กลายเป็นที่มาของ โครงการการสร้างผลิตภัณฑ์จากผ้าปาเต๊ะ โดยวิทยาลัยชุมชนระนอง ตำบลบางริ้น อำเภอเมือง จังหวัดระนอง ที่เห็นถึงความสำคัญของการสร้างมูลค่าด้านทุนทางวัฒนธรรมด้วยการสร้างสรรค์ผลิตภัณฑ์จากผ้าปาเต๊ะที่สะท้อนวิถีชีวิตและเอกลักษณ์ของชุมชน เพื่อส่งเสริมอาชีพและสร้างรายได้ให้แก่แรงงานที่ขาดแคลนทุนทรัพย์และด้อยโอกาสในจังหวัด 

โครงการที่เกิดขึ้นนี้ได้เข้าไปจุดประกายให้คนในชุมชนเห็นศักยภาพในตัวเองและความเป็นไปได้ในการประกอบอาชีพ ก่อนจะผลักดันให้กลุ่มเป้าหมายสร้างสรรค์ผลงานออกมาให้ได้ด้วยตัวเอง 

โดย กลุ่มเป้าหมายชุดแรก ได้แก่ กลุ่มเป้าหมายในตำบลบางหิน อำเภอกะเปอร์ ได้มีการผลิตพวงกุญแจกาหยู (เม็ดมะม่วงหิมพานต์ของดีเมืองระนอง) ตะกร้าสาน ที่ใส่แก้วกาแฟพิมพ์ลาย และกระเป๋าหิ้วผ้าปาเต๊ะเก็บรักษาอุณหภูมิ  

กลุ่มเป้าหมายชุดที่สอง ได้แก่ กลุ่มเป้าหมายในอำเภอเมือง มุ่งผลิตกล่องเอนกประสงค์ พวกกุญแจของที่ระลึก กระเป๋าผ้าปาเต๊ะลูกกาหยู และชุดเสื้อผ้าสำหรับสัตว์เลี้ยง เป็นหลัก 

กลุ่มเป้าหมายชุดที่สาม ได้แก่ กลุ่มเป้าหมายใน ตำบลนาคา อำเภอสุขสำราญ ที่เลือกผลิตภัณฑ์ซองใส่แว่นและที่เก็บกุญแจจากปาเต๊ะ 

จากการกระตุ้นให้ชาวบ้านรวมกลุ่มทำผลิตภัณฑ์จากชุมชน ทำให้ชาวบ้านได้ใช้เวลาว่างสร้างรายได้และสร้างความสัมพันธ์ที่ดีในชุมชน อีกทั้งโครงการฯ ยังได้จัดเวทีพาผู้ประกอบการมาเจอกับกลุ่มเป้าหมายตั้งแต่ช่วงต้นโครงการ รวมถึงมีการจัดอบรมการตลาดแบบตัวต่อตัวระหว่างผู้ประกอบการกับผู้ผลิตโดยตรงเพื่อให้ชุมชนเปิดร้านค้าของตัวเองบนตลาดออนไลน์ผ่านทางเฟซบุ๊ก ซึ่งถือเป็นอีกหนึ่งช่องทางที่ช่วยนำเสนอเอกลักษณ์ของผลิตภัณฑ์ออกไปสังคมในวงกว้าง

ถึงที่สุดแล้วโครงการฯ นี้ได้สำเร็จลงในแง่ของการจุดประกายให้ชาวบ้านมีทักษะและองค์ความรู้ในการผลิตผลิตภัณฑ์ที่เป็นอัตลักษณ์ของชุมชนตัวเอง ซึ่งเป็นหนทางหนึ่งในการอนุรักษ์ภูมิปัญญาท้องถิ่นพร้อมๆ ไปกับการหารายได้เข้าสู่ครัวเรือน ซึ่งในอนาคตกลุ่มเป้าหมายที่ผลิตสินค้าคล้ายกันก็จะสามารถเข้ามารวมกลุ่มเพื่อสร้างความเข้มแข็งของกลุ่มและช่วยกันต่อยอดผลิตภัณฑ์ให้สอดคล้องกับยุคสมัยและความต้องการของตลาดได้ต่อไป

The post จับการแต่งกายแบบ ‘บาบ๋า’ ที่เป็นอัตลักษณ์เชิงวัฒนธรรมของระนอง มาสร้างเป็นกลุ่มผลิตภัณฑ์จากผ้าปาเต๊ะ ส่งเสริมการท่องเที่ยวและสร้างรายได้ให้กับชุมชน first appeared on กสศ..

สีดา พิทักษา ประธานคณะกรรมการพัฒนาสตรีตำบลบ้านแดง อธิบายว่า ในระยะหลัง เสื่อกกบ้านแดงเริ่มถูกตั้งคำถามจากพ่อค้าคนกลาง ถึงขนาดและมาตรฐานที่ไม่เหมือนกันของเสื่อแต่ละผืน เนื่องจากชาวบ้านยังทอเสื่อกันตามความเคยชิน ซึ่งหากปล่อยทิ้งไว้ ย่อมไม่เกิดผลดีในระยะยาว โดยวางกลุ่มเป้าหมายไว้ที่ผู้ที่ขาดโอกาสอย่างแท้จริง

“หลักคิดสำคัญที่พวกเรายึดถือมาตลอด คือเราต้อง ‘ไม่ทิ้งใครไว้ข้างหลัง’ เราประชุมร่วมกันว่าเราต้องกระจายโอกาสที่ กสศ. มอบให้กับพื้นที่ของเราไปสู่คนที่ยากลำบากอย่างแท้จริง ฉะนั้น ตอนลงพื้นที่ ทีมงานทุกคนจึงช่วยกันหาข้อมูล พูดคุย ซักถาม เพื่อหาแนวทางการช่วยเหลือคนพิการทางสมอง ซึ่งมีอยู่ในชุมชน เพราะความจริงแล้ว เขาสามารถทำงานที่ไม่ซับซ้อนได้ เช่น รับจ้างตัดเศษด้ายเสื่อกก ในราคาผืนละ 25 บาท เป็นต้น” สีดากล่าว 

ด้วยกระบวนการลงพื้นที่อย่างเข้มข้นเช่นนี้ ทำให้คณะทำงานสามารถคัดเลือกกลุ่มเป้าหมายได้ 150 คน ซึ่งตรงตามเกณฑ์ที่ต้องการทั้งสิ้น นั่นคือเป็นผู้ว่างงาน ผู้สูงอายุ ผู้ถือบัตรสวัสดิการแห่งรัฐ ผู้พิการ และแรงงานนอกระบบ จากนั้นจึงออกแบบหลักสูตรการเรียนรู้ โดยมีตัวแทนจาก กศน. ตระการพืชผล, โรงเรียนบ้านทม, และโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล มาร่วมระดมความคิด 

เมื่อกลุ่มเป้าหมายเห็นภาพของโครงการชัดเจนขึ้น กระบวนการต่อมาก็คือ การเติมไอเดียและความคิดสร้างสรรค์ ด้วยการพากลุ่มเป้าหมายไปศึกษาดูงานที่หมู่บ้านนาโป่ง ตำบลทรายมูล อำเภอทรายมูล จังหวัดยโสธร ซึ่งเป็นหมู่บ้านที่ชาวบ้านประกอบอาชีพทอเสื่อกกขายเช่นกัน เพื่อให้กลุ่มเป้าหมายเห็นความแตกต่าง ว่า เสื่อกกบ้านแดงกับเสื่อกกของพื้นที่อื่น เหมือนหรือต่างกันอย่างไร เพื่อกระตุ้นให้เกิดความคิดสร้างสรรค์มาต่อยอดผลิตภัณฑ์ของชุมชน โดยที่ยังอนุรักษ์เอกลักษณ์ดั้งเดิม 

นอกจากปัญหาเรื่องมาตรฐานที่ไม่เป็นไปในทิศทางเดียวกันแล้ว ก็ยังมีปัญหาอีกหลายประการที่กลุ่มเป้าหมายต้องเรียนรู้ เช่น ปัญหาเสื่อกกบ้านแดงไม่สู้น้ำ กล่าวคือไม่ทนน้ำ ซึ่งเกิดจากการที่นำกกไปแช่น้ำเป็นระยะเวลานานหรือสั้นเกินไป, ปัญหาเสื่อขึ้นรา ซึ่งเกิดจากการเก็บกกไว้ในสถานที่ชื้น เป็นต้น

ทั้งนี้ เมื่อกลุ่มเป้าหมายเรียนรู้ปัญหาของผลิตภัณฑ์เสื่อกกบ้านแดงเรียบร้อยแล้ว ขั้นตอนต่อไปก็คือการพัฒนาทักษะการผลิตต่างๆ ให้เป็นกรรมวิธีที่ได้มาตรฐานเดียวกัน โดยกรรมวิธีสำคัญที่ถือเป็นเอกลักษณ์ของเสื่อกกบ้านแดงก็คือการเย็บริม ซึ่งได้รับความร่วมมือจาก รัศมี ขันที หนึ่งในคณะทำงานที่ผันตัวเป็นวิทยากร ร่วมกับ บุญสร เหลากลม ปราชญ์ชาวบ้าน ในการทำหน้าที่วิทยากร ซึ่งจะมีการเย็บริมเสื่อด้วยผ้าที่ย้อมสีแดงจากธรรมชาติ 

อีกหนึ่งกระบวนการที่สำคัญของการทำเสื่อกกบ้านแดงอีกอย่างหนึ่ง ก็คือ การทำ ‘ฟืม’ ซึ่งเป็นอุปกรณ์สำคัญ มีลักษณะเป็นท่อนไม้ มีรูห่างกันประมาณหนึ่งนิ้ว สำหรับสอดเชือกและกกให้ประสานกัน แม้ว่าฟืมจะเป็นอุปกรณ์ที่สำคัญ แต่การประดิษฐ์ฟืมกลับไม่ได้รับความสนใจมากนัก เนื่องจากต้องใช้แรงมาก มักเป็นหน้าที่ของผู้ชาย คณะทำงานจึงพยายามให้กลุ่มเป้าหมายเรียนรู้วิธีซ่อมฟืมเบื้องต้น เพื่อลดค่าใช้จ่ายในการซ่อม ซึ่งได้ช่างฟืมฝีมือดีอย่าง ลุงผาง วงศ์คำ และลุงสงวน นิกุล เป็นวิทยากร

