The post 8 for Infinity 8 นวัตกรรมเปลี่ยนเกมเพื่ออนาคตที่ยั่งยืนของทุนมนุษย์ไทย first appeared on กสศ..

นี่คือแนวคิดของ ‘Future You’ แพลตฟอร์มดิจิทัลที่พัฒนาขึ้นเพื่อเชื่อมปัจจุบันสู่อนาคต ที่จะเริ่มต้นจากการบันทึกข้อมูลผู้ใช้งาน ผ่านแบบสอบถามเกี่ยวกับขั้นตอนการเติบโต จุดเปลี่ยนต่าง ๆ ของชีวิต จนถึงเรื่องราวความสนใจ เป้าหมาย ความใฝ่ฝัน ก่อนเทคโนโลยี AI จะวิเคราะห์ประมวลผล สร้าง ‘ตัวตนเสมือนจริงในวัยผู้ใหญ่’ ซึ่งเปี่ยมด้วยประสบการณ์ชีวิต ก่อนให้ผู้ใช้งานสามารถสนทนาโต้ตอบกับตนเองในวันข้างหน้า ด้วยบทสนทนาที่สมจริง เป็นส่วนตัว และอยู่บนฐานของรายละเอียดชีวิตเฉพาะบุคคล  

Future You คือนวัตกรรมจากประเทศไทย ที่พัฒนาขึ้นบนความร่วมมือระหว่าง KBTG บริษัทผู้ชำนาญด้านเทคโนโลยีในเครือธนาคารกสิกรไทย (KBank) และ สถาบันการศึกษาระดับโลกอย่าง MIT Media Lab, Harvard University และ UCLA จนสามารถคว้ารางวัล World Changing Ideas Awards 2025 หรือ ‘นวัตกรรมเปลี่ยนโลก’ ในสาขา Academic Excellence ที่การันตีโดย Fast Company สื่อด้านนวัตกรรมและธุรกิจชั้นนำของโลก ก่อนจะนำไปใช้ในกว่า 100 ประเทศทั่วโลก และเห็นผลแล้วว่า ‘Future You’ เป็นนวัตกรรม AI Feature ที่เพิ่มระดับเชื่อมั่นในการเชื่อมโยงกับตัวตนปัจจุบันสู่ความเป็นไปได้ในอนาคต (Future Self-Continuity) ทั้งเป็นเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ที่เป็นตัวช่วยวางแผนชีวิต และการตัดสินใจระยะยาว ให้กับผู้ใช้งานจำนวนมาก  

ถึงวันนี้ KBGT และ MIT Media Lab ได้พา Future You กลับมาที่ประเทศไทย โดยร่วมมือกับ กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.) และ คณะจิตวิทยา จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย เพื่อนำ Future You มาใช้เป็นเครื่องมือแนะแนวการศึกษา ซึ่งเป็นความร่วมมือในรูปแบบงานวิจัย เพื่อมุ่งลดความเหลื่อมล้ำของโอกาสการเข้าถึงข้อมูล ของการตั้งเป้าหมายชีวิต และเพื่อส่งเสริมแรงบันดาลใจให้เด็กเยาวชนในโรงเรียนทุกพื้นที่ทุกขนาด สามารถออกแบบเส้นทางไปถึงอาชีพในฝัน 

กสศ. โดยสถาบันวิจัยเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา KBTG, MIT Media Lab และคณะจิตวิทยา จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ได้เปิดตัว Future You ครั้งแรก เมื่อวันที่ 23 มิถุนายน 2569 โดยมีอาสาสมัครนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 โรงเรียนนวมินทราชินูทิศ เบญจมราชาลัย และ โรงเรียนวัดชัยมงคล กรุงเทพมหานคร ร่วมทดลองใช้งาน ถือเป็นจุดเริ่มต้นของการศึกษาบริบทโรงเรียนในประเทศไทย ก่อนคณะทำงานจะนำข้อมูลกลับไปปรับให้ Future You ใช้งานอย่างมีประสิทธิภาพกับนักเรียนทุกกลุ่ม โดยเฉพาะการขยายผลถึงโรงเรียนขนาดเล็กในพื้นที่ห่างไกล อันเป็นกลุ่มซึ่งอยู่ไกลจากโอกาสมากที่สุด     

ดร.ไกรยส ภัทราวาท ผู้จัดการ กสศ. กล่าวถึงการนำ Future You มาใช้ลดความเหลื่อมล้ำในการศึกษาไทยระยะยาวว่า การค้นหาตัวเองให้พบคือรากฐานของการศึกษา เพราะช่วงสำคัญของทุกการเติบโต คือวันที่เด็กคนหนึ่งรู้ตัวว่าอยากเป็นอะไร และตระหนักว่าความสามารถบางอย่างในตัวตนจะสามารถพาชีวิตไปทางไหนได้บ้าง ซึ่งจะส่งผลโดยตรงต่อความเชื่อมั่นในตัวเอง และกำหนดเส้นทางเดินต่อไป Future You จึงเป็นหนึ่งในความร่วมมือของภาคีการศึกษา เพื่อจะนำเทคโนโลยี AI มาช่วยฉายภาพความฝันในใจของเด็กให้ชัดขึ้น

“ความร่วมมือครั้งนี้มุ่งเป้าที่โรงเรียนขนาดกลางและขนาดเล็ก หรือโรงเรียนในพื้นที่ห่างไกลที่มีครูแนะแนวไม่พอต่อสัดส่วนของนักเรียน เพราะเราพบว่าเด็กที่ขาดโอกาสเข้าถึงข้อมูล ทั้งจากความห่างไกล หรือความไม่พร้อมในการเข้าถึงเครื่องมือดิจิทัล เขาจะเหมือนถูกบดบังไว้จนมองไม่เห็นภาพของตัวเองในวันข้างหน้า ฉะนั้นถ้ามี AI Feature ที่สามารถย่อข้อมูลมหาศาลมาไว้ในมือเด็ก ให้เห็นว่าโลกใบนี้มีความเป็นไปได้ของอนาคตกี่รูปแบบ พร้อมได้สำรวจค้นพบความสนใจ ความชอบ และทักษะที่มีในตัวเอง ก็อาจจะเป็นการเริ่มต้นของการตั้งเป้าหมาย และพบเส้นทางพาไปสู่ภาพอนาคตที่ฝันไว้ได้”

ผู้จัดการ กสศ. เผยหลักการทำงานของ Future You ว่า คือการเชื่อมต่อภาพอดีตกับอนาคต ที่เด็กจะได้เห็นภาพเสมือนจริงของตัวเองในวัยผู้ใหญ่ พร้อมได้ใช้เวลาสื่อสาร ถามตอบ ทำความเข้าใจในเรื่องราวของตัวเอง ซึ่งจะช่วยให้เด็กรู้สึกปลอดภัยที่จะตอบคำถาม กล้าขุดค้นลึกลงถึงความต้องการภายใน จนพบบางความฝันที่อาจไม่เคยเชื่อมั่น และเมื่อคู่สนทนาตรงหน้าคือตัวเองที่ผ่านร้อนผ่านหนาวผ่านประสบการณ์ทำงานมาแล้ว เด็กจะเริ่มมองเห็นทุกความเป็นไปได้ที่มีจุดเริ่มจากชีวิตในปัจจุบัน ซึ่งจะเติมความมั่นใจและเป็นข้อมูลนำทางสู่การเลือกเส้นทางชีวิต ทั้งข้อมูลนี้จะช่วยให้ครูแนะแนวทำงานต่อเพื่อสนับสนุนช่วยเหลือ ร่วมออกแบบเส้นทางให้เด็กไปต่อได้อย่างมั่นคง และกล้าฝันใหญ่ขึ้น

“การเปิดตัว Future You ในสองโรงเรียนต้นแบบ คือโรงเรียนนวมินทราชินูทิศ เบญจมราชาลัย และ โรงเรียนวัดชัยมงคล กรุงเทพมหานคร เป็นขั้นตอนแรกของงานวิจัยเชิงปฏิบัติการ เพื่อศึกษาข้อมูลของนักเรียนที่มีบริบทต่างกัน ในโรงเรียนขนาดต่างกัน และไปให้ถึงข้อค้นพบที่เชื่อมโยงกับข้อเท็จจริงทางการศึกษา ซึ่งข้อมูลระบุว่ามีนักเรียนจำนวนมากในชั้นมัธยมศึกษาตอนต้น ที่ต้องต่อสู้กับอุปสรรคต่าง ๆ ทั้งเรื่องเศรษฐกิจ สถานการณ์ในครอบครัว การเดินทาง และภาระในชีวิต จนทำให้ตัดสินใจไม่เรียนต่อ ซึ่งในทางกลับกัน หากเด็ก ๆ เหล่านี้มีโอกาสเห็นปลายทางของการเรียนรู้มากขึ้น เขาจะรู้ว่าทางไปต่อในการศึกษายังเป็นไปได้ และจะพยายามพาตัวเองไปต่อ ด้วยความเชื่อมั่นและพลังใจที่เพิ่มขึ้น แล้วความพยายามนี้เองที่จะพาเด็กไปถึงจุดเชื่อมต่อที่มีแรงสนับสนุนรองรับ ไม่ว่าทุนการศึกษา ครู โรงเรียน กระทั่งปัจจัยภายนอกในรูปภาคีการศึกษาอีกมากมาย ที่พร้อมผลักดันน้อง ๆ สู่ความสำเร็จ”    

ดร.ไกรยส กล่าวถึงอนาคตของการพัฒนาเทคโนโลยี AI ให้เป็น ‘ผู้ช่วย’ ในโรงเรียนด้านการดูแลสุขภาวะจิตใจ ว่านอกจาก Future You จะเป็นผู้ช่วยแนะแนวของคุณครูแล้ว บันทึกข้อมูลที่แสดงถึงรายละเอียดต่าง ๆ ของชีวิตเด็ก ยังจะช่วยครูให้เชื่อมโยงถึงการดูแลสุขภาพใจอย่างเป็นระบบ “เพราะก่อนจะกล้าเดินตามฝัน เด็กต้องอยู่ในสภาวะจิตใจที่ดีก่อน ดังนั้นไม่เพียงมองที่อนาคต คณะทำงานจะวิจัยต่อเนื่องเพื่อให้ Future You เป็นผู้ช่วยครูแนะแนวสำรวจสภาวะจิตใจ ตลอดจนมองหาสัญญาณความช่วยเหลือเพื่อดูแลเยียวยา และส่งต่อสู่ระบบดูแลที่มีนักจิตวิทยามืออาชีพรับช่วงต่อ”   

คุณเรืองโรจน์ พูนผล KBank Executive Innovation Futurist กล่าวว่า ‘Future You’ เกิดขึ้นจากคำถามเชิงวิจัยว่า หากเรามองเห็นตัวเองในอนาคตที่เป็นไปได้ในหลายรูปแบบ จะส่งผลต่อพฤติกรรมที่กำหนดชีวิตในภายภาคหน้ามากน้อยแค่ไหน โดยเฉพาะในรายละเอียดเล็ก ๆ ของการวางแผนพัฒนาตัวเอง จนเมื่อพัฒนาเครื่องมือขึ้นจึงพบว่า แรงบันดาลใจจากอนาคต สามารถส่งต่อถึงตัวตนปัจจุบัน และกลายเป็นจุดเริ่มของความเปลี่ยนแปลงชีวิตประจำวันเพื่อไปสู่เป้าหมาย

