การประชุมครั้งนี้มีผู้แทนจากหน่วยงานภาครัฐ ภาคเอกชน และภาควิชาการที่เกี่ยวข้องเข้าร่วม โดยมีภารกิจสำคัญในการศึกษา ออกแบบ และพัฒนามาตรการจัดการศึกษาหรือการเรียนรู้ที่ยืดหยุ่น การเชื่อมโยงข้อมูลระหว่างหน่วยงาน การพัฒนาระบบฐานข้อมูลกลาง ตลอดจนการส่งเสริมความร่วมมือระหว่างภาครัฐ เอกชน และภาคประชาสังคม เพื่อให้เด็กและเยาวชนทุกคนสามารถเข้าถึงโอกาสทางการศึกษาและการเรียนรู้ที่เหมาะสมกับศักยภาพของตนเอง

นายสิริพงศ์ เปิดเผยว่า ที่ประชุมได้พิจารณา “นิยามกลุ่มเป้าหมายและแนวทางการบูรณาการข้อมูลระหว่างหน่วยงาน” เพื่อใช้เป็นฐานในการขับเคลื่อน Thailand Zero Dropout Plus โดยรับทราบความก้าวหน้าการเชื่อมโยงข้อมูลเด็กและเยาวชนที่ไม่มีชื่ออยู่ในระบบการศึกษาซึ่งดำเนินการร่วมกันระหว่างหลายหน่วยงานอย่างต่อเนื่องตั้งแต่ปี 2566 เป็นต้นมา ส่งผลให้จำนวนเด็กและเยาวชนที่ไม่มีชื่ออยู่ในระบบการศึกษาลดลงจาก 1,025,514 คน เหลือ 603,095 คน ในช่วง 3 ปีที่ผ่านมา สะท้อนถึงพลังของการบูรณาการข้อมูลและการทำงานร่วมกันของทุกภาคส่วนในการค้นหา ติดตาม และส่งต่อโอกาสทางการศึกษาให้กับเด็กและเยาวชนกลุ่มเป้าหมายอย่างต่อเนื่อง

ที่ประชุมเห็นชอบหลักการกำหนดกลุ่มเป้าหมายของ Thailand Zero Dropout Plus ให้ครอบคลุมเด็กและเยาวชนที่ไม่มีชื่ออยู่ในระบบการศึกษาทุกคน พร้อมกำหนดให้กลุ่มเด็กในช่วงการศึกษาภาคบังคับและก่อนการศึกษาภาคบังคับเป็นกลุ่มเป้าหมายเร่งด่วน เพื่อป้องกันไม่ให้เด็กหลุดออกจากระบบการศึกษาตั้งแต่ต้นทาง

นอกจากนี้ ที่ประชุมยังได้พิจารณา Roadmap การขับเคลื่อน Thailand Zero Dropout Plus สู่ ASEAN Zero Dropout 2030 ซึ่งเป็นแผนระยะ 4 ปี (พ.ศ. 2569–2572) เพื่อยกระดับการดำเนินงานจากการแก้ไขปัญหาเด็กและเยาวชนนอกระบบการศึกษาในประเทศไทย สู่ความร่วมมือระดับภูมิภาคอาเซียน ภายใต้วิสัยทัศน์ “All for Education, Education for All” มุ่งสร้างหลักประกันทางการศึกษาให้กับเด็กและเยาวชนทุกคนในภูมิภาคอาเซียน

Roadmap ดังกล่าวกำหนดกลุ่มเป้าหมายสำคัญ 3 กลุ่ม ได้แก่ เด็กปฐมวัยอายุ 2–3 ปี เพื่อป้องกันการหลุดออกจากระบบการศึกษาตั้งแต่ต้นทาง เด็กและเยาวชนอายุ 3–18 ปี ที่หลุดออกจากระบบการศึกษา เพื่อให้ได้รับการค้นหา ติดตาม และจัดการเรียนรู้ที่ยืดหยุ่น รวมถึงกลุ่มแรงงานรุ่นใหม่และเยาวชนที่ไม่ได้อยู่ในระบบการศึกษา การจ้างงาน หรือการฝึกอบรม (NEET) อายุไม่เกิน 25 ปี ผ่านระบบ Learning Passport และระบบนิเวศการเรียนรู้ตลอดชีวิตที่เชื่อมโยงกับตลาดแรงงาน

การขับเคลื่อนดังกล่าวจะเป็นหนึ่งในวาระสำคัญที่ประเทศไทยเตรียมผลักดันในช่วงการดำรงตำแหน่งประธานอาเซียนปี 2571 เพื่อเชิญชวนประเทศสมาชิกอาเซียนร่วมกำหนดเป้าหมาย ASEAN Zero Dropout 2030 และสร้างความร่วมมือระดับภูมิภาคในการแก้ไขปัญหาเด็กและเยาวชนนอกระบบการศึกษา

อีกหนึ่งวาระสำคัญ คือ การพิจารณาปฏิทิน กรอบหลักเกณฑ์ และแนวทางการพิจารณารางวัล Prime Minister TZD+ Awards เพื่อยกย่องเชิดชูจังหวัด องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น สถานศึกษา หน่วยจัดการเรียนรู้ ภาคเอกชน และภาคีเครือข่าย ที่มีผลงานโดดเด่นในการขับเคลื่อนการแก้ไขปัญหาเด็กและเยาวชนนอกระบบการศึกษาอย่างเป็นระบบและยั่งยืน โดยมีกำหนดจัดพิธีมอบรางวัลในเดือนกรกฎาคม 2569 เพื่อสร้างแรงจูงใจและขยายต้นแบบการทำงานที่ช่วยให้เด็กและเยาวชนทุกคนไม่หลุดจากโอกาสทางการศึกษา