เมื่อกลุ่มเป้าหมายได้รับองค์ความรู้ด้านการผลิตเสื่อกกให้ได้มาตรฐานครบถ้วน กระบวนการถัดไปก็คือการเสริมสร้างองค์ความรู้ด้าน ‘การตลาด’ แต่เดิมนั้น การขายเสื่อกกของชาวบ้านตำบลบ้านแดงทั้ง 3 หมู่บ้าน จะขายส่งให้กับพ่อค้าคนกลาง และรับออร์เดอร์จากผู้ประกอบการต่างๆ เช่น โรงแรม สถานที่จัดงานต่างๆ หรือวัด เป็นต้น ซึ่งแน่นอนว่าการตลาดรูปแบบนี้ทำให้กลุ่มเป้าหมายต้องลดราคาสินค้าลง เพื่อให้พ่อค้าคนกลางเหล่านี้นำไปขายต่อได้ 

แต่เนื่องจากในปัจจุบันนี้ การตลาดออนไลน์มีบทบาทมากขึ้น คณะทำงานจึงเล็งเห็นโอกาสในการ ‘ติดปีก’ ให้เสื่อกกบ้านแดงโลดแล่นสู่สายตาคนนอก สำนักงานพัฒนาชุมชนอำเภอตระการพืชผล จึงประสานภาคีเครือข่าย ชักชวนผู้ที่มีความรู้ความสามารถเรื่องการตลาดออนไลน์เข้ามาหนุนเสริมองค์ความรู้ให้กลุ่มเป้าหมาย ตั้งแต่วิธีการทำเพจหรือร้านค้าออนไลน์บนเฟซบุ๊ก การถ่ายภาพ การเขียนบอกเล่ารายละเอียดสินค้า จนเกิดเป็นเพจ ‘เสื่อกกแจ๋วโนนบก’ ขึ้น 

ป้าสมนึก เทพรินทร์ หนึ่งในกลุ่มเป้าหมาย เล่าว่า เธอเป็นเกษตรกร ปลูกข้าว ปลูกต้นกก เป็นอาชีพหลัก และทอเสื่อกกเป็นอาชีพเสริมมานานแล้ว แต่ความสามารถด้านการทอเสื่อกกยังไม่ได้ดีเท่าที่ควร เพราะนึกอยากทออย่างไรก็ทออย่างนั้น ทอเสร็จก็ส่งขาย ไม่เคยสนใจเรื่อง ‘มาตรฐาน’ แต่เมื่อสังเกตว่าชาวบ้านคนอื่นที่ทอเสื่อกกตามมาตรฐาน แล้วขายได้ราคาดี จึงเริ่มหันมาสนใจเรื่องมาตรฐานสินค้ามากขึ้น

นอกจากป้าสมนึกจะได้เรียนรู้ด้านมาตรฐานการผลิตเสื่อกกจากโครงการแล้ว ยังได้เรียนรู้เทคนิคการปลูกต้นกกให้มีประสิทธิภาพ ไม่ให้มีหญ้ารบกวนเสริมอีกด้วย ซึ่งทำให้ต้นกกเจริญเติบโตดีขึ้น “ซึ่งพอคำนวณกำไรโดยหักต้นทุนแล้ว จะอยู่ที่ประมาณ 10,000-12,000 บาท ซึ่งมากกว่าสมัยที่ยังไม่เข้าร่วมโครงการ ที่จะได้กำไรประมาณ 5,000-6,000 บาท เท่านั้น โดยรายได้ที่มากขึ้นตรงนี้ทำให้ป้ามีค่าใช้จ่ายเพียงพอในแต่ละเดือน แถมยังมีเหลือเป็นเงินออมสำหรับยามจำเป็นอีกด้วย” ป้าสมนึกกล่าวอย่างตื้นตัน

ทั้งนี้ จึงสามารถเรียกได้ว่า โครงการนี้กระจายโอกาสไปสู่ผู้ขาดแคลนทุนทรัพย์และผู้ด้อยโอกาสในชุมชนอย่างทั่วถึง โดยสนับสนุนให้กลุ่มเป้าหมายมีองค์ความรู้เพื่อนำไปต่อยอดสร้างรายได้ เพื่อพัฒนาคุณภาพชีวิต อีกทั้งยังช่วยเสริมบทบาทของกลุ่มสตรีในพื้นที่อีกด้วย เนื่องจากการรวมกลุ่มเพื่อดำเนินงานตามแผนของโครงการช่วยทำให้สถานะของกลุ่มสตรีเข้มแข็งขึ้น มีการกำหนดแนวทางและแผนการดำเนินงานในเรื่องต่างๆ อย่างชัดเจน ซึ่งสะท้อนถึงแนวคิดการ ‘สร้างโอกาส สร้างงาน และสร้างชุมชน’ ได้อย่างแท้จริง

“หลักคิดสำคัญที่พวกเรายึดถือมาตลอด คือเราต้อง ‘ไม่ทิ้งใครไว้ข้างหลัง’ เราประชุมร่วมกันว่าเราต้องกระจายโอกาสที่ กสศ. มอบให้กับพื้นที่ของเราไปสู่คนที่ยากลำบากอย่างแท้จริง ฉะนั้น ตอนลงพื้นที่ ทีมงานทุกคนจึงช่วยกันหาข้อมูล พูดคุย ซักถาม เพื่อหาแนวทางการช่วยเหลือคนพิการทางสมอง ซึ่งมีอยู่ในชุมชน เพราะความจริงแล้ว เขาสามารถทำงานที่ไม่ซับซ้อนได้ เช่น รับจ้างตัดเศษด้ายเสื่อกก ในราคาผืนละ 25 บาท เป็นต้น” สีดา พิทักษา ประธานคณะกรรมการพัฒนาสตรีตำบลบ้านแดง

The post กลุ่มพัฒนาสตรีบ้านแดง ดึงกลุ่มแรงงานด้อยโอกาสในชุมชนมาต่อยอดองค์ความรู้เพิ่มมูลค่าผลิตภัณฑ์จากก แก้ปัญหาเศรษฐกิจในครัวเรือน first appeared on กสศ..

จากการเก็บข้อมูลเพื่อค้นหากลุ่มเป้าหมายสำหรับเข้าร่วมโครงการพัฒนาอาชีพการผลิตผ้าของสตรีภูซาง จังหวัดพะเยา ในพื้นที่ 3 หมู่บ้านในอำเภอภูซาง ได้แก่ บ้านฮวก บ้านใหม่รุ่งทวี และบ้านคอดยาว พบว่า กลุ่มสตรีจากทั้งสามหมู่บ้านแบ่งออกได้เป็น 2 เชื้อชาติ คือกลุ่มสตรีม้งและกลุ่มสตรีลาว ซึ่งมีทักษะการผลิตผ้าต่างกัน โดยกลุ่มสตรีลาวจะมีทักษะการทอผ้าติดตัวมาตั้งแต่เด็ก ส่วนกลุ่มสตรีม้งจะถนัดการปักลายและการเขียนเทียน โดยที่ผ่านมา ทั้งสองกลุ่มต่างคนต่างทำ ต่างคนต่างขาย ไม่เคยพบปะ แลกเปลี่ยนความรู้กัน

เหมือนฝัน ยองเพชร สมาชิกศูนย์การศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัยอำเภอภูซาง และผู้รับผิดชอบโครงการ อธิบายว่า เป้าหมายของโครงการนี้คือการยกระดับผ้าภูซาง ซึ่งผสานเอกลักษณ์ของกลุ่มสตรีทั้งสองกลุ่มให้เป็นผลิตภัณฑ์ที่มีคุณภาพและเป็นที่รู้จักในวงกว้าง ผ่านการกำหนดหลักสูตรที่สอดคล้องและตอบโจทย์ความต้องการของกลุ่มเป้าหมายทั้ง 50 คน ได้แก่ กลุ่มสตรีจากบ้านฮวก 20 คน, บ้านใหม่รุ่งทวี 15 คน, และบ้านคอดยาว 15 คน 

โดยกระบวนการที่คณะทำงานวางไว้มี 3 ขั้นตอน ดังนี้ (1) การพัฒนาทักษะการผลิตผ้าทอ ผ้าเขียนเทียน และผ้าปักลายม้ง (2) การจัดอบรมการออกแบบตัดเย็บ เช่น การสร้างแบบ การตัดเย็บ และการออกแบบเสื้อผ้าให้ทันสมัย และ (3) การตลาดออนไลน์ เช่น การสร้างเพจ การถ่ายรูป การแนะนำสินค้า และการไลฟ์ขายสินค้า ซึ่งเหมือนฝันเสริมว่า การอบรมตั้งแต่ขั้นตอนการผลิตไปจนถึงการจำหน่าย จะส่งผลดีต่อกลุ่มเป้าหมายอย่างมั่นคงในอนาคต

ทั้งนี้ คณะทำงานได้นำความแตกต่างด้านชาติพันธุ์ และกระบวนการออกแบบตัดเย็บของกลุ่มสตรีทั้งสองกลุ่ม มาผสานรวมเป็นเทคนิคการ Mix and Match ซึ่งต่อยอดมาจากงานอดิเรกของกลุ่มเป้าหมาย นั่นคือการเย็บผ้า ผนวกกับการสอบถามความต้องการของกลุ่มเป้าหมายโดยตรง จนกลายเป็นหลักสูตรการออกแบบตัดเย็บที่มีวิทยากรจากภายนอกเข้ามาถ่ายทอดความรู้ ควบคู่กับการสืบสานทักษะการทอผ้า การปักลาย และการเขียนเทียน ให้กลุ่มเป้าหมายในแต่ละหมู่บ้าน ทำให้เยาวชนรุ่นใหม่หันมาสืบทอดภูมิปัญญาด้านนี้มากขึ้น และส่งผลให้ภูมิปัญญาผ้าภูซางคงอยู่ต่อไป 

วรวลัญจ์ สิงห์สุวรรณ หนึ่งในคณะทำงาน เล่าถึงบรรยากาศการอบรมหลักสูตรการออกแบบตัดเย็บว่า เธอสังเกตเห็นความตั้งใจของกลุ่มเป้าหมายที่ต้องการเรียนรู้การออกแบบตัดเย็บอย่างมุ่งมั่น และจากที่ปกติแล้ว กลุ่มสตรีทั้งสองกลุ่มไม่เคยพูดคุย แลกเปลี่ยนความรู้กัน กระบวนการอบรมก็เปิดโอกาสให้พวกเธอแลกเปลี่ยนความรู้มากขึ้น จนเกิดระบบช่วยเหลือกันและกัน ซึ่งแสดงถึงความสัมพันธ์อันดีในชุมชน และต่อยอดเป็นการรวมภูมิปัญญาด้านผ้าของทั้งสามหมู่บ้าน ทั้งการทอผ้าของบ้านฮวก การปักลายของบ้านใหม่รุ่งทวี และการเขียนเทียนของบ้านคอดยาว ไว้บนผ้าผืนเดียวกัน