“ผลจากผู้ใช้งานมากกว่าหนึ่งแสนคนในร้อยกว่าประเทศทั่วโลก ช่วยยืนยันว่า Future You ยังสามารถเป็นเครื่องมือที่จะเข้ามาช่วยเด็กในเรื่องการวางแผนอนาคต ในฐานะ ‘ตัวช่วยครูแนะแนว’ เพื่อเปิดประตูความเป็นไปได้ใหม่ ๆ ให้กับเด็ก จึงได้นำแนวคิดดังกล่าวกลับมาเริ่มต้นที่ประเทศไทย และถึงวันนี้คณะทำงานพร้อมลงพื้นที่ครั้งแรก เพื่อศึกษา เก็บข้อมูล นำข้อสังเกตกลับไปพัฒนาเครื่องมือ เพื่อให้ Future You สามารถรองรับบริบทของโรงเรียนที่แตกต่างหลากหลาย” 

คุณเรืองโรจน์ กล่าวถึงประเด็นสำคัญของการนำเทคโนโลยี AI มาใช้ในการลดความเหลื่อมล้ำทางการศึกษา ว่าเครื่องมือจะต้องสามารถเป็นตัวช่วยให้ครูและนักเรียนก้าวข้ามข้อจำกัด ทั้งการเข้าถึงข้อมูล ความรู้ และความเป็นไปได้ของอนาคต หรือคือการพาเด็กไปให้ถึงการรีดศักยภาพในตัวเองออกมาได้เต็มที่ ซึ่งจะเป็นไปได้ต่อเมื่อเด็กเชื่อมั่น ว่าเขาเป็นได้ทุกอย่างที่ฝัน ขอเพียงตระหนักรู้ถึงเส้นทาง ได้รับการเตรียมความพร้อม และพัฒนาทักษะความสามารถของตนต่อไปอย่างไม่ยอมจำนนต่อข้อจำกัด

ดร.พัทน์ ภัทรนุธาพร ผู้ช่วยศาสตราจารย์ประจำ MIT Media Lab สถาบันเทคโนโลยีแมสซาชูเซตส์ สหรัฐอเมริกา เจ้าของไอเดียและผู้เริ่มโปรเจค Future You กล่าวว่า การจะเปลี่ยนภาพอนาคต ย่อมต้องมาจากการวางแผนระยะยาว ไม่ว่าสุขภาพ การเงิน หรือการศึกษา เนื่องจากความสำเร็จเหล่านี้ไม่อาจหวังผลได้จากการลงมือทำระยะสั้น ขณะที่ระบบการศึกษาปัจจุบันที่เน้นความเข้มข้นของเนื้อหา กลับแทบไม่ให้ความสำคัญกับ ‘การทำความรู้จักตัวเอง’ Future You จึงพัฒนาขึ้นเพื่อสื่อสารกับผู้ใช้งานว่า ทุกความสนใจใส่ใจหรือทุกการกระทำในวันนี้ คืออนาคตในวันข้างหน้าของเรา และโดยเฉพาะเมื่อเห็นภาพของตัวเองที่เป็นไปได้ ก็อาจเป็น ‘จุดเปลี่ยน’ ของอนาคตที่รออยู่ไม่ไกล 

“โจทย์การเชื่อมอนาคตกลับมาที่ปัจจุบันคือสิ่งที่เป็นสากล เพราะลึกลงไปแล้วมนุษย์ทุกคนจะตั้งคำถามในใจเสมอว่าวันข้างหน้าของเราจะเป็นอย่างไร จะไปอยู่ตรงไหน ทำงานอะไร แต่กว่าจะไปถึงตรงนั้น เราต้องรู้ก่อนว่าจะเลือกเรียนอะไร มีความรู้เฉพาะทางด้านไหน ซึ่งจะกลายเป็นเส้นทางของการพาตัวเองไปเก็บเกี่ยวประสบการณ์ที่จำเป็น เพราะไม่เพียงความเหลื่อมล้ำของการศึกษาที่มีขนาดใหญ่ของเมืองกับพื้นที่ห่างไกล การเรียนรู้ระดับปัจเจกยังสะท้อนว่าผู้เรียนทุกวันนี้ถูกกำหนดให้เรียนเกินความจำเป็น ซึ่งมันตรงข้ามกับการกำหนดแผนการเรียนเฉพาะบุคคล ที่เราควรมุ่งไปที่การ ‘เรียนเฉพาะสิ่งที่จำเป็น’

“Future You จึงตั้งคำถามว่า ถ้าเด็กทุกคนได้รู้จักตัวเองมากขึ้น เขาจะสามารถฝันถึงอนาคตที่เป็นไปได้ของตัวเองกี่แบบ และจะทำให้เด็กคนหนึ่งกล้าพอจะวิ่งตามภาพ ๆ นั้นไปได้ไกลแค่ไหน นอกจากนี้การได้โต้ตอบกับตัวตนในอนาคต ยังสัมพันธ์กับการ ‘ถูกมองเห็น’ ว่าตัวเองเป็นส่วนหนึ่งของสังคม ของโลกใบนี้ ว่าตัวเขาสามารถทำอะไรเพื่อตัวเองได้ เพื่อคนอื่นได้ ด้วยตระหนักแล้วว่าอนาคตมีที่ทางสำหรับเขา และมันจะมีส่วนตรง ๆ ต่อแรงขับให้อยากลุกขึ้นไขว่คว้าเป้าหมาย”

ดร.พัทน์กล่าวว่า Future You ยังมีเป้าหมายสนับสนุนเรื่องการดูแลสุขภาวะจิตใจ (Mental Health) เพราะการมองเห็นอนาคตเชิงบวก จะกระตุ้นให้เด็กเชื่อมั่นว่าทุกปัญหาจะไม่คงอยู่ตลอดไป และจะคิดถึงการแก้ไข พัฒนา ทำวันนี้ให้ดีขึ้น ซึ่งเชื่อมต่อถึงการสร้างทัศนคติของการยอมรับ และความเข้าใจการเปลี่ยนผ่าน เพื่อปลดล็อค ‘ความคิดแบบยึดติด’ (Fixed Mindset) แล้วเชื่อว่า ‘ทุกสิ่งเป็นไปได้’

ผศ.ดร.ณัฐสุดา เต้พันธ์ คณบดีคณะจิตวิทยา จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย กล่าวถึงความร่วมมือในการทำงานว่า คณะจิตวิทยา จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ร่วมโปรเจค Future You ในบทบาทของฝ่ายข้อมูลความรู้ด้านจิตวิทยา และประเมินถึงการพาเครื่องมือไปสู่การดูแลสุขภาวะจิตใจเด็กอย่างปลอดภัย พร้อมเผยว่าการทำงานของ AI ในเชิงจิตวิทยานั้นเป็นไปได้ อย่างไรก็ตามต้องเกิดขึ้นจากความร่วมมือของมนุษย์ ที่ลึกซึ้งเรื่องความเข้าใจ ความคิด การคำนึงถึงจริยธรรม ซึ่งข้อมูลที่ได้รับจาก Future You จะช่วยให้นักจิตวิทยาวิเคราะห์ประมวลผลได้แม่นยำและรอบด้านยิ่งขึ้น    

“ปัจจุบันสังคมซับซ้อนขึ้นในหลายด้าน เด็กส่วนใหญ่ต้องเผชิญกับการเปรียบเทียบแข่งขันทั้งในออนไลน์และชีวิตจริง ซึ่งส่งผลต่อความเครียด กดดัน ความไม่เชื่อมั่นในตนเอง จนไม่กล้าฝันถึงอนาคต Future You จึงไม่เพียงสะท้อนถึงอนาคตที่เป็นไปได้ แต่ยังจะเป็นเครื่องมือให้เรารับมือกับปัจจุบัน ทั้งปัญหาทางอารมณ์จิตใจ การมองเห็นคุณค่าของตัวเอง ที่จะช่วยให้เด็กเข้าใจ ตั้งเป้าหมาย แล้วเมื่อภาพในใจชัดเจน มันจะนำไปสู่การยกระดับความสามารถในการกำกับจัดการตัวเอง ซึ่งคือการลดปัญหาสุขภาพจิตที่ต้นทางจริง ๆ”   

ครูนุสบา บอนประโคน ครูแนะแนวโรงเรียนวัดชัยมงคล กล่าวถึง Future You หลังร่วมทดสอบการใช้งานว่า หนึ่งในความสนใจที่เด็กเข้ามาปรึกษาครูแนะแนวมากที่สุดจะเป็นเรื่องความไม่แน่ใจในการศึกษาต่อ เนื่องจากเด็กไม่รู้ว่าตนถนัดอะไร จนถึงไม่มั่นใจในความพร้อมของตัวเอง โดยใจความสำคัญที่พบนอกจากเรื่องทุนทรัพย์ ก็จะเป็นกรอบจำกัดของการรับรู้เรื่องอาชีพ ดังนั้นการที่ Future You เข้ามาเป็นเครื่องมือหนึ่งในการช่วยเปิดโลกของงานอาชีพใหม่ ๆ พร้อมเชื่อมโยงไปที่ความสนใจและความถนัดของเด็ก จึงสำคัญมากต่อการกำหนดเป้าหมายชีวิต

“เพราะเมื่ออนาคตบ่งชี้ความเป็นไปได้ให้เด็กพอมองเห็นอยู่ไกล ๆ สิ่งที่เคยคลางแคลงใจจะคลี่คลายออก กลายเป็นความเชื่อมั่นที่ค่อย ๆ เข้ามาแทน โดยสำหรับในมุมมองของการแนะแนว การมีเป้าหมายตั้งต้นและการรู้จักตัวเอง ถือเป็น ‘เส้นบอกทาง’ ที่สำคัญที่สุด ทั้งต่อตัวเด็ก หรือต่อการทำงานของครู ในการพาศักยภาพของเด็กไปต่อได้ถูกทาง Future You จึงถือว่าเป็น ‘ผู้ช่วย’ แบ่งเบางานครูแนะแนว ที่จะทำให้ครูรู้จักนักเรียนและสามารถวิเคราะห์เพื่อออกแบบการดูแลสนับสนุนเด็กเป็นรายคนได้ดีขึ้น”

The post ‘Future You’ นวัตกรรมช่วยให้เด็กค้นพบตัวเอง มองเห็นเส้นทางชีวิต และเชื่อว่าทุกอนาคตเป็นไปได้ first appeared on กสศ..

ที่ประชุมมีมติเห็นชอบแต่งตั้ง คณะอนุกรรมการส่งเสริมความร่วมมือด้านการแก้ไขปัญหาเด็กและเยาวชนนอกระบบการศึกษาในประเทศสมาชิกอาเซียน (ASEAN Zero Dropout) โดยมี นายคณาพจน์ โจมฤทธิ์ เป็นประธานอนุกรรมการฯ และ นางสาวธีราภา ไพโรหกุล ที่ปรึกษาของรัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการ เป็นรองประธานอนุกรรมการฯ ภารกิจหลักของคณะอนุกรรมการชุดนี้ คือการส่งเสริมความร่วมมือด้านการแก้ไขปัญหาเด็กและเยาวชนนอกระบบการศึกษาระหว่างหน่วยงานในประเทศกับหน่วยงานประเทศสมาชิกอาเซียน ร่วมถึงบูรณาการความร่วมมือกับหน่วยงานในประเทศกับหน่วยงานประเทศสมาชิกอาเซียน เพื่อยกระดับคุณภาพการเรียนรู้ การแลกเปลี่ยนองค์ความรู้ นวัตกรรมและเครื่องมือที่เกี่ยวข้อง การแก้ไขปัญหาอุปสรรคเชิงโครงสร้าง และสร้างหลักประกันความเสมอภาคในการเข้าถึงการศึกษาอย่างทั่วถึง รวมถึงผลักดันให้เกิดมาตรการต่าง ๆ ในการลดจำนวนเด็กและเยาวชนที่อยู่นอกระบบการศึกษา

การดำเนินงานดังกล่าว จะอาศัยบทบาทสำคัญในโอกาสที่ประเทศไทยจะดำรงตำแหน่งประธานอาเซียนในปี 2571 ในการเชิญชวนประเทศสมาชิกอาเซียนทั้ง 11 ประเทศ มาร่วมกำหนดเป้าหมายลดจำนวนเด็กและเยาวชนนอกระบบการศึกษาในระดับภูมิภาค ภายใต้แนวคิด “All for Education, Education for All” เนื่องในวาระครบรอบ 40 ปี ปฏิญญาจอมเทียนว่าด้วยการศึกษาเพื่อปวงชน (Jomtien Declaration on Education for All)

