนศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ มอบความหวัง และยืนยันว่าคนทำงานเบื้องหลังที่คอยมอบความสุขให้ผู้อื่น ก็สมควรได้รับโอกาสในการสร้างความมั่นคงให้กับชีวิตตัวเองเช่นกัน

เมื่อเราถามเท็นว่า หากวันนั้นมาถึง วันที่วุฒิการศึกษาใบนี้อยู่ในมือ เขาจะนำมันไปอวดใครเป็นคนแรก

“ครอบครัว คนแรกคือ ย่า เพราะอยู่กับปู่กับย่าเป็นส่วนมาก” เท็นตอบด้วยรอยยิ้มที่เปี่ยมไปด้วยความหวัง

ก่อนที่เสียงดนตรีโชว์แรกจะเริ่มบรรเลง และพวกเขาต้องกลับไปสวมบทบาทศิลปินมอบความสุขให้กับผู้คนหน้าเวที เท็นทิ้งท้ายบทสนทนาด้วยประโยคสั้นๆ ที่เขาตั้งใจฝากถึงตัวเองในอนาคต ประโยคที่ไม่ได้ซับซ้อน แต่สะท้อนถึงหัวใจที่เข้มแข็งของหางเครื่องคนเก่ง

“สู้ๆ นะตัวเอง”

บทสัมภาษณ์นี้เป็นความร่วมมือระหว่าง กสศ. และ The Isaan Record
เรื่อง: สุภโชค จันทร์สกุล
ภาพ: ทิพวัลย์ โลหะสาร, ธนภัทร สิงห์โท

The post “รอยต่อของวัย และวุฒิการศึกษา” โอกาสที่เบ่งบานหลังม่านเวทีในห้องเรียนหมอลำเสียงอิสาน first appeared on กสศ..

ภายในงานมีการแลกเปลี่ยนองค์ความรู้ และประกาศเจตนารมณ์ร่วมขับเคลื่อนนโยบาย UBZD+ หรือ Ubon Zero Dropout Plus เพื่อสร้างโอกาสทางการศึกษาให้กับเด็กและเยาวชนทุกคนในจังหวัดอุบลราชธานี โดยหนึ่งในช่วงเวลาสำคัญของงาน คือ “พิธีมอบวุฒิบัตรผู้สำเร็จการศึกษา ประจำปีการศึกษา 2568” ของศูนย์การเรียนปัญญากัลป์

พิธีมอบวุฒิบัตรในครั้งนี้ ได้รับเกียรติจาก ดร.พิทักษ์ โสตถยาคม ที่ปรึกษาด้านการศึกษาพิเศษและผู้ด้อยโอกาส สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน และนายภูษิต น้อยโสภากุล รองผู้ว่าราชการจังหวัดอุบลราชธานี ร่วมมอบวุฒิบัตรและแสดงความยินดีกับผู้สำเร็จการศึกษา ท่ามกลางผู้บริหารสถานศึกษา หน่วยงานภาครัฐ ภาคประชาสังคม และภาคีเครือข่ายที่ร่วมเป็นสักขีพยานแห่งความสำเร็จ

ปีการศึกษา 2568 ศูนย์การเรียนปัญญากัลป์มีผู้สำเร็จการศึกษาจำนวน 95 คน แบ่งเป็นผู้สำเร็จการศึกษาระดับมัธยมศึกษาตอนต้น หรือ ม.3 จำนวน 50 คน และระดับมัธยมศึกษาตอนปลาย หรือ ม.6 จำนวน 45 คน

ความสำเร็จของผู้เรียนทั้ง 95 คน ไม่ได้สะท้อนเพียงผลสัมฤทธิ์ทางการศึกษา หากยังเป็นภาพแทนของการเติบโต การก้าวข้ามอุปสรรค และการได้รับ “โอกาสครั้งที่สอง” ในชีวิต หลายคนเคยเผชิญข้อจำกัดทางเศรษฐกิจ สังคม หรือเคยหลุดออกจากระบบการศึกษา แต่ด้วยความมุ่งมั่นของตนเอง ควบคู่กับการสนับสนุนจากครอบครัว ครู ผู้ปฏิบัติงาน และภาคีเครือข่าย พวกเขาสามารถกลับมาเรียนรู้ ค้นพบคุณค่าในตนเอง และก้าวสู่วันแห่งความสำเร็จได้อย่างภาคภูมิ