“โครงการนี้ ทำให้เกิดแนวคิด Mix and Match ที่สามารถบอกใครต่อใครได้ว่า นี่แหละคือผ้าภูซาง” วรวลัญจ์กล่าว และเสริมว่า ในอนาคตอันใกล้นี้ ทีมงานและนายอำเภอได้สร้างเป้าหมายร่วมกันว่า จะผลักดันภูมิปัญญาที่ผสานรวมของทั้งสามหมู่บ้าน ให้กลายเป็น ‘แบรนด์ผ้าภูซาง’ ขึ้นให้ได้ เพื่อส่งผลิตภัณฑ์ผ้าภูซางไปโลดแล่นบนตลาดออนไลน์

สาเหตุที่การตลาดออนไลน์มีบทบาทสำคัญ สืบเนื่องมาจากสถานการณ์แพร่ระบาดของเชื้อไวรัสโควิด-19 ซึ่งส่งผลกระทบไปทั่วโลก คณะทำงานจึงต้องปรับหลักสูตรการอบรมใหม่ ด้วยการนำหลักสูตรการตลาดออนไลน์มาเป็นหลักสูตรแรก จากเดิมที่วางแผนให้หลักสูตรการตัดเย็บเป็นหลักสูตรแรก เพราะสถานการณ์ดังกล่าวส่งผลให้ทุกคนต้องอยู่บ้านเป็นหลัก ตามมาตรการอยู่บ้าน หยุดเชื้อ เพื่อชาติ 

ด้าน วสันต์ สุธรรมมา หนึ่งในคณะทำงาน กล่าวว่า “เราพยายามทำอย่างไรก็ได้ ให้เขาขายสินค้าได้ เพราะถ้าเราเปลี่ยนความคิดของเขาตรงนี้ได้ แล้วเขาสามารถขายสินค้าด้วยตัวเองจากพื้นที่ชุมชน เขาก็จะมีรายได้เข้ามา โดยที่ไม่ต้องไปทำงานที่อื่น” เพราะบริบทสังคมในปัจจุบันมีการใช้เทคโนโลยีมากขึ้น ทุกคนสามารถเข้าถึงสื่อออนไลน์เพียงปลายนิ้วสัมผัส การนำเทคโนโลยีมาปรับใช้กับการขายจึงเป็นเรื่องจำเป็น 

คณะทำงานจะสอดแทรกการวิเคราะห์พฤติกรรมผู้บริโภค การถ่ายรูปลงเพจ รวมไปถึงการถ่ายทอดสดทางเฟซบุ๊ก ลงไปในหลักสูตรการตลาดออนไลน์ ซึ่งวสันต์อธิบายว่า “สิ่งแรกที่ต้องเรียนรู้ก็คือ การทำเนื้อหาหลักสูตรให้กลุ่มเป้าหมายสามารถอธิบายจุดเด่นของสินค้าได้ และเมื่อเขาเข้าใจตรงนี้เพียงพอแล้ว ขั้นตอนต่อมาจึงค่อยเสริมเรื่องเทคนิคต่างๆ เช่น การถ่ายรูป การโพสต์ขายสินค้า”  

ผลสำเร็จที่สามารถการันตีประสิทธิภาพของโครงการนี้ได้อย่างชัดเจน คือการที่ จินตนา มุ่งจันทร์ หนึ่งในกลุ่มเป้าหมายจากบ้านคอดยาว สามารถนำความรู้ด้านการตลาดออนไลน์มาใช้ขายสินค้า ด้วยเทคนิคการถ่ายทอดสด (ไลฟ์) ซึ่งช่วยให้เธอขายสินค้าได้กว่า 10,000 บาท ต่อการไลฟ์หนึ่งครั้ง โดยเธอเล่าว่า “เมื่อก่อนเคยเห็นคนอื่นไลฟ์ แต่เราไม่รู้ว่าต้องทำอย่างไร กระบวนการอบรมช่วยให้เรามีช่องทางการค้าขายมากกว่าเดิม ตอนนี้ก็ค่อยๆ ปรับรูปแบบและเทคนิคการขายให้น่าสนใจอยู่เสมอ” 

ถึงตอนนี้ ผ้าภูซางเริ่มเป็นที่รู้จักของคนพะเยาและจังหวัดใกล้เคียงมากขึ้น ซึ่งเป็นผลพวงจากการตลาดออนไลน์ของกลุ่มเป้าหมาย และการสนับสนุนของ วิรุฬห์ สิทธิวงศ์ นายอำเภอภูซาง ที่พยายามผลักดันและยกระดับผ้าภูซาง เพื่อต่อยอดและสร้างรายได้ให้คนในท้องถิ่น 

จึงสามารถกล่าวได้ว่า โครงการพัฒนาอาชีพการผลิตผ้าของสตรีภูซาง จังหวัดพะเยา สามารถสร้างอาชีพ สร้างรายได้ให้กลุ่มสตรีภูซางที่ขาดแคลนทุนทรัพย์ และเป็นผู้ด้อยโอกาสได้อย่างมั่นคง อีกทั้งยังบรรลุเป้าหมายในเรื่องการอนุรักษ์และผสานรวมภูมิปัญญาด้านผ้าของกลุ่มสตรีภูซางไว้ด้วยกัน ควบคู่กับการเพิ่มทักษะด้านการตลาดออนไลน์ จนกลุ่มเป้าหมายจากทั้งสามหมู่บ้าน มีรายได้และช่องทางการขายมากขึ้น โดยไม่ต้องผ่านพ่อค้าคนกลางเหมือนที่ผ่านมา และเกิดกระบวนการคิด วิเคราะห์ และรู้จักพึ่งพาตัวเองอย่างยั่งยืน

“เราพยายามทำอย่างไรก็ได้ ให้เขาขายสินค้าได้ เพราะถ้าเราเปลี่ยนความคิดของเขาตรงนี้ได้ แล้วเขาสามารถขายสินค้าด้วยตัวเองจากพื้นที่ชุมชน เขาก็จะมีรายได้เข้ามา โดยที่ไม่ต้องไปทำงานที่อื่น สิ่งแรกที่ต้องเรียนรู้ก็คือ การทำเนื้อหาหลักสูตรให้กลุ่มเป้าหมายสามารถอธิบายจุดเด่นของสินค้าได้ และเมื่อเขาเข้าใจตรงนี้เพียงพอแล้ว ขั้นตอนต่อมาจึงค่อยเสริมเรื่องเทคนิคต่างๆ เช่น การถ่ายรูป การโพสต์ขายสินค้า” วสันต์ สุธรรมมา หนึ่งในคณะทำงาน

The post กศน.อำเภอภูซางฟื้นฟูทักษะการผลิตผ้าที่เป็นอัตลักษณ์ของกลุ่มสตรี สร้างอาชีพ เสริมความแข็งแกร่งให้กับกลุ่มชาติพันธุ์ในจังหวัดพะเยา first appeared on กสศ..

ชุมชนมะเกลือใหม่เป็นพื้นที่ที่มีปริมาณคนว่างงานสูงถึงร้อยละ 30 ของประชากร เนื่องจากคนในชุมชนบางส่วนไม่มีพื้นที่ทำกินเป็นของตัวเอง ทำให้ประชากรกลุ่มนี้ประกอบอาชีพรับจ้างและทำให้มีรายได้ไม่แน่นอน ขาดความรู้เรื่องการต่อยอดและพัฒนาอาชีพ ซึ่งจากสถานการณ์นี้อบต.มะเกลือใหม่จึงพยายามหาทางที่จะแก้ปัญหาด้านรายได้ให้กับคนในพื้นที่ผ่าน ‘โครงการส่งเสริมอาชีพผลิตน้ำยาเอนกประสงค์ และยาหม่องในผู้สูงอายุ ผู้พิการและผู้ด้อยโอกาส ตำบลมะเกลือใหม่’ เพื่อส่งเสริมทักษะอาชีพใหม่ๆ ให้กับแรงงานในพื้นที่

กลุ่มเป้าหมายของโครงการมีความหลากหลายของกลุ่มคนด้อยโอกาส ไม่ว่าจะเป็นผู้สูงอายุ เยาวชน ผู้พิการ ผู้ว่างงาน และผู้ด้อยโอกาสจำนวนทั้งสิ้น 80 คน โดยหลักสูตรของโครงการแบ่งออกได้เป็น 3 ทักษะที่กลุ่มเป้าหมายสามารถเลือกฝึกฝนได้ตามความสนใจ คือ 1.การผลิตน้ำยาล้างจาน 2.การผลิตน้ำยาเอนกประสงค์ 3.การผลิตยาหม่อง โดยผลิตภัณฑ์ทั้งสามชนิดนี้ตั้งอยู่บนแนวคิดการใช้ชุมชนเป็นฐานเนื่องจากมีการใช้ทุนทางธรรมชาติอย่างพืชสมุนไพรมาเป็นวัตถุดิบหลักในการผลิต 

โครงการได้จัดหาผู้เชี่ยวชาญและวิทยากรมาช่วยฝึกฝนอบรมในแต่ละทักษะ และมีการลงมือทำงานจริงเพื่อให้ได้ผลผลิตออกมา นอกจากนี้โครงการยังได้พาสมาชิกไปศึกษาดูงานในพื้นที่อื่นๆ เช่น โรงพยาบาลเจ้าพระยาอภัยภูเบศร เพื่อเรียนรู้การแปรรูปสมุนไพรออกมาเป็นผลิตภัณฑ์ที่หลากหลาย รวมถึงเสริมสร้างความมั่นใจในแนวทางอาชีพให้กับกลุ่มสมาชิก

หลังการดำเนินงานมาในระยะเวลาหนึ่ง โครงการผลิตชิ้นงานออกมาจัดจำหน่ายในตลาดได้สำเร็จ โดยหนึ่งในเจ้าหน้าที่โครงการเล่าให้ฟังว่า “จากที่เราได้อบรมกันมาจนจบโครงการ กลุ่มเป้าหมายของเราได้เรียนรู้การผลิตน้ำยาต่างๆ จนสามารถผลิตใช้ได้เองในครัวเรือนและผลิตแจกในชุมชนได้ด้วย นอกจากนี้ยังสามารถทำขึ้นเป็นผลิตภัณฑ์ของชุมชนเพื่อนำมาขายเป็นรายได้เสริมด้วย”

ความเข้มแข็งของหน่วยงานท้องถิ่นตำบลมะเกลือใหม่ ได้ช่วยสร้างอาชีพและรายได้เสริมให้กับคนในชุมชนได้อย่างเป็นรูปธรรม ซึ่งนอกจากการที่คนในชุมชนจะสามารถนำเอาสินค้ามาขายแล้ว ยังมีการผลิตสินค้าเหล่านั้นเพื่อใช้ในชีวิตประจำวันของตัวเอง เป็นการลดรายจ่ายอีกทางหนึ่งด้วย โดยหลังจากนี้โครงการก็ได้มองไปถึงการขยายตลาดในวงกว้างมากขึ้น รวมถึงการสร้างแบรนด์ของชุมชนให้มีความแข็งแรงและสามารถไปแข่งขันกันในตลาดระดับภูมิภาคและประเทศได้

The post อบต.มะเกลือใหม่จัดโครงการสอนทำน้ำยาเอนกประสงค์และยาหม่องจากสมุนไพรอินทรีย์ กู้วิกฤติสังคมผู้สูงอายุในชุมชน first appeared on กสศ..