นอกจากนี้ ที่ประชุมยังได้พิจารณารายงานสรุปผลการดำเนินงานขับเคลื่อนการแก้ไขปัญหาเด็กและเยาวชนนอกระบบการศึกษา ระยะที่หนึ่ง (พ.ศ. 2567–2569) เพื่อจัดทำเป็นรายงานเสนอต่อคณะรัฐมนตรี สะท้อนผลลัพธ์ของการดำเนินงานตลอด 3 ปีที่ผ่านมา ทั้งด้านการบูรณาการข้อมูล การติดตามค้นหาเด็กนอกระบบ การพัฒนากลไกการเรียนรู้ที่ยืดหยุ่น และการสร้างความร่วมมือจากทุกภาคส่วนในการดูแลเด็กและเยาวชนกลุ่มเปราะบางไม่ให้หลุดจากเส้นทางการเรียนรู้

นายสิริพงศ์ กล่าวว่า “เด็กทุกคนคือทรัพยากรมนุษย์ที่มีคุณค่าของประเทศ การปล่อยให้เด็กหลุดออกจากระบบการศึกษาไม่เพียงเป็นการสูญเสียโอกาสของเด็กคนหนึ่ง แต่ยังเป็นการสูญเสียโอกาสของประเทศในระยะยาว การแก้ไขปัญหาเด็กและเยาวชนนอกระบบการศึกษาจึงไม่ใช่เพียงการพาเด็กกลับเข้าสู่ห้องเรียน แต่คือการสร้างระบบนิเวศการเรียนรู้ที่ยืดหยุ่น เชื่อมโยงข้อมูลและความร่วมมือจากทุกภาคส่วน เพื่อให้เด็กและเยาวชนทุกคนได้รับโอกาสในการพัฒนาตามศักยภาพ และสามารถเติบโตเป็นกำลังสำคัญของประเทศในอนาคต”

พร้อมยืนยันว่า Thailand Zero Dropout Plus จะเป็นกลไกสำคัญในการสร้างหลักประกันโอกาสทางการศึกษาให้กับเด็กและเยาวชนไทยทุกคน และเป็นรากฐานสำคัญในการยกระดับประเทศไทยสู่การเป็นผู้นำด้านการแก้ไขปัญหาเด็กและเยาวชนนอกระบบการศึกษาในภูมิภาคอาเซียน ภายใต้เป้าหมาย ASEAN Zero Dropout 2030 เพื่อให้เด็กและเยาวชนทุกคนไม่ว่าจะอยู่ที่ใด มีสถานะทางเศรษฐกิจหรือสังคมเช่นใด สามารถเข้าถึงการศึกษาและการเรียนรู้ที่เหมาะสมกับศักยภาพของตนเองได้ตลอดช่วงชีวิต

The post รมช.สิริพงศ์ เร่งขับเคลื่อนการช่วยเหลือเด็กและเยาวชนนอกระบบ วางระบบข้อมูลกลาง เดินหน้ายกระดับ Thailand Zero Dropout Plus สู่ ASEAN Zero Dropout 2030 ในฐานะประธานอาเซียนปี 2571 first appeared on กสศ..

ศาสตราจารย์ ดร.ยศชนัน วงศ์สวัสดิ์ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) กล่าวว่า ตลอดหลายปีที่ผ่านมา ประเทศไทยมีทุนการศึกษามากเพียงพอในระดับหนึ่ง แต่เรายังขาด “ระบบการจัดการ” ทุนการศึกษาที่ช่วยให้องค์กร หรือ ผู้ที่ต้องการสนับสนุนทุนการศึกษา ได้เจอนักเรียน นักศึกษาที่มีศักยภาพและต้องการทุนการศึกษา จนวันนี้เรามีความร่วมมือระหว่างกระทรวงศึกษาธิการ กระทรวง อว. และ กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา หรือ กสศ. ที่ช่วยให้เขาเชื่อมโยงข้อมูล เด็กที่ผ่านการพิสูจน์เศรษฐสถานะมาแล้วว่าอยู่ในครัวเรือนยากจน และยากจนพิเศษและได้รับทุนเสมอภาคตลอด 12 ปี

“นักเรียนกลุ่มนี้เวลาสมัครเข้าเรียนมหาวิทยาลัย พวกเรากลับไม่รู้จักเขา จนน้อง ๆ เขาต้องหาเงินค่าสมัครสอบ ต้องพิสูจน์ตัวเองใหม่ตั้งแต่ต้น และบางคนก็หลุดออกจากระบบไปในช่วงรอยต่อนั้น จนเกิดปรากฏการณ์ The Lost Einstein ขึ้นในประเทศไทยมายาวนาน แต่นี่คือปัญหาที่เราแก้ไขได้ด้วยการจัดการด้านข้อมูล และการบูรณาการทำงานของหน่วยงานภาครัฐ และวันนี้เรากำลังแก้ไขอย่างเป็นระบบที่ยั่งยืน” ศาสตราจารย์ ดร.ยศชนัน กล่าว 

ศาสตราจารย์ ดร.ยศชนัน  กล่าวว่า ปีนี้กระทรวง อว. ได้เตรียมพร้อมมาตรการ TCAS70  เพื่อลดภาระค่าใช้จ่ายสูงสุด 3,150 บาทต่อคน ไม่ว่าจะเป็นฟรีค่าสอบ TGAT/TPAT 1-5 และ A-Level (สูงสุด 7 วิชา) , ค่าสมัครรอบ 3 (Admission) สูงสุด 7 อันดับ ,ลดค่าสมัครรอบ Portfolio ลง 25% สำหรับนักเรียนในระบบ กสศ. ซึ่งจะช่วยเหลือนักเรียนได้มากกว่า 28,000 คน และเตรียมเปิดตัวระบบ TCAS Verified เพื่อยืนยันตัวตนเด็กขาดแคลนในระบบได้อย่างรวดเร็วและแม่นยำ ทันทีภายในเดือนกรกฎาคม 2569 นี้