ศูนย์การเรียนปัญญากัลป์เปรียบผู้สำเร็จการศึกษาทั้ง 95 คน เสมือน “ต้นไม้ 95 ต้น” ที่เติบโตบนผืนดินแห่งโอกาสและการเรียนรู้ โดยผู้สำเร็จการศึกษาระดับ ม.3 จำนวน 50 คน เปรียบเสมือนต้นไม้ที่กำลังแตกกิ่งก้าน ผลิใบอ่อน และเรียนรู้โลกกว้าง พร้อมก้าวสู่ช่วงเวลาสำคัญของการเติบโตในอนาคต ขณะที่ผู้สำเร็จการศึกษาระดับ ม.6 จำนวน 45 คน เปรียบเสมือนต้นไม้ที่เติบโตจนออกดอกและเริ่มให้ผล เป็นสัญลักษณ์ของความพากเพียร ความอดทน และการสั่งสมประสบการณ์ จนพร้อมก้าวสู่เส้นทางใหม่ของชีวิต ทั้งการศึกษาต่อ การประกอบอาชีพ และการสร้างคุณค่าให้กับตนเอง ครอบครัว และสังคม

พิธีมอบวุฒิบัตรครั้งนี้จึงไม่ใช่เพียงการมอบเอกสารรับรองการศึกษา แต่เป็นการยืนยันว่า “เด็กทุกคนสามารถเติบโตได้ เมื่อได้รับโอกาสที่เหมาะสม” และเป็นภาพสะท้อนของความร่วมมือจากทุกภาคส่วนในการสร้างระบบนิเวศการเรียนรู้ที่โอบรับเด็กและเยาวชนทุกคนอย่างเท่าเทียม

ภายใต้เจตนารมณ์ของ UBZD+ การศึกษาไม่ได้หมายถึงเพียงการนำเด็กกลับเข้าสู่ระบบ แต่คือการสร้างพื้นที่แห่งความหวัง การมองเห็นคุณค่าในตัวผู้เรียน และการเปิดทางเลือกของชีวิต เพื่อให้เด็กและเยาวชนสามารถเติบโตได้อย่างมีศักดิ์ศรี

กสศ. ขอแสดงความยินดีกับผู้สำเร็จการศึกษาทุกคน และขอขอบคุณทุกหน่วยงาน ภาคีเครือข่าย ครู ผู้ปกครอง และผู้มีส่วนเกี่ยวข้องทุกฝ่าย ที่ร่วมกันเป็นดิน น้ำ และแสงแดด คอยหล่อเลี้ยง “ต้นไม้แห่งความหวัง” ทั้ง 95 ต้น ให้เติบโตอย่างมั่นคง พร้อมผลิบานบนเส้นทางชีวิตของตนเอง

The post กสศ. ร่วมยินดีผู้สำเร็จการศึกษาศูนย์การเรียนปัญญากัลป์ 95 คน ตอกย้ำ “โอกาสทางการศึกษา” เปลี่ยนชีวิตเด็กและเยาวชน first appeared on กสศ..

‘อิ่ม’ เอกหทัย ญาณะนันท์ อดีตนักเรียนทุนเสมอภาคของ กสศ. ตั้งแต่ช่วงมัธยมศึกษาตอนต้น เล่าถึงเป้าหมายในชีวิตของเธอ ระหว่างเตรียมตัวเดินทางไปศึกษาต่อที่ Lancaster University ประเทศอังกฤษ ในสาขา STEM ด้าน Environmental Science ผ่านโครงการทุนการศึกษาเพื่อขยายโอกาสและพัฒนาประเทศ หรือ ODOS รุ่นแรก

อิ่มเพิ่งสำเร็จการศึกษาระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6 จากโครงการห้องเรียนพิเศษวิทยาศาสตร์ คณิตศาสตร์ เทคโนโลยี และสิ่งแวดล้อม (SMTE) โรงเรียนสตรีศรีน่าน โดยเส้นทางการเรียนรู้ของเธอเติบโตขึ้นท่ามกลางวิกฤตฝุ่นควันที่ส่งผลกระทบต่อผู้คนในพื้นที่รุนแรงขึ้นทุกปี จนกลายเป็นแรงผลักสำคัญที่ทำให้เธอเลือกศึกษาต่อด้านวิทยาศาสตร์สิ่งแวดล้อม เพื่อกลับมาแก้ปัญหาให้บ้านเกิดของตัวเองในอนาคต