การจัดอบรมโครงการฯ ได้สอนวิธีการทำยาหม่องและน้ำยาอเนกประสงค์ทั้งหมด 4 ผลิตภัณฑ์ คือ น้ำยาซักผ้า น้ำยาล้างจาน น้ำยาปรับผ้านุ่ม และยาหม่อง โดยจัดอบรมในรูปแบบการใช้สารเคมีตามที่มีจำหน่ายในท้องตลาดทั่วไป รวมถึง ‘สูตรไร้เคมี’ ที่เน้นผลิตจาก ‘สมุนไพรในท้องถิ่น’ ซึ่งกำลังเป็นที่ต้องการของตลาด 

ซึ่งผลิตภัณ์อินทรีย์จากพืชและสมุนไพรในท้องถิ่นนั้น ทางโครงการฯ ได้ทำออกมา 2 ผลิตภัณฑ์ ได้แก่ ‘น้ำยาซักผ้าสูตรอินทรีย์’ มีส่วนผสมของมะละกอกับมะกรูดเป็นหลัก ขณะที่ ‘น้ำยาล้างจานอินทรีย์’ ทำจากมะกรูดและมะนาว ส่วน ‘น้ำยาปรับผ้านุ่ม’ ยังไม่มีสูตรเคมี เพราะสูตรที่ใช้ผลิตเป็นสูตรสำเร็จรูป แต่ก็มีการเติมขมิ้นและมะขามลงไปด้วย  

นอกจากนี้ทางโครงการยังได้เสริมองค์ความรู้ ‘กลยุทธ์ทางการตลาด’ หรือหลักการในการทำผลิตภัณฑ์เป็นสิ่งที่สำคัญอย่างมาก เพื่อให้กลุ่มเป้าหมายสามารถผลิตผลิตภัณฑ์ที่มีคุณภาพและส่งเสริมการขายได้ด้วยตนเอง ซึ่งถือเป็นการปูพื้นให้ตั้งแต่ต้นน้ำจนถึงปลายน้ำ โดยโครงการฯ จะเน้นทำ ‘การตลาดแบบเข้าถึงชุมชน’ เน้นการจำหน่ายจากวงในขยายสู่วงนอก พร้อมทั้งเตรียมตั้งกลุ่ม ‘วิสาหกิจชุมชน’ 

ผลลัพธ์จากการทำตลาดแบบเข้าถึงคนในชุมชน ทำให้กลุ่มเป้าหมายในโครงการฯ ได้รับคำสั่งซื้อยาหม่อง น้ำยาล้างจาน เป็นของชำร่วยสำหรับแจกในงานต่างๆ ของคนในพื้นที่อย่างต่อเนื่อง รวมทั้งทางกลุ่มฯ ยังอยู่ระหว่างประสานกับสหกรณ์ฟาร์มวัวนมในพื้นที่ เพื่อเสนอขายน้ำยาล้างจานสูตรอินทรีย์สำหรับล้างถังนม นอกจากนี้พวกเขายังนำความรู้ที่ได้รับไปคิดค้นพัฒนาผลิตภัณฑ์สูตรใหม่ๆ ด้วยการเพิ่มส่วนผสมสมุนไพรชนิดอื่นๆ เช่น มะเฟือง เพื่อสร้างความหลากหลายและมูลค่าเพิ่มให้แก่ผลิตภัณฑ์

สะปอย หนึ่งในทีมงานโครงการเล่าว่า “โครงการนี้ถือเป็นการสร้างโอกาสให้คนในชุมชนได้มารวมกลุ่มกัน ได้ทำผลิตภัณฑ์ใช้เองเพื่อลดรายจ่าย เมื่อขายได้ก็เป็นผลพลอยได้ เราอยากเห็นการเปลี่ยนแปลงในชีวิตของชาวบ้าน อยากให้มีความเป็นอยู่ที่ดีขึ้น ถึงแม้ไม่มาก แต่ก็เปลี่ยนจากที่เขาไม่เคยมีรายได้เลย ก็พอมีเงินซื้อกับข้าววันละ 20-30 บาท เท่านี้ก็อาจเพียงพอแล้ว”

ปัจจุบัน ผลิตภัณฑ์ทั้ง 4 ชนิด ที่รังสรรค์จากฝีมือผู้สูงวัยและผู้ด้อยโอกาสในโครงการฯ ทำให้หลายครัวเรือนลดรายจ่าย เพิ่มรายได้ ซึ่งแม้จะยังไม่มาก แต่ก็เป็น ‘จุดเริ่มต้น’ ในการได้ลงมือทำและสร้างรายได้เสริมที่เกิดจากต้นทุนของชุมชน ซึ่งทักษะที่กลุ่มเป้าหมายได้เรียนรู้จากโครงการก็ยังคงมีคุณค่า และเป็นพื้นฐานสำคัญสำหรับการลดรายจ่ายในครัวเรือน และนำไปต่อยอดผลิตภัณฑ์เพื่อสร้างมูลค่าเพิ่มอีกมากมายในอนาคต

The post อบต.มะเกลือใหม่จัดโครงการสอนทำน้ำยาเอนกประสงค์และยาหม่องจากสมุนไพรอินทรีย์ กู้วิกฤติสังคมผู้สูงอายุในชุมชน first appeared on กสศ..

ไม่เพียงเท่านั้น ความโด่งดังของผ้าไหมมัดหมี่ยังรวมไปถึงกระบวนการปลูกหม่อน ไม่ว่าจะเป็น การเลี้ยงไหม สาวไหม และเตรียมเส้นไหม หรือการออกแบบลายผ้า ส่งผลให้จังหวัดชัยภูมิมีลายผ้าโบราณที่มีอายุตั้งแต่ 50 ปีขึ้นไปมากกว่า 539 ลาย และพบผ้าบางชิ้นที่มีอายุถึง 200 ปี

ทว่านับวันการทอผ้าด้วยมือแบบโบราณกลายเป็นวิถีที่ห่างหายไปจากผู้คนและชุมชน เพราะขาดคนรุ่นหลังสืบสานต่อ ผ้าทอกลายเป็นเรื่องของคนยุคเก่าและล้าสมัย ทั้งที่ตลาดผ้ายังให้ความสนใจ ผ้ามัดหมี่ยังเป็นที่ต้องการของนักสะสม รวมถึงนักท่องเที่ยว 

สำนักงานพัฒนาชุมชนอำเภอจัตุรัส จังหวัดชัยภูมิ จึงได้จัดทำโครงการส่งเสริมอาชีพทอผ้าสืบสานภูมิปัญญาท้องถิ่น อำเภอจัตุรัส จังหวัดชัยภูมิ ในพื้นที่ 4 ตำบล ได้แก่ ตำบลหนองบัวบาน ตำบลส้มป่อย ตำบลบ้านกอก และตำบลหนองบัวใหญ่ เพื่อสืบสานและอนุรักษ์ภูมิปัญญาการทอผ้าขึ้นมา ทั้งยังเล็งเห็นว่าการทอผ้ามัดหมี่สามารถเป็นช่องทางสร้างอาชีพที่ก่อให้เกิดรายได้แก่แรงงานนอกระบบ ผู้ว่างงาน และผู้สูงอายุในชุมชน ซึ่งสอดคล้องกับแผนพัฒนาของจังหวัด ที่มีการกำหนดประเด็นยุทธศาสตร์การพัฒนาจังหวัดชัยภูมิด้านการพัฒนาสิ่งทอผลิตภัณฑ์ชุมชน ส่งเสริมให้มีการพัฒนาประสิทธิภาพการผลิตวัตถุดิบ การแปรรูปเพื่อเพิ่มและสร้างมูลค่าผลิตภัณฑ์ การพัฒนาระบบตลาดและประชาสัมพันธ์ รวมถึงการพัฒนาเครือข่ายและศักยภาพผู้ประกอบการท้องถิ่นด้วย 

พร้อมกันนั้น โครงการฯ ยังได้ร่วมทำงานกับโครงการส่งเสริมอาชีพทอผ้าสืบสานภูมิปัญญาท้องถิ่นในพื้นที่ เช่น มหาวิทยาลัยราชภัฏชัยภูมิ และ สำนักงานพัฒนาจังหวัดชัยภูมิ ที่เข้ามาช่วยให้ความรู้และให้แนวคิดเกี่ยวกับการเลือกลวดลายผ้าเพื่อวางหลักสูตรการฝึกอบรมการทอผ้าไหมแก่กลุ่มเป้าหมาย จนออกมาเป็นแนวทางเรียนรู้การทอผ้า ประกอบด้วย 3 ลาย ได้แก่ ผ้าทอลายพื้นหรือลายขัด ผ้าทอลายน้ำไหล และผ้ามัดหมี่ข้อ

ทั้งนี้หลักสูตรการฝึกอบรมการทอผ้าไหมในโครงการ แบ่งฐานการเรียนรู้ออกเป็น 2 กลุ่ม ตามทำเลที่ตั้งของพื้นที่ ตำบลส้มป่อยจัดฐานการเรียนรู้รวมกับบ้านหนองบัวบาน ส่วนตำบลบ้านกอกส่วนใหญ่เป็นกลุ่มผู้สูงอายุจัดกิจกรรมรวมกับตำบลมะเกลือ โดยกลุ่มเป้าหมายทั้ง 2 กลุ่ม ได้เรียนรู้ขั้นตอนการผลิตผ้าไหมมัดหมี่ตั้งแต่กระบวนการมัดหมี่ มัดย้อม การทอผ้าไหมตามขนาดมาตรฐาน การพัฒนาบรรจุภัณฑ์ และการส่งเสริมช่องทางการจำหน่ายผลิตภัณฑ์ด้วยสื่อออนไลน์ หรือช่องทางการขายสินค้าออนไลน์อย่าง Shopee และ Lazada เพื่อให้ผลิตภัณฑ์ผ้าไหมของกลุ่มเข้าตาและเข้าถึงผู้ซื้อในวงกว้างมากขึ้น