นอกจากนี้ ที่ประชุมยังได้เห็นชอบรายชื่อผู้สมควรได้รับรางวัล Prime Minister’s TZD+ Awards ประจำปี พ.ศ. 2569 เพื่อยกย่องเชิดชูเกียรติจังหวัด องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น สถานศึกษา หน่วยจัดการเรียนรู้ ภาคเอกชน และภาคีเครือข่าย ที่มีผลงานโดดเด่นในการขับเคลื่อนการแก้ไขปัญหาเด็กและเยาวชนนอกระบบการศึกษาอย่างเป็นระบบและยั่งยืน โดยผู้ได้รับรางวัลจะได้รับโล่เกียรติยศจากนายกรัฐมนตรี ซึ่งมีกำหนดจัดพิธีมอบรางวัลภายในเดือนกรกฎาคม 2569 นี้

พร้อมกันนี้ ที่ประชุมยังได้เห็นชอบหลักเกณฑ์เบื้องต้น แนวทางการพิจารณา และปฏิทินการดำเนินงานสำหรับรางวัล Prime Minister’s TZD+ Awards ประจำปี พ.ศ. 2570 รวมถึงเห็นชอบแนวทางการรายงานสรุปผลการดำเนินงานขับเคลื่อนการแก้ไขปัญหาเด็กและเยาวชนนอกระบบการศึกษา ระยะที่ 1 (พ.ศ. 2567-2569) เพื่อเตรียมเสนอต่อคณะรัฐมนตรี (ครม.) ต่อไป

ในส่วนของความก้าวหน้าด้านฐานข้อมูล ศูนย์เทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร สำนักงานปลัดกระทรวงศึกษาธิการ ได้รายงานผลการรวบรวมข้อมูลเด็กและเยาวชนในระบบการศึกษา (ข้อมูล ณ วันที่ 30 มิถุนายน 2569) โดยแบ่งสถานะการดำเนินงานของหน่วยงานต้นสังกัดออกเป็น 3 กลุ่มหลัก ดังนี้

กลุ่มที่ส่งข้อมูลและยืนยันแล้ว รวมทั้งสิ้น 8 หน่วยงาน คิดเป็นจำนวนนักเรียน 4,933,519 คน

กลุ่มที่ส่งข้อมูลแล้วแต่ยังไม่ยืนยัน มี 1 หน่วยงาน คือ สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน (สพฐ.) คิดเป็นจำนวนนักเรียน 6,176,422 คน

กลุ่มที่อยู่ระหว่างการจัดส่งข้อมูล รวมทั้งสิ้น 9 หน่วยงาน คาดว่ามีจำนวนนักเรียนรวมประมาณ 414,349 คน

ขณะเดียวกัน สพฐ. และกรมส่งเสริมการเรียนรู้ (สกร.) ได้รายงานผลการดำเนินงานช่วยเหลือเด็กและเยาวชนนอกระบบการศึกษาผ่านมาตรการต่าง ๆ เช่น การใช้แนวคิดการจัดการศึกษาที่ยืดหยุ่นและไร้รอยต่อเพื่อป้องกันไม่ให้เด็กหลุดออกจากระบบ และการทำงานร่วมกับกลุ่มเปราะบางที่อยู่ในกระบวนการยุติธรรม เพื่อให้การช่วยเหลือเป็นไปอย่างครอบคลุมทุกกลุ่มเป้าหมาย

The post ประชุมบอร์ดชาติ TZD+ ตั้งอนุกรรมการ “ASEAN Zero Dropout” ในโอกาสไทยนั่งปธ.อาเซียน first appeared on กสศ..

นางสาวจุลลดา มีจุล ผู้อำนวยการ สคช. กล่าวว่า MOU ในวันนี้ จะนำไปสู่การเชื่อมโยงมากกว่าเดิม โดยเฉพาะในระบบ EWE Platform ที่มุ่งเน้นการช่วยเหลือเด็กและเยาวชนที่ได้รับทุนจาก กสศ. ให้มองเห็นเส้นทางอาชีพ (Career Path) ที่มั่นคงเมื่อเติบโตขึ้น กลุ่มเป้าหมายเร่งด่วน คือ กลุ่มเยาวชนอายุ 17–18 ปี ที่หลุดออกจากระบบการศึกษาภาคปกติ และไม่ประสงค์จะกลับเข้าสู่รั้วโรงเรียน  โดยจะใช้กลไกของสถาบันคุณวุฒิวิชาชีพ เข้ามารับช่วงต่อเพื่อส่งเสริมและต่อยอดทางอาชีพให้แก่เยาวชนกลุ่มนี้โดยตรง  

ทั้งนี้ ความร่วมมือระหว่าง สคช. และ กสศ. เคยสร้างความสำเร็จที่เป็นรูปธรรมมาแล้วจากโมเดลอาชีพ “ผู้ดูแลผู้สูงอายุ” ซึ่งจากการดำเนินงานที่ผ่านมา พบว่า มีเยาวชนที่เคยได้รับทุนนวัตกรรมสายอาชีพชั้นสูง เข้าศึกษาต่อกับหน่วยงานฝึกอบรม (Training Provider) ของ สคช. จนสำเร็จการศึกษา โดยผู้เรียนได้รับประกาศนียบัตรคุณวุฒิวิชาชีพในอาชีพผู้ดูแลผู้สูงอายุ ระดับ 4 และ ระดับ 5  ซึ่งเป็นกลุ่มอาชีพที่ตลาดกำลังต้องการสูงและได้รับค่าตอบแทนที่ดีมาก

“สคช. เชื่อมั่นว่าข้อค้นพบและโมเดลความสำเร็จที่เคยร่วมงานกับ กสศ. จะสามารถนำไปขยายผลเพื่อสร้างโอกาสให้กับเยาวชนคนอื่น ๆ ได้อีกเป็นจำนวนมาก และเชื่อมั่นว่าความร่วมมือนี้ ซึ่งมุ่งหวังตอบโจทย์การลดความเหลื่อมล้ำทางสังคม จะเป็นอีกแรงหนึ่งที่ช่วยผลักดันให้คนไทยหลุดพ้นจากกับดักรายได้ปานกลาง พร้อมยกระดับตัวชี้วัด (Indicator) ด้านการรับรองคุณวุฒิวิชาชีพของประชากรในประเทศไทยให้สูงขึ้นตามมาตรฐานสากล

“โดยในส่วนของขอบเขตความร่วมมือ สคช. จะทำหน้าที่เชื่อมโยงข้อมูลบนแพลตฟอร์ม EWE Platform ส่งเสริมนวัตกรรมการเรียนรู้ระบบอิเล็กทรอนิกส์ (E-Training) ตลอดจนพัฒนาแนวทางการสะสมสมรรถนะการเรียนรู้ (Competency Credit Bank) และระบบสะสมหน่วยกิต (Credit bank) เพื่อเชื่อมโยงคุณวุฒิวิชาชีพกับคุณวุฒิทางการศึกษา” ผู้อำนวยการ สคช. กล่าว

ดร.ไกรยส ภัทราวาท ผู้จัดการ กสศ. กล่าวว่า กสศ. จะสนับสนุนด้านข้อมูล และองค์ความรู้ทางวิชาการเพื่อพัฒนาการจัดการศึกษาและการเรียนรู้ที่ยืดหยุ่น ร่วมถอดบทเรียนเพื่อผลักดันข้อเสนอเชิงนโยบาย พร้อมทั้งสนับสนุนการเชื่อมโยงแพลตฟอร์มบริหารจัดการข้อมูลของเด็กและเยาวชนเข้ากับระบบ EWE Platform และส่งเสริมให้องค์กรต่าง ๆ ได้รับการรับรองเป็นองค์กรฝึกอบรมหรือองค์กรรับรองสมรรถนะบุคคล 

ดร.ไกรยส กล่าวอีกว่า ทั้งสององค์กรได้ร่วมทำงานกันมาแล้วระยะหนึ่ง จนเห็นภาพความเชื่อมโยงที่ชัดเจน และเชื่อมั่นว่าการลงนามบันทึกข้อตกลงความร่วมมือในครั้งนี้ จะบรรลุวัตถุประสงค์ในการขับเคลื่อนการจัดการศึกษาที่ยืดหยุ่นและตอบโจทย์อนาคตของเด็กไทยอย่างแท้จริง และจะสามารถสานฝันให้กับเด็กและเยาวชนในพื้นที่ห่างไกลจำนวนมากที่มีความใฝ่ฝันอยากมีชีวิตที่ดีขึ้น ต้องการโอกาสในการเรียนรู้เพื่อสร้างเนื้อสร้างตัว คุณวุฒิวิชาชีพจะเป็นหลักประกันความมั่นคงในชีวิตของพวกเขาให้นำความรู้กลับไปพัฒนาบ้านเกิดตัวเองได้ในอนาคต

“ความร่วมมือครั้งนี้ จะปลดล็อกข้อจำกัดข้อมูลภายใต้กฎหมาย PDPA โดยการพัฒนาคนพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ในยุคนี้ จำเป็นต้องใช้การบริหารจัดการข้อมูล ปัจจุบันมีข้อจำกัดทางกฎหมายคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล (PDPA) ค่อนข้างเข้มงวด MOU ฉบับนี้ จึงทำขึ้นเพื่อตกลงรายละเอียดในการส่งต่อข้อมูลอย่างถูกต้อง ช่วยให้การส่งต่อโอกาสและอนาคตของเด็กทำได้อย่างสมบูรณ์และปลอดภัย เพื่อขับเคลื่อนระบบ E-Workforce Ecosystem และการเรียนรู้ตลอดชีวิต โดย กสศ. จะเชื่อมโยงแพลตฟอร์มข้อมูลเยาวชนเข้ากับระบบ E-Workforce Ecosystem ของ สคช. เพื่อสร้างรูปแบบการเรียนรู้ตลอดชีวิต (Lifelong Learning) นอกรั้วโรงเรียน เปิดโอกาสให้เด็กพัฒนาตนเองและได้รับใบรับรองวุฒิตามศักยภาพจริง 

“โดยการรับรองคุณวุฒินี้ จะช่วยเปลี่ยนชีวิตเด็ก ครอบครัว และขับเคลื่อนประเทศ พร้อมทั้งสนับสนุนองค์ความรู้ทางวิชาการ ถอดบทเรียนเพื่อผลักดันนโยบาย ที่ส่งเสริมให้องค์กรต่าง ๆ ได้รับการรับรองเป็นหน่วยฝึกอบรม เพื่อพาประเทศไทยออกจากกับดักความยากจนและกับดักรายได้ปานกลาง” ผู้จัดการ กสศ. กล่าว

The post กสศ. ร่วมกับ สคช. ลงนาม MOU ยกระดับพัฒนากำลังคนผ่านระบบ EWE Platform และคุณวุฒิวิชาชีพ มุ่งพ้นกับดักรายได้ปานกลาง first appeared on กสศ..

The post สรุปกิจกรรม กสศ. เดือนมิถุนายน 2569 first appeared on กสศ..