Environmental Science หรือ วิทยาศาสตร์สิ่งแวดล้อม เป็นศาสตร์ที่บูรณาการองค์ความรู้หลายแขนง ทั้งเคมี ชีววิทยา ฟิสิกส์ และธรณีวิทยา เพื่อศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างมนุษย์กับธรรมชาติ มุ่งทำความเข้าใจระบบนิเวศ ประเมินผลกระทบด้านสิ่งแวดล้อม รวมถึงพัฒนาแนวทางจัดการมลพิษและทรัพยากรธรรมชาติอย่างยั่งยืน

ส่วน ‘ODOS’ หรือ Outstanding Development Opportunity Scholarship คือทุนรัฐบาลที่มุ่งเปิดโอกาสให้เยาวชนที่มีศักยภาพ โดยเฉพาะในสาขา STEM และเทคโนโลยีอุตสาหกรรมแห่งอนาคต ได้ก้าวข้ามข้อจำกัดทางเศรษฐกิจและการเข้าถึงการศึกษา เพื่อไปศึกษาต่อในสถาบันคุณภาพสูงทั้งในและต่างประเทศ และเติบโตเป็นกำลังสำคัญของประเทศในอนาคต

“เรากำลังเจอผลกระทบจากความเปลี่ยนแปลงของสิ่งแวดล้อมมากขึ้นทุกปี ไม่ว่าจะที่เกิดจากธรรมชาติเอง หรือการกระทำของมนุษย์ ซึ่งการจะทำให้ทุกอย่างดีขึ้นคงไม่อาจทำสำเร็จได้ด้วยตัวคนเดียว หรือแค่คนกลุ่มเดียว แต่เราก็เชื่อมั่นว่าถ้าได้โอกาสไปเรียนรู้ในสถาบันที่มีชื่อเสียงระดับโลก ในด้านการเรียนการสอนและวิจัยเกี่ยวกับด้านสิ่งแวดล้อมโดยตรง จะทำให้เรามีวิธีคิด มีเครื่องมือ หรือมีบทเรียนต้นแบบ ที่จะเอามาปรับใช้ทั้งเชิงนโยบายและภาคปฏิบัติ เพื่อกระตุ้นให้ผู้คนตระหนักถึงปัญหา และช่วยกันทำให้วิกฤตบรรเทาลงได้ …เพราะที่นี่คือบ้านของเรา คือเมืองของทุกคน ถ้าปล่อยให้เป็นอย่างนี้ต่อไป ในอนาคตเราอาจจะอาศัยอยู่กันไม่ได้แล้ว”    

อิ่มเล่าด้วยความมุ่งมั่น ก่อนกล่าวขอบคุณ “โอกาส” ที่คอยผลักดันและประคับประคองเด็กธรรมดาคนหนึ่ง ให้กล้าฝัน กล้าพยายาม และกล้าตัดสินใจเดินทางไปยังสถานที่ที่ “ไม่รู้จักอะไรเลย” เพื่อเก็บเกี่ยวความรู้และประสบการณ์ กลับมาดูแลบ้านเกิดของตัวเอง ให้ผู้คนได้กลับมาหายใจอย่างเต็มปอดอีกครั้ง 

“หนูคิดมาตลอดว่า กว่าจะผ่านช่วง ม.ต้น มาถึง ม.ปลาย จนมาอยู่ตรงจุดนี้ ทั้งหมดเกิดขึ้นได้เพราะโอกาสที่พยุงเราไว้เมื่อวันนั้น”

อิ่มย้อนเล่าถึงช่วงชีวิตในวัยมัธยม ที่แม้จะตั้งใจเรียนและเชื่อมั่นในเป้าหมายของตัวเองมากแค่ไหน แต่ข้อจำกัดด้านทุนทรัพย์ก็ทำให้เธอรู้สึกเสมอว่า ความฝันอาจอยู่ไกลเกินเอื้อม กระทั่งวันหนึ่งในช่วง ม.ต้น ครูได้แจ้งว่าเธอได้รับ “ทุนเสมอภาค” ของ กสศ. ซึ่งกลายเป็นจุดเปลี่ยนสำคัญของชีวิต