จากการรวมกลุ่มเรียนรู้ของผ้าทอในโครงการส่งเสริมอาชีพทอผ้าสืบสานภูมิปัญญาท้องถิ่น ทำให้ผ้าไหมของกลุ่มเป็นที่รู้จักในจังหวัดมากขึ้น และปัจจุบันกำลังอยู่ระหว่างการขอมาตรฐานผลิตภัณฑ์ชุมชน เพื่อรับรองมาตรฐานคุณภาพและการันตีถึงความน่าเชื่อถือของผลิตภัณฑ์ ซึ่งถือเป็นการสร้างโอกาส สร้างรายได้ และมูลค่าให้กับภูมิปัญญาท้องถิ่นให้ได้รับการสนับสนุนและพัฒนาอย่างเหมาะสมจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้องต่อไปในอนาคต

แม้โครงการได้สิ้นสุดลงหลังจากการฝึกฝนอบรบเสร็จสิ้นแล้ว แต่การดำเนินงานของกลุ่มฯ ยังคงดำเนินไปอย่างต่อเนื่อง อันสะท้อนให้เห็นว่าภูมิปัญญาดั้งเดิมไม่เคยลดทอดคุณค่าลงไปตามกาลเวลา หากแต่ผู้คนในบางยุคสมัยอาจจะมองข้ามไป แต่เมื่อใดที่มีบุคคลหรือหน่วยงานเข้าไปปัดฝุ่นและหยิบมานำเสนอใหม่ เมื่อนั้นภูมิปัญญาดั้งเดิมก็จะกลับมาสร้างคุณค่าให้แก่ผู้ที่มองเห็นอีกครั้ง ดั่งเช่นที่โครงการส่งเสริมอาชีพทอผ้าฯ ได้จุดประกายให้กับผู้คนในชุมชนอำเภอจัตุรัส

The post สำนักงานพัฒนาชุมชนเปิดโครงการฝึกอบรบการทำไหมมัดหมี่ในอำเภอจัตุรัส เพื่อสืบสานภูมิปัญญา ‘ผ้าชัยภูมิ’ first appeared on กสศ..

ด้วยเหตุนี้ วิทยาลัยชุมชนอุทัยธานี จังหวัดอุทัยธานี ซึ่งเป็นสถาบันการศึกษาระดับอุดมศึกษาที่ต่ำกว่าปริญญาตรี จึงคิดหาวิธีแก้ปัญหาดังกล่าว ผ่านการทำโครงการพัฒนาทักษะอาชีพแรงงานนอกระบบโดยบูรณาการองค์ความรู้ผ้าทอพื้นเมืองอุทัยธานี ซึ่งได้รับการสนับสนุนจากทุนพัฒนาอาชีพและนวัตกรรมที่ใช้ชุมชนเป็นฐาน กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.)

ปนัสขนันชา สุขสำราญ ผู้อำนวยการวิทยาลัยชุมชนอุทัยธานี และผู้รับผิดชอบโครงการ เล่าว่า “โครงการนี้มีเป้าหมายเพื่อพัฒนาทักษะการทอผ้าให้กลุ่มผู้ที่ขาดแคลนทุนทรัพย์และผู้ด้อยโอกาสในชุมชน การคัดเลือกกลุ่มเป้าหมายจึงไม่จำกัดอยู่ที่คนทอผ้าเป็นเท่านั้น แต่เปิดโอกาสให้คนที่ไม่มีความรู้เรื่องการทอผ้าเข้าร่วมได้ด้วย ซึ่งคัดเลือกกลุ่มเป้าหมายได้ 150 คนจากพื้นที่ 2 อำเภอ ได้แก่ อำเภอลานสักและบ้านไร่”

เพื่อให้การดำเนินโครงการเดินไปในทิศทางเดียวกัน คณะทำงานจึงได้จัดประชุมร่วมกับชุมชน ปราชญ์ชุมชน นักวิชาการ และผู้เชี่ยวชาญด้านผ้าพื้นเมือง เพื่อออกแบบหลักสูตรและกำหนดแนวทางการอบรม และยังได้รับความร่วมมือจากคณาจารย์คณะศิลปกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยศรีนรินทรวิโรฒ นำโดย ผศ.ดร.กิตติกรณ์ นพอุดมพันธุ์ จนเกิดเป็น 3 หลักสูตรสำคัญ ที่จะใช้หนุนเสริมความรู้ให้กลุ่มเป้าหมาย นั่นคือ (1) การย้อมสีธรรมชาติ (2) การออกแบบลาย และ (3) การตลาดออนไลน์

ปนัสขนันชาเสริมว่า ในหลักสูตรการย้อมสีธรรมชาติ จะให้กลุ่มเป้าหมายเรียนรู้เกี่ยวกับการย้อมเส้นฝ้ายและผ้า จากสีธรรมชาติที่สกัดจากพืช เช่น ใบไม้ เปลือกไม้ และโคลน โดยมีปราชญ์ชุมชนสองคน คือพ่อนิทัศน์ จันทร และแม่บรรจบ ปัญโญ เป็นวิทยากร คอยให้ความรู้ตั้งแต่วิธีการเลือกใช้วัตถุดิบที่มีในชุมชน ว่าชนิดใดให้สีอะไรได้บ้าง มีขั้นตอนเริ่มจากการนำใบไม้ไปสับ จากนั้นต้มสกัดเป็นสี ซึ่งกรรมวิธีเหล่านี้ต้องอาศัยทักษะความชำนาญและภูมิปัญญาดั้งเดิม อีกทั้งยังต้องมีความอดทน เนื่องจากมีขั้นตอนที่ซับซ้อนกว่าการใช้สีเคมีสำเร็จรูป แต่สิ่งที่ตามมาก็คือมูลค่าผ้าทอเพิ่มขึ้น และมีเฉดสีไม่ซ้ำกัน

หลังจากเรียนรู้กรรมวิธีการเพิ่มมูลค่าผ้าทอด้วยสีธรรมชาติแล้ว ขั้นตอนต่อไปก็คือการอบรมเรื่องการออกแบบลวดลาย ผ่าน ‘เกม’ หรือสิ่งที่เรียกว่า Game Base Learning โดยใช้จิกซอว์หรือตัวต่อในการออกแบบ เพื่อปลดปล่อยความคิดสร้างสรรค์ของกลุ่มเป้าหมาย ให้ออกมาเป็นลวดลายที่ชัดเจนและง่ายขึ้น ทั้งนี้ ก่อนที่จะเริ่มสอน วิทยากรจะปูพื้นฐานเกี่ยวกับลายต่างๆ ในประเทศไทยก่อน เช่น ลายโบราณของชาวลาวครั่ง รวมถึงการใช้สี การใช้ลาย และการแต่งลาย ซึ่งอาศัยลายพื้นฐานแปดลาย เช่น ลายตุ้ม ลายปีกไก่ ลายเขี้ยวหมา เป็นต้น 

หลังจากที่กลุ่มเป้าหมายเรียนรู้ครบทั้งสองหลักสูตร (การย้อมสีธรรมชาติและการออกแบบลาย) ก็ถึงคราวของหลักสูตรสุดท้าย ซึ่งเป็นตัวชี้วัดผลลัพธ์ของโครงการว่าสามารถสร้างรายได้ให้กลุ่มเป้าหมายได้จริงหรือไม่ นั่นคือหลักสูตรการตลาดออนไลน์ ซึ่งปนัสขนันชาเสริมว่า การตลาดออนไลน์เป็นหลักสูตรที่กลุ่มเป้าหมายต้องเริ่มต้นเรียนรู้ใหม่ตั้งแต่แรก ต่างจากสองหลักสูตรแรกที่กลุ่มเป้าหมายพอมีฐานความรู้เดิมอยู่บ้าง 

สาเหตุที่การตลาดออนไลน์เป็นสิ่งสำคัญ เป็นเพราะที่ผ่านมา การขายผ้าทอของกลุ่มเป้าหมายส่วนใหญ่เป็นการออกร้านตามงานต่างๆ ซึ่งไม่ได้สร้างความรับรู้ถึงสินค้าในวงกว้างเท่าที่ควร คณะทำงานจึงต้องการเผยแพร่คุณค่าของผ้าทออุทัยธานีออกสู่สายตาผู้บริโภคผ่านการตลาดออนไลน์ เช่น เพจเฟซบุ๊ก ที่แฝงการบอกเล่าเรื่องราวในแต่ละขั้นตอนการผลิตของผ้าทอพื้นเมืองอุทัยธานี

เมื่อเรียนรู้ครบทั้งสามหลักสูตรแล้ว เพื่อให้การดำเนินงานขยายผล คณะทำงานจึงจัดให้มีการทำ MOU หรือการลงนามความร่วมมือ กับหน่วยงานที่เกี่ยวข้องในระดับชุมชน และระดับจังหวัดกว่า 20 หน่วยงาน อาทิ พัฒนาชุมชนอำเภอบ้านไร่, สํานักงานพาณิชย์จังหวัด, สำนักงานการท่องเที่ยวและกีฬาจังหวัดอุทัยธานี, อุตสาหกรรมจังหวัด, และกลุ่มผ้าทอลายโบราณบ้านผาทั่ง เป็นต้น

นอกจากองค์ความรู้ในด้านต่างๆ แล้ว กลุ่มเป้าหมายยังได้รับการหนุนเสริมเครื่องมือสำคัญที่ใช้ในการทอผ้า นั่นคือกี่ ฟืม และอุปกรณ์สำหรับการย้อมสีธรรมชาติ เพื่อให้กลุ่มเป้าหมายสามารถนำไปพัฒนาทักษะในการประกอบอาชีพต่อไป