“ขอให้มหาวิทยาลัยทุกสังกัดใช้ข้อมูล กสศ. จัดสรรทุนการศึกษาให้นักเรียนทุนเสมอภาคเพื่อให้นักเรียนผู้ขาดแคลนทุนทรัพย์ไม่ต้องพิสูจน์ฐานะซ้ำ รวมถึงให้มหาวิทยาลัยทุกแห่งเปิดเผยข้อมูลการจัดสรรทุนการศึกษาให้นักเรียนทุนเสมอภาค โดยระบุจำนวนและสัดส่วนนักเรียนทุนเสมอภาคที่ได้รับการสนับสนุนจากทุกแหล่งทุนภายในสถาบัน   นอกจากนี้ปัจจุบันมีมหาวิทยาลัยนำร่อง 4 แห่งม.เกษตรศาสตร์ ม.พะเยา ม.ราชภัฏนครราชสีมา และสถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้าเจ้าคุณทหารลาดกระบัง ที่จะทำงานร่วมกับ กสศ. ปี 2569 วิเคราะห์ข้อมูลและจัดสรรทุนการศึกษา เพื่อดำเนินการในปี 2570 ถือเป็นต้นแบบที่ขอให้มีการขยายผลไปยังมหาวิทยาลัยทุกแห่ง และกระทรวงจะผลักดันให้มหาวิทยาลัยทุกแห่งดำเนินการตามต่อไป 

“ในทุกๆ ปี มีเด็กเก่งระดับช้างเผือกจำนวนมากต้องเปลี่ยนใจไม่เรียนต่อ เพียงเพราะ “ค่าใช้จ่ายช่วงรอยต่อ” และการขาดข้อมูลสวัสดิการที่ทั่วถึง กระทรวง อว. จะจับมือกับกระทรวงศึกษาธิการ และ กสศ. เพื่อสื่อสารสิทธิ์สวัสดิการเชิงรุกตรงถึงตัวเด็ก ทุกโรงเรียน ทุกสังกัด ก่อนสมัครสอบ ป้องกันไม่ให้เด็กหลุดจากระบบ โดยมุ่งเป้าเพิ่มอัตราการเรียนต่อ อีก 1 เท่าตัวของเด็กกลุ่มที่ขาดแคลนทุนทรัพย์ ตามฐานข้อมูลของ กสศ. และเสียงสะท้อนจากเด็กๆในวันนี้ ผมจะนำข้อเสนอจากน้องๆ ไปทำนโยบายของกระทรวง อว. และ ของรัฐบาลที่ตรงโจทย์ของเยาวชนในวันนี้ได้มากที่สุด” ศาสตราจารย์ ดร.ยศชนัน กล่าว 

ดร.กฤษณพงศ์ กีรติกร  ที่ปรึกษาคณะกรรมการบริหาร กสศ. กล่าวว่า จากข้อมูลเชิงสถิติของระบบ TCAS ตั้งแต่ปี 2565 – 2568 พบว่ามีนักเรียนทุนเสมอภาคสามารถฝ่าฟันอุปสรรคทางเศรษฐกิจและยืนยันสิทธิ์เข้าศึกษาต่อในระดับมหาวิทยาลัยรวมแล้วถึง 85,363 คน โดยยังไม่มีการเปลี่ยนแปลงอย่างมีนัยยะสำคัญ และเมื่อเจาะลึกข้อมูลรายภูมิภาค พบว่า ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ เป็นพื้นที่ที่มีนักเรียนทุนเสมอภาคยืนยันสิทธิ์เข้ามหาวิทยาลัยสูงที่สุดในประเทศ โดยสามารถจำแนกตามภูมิภาคได้ดังนี้ ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ 34,531 คน  ภาคกลาง 23,103 คน ภาคเหนือ 13,175 คน  ภาคใต้ 11,407 คน ภาคตะวันออก 2,513 คน ภาคตะวันตก 634 คน

สำหรับสถาบันอุดมศึกษาที่มีนักเรียนทุนเสมอภาคยืนยันสิทธิ์เข้าศึกษามากที่สุด 10 อันดับแรก พบว่า มหาวิทยาลัยมหาสารคาม ครองอันดับ 1 ของประเทศติดต่อกัน โดยในปี 2568 มีจำนวน 3,040 คน (หรือคิดเป็น 21.64% ของนักศึกษาเข้าใหม่ทั้งหมด) และปี 2567 มีจำนวน 3,193 คน ซึ่งคิดเป็นสัดส่วนสูงถึง 26% ของนักศึกษาใหม่ทั้งหมด ตามมาด้วย สถาบันพระบรมราชชนก ที่มีสัดส่วนของนักเรียนทุนเสมอภาคสูงถึง 60% ของนักศึกษาใหม่ทั้งหมด  1,467 คน และอันดับสามมหาวิทยาลัยราชภัฏอุบลราชธานี 1,181 คน  มหาวิทยาลัยเกษตรศาตร์ 1,089 คน ในปี 2568

ดร.กฤษณพงศ์ กล่าวว่า ถึงแม้ตัวเลขการเข้าเรียนดูจำนวนมากแต่ยังมีเด็กอีกไม่น้อยที่ยังเข้าไปไม่ถึงฝัน เพราะกำแพงค่าใช้จ่ายที่สูงลิ่ว  ไม่ว่าจะเป็น “ค่าใช้จ่ายช่วงรอยต่อ” ของการเข้ามหาวิทยาลัย สูงถึง 12 เท่า เมื่อเทียบกับรายได้เฉลี่ยของครอบครัวยากจนพิเศษ โดยมีค่าใช้จ่ายสะสมช่วงเปลี่ยนผ่านอยู่ที่ประมาณ 13,200 – 29,000 บาท ไม่ว่าจะเป็นค่าสอบวิชาละ 100 – 140 บาท, ค่าสมัครรอบ Portfolio 300 – 500 บาท ต่อโครงการ ,ค่าแรกเข้าและค่าหอพัก 2,500 – 7,000 บาท ,  ค่าเทอมงวดแรก 10,000 – 20,000 บาท  ซึ่งต้องจ่ายทันทีเพื่อรักษาสิทธิ์โดยไม่สามารถผ่อนผันได้ 