“ทุกเทอม หนูรับรู้มาตลอดว่าที่บ้านพยายามมากแค่ไหนเพื่อส่งเราเรียน ยิ่งเรียนสูงขึ้น ค่าใช้จ่ายก็ยิ่งเพิ่มขึ้น จนบางครั้งหนูไม่แน่ใจเลยว่าจะได้เรียนต่อถึงชั้นไหน แต่วันหนึ่งตอน ม.ต้น ครูก็บอกว่าเราได้ทุนเสมอภาคของ กสศ. จากนั้นชีวิตหนูก็เปลี่ยนไปเลย หนูมีทุนช่วยเรื่องการเรียน มีค่าอาหารกลางวัน มีเงินซื้อหนังสือ ทำให้การเรียนกลับกลายเป็นสิ่งที่วางแผนต่อได้ เหมือนจุดเล็ก ๆ ตรงนั้น ค่อย ๆ ต่อยอดเรามาจนถึง ม.ปลาย และมาถึงทุน ODOS ในวันนี้”

อิ่มยังเล่าถึงความประทับใจ เมื่อพบว่าเส้นทางการศึกษาของเธอไม่ได้เป็นเรื่องบังเอิญ เพราะในใบสมัครทุน ODOS มีการระบุชัดเจนถึงความตั้งใจที่จะเปิดโอกาสให้กับนักเรียนทุนเสมอภาค ซึ่งทำให้เธอรู้สึกว่า “ทุนเล็ก ๆ” ที่เคยช่วยประคับประคองเด็กคนหนึ่งไว้ในระบบการศึกษา กำลังกลายเป็น “สะพานโอกาส” ที่พาเธอไปได้ไกลกว่าเดิม

“ตอนสมัครทุน ODOS เราเห็นว่าทุนนี้ตั้งใจจริง ๆ เพื่อเปิดโอกาสสำหรับเด็กที่มาจากทุนเสมอภาค ก็แอบประหลาดใจว่าทุนหนึ่งที่เคยได้ กำลังพาเราไปไกลขึ้น และโอกาสตรงนี้ไม่ได้จะเปลี่ยนแค่ชีวิตเราคนเดียว เพราะพอมองถึงทุน ODOS ที่เราเชื่อว่าเพื่อน ๆ ทุกคนก็มีเป้าหมายในใจเช่นกัน ว่าจะเอาความรู้ความสามารถกลับมาพัฒนาบ้านของเรา
“หนูจึงคิดว่าทุนการศึกษา คือสิ่งที่เติมเต็มความหมายของคำว่า ‘สะพานโอกาส’ อย่างเต็มที่สำหรับเด็ก ๆ มากมายที่เคยไม่กล้าคิดถึงการเรียนในระดับสูง ด้วยเพราะความห่างไกล ความขาดแคลนทุนทรัพย์ แต่ตอนนี้เรากลับมีทุนที่พร้อมสนับสนุนให้คนที่มีศักยภาพด้านวิศวกรรม ชีววิทยา วิทยาศาสตร์เคมี สิ่งแวดล้อม และอีกหลายสาขา ให้ได้เรียนต่อจนสุดทาง ซึ่งมันคือโอกาสสำคัญจริง ๆ ของการพัฒนาประเทศ”

ก่อนเดินทางไปศึกษาต่อ อิ่มได้เข้าร่วมค่ายกิจกรรมเตรียมความพร้อมสำหรับนักเรียนทุน ODOS ซึ่งจัดขึ้นเพื่อช่วยให้นักเรียนรับมือกับสภาพแวดล้อมใหม่ ลดความกังวลเรื่องการปรับตัว และเป็นพื้นที่สร้างความทรงจำร่วมกัน ก่อนแต่ละคนจะแยกย้ายไปตามเส้นทางการเรียนรู้ของตัวเองในต่างประเทศ 