ทวีพร แปพรมราช หนึ่งในกลุ่มเป้าหมาย เล่าว่า สมัยก่อนเธอประกอบอาชีพทอผ้าเพียงอย่างเดียว ซึ่งเธอและชาวบ้านคนอื่นๆ ต่างก็ผลิตผ้าทอที่ใช้สีจากสารเคมี ซึ่งมีลวดลายรูปแบบเดิมๆ วางขายตามท้องตลอด เพราะง่ายและสะดวก โดยไม่สนใจที่จะออกแบบลวดลายผ้ารูปแบบใหม่ๆ จนกระทั่งมีโอกาสเข้าร่วมโครงการนี้ จึงได้จุดประกายความคิดในการต่อยอดให้ผลงานมีมูลค่ามากขึ้น ซึ่งหลังจากเรียนรู้ครบทุกขั้นตอน ทวีพรก็ได้นำความรู้ไปศึกษาและพัฒนาต่อ จนสามารถสร้างลวดลายที่สะท้อนถึงความเป็นมาของหมู่บ้านหนองสองห้อง ตำบลหนองจอก อำเภอบ้านไร่ จังหวัดอุทัยธานี ที่เธออาศัยอยู่ได้

“เดิมที ผ้าทอผืนหนึ่งจะมีราคาอยู่ที่ประมาณ 1,500 – 3,500 บาท แต่พอเปลี่ยนมาใช้สีธรรมชาติ จะสามารถขายได้สูงถึง 4,000 – 8,500 บาท เพราะผ้าทอสีธรรมชาติจะมีความนิ่มกว่าสีเคมี และติดทนนาน อีกทั้งยังปลอดภัยต่อผู้สวมใส่ และผู้ผลิต โดยผลิตภัณฑ์ทั้งหมดที่ผลิตได้ เราจะขายผ่านเพจ ‘แป้งทอซิ่นจก’ ซึ่งได้รับการตอบรับอย่างดีจากลูกค้าเก่า รวมทั้งยังมีแนวโน้มที่จะขยายฐานลูกค้าผ่านช่องทางออนไลน์อื่นๆ ด้วยเช่นกัน” ทวีพรกล่าว

ทั้งนี้ แม้ว่าการประสบความสำเร็จอย่างเป็นรูปธรรม เช่น การคว้าเหรียญรางวัล อาจถือเป็นชัยชนะที่ยิ่งใหญ่ ทว่า สิ่งที่สำคัญกว่าและยากกว่า ก็คือการรักษามาตรฐานให้คงอยู่ เช่นเดียวกับผ้าทออันเลื่องชื่อของอุทัยธานี ที่หากไม่ได้รับการปรับปรุง แก้ไข และอุดช่องโหว่ของปัญหา จากผ้าทอที่ส่งออกไปไกลทั่วโลก อีกไม่นานก็อาจจะสิ้นชื่อได้ ซึ่งปัจจัยสำคัญที่ช่วยสานต่อตำนานของผ้าทออุทัยธานี ก็ขึ้นอยู่กับหลากหลายปัจจัย เช่น การสืบสานของเยาวชน เพื่อให้ในอนาคต ผ้าทอของจังหวัดอุทัยธานี ที่ได้รับสมญานามว่า ‘ราชินีแห่งผ้าทอ’ จะได้คงอยู่ตลอดไป

“เดิมที ผ้าทอผืนหนึ่งจะมีราคาอยู่ที่ประมาณ 1,500 – 3,500 บาท แต่พอเปลี่ยนมาใช้สีธรรมชาติ จะสามารถขายได้สูงถึง 4,000 – 8,500 บาท เพราะผ้าทอสีธรรมชาติจะมีความนิ่มกว่าสีเคมี และติดทนนาน อีกทั้งยังปลอดภัยต่อผู้สวมใส่ และผู้ผลิต โดยผลิตภัณฑ์ทั้งหมดที่ผลิตได้ เราจะขายผ่านเพจ ‘แป้งทอซิ่นจก’ ซึ่งได้รับการตอบรับอย่างดีจากลูกค้าเก่า รวมทั้งยังมีแนวโน้มที่จะขยายฐานลูกค้าผ่านช่องทางออนไลน์อื่นๆ ด้วยเช่นกัน” ทวีพร แปพรมราช หนึ่งในกลุ่มเป้าหมาย

The post วิทยาลัยชุมชนอุทัยธานีจับภูมิปัญญาผ้าทอพื้นเมืองมาสร้างหลักสูตร แก้ปัญหาการว่างงานของแรงงานนอกระบบ first appeared on กสศ..

แต่เมื่อกระแสความต้องการเครื่องปั้นดินเผานิยมมากขึ้น ส่งผลให้เกิดการเลียนแบบ ทำให้ปัจจุบัน เครื่องปั้นดินเผาที่วางขายในพื้นที่ตำบลเชียงเครือกว่า 80 เปอร์เซ็นต์มาจากที่อื่น เพราะคนในตำบลเชียงเครือหันไปประกอบอาชีพอื่นแทน เนื่องจากประสบภาวะเศรษฐกิจฟืดเคือง เครื่องปั้นดินเผาเชียงเครือจึงค่อยๆ ถูกลดความสำคัญ กระทั่งเหลือผู้สืบทอดภูมิปัญญาเพียงไม่กี่คน

วีนัส ประสุนิงค์ ผู้อำนวยการกองสวัสดิการสังคม องค์การบริหารส่วนตำบลเชียงเครือ จังหวัดสกลนคร จึงจัดทำโครงการส่งเสริมอาชีพเครื่องปั้นดินเผาตำบลเชียงเครือขึ้น เพื่อสร้างรายได้ให้คนในชุมชน และเสริมทักษะความรู้ด้านการทำเครื่องปั้นดินเผา ตั้งแต่ต้นน้ำจนถึงปลายน้ำ เริ่มตั้งแต่การเรียนรู้คุณสมบัติของดินเชียงเครือ การปั้น การออกแบบ การแกะสลัก ซึ่งมีรูปแบบการปั้นที่ต่างจากงานรูปแบบเดิม จากแต่ก่อนที่เน้นเรื่องประโยชน์ใช้สอยเพียงอย่างเดียว ก็เปลี่ยนเป็นเครื่องปั้นดินเผารูปแบบใหม่ที่ใช้งานได้หลายรูปแบบ แต่ยังคงความทนทานไว้เช่นเดิม 

เมื่อแนวคิดการทำงานชัดขึ้น วีนัสจึงเริ่มเล็งหากลุ่มเป้าหมาย ซึ่งตั้งไว้ 60 คน จากพื้นที่จำนวน 7 หมู่บ้าน ได้แก่ บ้านเชียงเครือ บ้านโพนสว่าง บ้านดอนเชียงบาลน้อย บ้านดอนเชียงบาลใหญ่ บ้านป่าหว้าน บ้านนาคำไฮ และบ้านโคกสว่าง ซึ่งประกอบด้วยผู้สูงอายุ ผู้ด้อยโอกาส ผู้ว่างงาน และคนพิการ 

เมื่อได้กลุ่มเป้าหมายตามเกณฑ์ที่วางไว้ ก็ถึงเวลาเรียนรู้ทักษะการทำเครื่องปั้นดินเผาตามหลักสูตรที่โครงการออกแบบ ซึ่งเน้นการเรียนรู้จากพื้นที่จริง การสัมผัสจริง เริ่มต้นจากการพากลุ่มเป้าหมายไปดูแหล่งดินเผาในพื้นที่ เพื่อให้กลุ่มเป้าหมายเห็นคุณค่าของ ‘ดิน’ ซึ่งเป็นทุนทางทรัพยากรในท้องถิ่น ไปพร้อมๆ กับการเรียนรู้คุณสมบัติของดิน จากนั้นค่อยเพิ่มพูนทักษะการขึ้นรูปด้วยแป้นหมุน ซึ่งเป็นภูมิปัญญาที่คนในชุมชนใช้มาช้านาน  

ด้วยเหตุนี้ เวลาให้ความรู้ในช่วงเริ่มต้น คณะทำงานจึงพยายามสร้างแรงบันดาลใจให้กลุ่มเป้าหมายก่อน เพื่อให้กลุ่มเป้าหมายผลิตผลงานออกมาจากใจ ออกมาจากความกล้า ไม่ต้องกังวลเรื่องความสวยงาม ขอเพียงกล้าที่จะปั้นออกมา แล้วความสวยงามจะตามมาเอง

อติชาติ เต็งวัฒนโชติ ผู้เชี่ยวชาญด้านการทำเครื่องปั้นดินเผา และหนึ่งในคณะวิทยากร เสริมว่า “ผมจะเสริมเทคนิคเล็กๆ น้อยๆ เข้าไป เพราะบางทีภูมิปัญญาเดิมที่มีก็ดีอยู่แล้ว แต่บางอย่างที่เราได้เรียนเพิ่มเติมมา ผมก็จะเสริมเข้าไป เพื่อให้เกิดความสวยงาม และทำให้สินค้ามีมูลค่าเพิ่มขึ้น โดยเป้าหมายปลายทางที่ผมตั้งใจไว้ก็คือ เครื่องปั้นดินเผาจะต้องใช้งานได้จริง และต้องขายได้ เพราะถ้าใช้ไม่ได้จริง ผู้บริโภคก็จะเห็นว่ามันใช้ประโยชน์ไม่ได้ เขาก็จะไม่ซื้อ” 

เมื่อตั้งต้นว่าต้องสร้างรายได้จากการทำเครื่องปั้นดินเผา อติชาติจึงพยายามมองหา ‘จุดขาย’ ของเครื่องปั้นดินเผาเชียงเครือ ด้วยการนำจุดเด่นเรื่องความทนทานมาต่อยอดผ่านการตกแต่ง ไม่ว่าจะเป็นการปั้นแล้วนำไปติด เช่น ปั้นดอกไม้มาตกแต่ง หรือการแกะสลักลวดลายต่างๆ เช่น ภาพเสมือนจริง เป็นต้น ซึ่งถือเป็นเทคนิคใหม่ที่เสริมลงไปในหลักสูตร ทำให้กลุ่มเป้าหมายได้แสดงความคิดสร้างสรรค์ และความสามารถด้านการตกแต่งอย่างเต็มที่

ทั้งนี้ วีนัสเสริมว่า เมื่อก่อนคนในชุมชนจะต่างคนต่างอยู่ ไม่สื่อสารกัน แต่โครงการนี้เป็นเหมือนศูนย์กระชับความสัมพันธ์ ให้ผู้สูงอายุในชุมชนกลับมาสื่อสารกับเยาวชนมากขึ้น โดยใช้กระบวนการทำเครื่องปั้นดินเผาเป็น ‘ตัวเชื่อม’ ให้คนในชุมชนมีปฏิสัมพันธ์กัน ทั้งกลุ่มเป้าหมาย เยาวชน รวมถึงทีมงาน จนกลายเป็นความผูกพัน