“นอกจากนี้ เด็กกลุ่มนี้ยังต้องเผชิญปัญหาการเข้าไม่ถึงแหล่งทุนการศึกษา ขาดการแนะแนวที่ตรงตามศักยภาพ ตลอดจน “ค่าใช้จ่ายในการย้ายถิ่นฐาน” โดยปี 2568 มีนักเรียนที่ต้องย้ายถิ่นฐานข้ามภูมิภาคจำนวน 4,139 คน และข้ามจังหวัดในภูมิภาคเดียวกันอีก 10,934 คน นำไปสู่ค่าใช้จ่ายแฝงจำนวนมากที่ทำให้นักเรียนจำนวนหนึ่งต้องหลุดออกจากระบบ” ดร.กฤษณพงศ์ กล่าว 

ศาสตราจารย์ ดร.ศุภชัย ปทุมนากุล ปลัดกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม กล่าวว่า ภาคีเครือข่ายทั้ง 6 หน่วยงาน ประกอบด้วยสำนักงานปลัดกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (สป.อว.) กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.) สมาคมที่ประชุมอธิการบดีแห่งประเทศไทย (ทปอ.) ที่ประชุมคณะกรรมการอธิการบดีมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคล (ทปอ.มทร.) ที่ประชุมอธิการบดีมหาวิทยาลัยราชภัฏ (ทปอ.มรภ.) สมาคมสถาบันอุดมศึกษาเอกชนแห่งประเทศไทย (สสอท.)  จับมือกันจัดทำบันทึกข้อตกลงความร่วมมือระยะเวลา 5 ปี เพื่อเดินหน้าสร้าง “ระบบหลักประกันโอกาสทางการศึกษา” และผลักดันให้เกิด “การศึกษาที่ไร้รอยต่อ” อย่างแท้จริง พร้อมขจัดอุปสรรคทุกรอยต่อด้วยนวัตกรรมและข้อมูล

“กสศ. จะเป็นต้นทางในการใช้ระบบคัดกรองและส่งต่อฐานข้อมูลขนาดใหญ่ (Big Data) ของเด็กที่ขาดแคลนทุนทรัพย์ ส่วน ทปอ. จะรับไม้ต่อเพื่อเชื่อมโยงข้อมูลนี้เข้ากับระบบคัดเลือกกลาง (TCAS) ทำให้เราเห็นตัวตนของเด็กและส่งต่อสิทธิ์ไปยังมหาวิทยาลัยได้อย่างแม่นยำ โดยไม่ปล่อยให้ใครหลุดหายไปในระหว่างทาง พร้อมทั้งทำงานร่วมกับ สป.อว. ที่จะทำหน้าที่เป็นกลไกเชิงนโยบายในการส่งต่อข้อมูล ควบคุมกำกับดูแล และขับเคลื่อนมาตรการช่วยเหลือร่วมกับสถาบันอุดมศึกษา ในการขับเคลื่อนนวัตกรรมเชิงนโยบาย เช่น การลดค่าใช้จ่ายในการสมัครสอบ และการระดมแหล่งทุนการศึกษา และที่สำคัญที่สุดคือ ทปอ.มทร., ทปอ.มรภ. และ สสอท. ซึ่งเป็นผู้ปฏิบัติการในพื้นที่จริง จะร่วมเปิดสถาบันในเครือข่ายเป็นพื้นที่วิจัย พัฒนาระบบดูแลช่วยเหลือ และคอยประคับประคองนักศึกษาทุนทุกคน” ปลัด อว. กล่าว 

ศาสตราจารย์ ดร.ศุภชัย  กล่าวเพิ่มเติม นี่คือการสร้างระบบนิเวศนวัตกรรมที่เชื่อมโยง มหาวิทยาลัย ภาครัฐ เอกชน และแหล่งทุนอย่างเป็นเนื้อเดียวกัน และผลที่คาดว่าจะเกิดขึ้นในทันที คือในปีการศึกษา 2569 นี้ นักเรียนกลุ่มเป้าหมายของ กสศ. ที่เข้าสู่ระบบ TCAS70 ซึ่งคาดการณ์ไว้ที่ 34,000 ถึง 41,000 คน จะได้รับการดูแลและสนับสนุนอย่างต่อเนื่องตั้งแต่วันแรกที่ก้าวเข้าสู่รั้วมหาวิทยาลัย

The post อว.-กสศ.-ทปอ. ปักธง TCAS70 ‘สร้างหลักประกันโอกาส’ พัฒนาทุนมนุษย์ เชื่อมข้อมูลเด็กขาดแคลนทุนทรัพย์ สู่ทุนการศึกษา-สวัสดิการ ตัดวงจรเหลื่อมล้ำเข้ามหาวิทยาลัย first appeared on กสศ..

ด้วยเหตุนี้ กิจกรรม “ธนาคารโอกาสและถนนครูเดิน” จึงยังคงทำหน้าที่เป็นกลไกเชื่อมโยงภาคีเครือข่ายในการจัดสรร ส่งต่อ และเติมเต็มทรัพยากรทางการศึกษา เพื่อเพิ่มโอกาสให้เด็กทุกคนในทุกพื้นที่เข้าถึงการเรียนรู้ และไม่หลุดออกจากเส้นทางการศึกษาเพียงเพราะความไม่พร้อมของชีวิต