“การมาค่ายครั้งนี้เป็นเวลาสั้น ๆ แต่ทำให้เราเติบโตขึ้นมากมาย ที่สำคัญคือช่วยลดความกังวลก่อนเดินทางไปเรียน เพราะเราทุกคนต่างต้องเจอสิ่งแวดล้อมใหม่ทั้งหมด ฉะนั้นจึงต้องช่วยกันเติมกำลังใจ และย้ำเตือนกันไม่ให้ลืมโฟกัสว่าเป้าหมายของการไปครั้งนี้คืออะไร 

“…และสำหรับผู้ใหญ่ทุกท่านที่มีส่วนทำให้เกิดทุน ODOS หนูอยากบอกว่า ขอบคุณ และสัญญาว่าจะเปลี่ยนแปลงโอกาสที่ได้รับให้เกิดคุณค่ามากที่สุด ทั้งต่อตัวเอง ต่อน้อง ๆ รุ่นต่อไป และต่อบ้านเมืองของเราดังเป้าหมายที่ตั้งไว้ในวันนี้ค่ะ”

The post จากเด็กทุนเสมอภาค จ.น่าน สู่ทุน ODOS รุ่นแรก ที่ประเทศอังกฤษ ‘อิ่ม’ เลือกเรียนสิ่งแวดล้อม เพื่อกลับมาปกป้องลมหายใจของบ้านเกิด first appeared on กสศ..

การดำเนินงานดังกล่าวสอดคล้องกับพระราชบัญญัติกองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา พ.ศ. 2561 และแผนกลยุทธ์ 3 ปี ฉบับใหม่ (พ.ศ. 2568–2570) ที่มุ่งใช้ “พลังข้อมูล” และ “ความร่วมมือ” เป็นกลไกสำคัญในการแก้ปัญหาความเหลื่อมล้ำทางการศึกษาอย่างเป็นระบบ รายงานประจำปี 2568 ของ กสศ. สะท้อนผลการดำเนินงานสำคัญ 7 ภารกิจ ดังนี้

1. พัฒนาระบบหลักประกันความเสมอภาคทางการศึกษา

กสศ. บูรณาการความร่วมมือกับ 6 หน่วยงานต้นสังกัด ขับเคลื่อนระบบหลักประกันความเสมอภาคทางการศึกษาผ่าน 3 มาตรการสำคัญ โดยเครือข่ายครูกว่า 4 แสนคนทั่วประเทศ ร่วมคัดกรองนักเรียนยากจนพิเศษกว่า 1.39 ล้านคน ให้ได้รับ “ทุนเสมอภาค” เพื่อลดอุปสรรคในการมาเรียน ส่งผลให้อัตราการคงอยู่ในระบบการศึกษาสูงถึงร้อยละ 97.08 พร้อมยกระดับมาตรการเฝ้าระวังสุขภาพจิตผ่านระบบ HERO OBEC CARE ครอบคลุมนักเรียนกลุ่มเป้าหมายกว่า 3.6 ล้านคน

นอกจากนี้ ยังได้พัฒนาแพลตฟอร์ม “ส่องทางทุน” ที่รวบรวมทุนการศึกษา 481 ประเภท เพื่อเชื่อมโยงโอกาสทางการศึกษาในช่วงรอยต่อสำคัญของชีวิต และส่งเสริมบทบาทองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นใน 22 จังหวัด ให้ร่วมบริหารจัดการงบประมาณและติดตามการส่งต่อเด็กและเยาวชนอย่างเป็นระบบ

2. สร้างโอกาสทางการศึกษาเพื่อก้าวข้ามความยากจนข้ามรุ่น

กสศ. ดำเนินทุนการศึกษาเชิงยุทธศาสตร์ 4 ประเภทหลัก รวมสะสมกว่า 16,000 ทุน เพื่อเปลี่ยนชีวิตเยาวชนผู้ขาดแคลนทุนทรัพย์ให้เป็นกำลังสำคัญของประเทศ โดย “ทุนนวัตกรรมสายอาชีพชั้นสูง” สร้างผลตอบแทนทางสังคม (SROI) สูงถึง 1.93 เท่า และผู้สำเร็จการศึกษากว่าร้อยละ 85 สามารถมีงานทำหรือศึกษาต่อ พร้อมมีรายได้สูงกว่าผู้ปกครอง 4–5 เท่า 