นภารัตน์ จันทระวงศ์ อายุ 52 ปี หนึ่งในกลุ่มเป้าหมาย เล่าว่า แต่ก่อนเธอจะทำแต่เครื่องปั้นดินเผาแบบเดิมๆ แต่พอเข้าร่วมโครงการ แล้วได้รับการกระตุ้นจากวิทยากร ว่าอยากปั้นอะไรก็ให้ปั้นเลย ทำให้นภารัตน์มีพื้นที่การแสดงออกมากขึ้น เมื่อเริ่มทำเครื่องปั้นดินเผารูปแบบใหม่ๆ เป็น ก็พยายามศึกษาต่อจากอินเทอร์เน็ต นำผ้ามัดย้อมของจังหวัดสกลนคร มาทดลองตกแต่งเครื่องปั้นดินเผาเชียงเครือ เกิดเป็นการรวมผลิตภัณฑ์ขึ้นชื่อของจังหวัดไว้ในผลงานชิ้นเดียว

ซึ่งวีนัสอธิบายว่า นภารัตน์คือผลสำเร็จสำคัญของโครงการ ที่สามารถนำความรู้จากหลักสูตรไปต่อยอดจนสร้างสรรค์ชิ้นงานที่ผสมกลมกลืนผลิตภัณฑ์ขึ้นชื่อของจังหวัดเป็นอย่างดี และจากการเรียนรู้ผ่านการคิดและทำด้วยตัวเอง ทำให้นภารัตน์สามารถยกระดับตัวเองขึ้นมาเป็นวิทยากรด้านการตกแต่งเครื่องปั้นดินเผาด้วยผ้าได้

ด้านศรุตา สังกิจ อายุ 19 ปี หนึ่งในกลุ่มเป้าหมาย เล่าถึงสาเหตุที่เธอก้าวเข้ามาเป็นส่วนหนึ่งของโครงการว่า ส่วนตัวแล้ว เธอชอบงานศิลปะเป็นทุนเดิม พอเห็นโครงการนี้เปิดรับสมัครจึงตัดสินใจเข้าร่วม เพราะคิดว่าประโยชน์ของโครงการสามารถตอบโจทย์ความฝันของเธอในอนาคตได้ เนื่องจากศรุตาต้องการเปิดธุรกิจเกี่ยวกับเครื่องปั้นดินเผาเป็นอาชีพเสริม ดังที่เธอกล่าวว่า “นอกจากฝันที่อยากทำธุรกิจเครื่องปั้นดินเผาแล้ว หนูยังต้องการอนุรักษ์ภูมิปัญญาการทำเครื่องปั้นดินเผาเชียงเครือไว้ ไม่ให้สูญหายไปตามกาลเวลาอีกด้วย”

ด้วยเหตุนี้ จึงสามารถเรียกได้ว่า กระบวนการทำเครื่องปั้นดินเผาเชียงเครือคือ ‘เครื่องมือ’ ที่ร้อยรัดให้คนในชุมชนทุกช่วงวัย หันมาใส่ใจดูแลทุนพื้นฐานดีๆ ของชุมชน ทั้งทรัพยากรดินและองค์ความรู้เรื่องการทำเครื่องปั้นดินเผาเชียงเครือ ทำให้ ‘ศูนย์การเรียนรู้เครื่องปั้นดินเผาเชียงเครือ’ แห่งนี้ กลายเป็น ‘ศูนย์กลาง’ ที่รวมคนผู้มีใจรักในภูมิปัญญาท้องถิ่นมาทำกิจกรรมร่วมกัน จนเกิดเป็นพื้นที่ให้คนหลายกลุ่มหลากช่วงวัยได้มาแลกเปลี่ยนความรู้กัน จากเดิมที่ใช้ชีวิตต่างคนต่างอยู่ในพื้นที่ตัวเอง

ทุกวันนี้ แม้ว่ารายได้จากการทำเครื่องปั้นดินเผาเชียงเครือจะยังไม่เกิดขึ้นอย่างชัดเจน แต่สิ่งที่เกิดขึ้นก็ถือว่าบรรลุเป้าหมายของโครงการ นั่นคือการสานต่อภูมิปัญญาการทำเครื่องปั้นดินเผาเชียงเครือ ซึ่งมีจำนวนผู้สืบทอดภูมิปัญญาเครื่องปั้นดินเผาเชียงเครือเพิ่มขึ้น ทำให้มั่นใจได้ว่า นับจากนี้ไป ‘เครื่องปั้นดินเผาเชียงเครือ’ จะยังคงอยู่คู่ชุมชนตลอดไป

“ผมจะเสริมเทคนิคเล็กๆ น้อยๆ เข้าไป เพราะบางทีภูมิปัญญาเดิมที่มีก็ดีอยู่แล้ว แต่บางอย่างที่เราได้เรียนเพิ่มเติมมา ผมก็จะเสริมเข้าไป เพื่อให้เกิดความสวยงาม และทำให้สินค้ามีมูลค่าเพิ่มขึ้น โดยเป้าหมายปลายทางที่ผมตั้งใจไว้ก็คือ เครื่องปั้นดินเผาจะต้องใช้งานได้จริง และต้องขายได้ เพราะถ้าใช้ไม่ได้จริง ผู้บริโภคก็จะเห็นว่ามันใช้ประโยชน์ไม่ได้ เขาก็จะไม่ซื้อ” อติชาติ เต็งวัฒนโชติ ผู้เชี่ยวชาญด้านการทำเครื่องปั้นดินเผา และหนึ่งในคณะวิทยากร

The post ปลุกปั้นเครื่องปั้นดินเผาเชียงเครือขึ้นมาใหม่อีกครั้ง ด้วยดินเหนียวพิเศษที่มีแค่ในชุมชนเท่านั้น! first appeared on กสศ..

ด้วยวิสัยทัศน์ที่ต้องการพัฒนาคุณภาพชีวิตให้กับแรงงานด้อยโอกาสในพื้นที่ตำบลจารพัต อำเภอศีขรภูมิ จังหวัดสุรินทร์ มูลนิธิขวัญชุมชนจึงได้จัดทำโครงการเตรียมความพร้อมสู่ตลาดแรงงานสร้างสรรค์กลุ่มแรงงานนอกระบบขาดโอกาสในชุมชน จังหวัดสุรินทร์ เพื่อสร้างโอกาสให้ผู้ด้อยโอกาสในพื้นที่ได้พัฒนาสานต่องาน ‘วิสาหกิจผ้าไหม’ ที่เป็นกำลังสำคัญในการขับเคลื่อนเศรษฐกิจครัวเรือน เพื่อส่งเสริมทักษะอาชีพ ‘ผ้าทอ’ ซึ่งเป็น ‘ต้นทุน’ ของชุมชนมาช้านาน

“งานผ้าไหมช่วยส่งเสริมศรษฐกิจในชุมชนรองจากงานเกษตร อีกทั้งพื้นที่ตำบลจารพัตยังมีทุนฐานการทอผ้าที่สำคัญ โดยในตำบลนี้มีทั้งหมด 20 หมู่บ้าน ประกอบด้วย 2,251 ครัวเรือน ในจำนวนนี้มีครัวเรือนที่ทอผ้าอยู่ 1,050 ครัวเรือน และมีกี่ทอผ้าไหมมากถึง 1,050 กี่ เปรียบเหมือนโรงงานทอผ้าขนาดใหญ่แห่งหนึ่งของจังหวัดสุรินทร์” หนึ่งในผู้ดูแลโครงการฯ อธิบาย

สำหรับกระบวนการทำงานของโครงการฯ เริ่มต้นจากการค้นหากลุ่มเป้าหมาย จำนวน 70 คน ซึ่งมีความหลากหลายสูง เช่น กลุ่มแรงงานนอกระบบ กลุ่มเยาวชนนอกระบบ และกลุ่มคนพิการ ดังนั้นก่อนที่จะเข้าสู่การอบรม มูลนิธิขวัญชุมชนจึงได้แยกกลุ่มเป้าหมายเป็น 3 กลุ่ม ได้แก่ กลุ่มที่มีทักษะอยู่แล้ว กลุ่มที่ต้องเติมทักษะ และกลุ่มที่ไม่มีทักษะ 

เมื่อได้กลุ่มเป้าหมายครบทั้ง 70 คน แล้ว ก็เริ่มต้นเข้าสู่กระบวนการอบรม โดยในหลักสูตรจะใช้เวลา 2 วัน ทั้งนี้จะมีการแบ่งกลุ่ม โดยนำทั้งกลุ่มเป้าหมายที่แบ่งตามทักษะทั้ง 3 กลุ่ม มาจัดกลุ่มคละกัน เพื่อให้คนที่มีทักษะได้ช่วยหนุนเสริมและเติมความรู้ให้แก่ผู้ขาดทักษะ ผ่าน ‘กระบวนการเรียนรู้ 4 โมดูล (Module)’

โมดูลที่ 1 คือการให้ความรู้ ‘ทักษะย้อมสีธรรมชาติ’ โดยมีวิทยากรเป็นแม่ศรีนวล หมวกทอง ซึ่งเชี่ยวชาญการทำสีธรรรมชาติในเชิงอุตสาหกรรม มาช่วยอบรมกลุ่มเป้าหมายให้สามารถใช้วัสดุธรรมชาติมาผลิตได้อย่างมีมาตรฐาน

โมดูลที่ 2 คือ ‘การเรียนรู้เรื่องตัวตนตัวเอง’ จะเป็นการให้ผู้เข้าร่วมโครงการวางเป้าหมายชีวิต วางแผนการเงินของตัวเอง โดยมีวิทยากรจากเครือข่ายมหาวิทยาลัยอุบลราชธานีและสถาบันการเงินพะเยามาให้ความรู้ ซึ่งจะช่วยให้กลุ่มเป้าหมายสามารถวิเคราะห์รายได้และรายจ่าย รวมถึงการวิเคราะห์ตัวเอง เพื่อเป็นพื้นฐานไปสู่การมีรายได้เพิ่มมากขึ้น

โมดูลที่ 3 คือการอบรม ‘การวางแผนโมเดลธุรกิจ’ เกี่ยวกับการประกอบ ‘ธุรกิจผ้าไหม’ โดยมีเครือข่ายของคนรุ่นใหม่ (โฟล์คชาร์ม) ซึ่งเชี่ยวชาญการทำ ‘กิจการเพื่อสังคม’ มาร่วมแนะแนวการออกแบบโมเดลธุรกิจกับกลุ่มเป้าหมาย