“และไม่รู้ว่าเกี่ยวกันแค่ไหน แต่อาจเพราะเป็นอย่างนี้ แม้แต่ ‘ความฝัน’ ก็เลยแทบไม่เคยเดินทางมาถึง ความสงสัยนี้ทำให้เราอยากเป็นครู อยากกลับมาสอน และอยากเอาความฝันมาปลูกไว้ในใจเด็ก ๆ”

คำบอกเล่าของ ‘ครูภา’ ศุภามน ทองผาภูมิขจร ข้าราชการครูรัก(ษ์)ถิ่น รุ่นที่ 2 สะท้อนภาพของโรงเรียนบ้านทุ่งเสือโทน อำเภอทองผาภูมิ จังหวัดกาญจนบุรี ได้ชัดเจนกว่าคำบรรยายใด ๆ

โรงเรียนเล็ก ๆ แห่งนี้ตั้งอยู่ในพื้นที่เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าทุ่งใหญ่นเรศวร รายล้อมด้วยภูเขาและชุมชนชาติพันธุ์กะเหรี่ยง การเดินทางไม่สะดวก สัญญาณโทรศัพท์และอินเทอร์เน็ตมีอย่างจำกัด ไฟฟ้าดับเป็นเรื่องปกติ

ความห่างไกลไม่ได้เป็นเพียงอุปสรรคของการใช้ชีวิต แต่ยังทำให้โอกาสทางการศึกษาและการมองเห็นโลกกว้างเดินทางมาถึงได้ช้ากว่าพื้นที่อื่น

“ที่นี่คือหมู่บ้านสุดท้ายริมชายแดนที่จะมีครูใหม่เวียนมาแล้วย้ายจากไปเป็นเรื่องปกติ ครูต้องปรับตัวมากเรื่องวิถีชีวิต การสื่อสาร หรือวัฒนธรรมประเพณี จึงไม่ใช่เรื่องง่ายเลยที่จะมีครูคนไหนอยู่ได้ยาว ๆ และเมื่อช่วงเวลาสั้น ๆ ของครูหมดไปกับการปรับตัว การเรียนรู้ของเด็กจึงไม่ปะติดปะต่อ และทำให้เราไม่เคยมีแผนรองรับการพัฒนาการศึกษาระยะยาว 

“ฉะนั้นอย่าว่าแต่ฝันจะเรียนต่อหรือวางแผนอนาคต เพราะเอาแค่ประคองเด็กให้จบการศึกษาแบบปีต่อปี ก็คืองานสาหัสของคุณครูแล้ว”

เมื่อโรงเรียนอยู่ไกล จนความฝันแทบเดินทางมาไม่ถึง

ครูภาเติบโตในหมู่บ้านแห่งนี้ นี่เองที่ทำให้เธอฝันว่าถ้าได้เป็น ‘ครู’ และกลับมาทำงานที่ชุมชนนบ้านเกิด บางทีอาจพบเส้นทางที่ทำให้ความหวังความฝันเดินทางมาถึงได้สะดวกขึ้น  

“ที่นี่ครอบครัวส่วนใหญ่จะทำไร่ทำนา เด็ก ๆ ทุกคนโตมากับภาพนั้น เราเกิดมาก็เล่นในทุ่ง ปีนต้นไม้ ช่วยพ่อแม่ทำงาน ถึงเวลาก็ไปโรงเรียน แต่ไม่เคยรู้ว่าเรียนไปทำไม ตัวหนูเองเรียนถึงแค่ ม.3 จบแล้วก็ไปได้งานในโรงงาน ทำตรงนั้นอยู่หนึ่งปีเต็ม ๆ รู้สึกว่ามันทั้งเหนื่อยและหนักเกินวัย จึงเริ่มคิดว่าไม่อยากหยุดทั้งชีวิตไว้แค่ตรงนั้น”

จากเด็กที่ไม่รู้ว่าเรียนไปทำไม

ครูภาเล่าว่า สิ่งที่เกิดขึ้นไม่ใช่แค่เรื่องราวของตัวเอง แต่เธอกำลังสะท้อนถึงชีวิตเด็กวัยเดียวกันที่บ้านคลิตี้  

“เกินครึ่งของคนในชุมชนเรียนแค่ ป.6 มีจบถึง ม.3 บ้าง แต่แทบไม่มีใครไปไกลกว่านั้น …ตอนไปทำงานโรงงาน หนูถึงเริ่มคิดว่าพวกเราหลายคนอายุยังน้อย พอ ๆ กับการมองเห็นช่องทางอนาคตที่น้อยยิ่งกว่า จนเราแทบไม่มีโอกาสรู้จักความฝัน และมีเพียงเส้นทางชีวิตที่ขีดไว้แล้วว่าจบ ป.6 จบ ม.3 คือพอ ถึงเวลาทำงาน สร้างครอบครัว วนเวียนต่อไป 

“หนูเลยขอแม่กลับมาเรียน และถึงรายได้ครอบครัวจะทำให้มีทางเลือกไม่มาก แต่ขอแค่โรงเรียนเล็ก ๆ สักแห่งที่มีชั้น ม.ปลาย รับเข้าเรียน หนูก็พร้อมสู้สุดชีวิต” 

ครูภาเผยเบื้องหลังการตัดสินใจ ที่เป็นจุดหักเหให้ได้มายืนอยู่ตรงนี้ เมื่อการกลับมาเรียน ม.ปลาย คือจุดเชื่อมต่อให้ได้รับโอกาสเป็นนักศึกษาทุนครูรัก(ษ์)ถิ่นในช่วงกำลังจะจบ ม.6 และมันคือการปลุกฝันวัยเด็กที่อยากเป็นครู ให้ประกอบรูปร่างเค้าโครงขึ้น จนกลายเป็นความจริงในที่สุด

กลับบ้านมาเป็น ‘ครู’ พร้อมความเชื่อว่าเด็กทุกคนมีสิทธิ์ฝัน

หลังสำเร็จการศึกษาจากคณะครุศาสตร์ สาขาการศึกษาปฐมวัย มหาวิทยาลัยราชภัฏหมู่บ้านจอมบึง ครูภาได้กลับมายังโรงเรียนบ้านทุ่งเสือโทนในฐานะข้าราชการครู

โดยในพิธีปฐมนิเทศครูใหม่ ณ หอประชุมคุรุสภา ครูภาในเครื่องแบบสีกากี ที่ครั้งหนึ่งเคยเป็นเพียงฝันก็ได้กล่าวถึงช่วงเวลาแรกที่กลับไปยังหมู่บ้านในฐานะครู เมื่อมองเด็ก ๆ ในโรงเรียนเดียวกับที่เธอเคยเรียน เธอมั่นใจยิ่งกว่าเดิมว่า ความห่างไกลไม่ควรเป็นข้อจำกัดของอนาคต

“ในเมื่อเราพาตัวเองมาถึงตรงนี้ได้ มันก็คือข้อพิสูจน์หนึ่งว่าเด็กที่นี่ทุกคนฝันได้ เติบโตได้ และไม่ว่าทางจะไกล ไฟจะตก อินเทอร์เน็ตจะติด ๆ ดับ ๆ ก็จะต้องไม่ใช่ข้อแม้อีกต่อไปให้ทุกคนไม่กล้าฝัน เพียงแต่เด็ก ๆ จะเจอฝันได้ยังไง หรือฝันแล้วจะพาตัวเองไปต่อได้ไหม เราเป็นครูจะต้องหาทางให้เขา”

สำหรับครูภา หน้าที่ของครูจึงไม่ใช่เพียงการสอนหนังสือ แต่คือการช่วยให้เด็กค้นพบความฝันของตัวเอง และมีโอกาสเดินไปถึงฝันนั้น

เป็น ‘ครู’ ที่เชื่อมสะพานแห่งโอกาส

ครูภาบอกว่างานสำคัญที่ต้องเริ่มทันที คือพาเด็กไปสู่วุฒิการศึกษาแบบไม่ให้ใครตกหล่น ซึ่งจะเป็นไปได้ด้วยการปรับรูปแบบเรียนรู้ให้เชื่อมโยงไปที่งานอาชีพ ตั้งต้นจากฐานทุนที่ชุมชนมี 

เธอเชื่อว่า อย่างน้อยที่สุดความรู้ที่ได้จากโรงเรียน จะต้องเอาไปใช้พัฒนาอาชีพและมองเห็นเส้นทางเติบโตในชุมชนได้ ไม่ว่าการทำเกษตร ค้าขาย การพัฒนาผลิตภัณฑ์จากภูมิปัญญาดั้งเดิม 

และไม่ใช่แค่โรงเรียน แต่จะต้องได้รับความร่วมมือจากผู้ปกครอง จากคนในชุมชน โดยตัวแปรสำคัญคือครูที่จะเป็นเป็นสื่อกลาง ทั้งระหว่างผู้คน และเป็นผู้นำเอาความรู้หรือนวัตกรรมใหม่ ๆ มาใช้ ก่อนจะกล่าวไปถึงลูกศิษย์ของเธอว่า 

“ทุกเวลาที่ได้อยู่กับเด็ก ทำให้เรายิ่งชัดในเป้าหมายว่าการเป็นครูรัก(ษ์)ถิ่น เราไม่ได้กลับบ้านมาเพื่อตัวเองคนเดียว แต่จะต้องเอาทุกสิ่งที่ร่ำเรียนมาทำให้เกิดโอกาส เกิดแรงบันดาลใจที่ส่งต่อกันไป ในหมู่บ้านที่เราเคยสงสัยว่ามันไกลจนความฝันเดินทางมาไม่ถึง”

ความฝันคือสิทธิ์ของเด็กทุกคน

ท้ายที่สุด ครูภาบอกว่า สิ่งที่เธออยากมอบให้ลูกศิษย์ ไม่ใช่เพียงความรู้ แต่คือความเชื่อมั่นในตัวเอง

“สำหรับเด็ก ๆ ทุกความฝัน ทุกทางเลือกในชีวิต คือสิทธิ์ของเขา”

หน้าที่ของครู คือการเติมความรัก เติมกำลังใจ และช่วยให้เด็กมองเห็นศักยภาพของตัวเอง ได้รู้จักโลกที่กว้างขึ้น ได้ลองค้นหาคำตอบของชีวิต ก่อนตัดสินใจเลือกเส้นทางในอนาคต

“ครูสัญญาว่าจะอยู่ตรงนี้เพื่อรับฟัง แนะแนวสนับสนุน จะเป็นคนทำให้เด็กเขาเชื่อว่าเราฝันได้ และถ้าเราอดทนพยายามพอมันก็มีโอกาสที่ฝันจะเป็นจริงได้ หรือถึงแม้ไม่อาจไปถึงได้ตามที่ฝันไว้ วันหนึ่งที่มองย้อนกลับมา ขอแค่จะไม่คิดเสียดายโอกาส หรือเสียใจกับการตัดสินใจในชีวิตที่ผ่านไป ก็คือดีที่สุดแล้ว”

เรื่องราวของครูภาสะท้อนให้เห็นว่า บางครั้งสิ่งที่ขาดหายไปในพื้นที่ห่างไกล ไม่ใช่เพียงสัญญาณโทรศัพท์หรืออินเทอร์เน็ต หากแต่คือใครสักคนที่ทำให้เด็กเชื่อว่า “ความฝันเดินทางมาถึงที่นี่ได้” และวันนี้ ครูภาได้เลือกกลับมาเป็นคนคนนั้นแล้ว

กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.) ขอแสดงความยินดีกับ ‘ครูภา’ ศุภามน ทองผาภูมิขจร ข้าราชการครูรัก(ษ์)ถิ่น รุ่นที่ 2 ที่ได้รับการบรรจุเป็นข้าราชการครูในปีการศึกษา 2568 และขอร่วมส่งกำลังใจให้ครูภาประสบความสำเร็จบนเส้นทางวิชาชีพ พร้อมสร้างโอกาสทางการศึกษาให้กับเด็ก ๆ และชุมชนชายแดนไทยอย่างที่ตั้งใจไว้

The post “เราเป็นครูเพื่อพิสูจน์ความเชื่อ ว่าที่นี่ไม่ได้อยู่ไกลเกินกว่าความฝันจะเดินทางมาถึง” first appeared on กสศ..