“ทุนพระกนิษฐาสัมมาชีพ” สร้างบัณฑิตอาชีวศึกษาสมรรถนะสูง ระดับปริญญาตรี-โท-เอก และส่งต่อสู่เส้นทางวิชาชีพครู 12 คน ในสถานศึกษาอาชีวศึกษา 11 แห่งทั่วประเทศ

ขณะที่ “ทุนครูรัก(ษ์)ถิ่น” แก้ปัญหาการขาดแคลนครูในโรงเรียนพื้นที่ห่างไกล มีอัตราการคงอยู่ในระบบของครูสูงถึงร้อยละ 99.8 และเตรียมยกระดับเป็นมาตรการระดับชาติ ส่วน “ทุน ODOS” ได้เฟ้นหานักเรียนช้างเผือกด้าน STEM รวม 4,800 ทุน ผ่านระบบดูแลรายบุคคลที่มีประสิทธิภาพ เพื่อพัฒนากำลังคนคุณภาพสำหรับอนาคตประเทศ

3. พัฒนาตัวแบบการจัดการศึกษาและการเรียนรู้ที่ยืดหยุ่น

ภายใต้นโยบาย Thailand Zero Dropout กสศ. และภาคีเครือข่ายได้ร่วมกันสร้างระบบนิเวศการเรียนรู้ที่สอดคล้องกับวิถีชีวิตและข้อจำกัดของผู้เรียน ผ่านแนวทางสำคัญ เช่น “1 โรงเรียน 3 รูปแบบ” “โรงเรียนมือถือ (Mobile School)” ศูนย์การเรียนตามมาตรา 12 และแนวคิด Learn to Earn เพื่อให้เด็กและเยาวชนสามารถเรียนรู้ควบคู่กับการทำงานได้

นอกจากนี้ ยังมีการยกระดับหน่วยจัดการเรียนรู้ 670 แห่งใน 71 จังหวัด ให้เป็น “ต้นแบบนิเวศการเรียนรู้เชิงพื้นที่” ครอบคลุมกลุ่มเปราะบางทั้งแรงงานนอกระบบ ผู้พิการ เยาวชนนอกระบบ และเยาวชนในกระบวนการยุติธรรม โดยเปลี่ยนชุมชนให้เป็น “ห้องเรียนมีชีวิต” ที่เชื่อมโยงภูมิปัญญาท้องถิ่นกับโอกาสทางเศรษฐกิจสมัยใหม่

4. พัฒนาครูและสถานศึกษาเพื่อเชื่อมโยงโอกาสการเรียนรู้ที่มีคุณภาพ

กสศ. ขับเคลื่อนโรงเรียนพัฒนาตนเอง (Teachers Schools Quality Movement: TSQM) ผ่านกลไกจังหวัด เครือข่าย และการแก้โจทย์เร่งด่วนเชิงประเด็น ควบคู่กับการสนับสนุนโรงเรียนกว่า 3,000 แห่ง ใช้ระบบ Q-Info เพื่อชี้เป้าความช่วยเหลือรายบุคคลอย่างแม่นยำและยกระดับผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนให้สูงขึ้น

พร้อมกันนี้ ยังสนับสนุนการพัฒนาโรงเรียนตำรวจตระเวนชายแดน โรงเรียนพระปริยัติธรรม และเครือข่ายครูรางวัลสมเด็จเจ้าฟ้ามหาจักรี (PMCA) เพื่อสร้างระบบนิเวศการเรียนรู้ที่ยืดหยุ่นและต่อเนื่องในพื้นที่เปราะบางทั่วประเทศ

5. การจัดการศึกษาเชิงพื้นที่เพื่อโอกาสใหม่ของเด็กและเยาวชน

กสศ. วางรากฐาน “การจัดการศึกษาเชิงพื้นที่” (Area-Based Education: ABE) มาตั้งแต่ปี 2562 และขยายผลสู่ระดับชาติผ่านนโยบาย Thailand Zero Dropout ซึ่งเป็นวาระแห่งชาติที่มี 11 หน่วยงานร่วมขับเคลื่อน โดยมีองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นกว่า 7,850 แห่งทั่วประเทศ เป็นกลไกสำคัญในการค้นหาและช่วยเหลือเด็กในระดับฐานราก