เมื่อวันที่ 30 พฤษภาคม 2569 “ธนาคารโอกาสและถนนครูเดิน” ภายใต้การขับเคลื่อนของกองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.) ร่วมกับเครือข่ายชมรมนักจัดการศึกษาบนพื้นที่สูงถิ่นทุรกันดาร มูลนิธิกระจกเงา และบริษัท แสนสิริ จำกัด (มหาชน) ผนึกกำลังภาคีเครือข่ายในจังหวัดราชบุรี ประกอบด้วย สำนักงานศึกษาธิการจังหวัดราชบุรี สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาราชบุรี เขต 1 สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาราชบุรี องค์การบริหารส่วนตำบลบ้านคา ศูนย์ส่งเสริมการเรียนรู้ระดับอำเภอบ้านคา เครือข่ายการจัดการศึกษาเชิงพื้นที่จังหวัดราชบุรี คณะทำงานหนุนเสริมโรงเรียนปลายทางครูรัก(ษ์)ถิ่น ตลอดจนครูและผู้บริหารโรงเรียนขนาดเล็กในพื้นที่ ร่วมกันนัดพบที่โรงเรียนโรตารี่ 1 บ้านพุน้ำร้อน ตำบลบ้านบึง อำเภอบ้านคา จังหวัดราชบุรี เพื่อนำสื่อการเรียนการสอน คอมพิวเตอร์ โน้ตบุ๊ก อุปกรณ์การศึกษา ชุดนักเรียน รวมถึงสิ่งของจำเป็นและสิ่งของที่ต้องการเร่งด่วน ส่งต่อให้กับครูจากโรงเรียนกว่า 70 แห่งในพื้นที่

จังหวัดราชบุรีคือพื้นที่ที่ขับเคลื่อนงาน “ราชบุรี Zero Dropout เด็กทุกคนต้องได้เรียน” อย่างจริงจัง สะท้อนพลังความร่วมมือระหว่างภาครัฐ ภาคเอกชน และเครือข่ายภาคประชาชนจากหลากหลายหน่วยงาน จนเกิดระบบดูแลช่วยเหลือเด็กและเยาวชนที่เข้มแข็ง อย่างไรก็ตาม ในช่วงเปิดภาคเรียน เด็กจากหลายครอบครัวยังคงต้องเผชิญภาระค่าใช้จ่ายทางการศึกษาท่ามกลางค่าครองชีพที่สูงขึ้น ธนาคารโอกาสและถนนครูเดินจึงเข้ามาช่วยลดภาระของผู้ปกครองและครู เพื่อประคับประคองความเดือดร้อนในชีวิตประจำวัน และช่วยให้การเรียนรู้ของเด็ก ๆ เดินหน้าต่อไปได้   

นายพัฒนะพงษ์ สุขมะดัน ผู้ช่วยผู้จัดการ กสศ. กล่าวว่า ความสำคัญของธนาคารโอกาสและถนนครูเดินไม่ได้อยู่เพียงการส่งต่ออุปกรณ์การศึกษาหรือสิ่งของจำเป็น แต่เป็นภาพสะท้อนของ “ความร่วมมือจากหลายฝ่าย” ที่เห็นความสำคัญของการเติมเต็มโรงเรียนขนาดเล็กอย่างรอบด้าน ตลอดจนการสร้างเครือข่ายสนับสนุนการจัดการเรียนรู้ในพื้นที่อย่างเป็นระบบ ซึ่งล้วนเป็นส่วนสำคัญในการลดความเหลื่อมล้ำทางการศึกษาที่โรงเรียนขนาดเล็กส่วนใหญ่ยังคงเผชิญอยู่

สำหรับเหตุผลที่เลือกจังหวัดราชบุรีเป็นพื้นที่จัดกิจกรรมในครั้งนี้ ผู้ช่วยผู้จัดการ กสศ. กล่าวว่า ต้องการสะท้อนให้เห็นว่า แม้จะเป็นพื้นที่ที่อยู่ไม่ไกลจากกรุงเทพมหานคร แต่ยังมีโรงเรียนขนาดเล็กจำนวนมากที่ขาดแคลนโอกาสทางการศึกษา และยังมีเด็กอีกจำนวนไม่น้อยที่แม้แต่การก้าวข้ามรอยต่อจากระดับประถมศึกษาสู่มัธยมศึกษาก็ยังเป็นเรื่องยาก สถานการณ์ดังกล่าวสะท้อนให้เห็นว่า ความขาดแคลนทรัพยากรไม่ได้ถูกกำหนดด้วยระยะทางเพียงอย่างเดียว

ดร.บรรเจิด อุ่นมณีรัตน์ ผู้อำนวยการสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาราชบุรี เขต 1 กล่าวว่า โรงเรียนขนาดเล็กในพื้นที่ส่วนใหญ่ยังคงเผชิญปัญหาความไม่พร้อม แม้โรงเรียน ชุมชน และเครือข่ายการศึกษาในจังหวัดจะพยายามระดมทรัพยากรและหาช่องทางสนับสนุนอย่างต่อเนื่อง แต่ด้วยข้อจำกัดด้านงบประมาณ ทำให้หลายปัญหายังคงเกิดขึ้นซ้ำทุกปี

“สพป.ราชบุรี เขต 1 ดูแลพื้นที่การศึกษา 6 อำเภอ ได้แก่ อำเภอเมือง วัดเพลง จอมบึง สวนผึ้ง ปากท่อ และบ้านคา ซึ่งมีโรงเรียนขนาดเล็กถึง 95 โรงเรียน จากทั้งหมด 165 โรงเรียน แม้แต่ในอำเภอเมืองเองก็ยังมีโรงเรียนที่เข้าถึงได้ยาก ข้อจำกัดสำคัญคือเรื่องงบประมาณที่จัดสรรตามรายหัวนักเรียน ทำให้บางโรงเรียนมีงบไม่เพียงพอแม้แต่สำหรับค่าสาธารณูปโภคพื้นฐานอย่างน้ำ ไฟ และอินเทอร์เน็ต ส่งผลให้การพัฒนาด้านอื่นทำได้อย่างจำกัด

“ขณะเดียวกัน ผู้ปกครองจำนวนมากมีรายได้ไม่สอดคล้องกับรายจ่าย โดยเฉพาะในช่วงเปิดภาคเรียน เราพบเด็กกลุ่มเปราะบางเพิ่มขึ้น บางคนเข้าเรียนชั้น ป.1 แต่ยังสวมชุดอนุบาลมาโรงเรียน เมื่อครูลงพื้นที่เยี่ยมบ้านจึงพบว่าผู้ปกครองไม่มีรายได้เพียงพอ ทำให้โรงเรียนต้องเร่งวางแผนช่วยเหลือเป็นกรณีเร่งด่วน ดังนั้น ระบบดูแลช่วยเหลือนักเรียนจึงมีความสำคัญอย่างมาก เพื่อให้โรงเรียนสามารถช่วยเหลือเบื้องต้นได้ทันที ก่อนส่งต่อข้อมูลไปยังหน่วยงานที่เกี่ยวข้องตามความเหมาะสมของแต่ละกรณี”

