เลือกขนาดตัวอักษร

เด็กวัยเรียน

วัยเรียน
ส่งเสริมโอกาสและพัฒนาคุณภาพนักเรียน

สถานการณ์และแนวโน้ม

รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2560 มาตรา 54 กำหนดให้รัฐดำเนินการให้เด็กทุกคน ได้รับการศึกษาเป็นเวลา 12 ปี ตั้งแต่ก่อนวัยเรียนจนจบการศึกษาภาคบังคับอย่างมีคุณภาพ โดยไม่เก็บค่าใช้จ่าย ในความเป็นจริงพบว่ายังมีเด็กและเยาวชนตั้งแต่ก่อนวัยเรียนจบการศึกษาภาคบังคับ ที่มีความยากจนเป็นอุปสรรคในการเข้าถึงโอกาสทางการศึกษา ดังนี้

งบประมาณการศึกษาจัดสรรให้กับเด็กยากจน 5 บาทสุดท้ายต่อคนต่อวันเท่านั้น ระบบการศึกษาไทยจัดสรรเงินอุดหนุนเพื่อนักเรียนยากจนเพียงร้อยละ 0.5 ของงบประมาณด้านการศึกษาทั้งหมดมากกว่า 500,000 ล้านบาท หรือเท่ากับ 5 บาทต่อคนต่อวันเท่านั้น

เด็กอนุบาล อายุ 3-5 ปี ที่อยู่ในครอบครัวยากจน จำนวน 610,000 คน ยังไม่ได้รับการจัดสรรเงินอุดหนุนปัจจัยพื้นฐานนักเรียนยากจนจากภาครัฐ

เด็กเยาวชนที่กำลังศึกษาอยู่ในระดับประถมศึกษาและมัธยมศึกษาปัจจุบันแม้ ได้รับการอุดหนุนเงิน อุดหนุนปัจจัยพื้นฐานนักเรียนยากจนปีละ 1,000 บาท และ 3,000 บาท ตามลำดับ หรือวันละ 5 บาท สำหรับนักเรียนประถม และ วันละ 15 บาทสำหรับนักเรียนมัธยม ซึ่งเป็นเงินที่น้อยมากเมื่อเทียบกับค่า ครองชีพในปัจจุบัน เช่น ค่าเดินทางไป-กลับโรงเรียน หรือ ค่าอาหาร และค่า เครื่องแบบ โดยที่มิได้มีการปรับเพิ่มตามอัตราเงินเฟ้อมานานกว่า 7 ปีแล้ว นักเรียนจำนวนมากต้องออกจากระบบการศึกษาเนื่องจากปัญหาความยากจน

เยาวชนอายุ 15-17 ปี ที่ไม่ศึกษาต่อมัธยมศึกษาตอนปลาย ปวช. หรือ กศน. หลังสำเร็จการศึกษาภาคบังคับ อันเนื่องมาจากปัญหาความยากจน มีประมาณ 240,000 คน

ระบบการศึกษาไทยยังขาดเครื่องมือในการคัดกรองความยากจนที่มี ประสิทธิภาพ ซึ่งปีการศึกษา 2559 ผู้สมัครรับเงินอุดหนุนปัจจัยพื้นฐาน นักเรียนยากจนกว่า 4 ล้านคนไม่ได้รับการจัดสรรเงินอุดหนุนเป็นรายบุคคล เนื่องจากใช้ระบบโควต้าร้อยละ 40 และร้อยละ 30 ของนักเรียนทั้งหมดใน ระดับประถมศึกษาและมัธยมศึกษาตอนต้น ตามลำดับ นักเรียนยากจนแต่ละ คนจึงได้รับเงินอุดหนุนเฉลี่ยคนละต่ำกว่า 5 บาทต่อคนต่อวัน และต่ำกว่า 1.7 บาทต่อคนต่อวัน ในสถานศึกษาที่มีนักเรียนยากจน 100%

เป้าหมายการทำงาน

บรรเทาอุปสรรคการเข้าถึงโอกาสทางการศึกษาแก่นักเรียนยากจนกว่า 2 ล้านคน

การดำเนินการ

เสริมสร้างศักยภาพการทำงานของหน่วยเบิกจ่ายงบประมาณ (Delivery Unit) เพื่อให้การจัดสรร เงินอุดหนุนสำหรับผู้ขาดแคลนทุนทรัพย์และด้อยโอกาสให้มีความครบถ้วนสมบูรณ์และมีประสิทธิภาพ
จัดทำแผนงานส่งเสริมโอกาสและพัฒนาคุณภาพนักเรียน มีกลุ่มเป้าหมายตั้งแต่ เด็กก่อนวัยเรียน-ม.ปลาย/ปวช. ประกอบด้วย 3 โครงการย่อย ดังนี้

1. โครงการคัดกรองนักเรียนยากจน : มุ่งดำเนินการเชื่อมโยงฐานข้อมูลระหว่างหน่วยงาน วางระบบ กระบวนการคัดกรองให้มีประสิทธิภาพ และตรวจสอบฐานข้อมูลนักเรียนยากจนก่อนการจัดสรรเงิน (Inclusion & Exclusion Errors)

2. โครงการจัดสรรเงินสนับสนุนปัจจัยพื้นฐานนักเรียนยากจนแบบมีเงื่อนไข: มุ่งดำเนินการจัดสรรเงิน สนับสนุนปัจจัยพื้นฐานสำหรับนักเรียนยากจนแบบมีเงื่อนไขผ่านหน่วยงานต้นสังกัดของหน่วยบริการ (Delivery Unit) พร้อมกำหนดสิทธิประโยชน์สำหรับนักเรียนยากจนเพื่อ

2.1. บรรเทาอุปสรรคการมาโรงเรียนของนักเรียนยากจน
2.2. สนับสนุนการพัฒนาคุณภาพนักเรียนยากจนให้แก่สถานศึกษา

3. ครงการติดตามและประเมินผลการจัดสรรเงินอุดหนุนแบบมีเงื่อนไข (Monitoring and Evaluation) : มุ่งดำเนินการพัฒนาระบบการติดตามนักเรียนยากจนที่ได้รับเงินอุดหนุนแบบมีเงื่อนไข ประเมินผลกระบวน การจัดสรรเงินอุดหนุนเพื่อพัฒนาหน่วยบริการให้มีประสิทธิภาพ และบูรณาการฐานข้อมูลที่เกี่ยวข้องเพื่อ ส่งเสริมการใช้ประโยชน์จากข้อมูลในการช่วยเหลือและส่งต่ออย่างเป็นระบบ

 

กลไกและขั้นตอนวิธีทำงาน

ระหว่างปี 2561-2566

แผนภาพขั้นตอนการทำงานของแผนงานส่งเสริมโอกาสและพัฒนาคุณภาพนักเรียน