เมื่อวันที่ 25 มิถุนายน 2569 นายสิริพงศ์ อังคสกุลเกียรติ รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงคมนาคม เป็นประธานการประชุมคณะอนุกรรมการฯ พร้อม ดร.ธีราภา ไพโรหกุล รองประธานการประชุมคณะอนุกรรมการฯ ครั้งที่ 2/2569 โดยมีผู้แทนจากกองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.) หน่วยงานภาครัฐ ภาคเอกชน และภาควิชาการที่เกี่ยวข้องเข้าร่วม ณ ห้องประชุมจันทรเกษม อาคารราชวัลลภ กระทรวงศึกษาธิการ และผ่านสื่ออิเล็กทรอนิกส์ เพื่อขับเคลื่อน 2 วาระสำคัญ ได้แก่ การคัดเลือกรางวัล Prime Minister’s TZD+ Awards ประจำปี 2569 และการบูรณาการความช่วยเหลือเด็กและเยาวชนพิการที่อยู่นอกระบบหรือเสี่ยงหลุดจากระบบการศึกษา

นายสิริพงศ์ กล่าวว่า ที่ประชุมเล็งเห็นความสำคัญกับการยกระดับการดูแลเด็กและเยาวชนพิการ ซึ่งเป็นหนึ่งในกลุ่มเปราะบางที่มีความเสี่ยงสูงต่อการหลุดออกจากระบบการศึกษา โดยข้อมูลจากการบูรณาการฐานข้อมูระหว่างหน่วยงานและจากการลงพื้นที่ติดตามเด็กและเยาวชน พบว่า ประเทศไทยมีเด็กและเยาวชนอายุ 3–18 ปี ที่ไม่มีชื่ออยู่ในระบบการศึกษาจำนวน 603,095 คน ในจำนวนนี้มีเด็กและเยาวชนที่มีความพิการ 15,896 คน หรือคิดเป็นร้อยละ 3 ของเด็กนอกระบบทั้งหมด

ข้อมูลยังพบว่า กว่าครึ่งของเด็กและเยาวชนพิการนอกระบบการศึกษาเป็นกลุ่มอายุ 15–18 ปี จำนวน 8,746 คน รองลงมาคือกลุ่มอายุ 7–15 ปี จำนวน 6,711 คน โดยประเภทความพิการที่พบมากที่สุด ได้แก่ ความพิการทางสติปัญญา ความพิการทางการเคลื่อนไหวหรือทางร่างกาย และภาวะออทิสติก สะท้อนความจำเป็นเร่งด่วนในการพัฒนาระบบค้นหา ติดตาม และส่งต่อความช่วยเหลืออย่างเป็นระบบ

ที่ประชุมจึงเห็นชอบในหลักการบูรณาการความร่วมมือระหว่างกรมส่งเสริมและพัฒนาคุณภาพชีวิตคนพิการ (พก.) สำนักงานบริหารงานการศึกษาพิเศษ (สศศ.) กระทรวงศึกษาธิการ และ กสศ. เพื่อเชื่อมโยงฐานข้อมูล ค้นหา ติดตาม และจัดทำแผนดูแลรายกรณี (Care Plan) สำหรับเด็กและเยาวชนที่มีความพิการ ทั้งกลุ่มปฐมวัย กลุ่มนอกระบบการศึกษา และกลุ่มที่อยู่ในระบบการศึกษาแต่มีความเสี่ยงหลุดออกจากระบบ เพื่อให้ได้รับการช่วยเหลืออย่างต่อเนื่องทั้งด้านการศึกษา สุขภาพ และสวัสดิการสังคม

นอกจากนี้ กสศ. จะสนับสนุนงบประมาณภายใต้การดำเนินงาน Thailand Zero Dropout Plus สำหรับค่าใช้จ่ายในการตรวจวินิจฉัย ประเมินความพิการ และการจัดทำบัตรประจำตัวคนพิการ ในอัตราไม่เกิน 5,000 บาทต่อคน เพื่อช่วยลดอุปสรรคด้านค่าใช้จ่าย และทำให้เด็กและเยาวชนพิการเข้าถึงสิทธิและบริการของรัฐได้มากขึ้น

มาตรการดังกล่าวจะช่วยให้เด็กและเยาวชนพิการได้รับการค้นหา ติดตาม ตรวจวินิจฉัย เข้าถึงสวัสดิการ และกลับเข้าสู่ระบบการศึกษาหรือการเรียนรู้อย่างต่อเนื่อง ภายใต้เป้าหมาย Thailand Zero Dropout Plus ที่มุ่งไม่ปล่อยให้เด็กและเยาวชนคนใดหลุดจากโอกาสทางการศึกษา

นายสิริพงศ์ กล่าวว่า สำหรับการเตรียมมอบรางวัล Prime Minister’s TZD+ Awards จัดขึ้นโดยคณะกรรมการขับเคลื่อนการแก้ไขปัญหาเด็กและเยาวชนนอกระบบการศึกษา ระดับชาติ (คกศ.) เพื่อยกย่องหน่วยงาน องค์กร สถานศึกษา และบุคคลที่มีบทบาทสำคัญในการลดจำนวนเด็กและเยาวชนนอกระบบการศึกษา และสร้างแรงจูงใจให้ทุกภาคส่วนร่วมขับเคลื่อนเป้าหมาย Thailand Zero Dropout อย่างต่อเนื่อง

สำหรับปี 2569 กำหนดรางวัลรวม 4 ประเภท จำนวน 12 รางวัล ได้แก่ รางวัล “จังหวัดขับเคลื่อน Zero Dropout” 3 รางวัล รางวัล “องค์กรขับเคลื่อน Zero Dropout” 3 รางวัล รางวัล “นวัตกรรมการศึกษายืดหยุ่น Flexible Learning” 3 รางวัล และรางวัล “บุคคลผู้ขับเคลื่อน TZD+ ดีเด่น” 3 รางวัล โดยผู้ได้รับการคัดเลือกจะได้รับโล่รางวัลจากนายกรัฐมนตรี

รางวัลดังกล่าวจัดขึ้นเป็นครั้งแรกภายใต้กลไก Thailand Zero Dropout Plus เพื่อเชิดชูต้นแบบการทำงานที่มีผลลัพธ์เชิงประจักษ์ในการป้องกันและช่วยเหลือเด็กและเยาวชนนอกระบบการศึกษา รวมถึงสร้างแรงบันดาลใจให้เกิดการขยายผลสู่พื้นที่ต่าง ๆ ทั่วประเทศ

การพิจารณารางวัลจะอาศัยข้อมูลผลการดำเนินงานจากระบบ Thailand Zero Dropout ระบบ Exchange ของกระทรวงศึกษาธิการ และผลการดำเนินงานของหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เพื่อสะท้อนผลลัพธ์ที่เกิดขึ้นจริงในพื้นที่ โดยคณะอนุกรรมการฯ จะเสนอรายชื่อผู้สมควรได้รับรางวัลต่อ คกศ. เพื่อให้ความเห็นชอบ ก่อนจัดพิธีมอบรางวัลในเดือนกรกฎาคม 2569 ณ ตึกสันติไมตรี ทำเนียบรัฐบาล

The post คณะอนุกรรมการยืดหยุ่นฯ TZD+ ช่วยเด็กและเยาวชนพิการกว่า 15,000 คน รับสิทธิ์พื้นฐาน first appeared on กสศ..

หนึ่งในมาตรการสำคัญที่ กสศ. ดำเนินการในปีนี้ คือ การเพิ่มช่องทางการร้องเรียนทุจริตและประพฤติมิชอบบนหน้าแรกของเว็บไซต์ กสศ. (www.eef.or.th) เพื่ออำนวยความสะดวกให้ผู้มีส่วนได้ส่วนเสียและประชาชนทั่วไปสามารถเข้าถึงและแจ้งเรื่องร้องเรียนได้โดยตรงและง่ายดาย โดยเชื่อมโยงไปยังช่องทางการร้องเรียนของ สำนักงานคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการทุจริตแห่งชาติ (ป.ป.ช.) และ สำนักงานคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการทุจริตในภาครัฐ (ป.ป.ท.) ซึ่งเป็นหน่วยงานหลักในการกำกับดูแลด้านความซื่อสัตย์สุจริตของภาครัฐ

การดำเนินการดังกล่าวได้รับการสื่อสารและทำความเข้าใจกับบุคลากร กสศ. ในกิจกรรม Townhall ของ กสศ. เมื่อวันที่ 29 มิถุนายน 2569 โดยมีผู้เข้าร่วมกิจกรรมทั้งในรูปแบบ Onsite และ Online รวมทั้งสิ้น 90 คน ซึ่งสะท้อนให้เห็นถึงความตื่นตัวและการมีส่วนร่วมของบุคลากรในการขับเคลื่อนองค์กรสู่มาตรฐานคุณธรรมและความโปร่งใส

กสศ. มุ่งมั่นที่จะพัฒนาองค์กรให้เป็นหน่วยงานที่มีธรรมาภิบาล โปร่งใส และตรวจสอบได้ เพื่อสร้างความเชื่อมั่นให้กับสังคมในการบริหารจัดการทุนการศึกษาเพื่อความเสมอภาคของเด็กและเยาวชนไทยอย่างมีประสิทธิภาพและยั่งยืน

The post กสศ. ยกระดับความโปร่งใส เพิ่มช่องทางแจ้งเรื่องร้องเรียนทุจริตและประพฤติมิชอบบนหน้าแรกเว็บไซต์ เชื่อมตรงถึง ป.ป.ช. และ ป.ป.ท. first appeared on กสศ..

นี่คือบทเรียนแรกของชีวิตครูที่ ‘ครูหนูดี’ เสาวณีย์ สุขแสนศรี ข้าราชการครูรัก(ษ์)ถิ่น รุ่นที่ 2 ไม่มีวันลืม ซึ่งได้รับการบรรจุเป็นข้าราชการครูในภาคเรียนที่ 2 ปีการศึกษา 2568 ที่โรงเรียนนิคมสร้างตนเองปราสาท 2 อำเภอกาบเชิง จังหวัดสุรินทร์ 

แทนที่วันแรกของการเป็นครูจะเริ่มต้นในห้องเรียน กลับต้องเริ่มต้นท่ามกลางสถานการณ์ความไม่สงบบริเวณชายแดนไทย–กัมพูชา ทางโรงเรียนปิดการเรียนการสอน เด็ก ๆ และครูต้องอพยพไปอยู่ในศูนย์พักพิงชั่วคราว และที่นั่นเอง เธอได้ค้นพบความหมายของคำว่า “ครูผู้ถูกสร้างมาเพื่อรับมือกับทุกข้อจำกัด”

ห้องเรียนหายไป แต่หน้าที่ของครูยังคงอยู่

ในศูนย์พักพิง ครูหนูดีใช้ชีวิตร่วมกับเด็ก ๆ กว่า 70 คน ทั้งลูกศิษย์ของตัวเองและเด็กจากหลายหมู่บ้านที่ได้รับผลกระทบจากเหตุการณ์เดียวกัน

ช่วงแรก เธอได้แต่มองโรงเรียนที่ปิดลงด้วยความเสียดาย

“เราได้แต่คิดว่าทำไมโรงเรียนต้องปิด ทำไมเราถึงไม่ได้ใช้ศักยภาพที่อุตส่าห์เรียนมาให้เกิดประโยชน์”

แต่เมื่อเวลาผ่านไป คำถามนั้นค่อย ๆ เปลี่ยนเป็นอีกคำถามหนึ่ง

“ทำไมเราไม่ลุกขึ้น แล้วหาทางพาเด็ก ๆ ไปต่อให้ได้  เพราะนั่นแหละคือความหมายจริง ๆ ของครูรัก(ษ์)ถิ่น ที่ปลูกฝังในใจเรามาตลอดหลายปี”

ความคิดนี้ ได้กลายเป็นจุดเริ่มต้นของ “โรงเรียน” แห่งใหม่ ที่ไม่มีอาคารเรียน ไม่มีโต๊ะ ไม่มีเก้าอี้ แต่เต็มไปด้วยความหวัง