ดร.บรรเจิด กล่าวเพิ่มเติมว่า รู้สึกยินดีและขอบคุณทุกภาคส่วนที่ร่วมกันสนับสนุนการศึกษา เพราะนอกจากจะช่วยเหลือเด็ก ๆ แล้ว ยังเป็นกำลังใจสำคัญที่ส่งถึงครูและโรงเรียนโดยตรง พร้อมเชื่อว่า หากเครือข่ายการศึกษายังคงเดินหน้าร่วมกันอย่างต่อเนื่อง ความเหลื่อมล้ำที่อยู่คู่กับโรงเรียนขนาดเล็กมาอย่างยาวนานจะค่อย ๆ ลดลงได้

ขณะที่ นายทิรัตน์ ผลินกูล หัวหน้าโครงการศูนย์แบ่งต่อ มูลนิธิกระจกเงา กล่าวว่า แนวคิดสำคัญของธนาคารโอกาสและถนนครูเดิน คือ “ครูมีของ เด็กมีอนาคต” เพราะสิ่งของที่ได้รับจากการระดมความร่วมมือของผู้บริจาค เมื่อถูกส่งต่อถึงมือครู ย่อมหมายถึงโอกาสใหม่ในการพัฒนาการเรียนรู้ของเด็ก ๆ

“การลงพื้นที่ในหลายจังหวัดทำให้เราเห็นว่า ไม่ว่าพื้นที่ไหน โรงเรียนขนาดเล็กต่างก็เผชิญปัญหาการขาดแคลนไม่ต่างกัน ส่วนราชบุรีในวันนี้ เป็นภาพสะท้อนของจังหวัดที่อยู่ไม่ไกลจากกรุงเทพฯ จนบางครั้งถูกมองข้าม เราหวังว่าสิ่งของที่นำมาส่งต่อในครั้งนี้ จะช่วยให้ครูทำงานได้สะดวกขึ้น และช่วยให้เด็ก ๆ มีความสุขกับการเปิดเทอมใหม่มากขึ้นเช่นกัน”

ด้าน นายบุญฤทธิ์ หอมเขียน ครูโรงเรียนมหาราช 7 อำเภอเมือง จังหวัดราชบุรี เล่าว่า ทันทีที่ทราบข่าวการจัดกิจกรรม ก็ตั้งใจเดินทางมาตั้งแต่เช้า เพื่อมารับสิ่งของกลับไปให้เด็ก ๆ ให้ได้มากที่สุด โดยเฉพาะเครื่องเขียน ดินสอ สี อุปกรณ์สำหรับกิจกรรมสร้างสรรค์านประดิษฐ์ในวิชาการงานอาชีพ และแฟ้มเก็บผลงานนักเรียนที่สามารถนำไปใช้ประโยชน์ได้ในห้องเรียน

“เราเป็นโรงเรียนขยายโอกาสที่มีเด็กจากครอบครัวขาดความพร้อมจำนวนมาก เพราะครอบครัวที่มีกำลังส่วนใหญ่เลือกส่งลูกเข้าเรียนในเมือง ความไม่พร้อมนี่เองที่ทำให้เด็กบางคนไม่กล้ามาโรงเรียน ไม่ต้องพูดถึงเรื่องชุดนักเรียน เพราะบางคนแม้แต่ดินสอสักแท่งก็ยังไม่มี หรือแม้จะมีเงินอุดหนุน แต่หลายครอบครัวก็ไม่สามารถสำรองจ่ายก่อนแล้วรอเบิกภายหลังได้ งานแบบนี้จึงช่วยแบ่งเบาภาระของทั้งผู้ปกครองและครูได้อย่างมาก”

ครูบุญฤทธิ์กล่าวถึงความหมายของสิ่งของที่กำลังจะเดินทางไปถึงเด็ก ๆ ว่า “สิ่งของที่เห็นอยู่ตรงนี้ เมื่อไปถึงมือเด็ก ๆ สิ่งแรกที่เกิดขึ้นคือความดีใจ เพราะสำหรับบางคน ดินสอหนึ่งแท่ง หรือเสื้อนักเรียนสีขาวสะอาดสักตัว อาจเป็นของใหม่ชิ้นแรกที่เขาได้รับในรอบหลายปี และสำหรับเด็ก ๆ แล้ว สิ่งเหล่านี้ไม่ได้เป็นเพียงทรัพยากรทางการศึกษา แต่คือกำลังใจสำคัญ ที่ช่วยให้เด็กคนหนึ่งยังมีแรงและความหวังที่จะเรียนต่อไป” 

The post ‘ธนาคารโอกาสและถนนครูเดิน’ เคลื่อนทรัพยากรสู่โรงเรียนเล็กทั่วราชบุรี first appeared on กสศ..