ผลจากการบูรณาการข้อมูลระหว่างหน่วยงาน ทำให้จำนวนเด็กและเยาวชนนอกระบบการศึกษาในภาคเรียนที่ 1/2568 ลดลงร้อยละ 31.50 เมื่อเทียบกับปี 2567 เหลือ 603,095 คน และสามารถพาเด็กนอกระบบกลับเข้าสู่ระบบการศึกษาได้กว่า 3.3 แสนคน

6. พัฒนาองค์ความรู้ งานวิจัย และนวัตกรรมเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา

กสศ. ใช้ “องค์ความรู้เชิงประจักษ์” (Evidence-Based Knowledge) เป็นฐานในการจัดทำข้อเสนอเชิงนโยบาย โดยผลการประเมินพบว่า “ทุนเสมอภาค” ช่วยลดอัตราการขาดเรียน และเพิ่มวันมาเรียนได้ 7–12 วันต่อภาคเรียน พร้อมพัฒนา AI Dropout Prediction Model เพื่อคาดการณ์ความเสี่ยงเด็กหลุดจากระบบการศึกษาได้อย่างแม่นยำ

นอกจากนี้ ยังร่วมกับ OECD พัฒนาแพลตฟอร์ม Thai PILA (Platform for Innovative Learning Assessment in Thailand) เพื่อเปลี่ยนระบบการประเมินผลสัมฤทธิ์ปลายทาง สู่การประเมินเพื่อพัฒนา (Formative Assessment) และขับเคลื่อนนวัตกรรมการเงินร่วมกับเครือข่าย AVPN สิงคโปร์ เพื่อพัฒนากลไกระดมทุนแบบจ่ายตามผลลัพธ์ (Outcome-Based Contract) สำหรับเยาวชนกลุ่มเปราะบาง และสร้างแรงจูงใจให้ภาคเอกชนร่วมจัดการศึกษา

7. สร้างความร่วมมือกับภาคีเครือข่ายทั้งในและต่างประเทศ

ในปี 2568 กสศ. ยกระดับความร่วมมือจาก “ผู้บริจาค” สู่ “หุ้นส่วนยุทธศาสตร์” ทั้งกับหน่วยงานรัฐ ภาคธุรกิจ และองค์กรระหว่างประเทศ อาทิ การร่วมมือกับ KFC Thailand และ Sea (ประเทศไทย) เพื่อพัฒนารูปแบบ Learn to Earn รวมถึงการจัดตั้งศูนย์ส่งเสริมการเรียนรู้สำหรับเด็กที่ได้รับผลกระทบจากสถานการณ์สู้รบกว่า 2,600 คน และการฟื้นฟูการเรียนรู้หลังอุทกภัยผ่าน Mobile School โครงการธนาคารโอกาส และโครงการคอมพิวเตอร์เพื่อน้อง

ในระดับนานาชาติ กสศ. ยังได้ยกระดับความร่วมมือด้านงานวิจัยการศึกษาบนเวทีโลก ผ่านการเป็นภาคีสมาชิก World Education Research Association (WERA) นำไปสู่การเตรียมจัดตั้งสมาคมวิจัยด้านการศึกษาแห่งประเทศไทย (Thailand Education Research Association: THERA) และผลักดัน 5 เมืองของไทยเข้าสู่เครือข่ายเมืองแห่งการเรียนรู้ของ UNESCO (GNLC) และต่อยอดโครงการ Adult Skills Assessment in Thailand ร่วมกับธนาคารโลกในพื้นที่นำร่อง 3 จังหวัด ได้แก่ ระยอง พะเยา และปัตตานี เพื่อยกระดับทักษะและความพร้อมของประชากรวัยแรงงานสู่มาตรฐานสากล

อ่านรายละเอียดรายงานประจำปี 2568 กสศ. “ฝ่าวิกฤตทุนมนุษย์ ด้วยพลังข้อมูลและความร่วมมือ” ได้ที่ เว็บไซต์ กสศ.

The post ครม. รับทราบรายงานประจำปี 2568 กสศ. เดินหน้าสร้างระบบนิเวศแห่งความเสมอภาคทางการศึกษา ด้วยพลังข้อมูลและความร่วมมือ first appeared on กสศ..