โมดูลที่ 4 คือการฝึก ‘ทักษะการเล่าเรื่องและการตลาดออนไลน์’ โดยมีวิทยากรจากภายนอกมาช่วยเติมเต็ม เช่น อนุกูล ทรายเพชร จากโฟล์คไลฟ์ ซึ่งประสบความสำเร็จในการขายข้าวสุรินทร์ ได้มาช่วยให้ความรู้ชาวบ้านจากประสบการณ์การขายข้าว เพื่อสร้างแรงบันดาลใจในการขายผ้าทอของกลุ่มเป้าหมาย

จากความมุ่งมั่นของมูลนิธิขวัญชุมชนและความร่วมมือของเครือข่ายผู้นำชุมชน ทำให้ปัจจุบันกลุ่มเป้าหมายทั้ง 70 คน สามารถสร้างรายได้จากการทอผ้า ซึ่งการจำหน่ายสินค้าจะมีทั้งขายผ่านพ่อค้าคนกลางที่มารับซื้อถึงในหมู่บ้าน และขายผ่านช่องทางออนไลน์ซึ่งเป็นช่องทางใหม่ที่ได้จากการฝึกอบรม ทำให้ไม่โดนกดราคาเหมือนที่ผ่านมา 

ที่สำคัญการหันมาย้อมสีธรรมชาติ ยังช่วยฟื้นฟูภูมิปัญญาโบราณของชุมชนเขมร ทั้งการย้อมครั่ง ย้อมเข ย้อมประโหด รวมทั้งยังมีการต่อยอดวิธีการย้อมครามให้ทันสมัยมากขึ้นอีกด้วย

ในท้ายที่สุด เมื่อโครงการสิ้นสุดลง กลุ่มชาวบ้านก็ได้มีผลงานที่เป็นรูปธรรมออกมาเป็นแบรนด์ผ้าไหมถึง 6 แบรนด์ ซึ่งเกิดจากการทดลองแบ่งกลุ่มเป้าหมายออกเป็น 6 กลุ่มระหว่างที่ทำการฝึกฝนอบรม โดยมีการแจกโจทย์และจำลองสถานการณ์ให้ผู้เข้าร่วมโครงการคิดค้นแบรนด์ที่มีเอกลักษณ์ของตัวเองออกมา ซึ่งหลังจากจบโครงการกลุ่มเป้าหมายก็ได้นำแบรนด์ทั้ง 6 มาใช้เป็นผลิตภัณฑ์ประจำชุมชนเพื่อสร้างรายได้ให้กับกลุ่มต่อไป

อีกมุมของโครงการก็ได้พบว่าแบรนด์ทั้งหมดที่เกิดขึ้นมีศักยภาพในการผลิตและขายสินค้าได้ด้วยตัวเอง แต่ก็มีบางกลุ่ม เช่น ‘แบรนด์แคปรือ’ ที่มีแนวโน้มในการต่อยอดทางการตลาดเพิ่มเติม เนื่องจากเป็นแบรนด์ที่เชี่ยวชาญการย้อมสีธรรมชาติมากที่สุด

The post ‘ขวัญชุมชน’ มูลนิธิที่ยกระดับแรงงานนอกระบบในชุมชนด้วยโครงการฝึกทักษะ ‘ผ้าไหมสร้างสรรค์’ first appeared on กสศ..

คณะเกษตรและอุตสาหกรรมเกษตร มหาวิทยาลัยราชภัฏสุรินทร์ ได้จัดทำ “โครงการฝึกอบรมพัฒนาทักษะแรงงานเพื่อเพิ่มโอกาสในอาชีพด้านการผลิตผ้าไหม” โดยหวังใช้ความรู้ด้านการเกษตรเข้ามาช่วยพัฒนากระบวนการผลิตผ้าไหมแบบครวงจร เพื่อสร้างอาชีพและสร้างรายได้ให้ผู้ด้อยโอกาสในชุมชน โดยกำหนดกลุ่มเป้าหมายไว้ทั้งสิ้น 80 คน จาก 11 หมู่บ้าน ในตำบลอู่โลก เน้นไปที่ผู้ด้อยโอกาสและขาดแคลนทุนทรัพย์ ประกอบด้วย แรงงานนอกระบบที่มีรายได้ต่ำ ผู้สูงอายุ และเยาวชน

“เป้าหมายของโครงการฯ คือต้องการให้เกิดอาชีพที่มั่นคงในชุมชน โดยใช้ทุนชุมชนเป็นตัวตั้งต้น ทั้งทุนมนุษย์และภูมิปัญญา ซึ่งเดิมคนในตำบลอู่โลกส่วนใหญ่ประกอบอาชีพทำนา ปลูกพืช มีบางบ้านทอผ้า เลี้ยงไหม ปลูกหม่อน แต่การทอผ้าเพื่อขายยังมีไม่มาก จึงอยากให้มีอาชีพทอผ้าไหมเกิดขึ้นในชุมชนแบบครบวงจร ตั้งแต่การทอผ้า เลี้ยงไหม ปลูกหม่อน ซึ่งผลผลิตนำมาขายได้ทุกอย่าง” หนึ่งในทีมงานอธิบายถึงเป้าหมายสำคัญของโครงการฯ ดังกล่าว

เมื่อหน่วยพัฒนาฯ ได้ลงพื้นที่ปฏิบัติงาน สิ่งแรกๆ ที่ได้ลงมือจัดทำคือการทำกิจกรรมที่ให้คนในชุมชนลองวิเคราะห์ตัวเองเพื่อให้ทุกคนเป็นภาพเป้าหมายของตัวเองที่ชัดเจนมากยิ่งขึ้น “เราให้กลุ่มเป้าหมายวิเคราะห์ตัวเอง ให้ลองสร้างภาพฝันในอนาคตของตัวเองและครอบครัวว่าจะเป็นอย่างไร ซึ่งก็พบว่าบางคนอยากมีโรงทอผ้า อยากมีอาชีพทอผ้า หรือเป็นเกษตรพอเพียง ซึ่งเป็นการกระตุ้นให้เขาเกิดแรงบันดาลใจในการที่จะเรียนรู้”

นอกจากการวิเคราะห์ตัวเองเพื่อให้เกิดแรงบันดาลใจแล้ว หน่วยพัฒนาฯ ยังเปิดโอกาสให้ผู้เรียนได้เป็นศูนย์กลาง นั่นคือการให้กลุ่มเป้าหมายเลือกวิทยากรด้วยตัวเองด้วย ซึ่งนี่นับว่าเป็นการตอบความต้องการของชุมชนอย่างแท้จริง

“เราเปิดกว้างให้ทุกคนได้เสนอชื่อของวิทยากร ซึ่งเขาจะรู้จักว่าวิทยากรคนนี้ ๆ สอนสนุก สอนดี ซึ่งเราก็ได้เชิญคนที่เขาอยากเรียนรู้ด้วยมา แต่ขณะเดียวกันเราจะมีข้อตกลงว่า ทุกคนต้องเข้าร่วมกระบวนการเรียนรู้ครบหลักสูตร ซึ่งทุกคนก็ให้ความร่วมมือเป็นอย่างดี”

สำหรับการอบรมตลอดหลักสูตรของโครงการฯ จะใช้เวลา 20 วัน โดยมีการสอนเกี่ยวกับการปลูกหม่อน เลี้ยงไหม 5 วัน การย้อมสีธรรมชาติ การพัฒนาลาย 10 วัน และการตลาดอีก 5 วัน แต่ระยะเวลาโดยรวมในการอบรมตั้งแต่ต้นจนจบโครงการฯ คือ 7 เดือน โดยทีมงานจะใช้วิธี ‘การลงทำงานในชุมชน’ เพื่อให้กลุ่มเป้าหมายสะดวกต่อการเข้าอบรมมากที่สุด

สำหรับการอบรมเรื่อง ‘การปลูกหม่อนเลี้ยงไหม’ จะสอนโดยอาจารย์จากคณะเกษตรและอุตสาหกรรมเกษตร เพราะมีองค์ความรู้อยู่แล้ว มีการสอนทั้งการวิเคราะห์ค่าดิน วิเคราะห์โรคและศัตรูพืช รู้จักสายพันธุ์ของหม่อนไหม การพัฒนาเส้นไหมให้ได้มาตรฐานทั้งภาคทฤษฎีและปฏิบัติ ซึ่งทั้งหมดนี้เป็นการเรียนรู้จากของจริง หลายสิ่งเป็นองค์ความรู้ใหม่ที่ชาวบ้านไม่เคยรู้มาก่อน ขณะที่ความรู้ด้าน ‘การย้อมสีธรรมชาติ การทอผ้าไหม และพัฒนาลาย’ มีวิทยากรมาถ่ายทอดความรู้ และสอนเทคนิคการย้อมสี การทอผ้าลายมัดหมี่โบราณ วิธีมัดหมี่มัดลายให้สวยเป็นธรรมชาติ รวมถึงการทอลายพื้นถิ่นประจำจังหวัดสุรินทร์

นอกจากนี้ โครงการฯ ยังมีการอบรมหลักสูตรการตลาดและการประชาสัมพันธ์ผ้าไหมและผลิตภัณฑ์ไหม เพื่อผลักดันให้ผลิตภัณฑ์ไหมเป็นที่ยอมรับ รวมถึงการเชื่อมโยงตลาดที่กว้างขึ้นทั้งช่องทางออนไลน์และออฟไลน์ เพื่อเพิ่มช่องทางการขายทั้งในและต่างประเทศ 

ทุกวันนี้กลุ่มเป้าหมายมีทักษะทางการตลาดสูงขึ้น ทั้งยังมีการรวมกลุ่มกันภายใต้ชื่อ ‘กลุ่ม 6 สายน้ำ’ สื่อความหมายถึง 6 ชุมชน ที่มารวมกันเพื่อเป็น ‘ศูนย์การเรียนรู้เพื่อชุมชนของตำบลอู่โลก’ ที่จะช่วยเสริมสร้างความรู้ให้กับผู้ที่สนใจต่อไป และหวังว่าในอนาคตกลุ่ม 6 สายน้ำจะสามารถสร้างความเข้มแข็งผ่านศูนย์การเรียนรู้ฯ เพื่อต่อยอดผลิตภัณฑ์ต่างๆ ไม่ว่าจะเป็น ดักแด้ ชาใบหม่อน รังไหมขัดผิว เพื่อให้เป็นอาชีพที่สร้างรายได้ให้ชุมชนอย่างยั่งยืนต่อไป

The post มหาวิทยาลัยราชภัฏสุรินทร์ จับเอาภูมิปัญญาการทอผ้าไหมสุรินทร์มาต่อยอดเป็นหลักสูตรสร้างอาชีพให้กับคนด้อยโอกาสในชุมชน first appeared on กสศ..