การอบรมครั้งนี้ได้รับความร่วมมือจากทีม Shopee University และผู้ประกอบการที่ประสบความสำเร็จบนแพลตฟอร์ม Shopee ร่วมถ่ายทอดองค์ความรู้และประสบการณ์ตรง เพื่อให้นักเรียนได้เรียนรู้การเป็นผู้ประกอบการยุคดิจิทัลผ่านการลงมือปฏิบัติจริง

กิจกรรมดังกล่าวจัดขึ้นเมื่อวันที่ 6 มิถุนายน 2569 ผ่านระบบออนไลน์ โดยมีนักเรียนและครูจากโรงเรียนในเครือข่ายโครงการเข้าร่วมเรียนรู้เกี่ยวกับการทำธุรกิจบนแพลตฟอร์มอีคอมเมิร์ซ ตั้งแต่การเริ่มต้นเปิดร้านค้าออนไลน์ การลงขายสินค้า การใช้เครื่องมือทางการตลาดเพื่อเพิ่มยอดขาย ตลอดจนแนวทางการสร้างรายได้ผ่านระบบ Shopee Affiliate

การอบรมครั้งนี้ได้รับเกียรติจากผู้เชี่ยวชาญของ Shopee University ได้แก่ คุณสุธิตา ไทยสะเทือน (พี่ต้องตา) และคุณชัชรัตน์ ชำนาญพล (พี่เอิร์ธ) ร่วมด้วยคุณปิยา พงศ์กุลภา (พี่กิ๊ฟซ่า) Shopee Mentor จากร้าน GIFTSHI.BIZ ที่มาแบ่งปันประสบการณ์จริงในฐานะผู้ประกอบการออนไลน์ พร้อมแลกเปลี่ยนเทคนิคและแนวทางการสร้างรายได้ผ่านแพลตฟอร์มดิจิทัล

เนื้อหาการอบรมครอบคลุมหัวข้อสำคัญ ได้แก่ การแบ่งปันประสบการณ์ความสำเร็จจาก Shopee Mentor การเริ่มต้นเป็นผู้ขายบน Shopee การลงขายสินค้าชิ้นแรก นโยบายสินค้าที่ไม่สามารถจำหน่ายบนแพลตฟอร์ม เครื่องมือการตลาดบน Shopee และการสร้างรายได้ผ่าน Shopee Affiliate สำหรับผู้ที่ยังไม่ได้เปิดร้านค้าออนไลน์

กิจกรรมดังกล่าวถือเป็นอีกหนึ่งก้าวสำคัญของการพัฒนาทักษะผู้ประกอบการรุ่นใหม่ ภายใต้แนวคิดการเรียนรู้ที่เชื่อมโยง “ห้องเรียน–ชุมชน–ตลาดจริง” โดยองค์ความรู้ที่ได้รับจะถูกนำไปประยุกต์ใช้ในการพัฒนาผลิตภัณฑ์ สร้างแบรนด์ และต่อยอดโอกาสทางเศรษฐกิจให้กับโรงเรียนและชุมชนในพื้นที่

ทั้งนี้ นักเรียนที่เข้าร่วมโครงการกำลังอยู่ระหว่างการพัฒนาผลิตภัณฑ์งานคราฟต์จากทุนทางวัฒนธรรม ภูมิปัญญาท้องถิ่น และอัตลักษณ์ของชุมชนในแต่ละพื้นที่ เพื่อเตรียมเปิดตัวและจำหน่ายผ่านแพลตฟอร์ม Shopee ในระยะต่อไป โดยนักเรียนจะได้เรียนรู้การพัฒนาผลิตภัณฑ์และสร้างแบรนด์อย่างครบวงจร ตั้งแต่การสำรวจทุนชุมชน การออกแบบและพัฒนาผลิตภัณฑ์ การสร้างเรื่องราวของแบรนด์ การสื่อสารการตลาด ไปจนถึงการบริหารจัดการร้านค้าออนไลน์ด้วยตนเอง

โครงการ Equity Partnership’s School Network Season 7 ดำเนินงานโดย Equity Lab ภายใต้สถาบันวิจัยเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา กสศ. ร่วมกับบริษัท Sea (ประเทศไทย) เครือข่ายโรงเรียนนานาชาติ และเครือข่ายมหาวิทยาลัย เพื่อสร้างพื้นที่การเรียนรู้ที่เปิดโอกาสให้นักเรียนจากโรงเรียนขยายโอกาสในเครือข่ายโครงการได้พัฒนาทักษะอาชีพ ทักษะชีวิต และความเป็นผู้ประกอบการ ผ่านการลงมือปฏิบัติจริงและการทำงานร่วมกับภาคีเครือข่ายจากหลากหลายภาคส่วน

ตลอดระยะเวลากว่า 6 ปีที่ผ่านมา โครงการได้สร้างเครือข่ายความร่วมมือระหว่างโรงเรียนไทย โรงเรียนนานาชาติ มหาวิทยาลัย และภาคธุรกิจอย่างต่อเนื่อง พร้อมสร้างรายได้จากการจำหน่ายผลิตภัณฑ์ผ่านแพลตฟอร์ม Shopee กว่า 1.5 ล้านบาท ซึ่งรายได้ทั้งหมดถูกนำกลับไปสนับสนุนการพัฒนาทักษะอาชีพและการเรียนรู้ของนักเรียนในโรงเรียนขยายโอกาสเต็มจำนวน

การเปิดห้องเรียนอีคอมเมิร์ซในครั้งนี้จึงไม่เพียงเป็นการถ่ายทอดความรู้ด้านการขายออนไลน์ แต่เป็นการเปิดพื้นที่ให้นักเรียนได้เรียนรู้วิธีเปลี่ยนทุนทางวัฒนธรรม ภูมิปัญญา และทรัพยากรในชุมชนของตนเองให้กลายเป็นผลิตภัณฑ์ที่มีคุณค่า สามารถเข้าถึงผู้บริโภคในตลาดจริง พร้อมสร้างรายได้และมีส่วนร่วมในการพัฒนาชุมชนอย่างยั่งยืน

อ่านข่าว: เปิดตัวซีซั่น 7 “Equity Partnership’s School Network” ปั้นผู้ประกอบการรุ่นใหม่ สร้างแบรนด์ไทยจากพลังนักเรียนขยายโอกาส X นักเรียนนานาชาติ

The post กสศ. จับมือ Sea (ประเทศไทย) ติดอาวุธทักษะอีคอมเมิร์ซ ปั้นนักเรียนโครงการ Equity Partnership’s ซีซั่น 7 first appeared on กสศ..