เปลี่ยนศูนย์พักพิงให้เป็น “พื้นที่พักใจ”

ครูหนูดีมองหาที่เหมาะ ๆ ในศูนย์พักพิงจนพบ แล้วค่อย ๆ เปลี่ยนเป็น “พื้นที่พิงใจ” สำหรับเด็ก ๆ แล้วเริ่มใช้กิจกรรมศิลปะมาชวนเด็ก ๆ วาดภาพระบายสี และปั้นดินน้ำมันอย่างอิสระ โดยเบื้องหน้านั้นมุ่งสร้างความรู้สึกผ่อนคลาย ทว่าลึกลงไป กิจกรรมนี้คือการตรวจจับอารมณ์ความรู้สึก เพื่อค้นหาตะกอนคั่งค้างจากผลกระทบของความรุนแรง และหาทางช่วยบำบัดเยียวยาหัวใจ

“เราเลือกกิจกรรมศิลปะ เพราะต้องการสำรวจอารมณ์ความรู้สึกของเด็ก ๆ โดยเลี่ยงการสื่อสารผ่านถ้อยคำ ที่มันอาจไปย้ำบาดแผลทางใจของเขา ใจความสำคัญคืออยากให้เด็กมีพื้นที่ระบายความรู้สึก ได้หนีไปจากเรื่องราวความรุนแรง และมีความหวัง”

จากนั้นเมื่อสภาพจิตใจของเด็ก ๆ เริ่มมีความพร้อมมากขึ้น เธอจึงค่อย ๆ จัดกิจกรรมการเรียนรู้ตามช่วงวัยเท่าที่จะทำได้ ซึ่งหวังเพียงว่า อย่างน้อยก็ไม่ให้พัฒนาการของเด็กต้องขาดช่วงหยุดชะงัก แม้จะอยู่ในภาวะวิกฤตก็ตาม

วันที่เข้าใจความหมายใหม่ของคำว่า “โรงเรียน”

หลายเดือนผ่านไป โรงเรียนเปิด ก่อนจะปิดจากสถานการณ์ปะทะอีกครั้ง และกลับมาเปิดใหม่ ครูหนูดีผ่านหลากหลายประสบการณ์ทั้งในห้องเรียน โรงเรียน และในศูนย์อพยพหลายรอบ 

เธอบอกว่า บทเรียนจากช่วงเวลานั้น ได้เข้ามาเปลี่ยนนิยามความหมายของคำว่า “ครู” คำว่า “โรงเรียน” และรวมไปถึงเปลี่ยนความหมายของการศึกษาที่รับรู้ตลอดมา ตอนนี้เธอเข้าใจแล้วว่า ครู โรงเรียน หรือการศึกษา จะมีหน้าตาอย่างไรไม่สำคัญเท่ากับที่สามสิ่งนี้จะต้องเป็นที่พึ่งของเด็ก ๆ ให้ได้ในทุกสถานการณ์

ถึงวันนี้ วันที่สวมเครื่องแบบข้าราชการครูในพิธีปฐมนิเทศครูใหม่ ครูหนูดีบอกว่าเธอไม่เคยลืมภาพวันที่อยู่กับเด็กกว่า 70 ชีวิต กับคำถามจากเด็ก ๆ ที่ดังระงมว่า “ทำไมพวกหนูไม่ได้ไปโรงเรียน” และความทรงจำนี้ ก็คือแรงผลักให้เธออยากมีความรู้ เครื่องมือ หรือสื่อการสอนมากขึ้น เพื่อรองรับทุกเหตุฉุกเฉินซึ่งคาดเดาไม่ได้ ไม่ว่าจากความไม่สงบตรงพื้นที่ชายแดน ภัยพิบัติ โรคระบาด หรืออะไรก็ตามที่จะมาหยุดเด็ก ๆ ไว้จากการเรียนรู้

เตรียมพร้อมก่อนวิกฤตจะมาถึงอีกครั้ง

แม้ในวันนี้โรงเรียนจะกลับมาเปิดตามปกติแล้ว แต่ครูหนูดียังคงเตรียมตัวสำหรับเหตุการณ์ไม่คาดฝันในอนาคต และเตรียมพร้อมสำหรับจัดการเรียนรู้ในภาวะฉุกเฉิน ทั้งทำใบงาน การบ้าน ออกแบบกิจกรรมหลากหลายสำหรับเด็ก ๆ ต่างระดับชั้นเอาไว้ เพื่อที่เมื่อถึงคราวจำเป็นจะหยิบมาใช้ได้ทันที

“ประสบการณ์ทำให้รู้ว่าต้องเตรียมพร้อม หลังจากนี้เราเตรียมทำแบบฝึกหัด เตรียมกิจกรรม เตรียมบทเรียนออนไลน์ที่ครอบคลุมช่วงวัยและความเหมาะสมไว้ อย่างเด็กเล็กก็เน้นเรื่องพัฒนาการ เช่น ทำวิดีโอสอนปั้น สอนเขียน เตรียมไว้กระทั่งแผนที่เส้นทางไปบ้านลูกศิษย์ทุกคน เผื่อคนไหนไปได้เราก็จะเข้าไปด้วยตัวเอง เพราะสิ่งที่เราไม่ต้องการจะเจออีกแล้ว คือเมื่อเกิดเหตุฉุกเฉินขึ้นแล้วทุกอย่างหยุดนิ่งสนิท ซึ่งเราได้แต่นั่งรอคอยโดยทำอะไรไม่ได้เลย” 

ครูจะไม่ทิ้งเด็กไปไหน

“เมื่อไหร่พวกหนูจะได้กลับไปโรงเรียน” คำถามจากเด็ก ๆ ในวันนั้น ทำให้ครูหนูดีตั้งปณิธานกับตัวเองว่า ไม่ว่าจะเกิดเหตุการณ์ใดขึ้นอีก เด็ก ๆ จะต้องไม่ถูกทิ้งไว้ข้างหลัง

“ปณิธานของเรา คืออยากให้เด็ก ๆ รู้ว่าไม่ว่าเกิดอะไรขึ้น ครูจะไม่มีวันทิ้งเขาไปไหน และหน้าตาของ ‘โรงเรียน’ นั้น อาจจะเป็นแบบไหนก็ได้ ขอแค่เขายังมีความหวัง และเชื่อว่าตัวเองจะพัฒนาต่อไปได้” ครูหนูดีทิ้งท้ายด้วยใจอันเชื่อมั่น

เรื่องราวของครูหนูดีสะท้อนว่า บางครั้งบทเรียนสำคัญที่สุดของชีวิตครู ไม่ได้เกิดขึ้นในห้องเรียน แต่เกิดขึ้นในวันที่ห้องเรียนไม่มีอยู่เลย

และนั่นเอง คือวันที่เธอได้เรียนรู้ว่า ครูที่แท้จริง คือผู้ที่ไม่หยุดสร้างการเรียนรู้ ไม่ว่าสถานการณ์จะยากลำบากเพียงใด

กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.) ขอแสดงความยินดีกับ ‘ครูหนูดี’ เสาวณีย์ สุขแสนศรี ข้าราชการครูรัก(ษ์)ถิ่น รุ่นที่ 2 ที่ได้รับการบรรจุเป็นข้าราชการครูในปีการศึกษา 2568 และขอร่วมส่งกำลังใจให้ครูหนูดีประสบความสำเร็จบนเส้นทางวิชาชีพ พร้อมสร้างโอกาสทางการศึกษาให้กับเด็ก ๆ และชุมชนชายแดนไทยอย่างที่ตั้งใจไว้

The post “ชีวิตครูที่เริ่มในศูนย์พักพิง ย้ำเตือนว่า เราคือครูที่ถูกสร้างให้รับมือทุกข้อจำกัด” first appeared on กสศ..

ปัญหาหลักของเด็กและเยาวชนในพื้นที่บ้านอูแบ ต.บาเจาะ อ.บันนังสตา จ.ยะลา รวมถึงสามจังหวัดชายแดนใต้ คือ ปัญหาปากท้อง ที่ทำให้โอกาสด้านการศึกษาถูกตัดออกไปด้วย

 “เรียนในระบบถึงชั้น ม.2 หลังจากนั้นก็ไม่ได้เข้าเรียนเลย เพราะไม่มีงบจะเรียนต่อ” ซัน เฟาชาน อาแว วัย 21 เล่า

ข้อมูลจากสำนักงานสถิติจังหวัดยะลาบอกว่า รายได้เฉลี่ยของประชากรในยะลาอยู่ที่ประมาณ 108,108 บาทต่อคนต่อปี สาเหตุโดยอ้อมที่ส่งผลต่อการลืมตาอ้าปากของคนในพื้นที่ คือ การเป็นจังหวัดภายใต้กฎหมายพิเศษด้านความมั่นคง ได้แก่ พระราชบัญญัติกฎอัยการศึก พ.ศ. 2457 พระราชกำหนดการบริหารราชการในสถานการณ์ฉุกเฉิน พ.ศ. 2548 และพระราชบัญญัติการรักษาความมั่นคงภายในราชอาณาจักร พ.ศ. 2551

“อาชีพแถวนี้จะเป็นทำสวน สวนยาง สวนทุเรียน บ้านที่รวยจะทำสวนทุเรียน เด็กก็จะไปเรียนในเมืองไม่ก็มาเลเซีย ถ้าเป็นผู้หญิง การหลุดออกจากระบบเขาไม่ได้เดือดร้อน มันมีชุดความคิดว่า พอแต่งงานไปผู้ชายต้องส่งเสียเลี้ยงดูผู้หญิง” สูรียาอธิบาย

ส่วนปัญหารองลงมา คือ ‘ความปลอดภัย’ ของพื้นที่ที่ถูกนิยามว่าเป็นพื้นที่สีแดง มีทั้งยาเสพติด การกระทำที่ผิดกฎหมาย และความรุนแรงในพื้นที่ที่กระทบต่อความมั่นคงของรัฐ

‘สูรียา อาแว’ ครูตาดีกา นักวิชาการสาธารณสุขชำนาญการ อบต.บาเจาะ และหัวหน้าคณะทำงานโครงการสานพลังร่วมกันการจัดการเรียนรู้ที่ยืดหยุ่นและสร้างพื้นที่ปลอดภัยสำหรับเด็กและเยาวชนนอกระบบการศึกษาตำบลบาเจาะ บอกว่า เด็กๆ นอกระบบของบ้านอูแบต้องเผชิญความเสี่ยงหลายอย่าง

“เมื่อก่อนเขาอยู่ในแหล่งยาเสพติด 12 ชั่วโมงเลย อยู่ตรงนั้นตั้งแต่ค่ำถึงเช้า”

ทว่า สูรียาก็ย้ำว่า สำหรับเด็กบ้านอูแบ โรงเรียนไม่ใช่พื้นที่ปลอดภัย แม้ว่าการศึกษาภาพรวมจะมีทั้งระบบโรงเรียนสามัญแบบที่เราคุ้นเคย ปอเนาะหรือโรงเรียนที่เน้นสอนศาสนา และโรงเรียนแบบกึ่งกลางที่มีทั้งการเรียนการสอนแบบสามัญและศาสนา

และการที่สูรียาเป็นครูตาดีกา เขารู้ดีว่าการผลักเด็กเข้าสู่ระบบเพื่อกลับไปเป็นเด็กดีในสายตาคนในชุมชนไม่ใช่วิธีการที่ยั่งยืน เพราะท้ายที่สุดแล้วเด็กก็จะหลุดออกมาเหมือนเดิม

โจทย์แรกของ สูรียา อาแว จึงเป็นการทำให้เด็กในพื้นที่นี้มีพื้นที่ปลอดภัยในการพัฒนาศักยภาพโดยไม่จำเป็นต้องเป็นโรงเรียน

“พี่เชื่อว่าน้องทุกคนมีดีในตัว แต่ไม่มีพื้นที่ให้เขาแสดงศักยภาพให้คนอื่นเห็น พอคนอื่นไม่เห็น บุคคลภายนอกก็มองว่าเป็นเด็กไม่เอาไหน”

แต่การสร้างพื้นที่ให้เด็กวางใจที่จะเข้ามาไม่ใช่เรื่องง่าย ในฐานะหน่วยการเรียนรู้การจัดการการศึกษาเชิงพื้นที่ (ABE) จึงไม่ได้มีแค่คณะทำงานเท่านั้น แต่ต้องประกอบไปด้วยกลไกอื่นๆ ในสังคมที่เรียกว่า 4 เสาหลัก คือ ผู้นำชุมชน ผู้นำศาสนา ฝ่ายท้องถิ่น รวมถึงแกนนำเด็กและเยาวชน

• เปิดโอกาสให้เด็กอยู่ในสายตา ผ่านกลไกศาสนา 

ที่หมู่บ้านอูแบ การไม่ไปเรียนหรือเข้าไม่ถึงการศึกษา ไม่ใช่นิยามทั้งหมดของ ‘เด็กไม่ดี’ “เด็กไม่ดีคือเด็กที่หลงผิด เราไม่อยากให้เกิดสิ่งไม่ดีในหมู่บ้าน จึงต้องหันหน้าเข้าหาศาสนา” ดาโอะ ลาโฮยา โต๊ะอิหม่ามกล่าว

กลไกแรกที่สูรียาดึงเข้ามา คือ กลไกศาสนา สำหรับพื้นที่ที่ผู้คนนับถืออิสลามเกือบ 100% โดยใช้พื้นที่ตาดีกาที่เป็นโรงเรียนศาสนาในการจัดกิจกรรม และชวนโต๊ะอิหม่าม ผู้นำศาสนาเข้ามาทำงานกับเด็กด้วยการเติมความรู้ด้านศาสนา และเป็นกระบอกเสียงให้กับชุมชนว่า กิจกรรมที่เกิดขึ้นจะเป็นไปตามกรอบของศาสนาเพื่อสร้างความสบายใจให้กับคนในพื้นที่

ก่อนที่หน่วยจะจัดกิจกรรมให้กับเด็กในโครงการ วันธรรมดาของตาดีกาบาโงยือแรจะไม่มีคนเข้ามาในพื้นที่ เพราะเด็กไปโรงเรียน ส่วนวันเสาร์-อาทิตย์ที่มีการเรียนการสอน ก็จะมีแค่คนที่ตั้งใจมาเรียน กับผู้ปกครองที่เข้ามาส่งลูกหลานของตัวเองเท่านั้น สูรียาและคณะทำงานจึงตั้งใจทำให้พื้นที่ตาดีกากลายเป็นพื้นที่เปิดกว้างทำกิจกรรมร่วมกัน ให้ใครก็ได้เข้ามาใช้บริการ และชวนเด็กนอกระบบมามีส่วนร่วม

“เราพยายามเปิดพื้นที่ โดยไม่ใช่พื้นที่เฉพาะให้สอนศาสนาอย่างเดียว แต่เป็นพื้นที่เปิดกว้างทำกิจกรรมร่วมกัน หลังๆ อบต. จะจัดโครงการอะไรก็พยายามดึงเข้ามาจัดที่ตาดีกา และพี่ดึงเด็กเยาวชนนอกระบบไปมีส่วนร่วมในการทำกิจกรรม ให้เขามีกิจกรรมอย่างต่อเนื่อง”

ก่อนหน้านี้เด็กนอกระบบจะอยู่กระจัดกระจายเป็นกลุ่มเป็นแก๊ง บ้างก็ไปบิดมอเตอร์ไซต์เที่ยวไปเรื่อย บ้างก็อยู่ตามกระท่อม พอลูกไม่กลับบ้าน พ่อแม่ก็ไม่รู้ว่าลูกไปที่ไหน เกิดความกังวลมากมายตามมา ทั้งกลัวว่าลูกจะเกิดอันตราย เพราะเส้นทางกลับบ้านมีแต่ความมืด ไม่มีแสงไฟ ทั้งกลัวว่าลูกจะหันหน้าเข้าหายาเสพติด

พอเด็กนอกระบบถูกชักชวนมาช่วยงาน มาทำกิจกรรมในพื้นที่ตาดีกา ตลอดจนมานั่งเล่นไวไฟฟรีในพื้นที่นี้ ในขณะที่ห้องเรียนของตาดีกาก็เปิดสอนตามปกติ ทำให้เด็กทุกคน ‘อยู่ในสายตา’ โดยที่คนในชุมชนไม่จำเป็นต้องจ้องมองตลอดเวลา แต่รู้ว่าเด็กอยู่ที่ไหน

“เราเล่าให้ผู้ปกครองฟังว่า ดึกๆ ลูกเขามานั่งเล่นเกมตรงนี้นะ จากเมื่อก่อนที่ไปแว้นมอเตอร์ไซต์ในตัวเมือง เขาก็สบายใจว่าอย่างน้อยๆ ที่ตรงนี้ลูกเขาก็ไม่ยุ่งกับยาเสพติด เพราะลูกเขาเกรงใจเราที่เป็นครู ลูกเขาอยู่ในสายตาเรา” สูรียาเล่า

กิจกรรมในช่วงแรกจะเป็นกิจกรรมที่สร้างความผ่อนคลาย ที่แทรกเรื่องศาสนาเข้าไปอย่างไม่บีบบังคับให้เด็กค่อยๆ ซึมซับ และเมื่อติดใจ เด็กก็จะกลายเป็นฝ่ายเอ่ยปากถามถึงกิจกรรมครั้งต่อไปโดยที่ทีมพี่เลี้ยงไม่ต้องชวน

“จะดึงเด็กมาเรียนศาสนาเลยไม่ได้ มันจะกลายเป็นกับดักเพราะเขาไม่ชอบ เราเลยให้เขาทำกิจกรรมที่สนใจแล้วเอาศาสนาเข้าไปแทรกเพื่อให้เขาซึมซับ จะตัดศาสนาออกเลยก็ไม่ได้เพราะมันเป็นส่วนหนึ่งของชีวิตเขา” สูรียาอธิบาย

หนึ่งในการเปลี่ยนแปลงที่เห็นชัดในสายตาคนในชุมชน โดยเฉพาะกับผู้นำศาสนา จึงเป็นการละหมาดที่เด็กๆ ไปละหมาดที่มัสยิดมากขึ้น เพราะถึงจะเป็นเรื่องเล็กๆ น้อยๆ แต่เมื่อก่อนเด็กไม่ดีของบ้านอูแบไม่ละหมาด ไม่ให้ความสนใจกับศาสนา การที่เห็นว่าเด็กละหมาดมากขึ้น มาทำกิจกรรมศาสนา มาทำกิจกรรมกับชุมชนมากขึ้น จึงเป็นการเปลี่ยนแปลงที่น่าชื่นใจ

“รู้สึกภูมิใจที่มีโครงการนี้ เพราะจากเมื่อก่อนเด็กที่ไม่รู้ศาสนา แต่งตัวก็ไม่ได้ดีเท่าไหร่ พอเข้าโครงการก็ดูสะอาด ดูเป็นผู้เป็นคนมากขึ้น มีวินัย ก็รู้สึกภูมิใจ และถ้าเป็นไปได้ก็อยากให้มีโครงการต่อไป” โต๊ะอิหม่ามกล่าว

พอเด็กๆ ที่มาทำกิจกรรมรู้สึกผ่อนคลายและสบายใจที่จะมาอยู่ในพื้นที่ตาดีกากับเพื่อนๆ และพี่เลี้ยง ทีมพี่เลี้ยงจึงเปิดโอกาสให้เด็กๆ เสนอสิ่งที่ตัวเองอยากทำ จนกลายมาเป็นร้านน้ำชาที่เป็นแลนด์มาร์คของเด็กในพื้นที่นี้ในยามค่ำคืน แทนที่คาเฟ่ในตัวเมืองที่ต้องบิดมอเตอร์ไซต์เป็นชั่วโมงกว่าจะไปถึง

บางคนอาจเรียกที่นี่ว่าพื้นที่ปลอดภัยที่เปิดโอกาสให้เด็กได้ทำกิจกรรมที่สนใจ และเปิดโอกาสให้เด็กเสนอสิ่งที่อยากทำ แต่พื้นที่แห่งนี้ยังเป็น ‘พื้นที่ถ่วงเวลา’ ที่อย่างน้อยก็ทำให้การมั่วสุมนอกสายตา กลับมาอยู่ในสายตาของผู้ใหญ่

“ที่นี่เป็นพื้นที่ถ่วงเวลาที่ใช้กับเด็กที่ติดยาเสพติด และเด็กที่ครอบครัวเสี่ยงติดยาเสพติด เมื่อก่อนเขาอยู่ในแหล่งยาเสพติด 12 ชั่วโมงเลย อยู่ตรงนั้นตั้งแต่ค่ำถึงเช้า เราดึงเขาพยายามคุยกับเขาว่ามาอยู่ตรงนี้นะ”

สูรียาเล่าว่า เด็กกลุ่มนี้ในช่วงแรกจะใช้เวลาอยู่ในตาดีกาแค่ชั่วโมงเดียว แต่พอมาบ่อยครั้ง เด็กก็เริ่มปรับพฤติกรรม พูดคุยกับเพื่อนและผู้ใหญ่รอบตัวมากขึ้น ใช้เวลาในตาดีกามากขึ้น ซึ่งเด็กหลายคนบอกกับพี่เลี้ยงว่า หากให้เลิกใช้ยาเสพติดโดยทันทีเป็นเรื่องยาก ขอพยายามด้วยการแบ่งเวลาให้กับพื้นที่ตาดีกามากกว่าพื้นที่ที่มียาเสพติด

“เขาบอกจะแบ่งเวลาให้เรามากกว่าอีกฝั่ง ยังไม่ได้เลิก แต่อยู่ในสายตาเรา มาให้เราได้มองเห็นเขา”

• จากใจกลางตาดีกา สู่ความร่วมมือจากรอบนอก 

การสร้างพื้นที่สักพื้นที่หนึ่งให้คนสบายใจที่จะมาอยู่อย่างต่อเนื่องเป็นเรื่องยาก และยิ่งอยู่ภายใต้ข้อจำกัดที่หลีกเลี่ยงไม่ได้ยิ่งยากไปกันใหญ่ สูรียาก็รู้สึกแบบนั้นเช่นกัน

การอยู่ภายใต้กฎหมายพิเศษทำให้การขยับตัวทำอะไรสักอย่างของคนในพื้นที่ เป็นเรื่องที่ต้องระมัดระวังเป็นพิเศษ โดยเฉพาะการรวมตัวกันของเยาวชน การทำกิจกรรมระหว่างชายหญิง หากไม่แยกผู้ปกครองจะไม่สบายใจที่จะให้เด็กนอกระบบเข้าโครงการ อีกทั้งอาจถูกมองว่าจะมีการปลุกปั่นหรือทำกิจกรรมไม่เหมาะสม ซึ่งหากฝ่ายความมั่นคงของรัฐมองว่าเป็นปัญหา ก็สามารถถูกยุติได้ตลอดเวลา ผู้นำจึงเป็นกระบอกเสียงสร้างความเชื่อมั่นกับบุคคลภายนอกว่า กิจกรรมที่ทำเด็กและเยาวชนนอกระบบได้ประโยชน์

ทำให้ในระยะที่สองของโครงการที่มีการขยายกลุ่มเป้าหมายเพิ่มเติมเป็นเด็กที่มีความเสี่ยงหรือเกี่ยวข้องกับยาเสพติด การชวนเด็กมาทำกิจกรรมเป็นเรื่องที่ยากมากขึ้น เพราะผู้ปกครองหลายบ้านไม่เห็นด้วยที่จะให้บุตรหลานของตัวเองเกี่ยวข้องกับเด็กมีปัญหากลุ่มนี้ แม้ว่าคนที่เข้าไปพูดคุยทำความเข้าใจและขอความเชื่อใจจะเป็นทีมพี่เลี้ยงที่เป็นคนในพื้นที่ก็ตาม

“มันเกิดการเหมารวมขึ้น เพราะพี่มีเด็กกลุ่มนึงที่ครอบครัวเขายุ่งเกี่ยวกับยาเสพติด เด็กไม่ได้ไปเรียน เสี่ยงต่อการติดยา ครอบครัวอื่นเลยสั่งห้ามไม่ให้ลูกเขาไปยุ่งกับบ้านนี้ เลยเกิดเสียงค้านขึ้นเพราะกลัวลูกหลานเขาจะไปยุ่งกับยาเสพติดด้วย”

ข้อมูลจากสำนักงานสาธารณสุขและแพทย์ในพื้นที่จังหวัดยะลาระบุว่า ในปี 2568 มีผู้เข้ารับการบำบัดเรื่องยาเสพติดอยู่ที่ประมาณ 2,000 – 3,000 คน แต่ สวท.ยะลา คาดว่า มีผู้ติดยาเสพติดกว่า 45,000 คน เพราะเป็นพื้นที่ที่มีการลำเลียงยาเสพติด

ปัญหายาเสพติดไม่ใช่ปัญหาของใครคนใดคนหนึ่ง และยิ่งเกิดขึ้นกับเด็กในชุมชน ยิ่งต้องอาศัยความร่วมมือจากหลายภาคส่วน สูรียาและคณะทำงานจึงต้องดึงฝ่ายปกครองและฝ่ายท้องถิ่น ที่ทำงานโดยตรงเกี่ยวกับปัญหายาเสพติดและความปลอดภัยเข้ามาผสานพลัง

“เราต้องสร้างความเข้าใจกับครอบครัวที่เด็กมาอบรมทำกิจกรรม คุยกับพ่อแม่ว่าเด็กคนนี้มาอยู่ในกิจกรรม ช่วงบ่ายก็ออกกำลังกายห่างไกลยาเสพติด กลางคืนมีกิจกรรมทำสิ่งดีๆ” ลาเต๊ะ อภิบาลแบ ผู้ช่วยฝ่ายปกครองอธิบาย

ส่วนเรื่องความปลอดภัย เมื่อกิจกรรมเกิดขึ้นในหมู่บ้าน หากมีปัญหาผู้นำในพื้นที่ต้องรับผิดชอบ ฝ่ายปกครองและท้องถิ่นจึงเข้ามาช่วยดูแลด้านความปลอดภัย ช่วยพูดคุยกับคนในชุมชนผ่านเสียงตามสาย และประสานหน่วยความมั่นคงของรัฐในทุกครั้งที่มีการจัดกิจกรรมขึ้น

การที่ท้องถิ่นให้ความสำคัญในการประชาสัมพันธ์กิจกรรม ทำให้หมู่บ้านข้างเคียงให้ความสนใจ โดยเฉพาะผลสำเร็จจากคาเฟ่ที่เกิดขึ้นในพื้นที่ตาดีกาบาโงยือแร ที่เปลี่ยนมุมมองว่า เด็กไม่ดีก็สามารถเปลี่ยนแปลงตัวเองได้ และอยากให้หน่วยขยายพื้นที่การทำงานเพื่อให้ลูกหลานของตัวเองได้มีส่วนร่วม

“ในฐานะผู้นำชุมชน ได้พูดคุยกับกำนันผู้ใหญ่บ้านแต่ละหมู่ เขาเห็นความแตกต่างเด็กบ้านอูแบกับเด็กบ้านอื่น สมัยก่อนเขาลือกันว่าเด็กบ้านอูแบเนี่ยมันดื้อ เป็นเด็กไม่ดี พอมามีโครงการนี้มีการเปลี่ยนแปลงเยอะ ผู้ใหญ่บ้านแต่ละหมู่อื่นก็ถามว่ามีกิจกรรมนี้ทำยังไง” ลาเต๊ะ อภิบาลแบ ผู้ช่วยฝ่ายปกครองเล่า

•  เยาวชนเปลี่ยนแปลง ผู้ปกครองยินดี ชุมชนภูมิใจ

ในตอนนี้ พื้นที่ตาดีกา โรงเรียนศาสนาในชุมชนที่คนนอกมองว่าเข้าถึงยาก และเป็นสถานที่ที่คนในชุมชนเลือกจะไม่แวะเวียนมาหากไม่ได้สนใจที่จะเรียนศาสนา กลายเป็นพื้นที่เปิดกว้างให้คนในชุมชนเข้ามาใช้พื้นที่ กลายเป็นพื้นที่ที่สร้างความสบายใจให้กับคนในชุมชน รวมไปถึงเด็กในโครงการที่แวะเวียนเข้ามาอย่างต่อเนื่อง

บางคนก็เข้ามานั่งขับร้องอานาเซด ดีดกีตาร์ กับเพื่อนที่ร้านน้ำชาในทุกค่ำคืน เพราะร้านน้ำชาตั้งต้นมาจากความต้องการของเด็กที่อยากทำ เมนู การตกแต่ง และบรรยากาศจึงเป็นสิ่งที่เด็กในพื้นที่ชอบ

“พอเขามาร่วมกิจกรรมกับเราก็ให้เขาเต็มที่ อยากขับร้องอานาเซดเราก็ให้ จะกี่เพลงก็แล้วแต่เขา จนสุดท้ายบอกไม่ไหวแล้วเจ็บคอ แสดงว่าเขาเอ็นจอยสุดๆ โต๊ะอิหม่ามก็เห็นด้วย ชอบที่จะเห็นคนรุ่นใหม่กล้าแสดงออกมากขึ้น การขับร้องอานาเซดกับการเล่นกีตาร์บางทัศนะบอกว่าได้ ไม่ผิดหลักศาสนา” สูรียาเสริม

หรือทุกวันศุกร์ ที่นี่ก็จะมีการขายข้าวยำโดยกลุ่มเด็กผู้หญิงและพี่เลี้ยงหญิง เมื่อไหร่ที่มีการโพสต์ในกลุ่มเฟซบุ๊กบ้านอูแบว่าจะมีการขายข้าวยำ ชาวบ้านในชุมชนก็จะบิดมอเตอร์ไซต์เข้ามาจอดหน้าตาดีกาเพื่อซื้อข้าวยำไปรับประทาน บางครั้งก็มีการรับออเดอร์ขนมที่กลุ่มเด็กผู้หญิงได้ฝึกจากการร่วมกิจกรรมของหน่วยอีกด้วย

ซึ่งร้านข้าวยำ เกิดจากความตั้งใจที่จะให้เด็กผู้หญิงมีอาชีพแบบเดียวกับเด็กผู้ชายที่ทำร้านน้ำชา เพราะข้าวยำเป็นอาหารที่เด็กคุ้นเคย วัตถุดิบก็หาไม่ยาก มีอยู่ในพื้นที่ และเด็กผู้หญิงไม่สามารถรวมกลุ่มกับเด็กผู้ชาย โดยเฉพาะในยามวิกาลที่เด็กผู้ชายจะมานั่งรวมกลุ่มกัน การแยกร้านข้าวยำออกมาจึงเป็นกิจกรรมที่ทำให้ในชุมชนเห็นว่ามีการแบ่งหญิงชายอย่างถูกต้องตามหลักศาสนา

ทั้ง 2 กิจกรรมนี้ เป็นความสนใจและความตั้งใจของเด็กๆ ที่หน่วยไม่ได้บังคับว่าต้องทำ แต่ช่วยผลักดันผ่านทุนทรัพย์และองค์ความรู้ เพราะการส่งเสริมให้พวกเขาต่อยอดจากสิ่งที่สนใจ จะทำให้เด็กๆ มองเห็นตัวเองชัดขึ้น

พอเด็กมีพื้นที่ให้มาอยู่ในสายตา ค่อยๆ เปลี่ยนแปลงตัวเองให้เห็น พ่อแม่ก็เบาใจ

“เมื่อก่อนเวลาแม่ป่วย เขาไม่เคยเฝ้า แต่เดี๋ยวนี้เวลาแม่เข้าโรงพยาบาลหรือ ICU เขาจะไปดูแลตลอด ทั้งเช็ดตัวและช่วยเหลือทุกอย่าง” มาศีเต๊าะพูดทั้งน้ำตา

มาศีเต๊าะ สาเมาะ วัย 46 ปี แม่ของบุ๊ค (นามสมมติ) เยาวชนในโครงการเล่าว่า ก่อนรู้จักโครงการนี้ ลูกของตนจบแค่ชั้น ม.1 ลูกไม่สนใจที่จะเรียน อยู่บ้านก็ไม่พูดคุยกับคนในครอบครัว ใช้เวลาส่วนใหญ่ไปกับเพื่อน ต้องคอยโทรตามให้กลับบ้านเสมอ

ตอนแรกที่บุ๊คเข้าร่วมโครงการ มาศีเต๊าะก็กังวลเรื่องยาเสพติดเหมือนกับผู้ปกครองคนอื่นๆ แต่พอได้เห็นว่ากิจกรรมของหน่วยมีอะไรบ้างจากการอธิบายของผู้นำชุมชน ได้เห็นลูกหิ้วคาราเมลลาเต้กลับมาฝากจากร้านน้ำชาที่ทำกับเพื่อน ความวางใจจึงเพิ่มขึ้น

และในตอนนี้ ลูกของเธอน่ารักขึ้นมาก 

“ภูมิใจในตัวเขา เขามีความคิดเป็นผู้ใหญ่มากขึ้น รู้หน้าที่ กลับบ้านเป็นเวลา มีความรับผิดชอบทางศาสนามากขึ้น ละหมาดสม่ำเสมอ หากพลาดก็จะละหมาดชดเชยเอง ถ้าเป็นเมื่อก่อนเขาจะปล่อยผ่าน” มาศีเต๊าะเล่าพร้อมรอยยิ้ม

สำหรับผู้ใหญ่ในชุมชน การที่เด็กไม่เอาไหนกลุ่มนี้กลายเป็นเด็กดี อาจมีเกณฑ์เป็นการละหมาด และการเข้าร่วมกิจกรรมของชุมชน เพราะเมื่อไหร่ที่มีการทำกิจกรรมวันสำคัญทางศาสนา เช่น งานอาชูรออ์ งานเมาลิดนบี หรือบ้านไหนแต่งงาน จะมี (อดีต) เด็กไม่ดีเป็นจิตอาสา ไปช่วยงานอย่างสม่ำเสมอ

แต่สำหรับเด็กกลุ่มนี้ สิ่งที่เปลี่ยนไป คือ การรู้จักตัวเองมากขึ้น การมีพื้นที่ให้เป็นตัวของตัวเอง และทักษะความรู้ที่มากขึ้น ที่ทำให้พวกเขากลับมาอยากเรียนรู้เพื่ออนาคตของตัวเองในฐานะส่วนหนึ่งของชุมชนอีกครั้ง

“อยากให้เรียนรู้ไปเรื่อยๆ ไม่อยากให้ทำตัวไร้สาระ หาความรู้ด้วยตัวเอง เข้าหาผู้ใหญ่ ค่อยๆ ไปถามผู้ใหญ่ในเรื่องที่เราอยากรู้” ซันกล่าว

The post แบ่งเวลามาอยู่ในสายตา มีโรงเรียนสอนศาสนาเป็นที่ปลอดภัย : ‘ตาดีกาบาโงยือแร’ พื้นที่เก่าในบันนังสตา ที่มีร้านน้ำชาและข้าวยำไว้เล่าเรื่องใหม่ของเด็กนอกระบบ first appeared on กสศ..