โครงการดังกล่าวได้ขับเคลื่อนการพัฒนาคุณธรรมจริยธรรมเพื่อส่งเสริมจรรยาบรรณวิชาชีพครูในโรงเรียนปลายทางครูรัก(ษ์)ถิ่น รุ่นที่ 1 และรุ่นที่ 2 จำนวน 133 โรงเรียน ใน 35 จังหวัดทั่วประเทศ ผ่านการประยุกต์ใช้ “หลักการและกระบวนการพัฒนาคุณธรรมจริยธรรม 4+6 โมเดลสำหรับโรงเรียน” จนเกิดนวัตกรรมทางการศึกษากว่า 450 ผลงาน และแผนการจัดการเรียนรู้ที่บูรณาการคุณธรรมจริยธรรมมากกว่า 500 เรื่อง สะท้อนให้เห็นว่าการพัฒนาคุณธรรมสามารถเกิดขึ้นได้จริงในบริบทของสถานศึกษา และนำไปสู่การเปลี่ยนแปลงทั้งในระดับผู้เรียน ครู โรงเรียน และชุมชน

หนึ่งในตัวอย่างความสำเร็จที่ถูกนำมาแลกเปลี่ยนบนเวที คือ โรงเรียนอนุบาลแม่ลาน้อย จังหวัดแม่ฮ่องสอน ซึ่งแม้จะไม่ได้มีหลักสูตรพิเศษหรือจุดเด่นด้านวิชาการที่แตกต่างจากโรงเรียนอื่น แต่ได้บูรณาการการพัฒนาคุณธรรมจริยธรรมเข้าไปในกระบวนการเรียนรู้และวิถีชีวิตของโรงเรียนอย่างต่อเนื่อง จนกลายเป็นเอกลักษณ์ที่ได้รับการยอมรับจากผู้ปกครองและชุมชน หลายครอบครัวตัดสินใจส่งบุตรหลานเข้ามาเรียนเพราะเชื่อมั่นในแนวทางการปลูกฝังคุณธรรม ส่งผลให้จำนวนนักเรียนเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง สะท้อนให้เห็นว่าคุณธรรมไม่ได้เป็นเพียงเนื้อหาในห้องเรียน แต่สามารถสร้างความเชื่อมั่นและความเข้มแข็งให้กับโรงเรียนและชุมชนได้อย่างเป็นรูปธรรม

ภายในงานได้รับเกียรติจาก ศาสตราจารย์ นพ.เกษม วัฒนชัย ปาฐกถาพิเศษเรื่อง “การพัฒนาคุณธรรมกับสังคมไทยในปัจจุบัน” โดยเน้นย้ำว่า การศึกษาไม่ได้มีหน้าที่เพียงสร้างคนเก่ง แต่ต้องสร้างคนดีที่สามารถใช้ความรู้เพื่อประโยชน์ของสังคมได้อย่างถูกต้อง คุณธรรมจริยธรรมจึงเป็นรากฐานสำคัญในการสร้างภูมิคุ้มกันทางความคิดและพฤติกรรม ช่วยให้เด็กและเยาวชนเติบโตเป็นพลเมืองที่มีคุณภาพ พร้อมรับผิดชอบต่อสังคมและประเทศชาติในอนาคต

ดร.พิเชฐร์ วันทอง รองเลขาธิการคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน ในฐานะประธานการประชุม กล่าวว่า การพัฒนาคุณธรรมจริยธรรมไม่สามารถเกิดขึ้นได้จากห้องเรียนเพียงอย่างเดียว แต่ต้องอาศัย “ระบบนิเวศทางการศึกษา” ที่ทุกภาคส่วนมีส่วนร่วม ทั้งผู้บริหาร ครู นักเรียน ผู้ปกครอง ชุมชน และเครือข่ายในพื้นที่

“4+6 โมเดลสำหรับโรงเรียน เป็นนวัตกรรมการพัฒนาคุณธรรมเชิงระบบที่ไม่ได้เพิ่มภาระงานให้แก่ครู แต่เป็นการบูรณาการคุณธรรมเข้าไปในกระบวนการเรียนการสอนและการบริหารจัดการสถานศึกษาที่ดำเนินการอยู่แล้ว โดยใช้ต้นทุนและทรัพยากรเดิมของโรงเรียนเป็นฐานในการสร้างการเปลี่ยนแปลง ผลลัพธ์ตลอด 2 ปีที่ผ่านมาแสดงให้เห็นว่า การพัฒนาคุณธรรมสามารถนำไปสู่การเปลี่ยนแปลงที่จับต้องได้ทั้งในระดับผู้เรียน ครู โรงเรียน และชุมชน”

ด้าน ดร.ไกรยส ภัทราวาท ผู้จัดการ กสศ. กล่าวว่า หัวข้อ “Small Spark from School to Better Community” สะท้อนความเชื่อสำคัญว่า การเปลี่ยนแปลงที่ยิ่งใหญ่ของสังคมสามารถเริ่มต้นได้จากประกายเล็ก ๆ ในห้องเรียน จากความตั้งใจของครูคนหนึ่ง นักเรียนคนหนึ่ง หรือโรงเรียนหนึ่งแห่ง และเมื่อได้รับการส่งเสริมอย่างต่อเนื่อง ก็สามารถขยายผลสู่การเปลี่ยนแปลงของชุมชนและสังคมได้

“เวทีในวันนี้เป็นพื้นที่สำคัญในการรวบรวมองค์ความรู้ ถอดบทเรียน และแลกเปลี่ยนประสบการณ์จากโรงเรียน ครู ผู้บริหาร และภาคีเครือข่ายจากทั่วประเทศ เพื่อร่วมกันค้นหาปัจจัยแห่งความสำเร็จ ต่อยอดนวัตกรรมการพัฒนาคุณธรรมจริยธรรม และขยายผลสู่สถานศึกษาอื่น ๆ ในอนาคต”

ภายในงานมีการนำเสนอผลลัพธ์การดำเนินงานในมิติต่าง ๆ ผ่านเวทีแลกเปลี่ยนเรียนรู้ 7 ห้องย่อย ได้แก่ ห้องโรงเรียน ห้องนักเรียน ห้องครูและจรรยาบรรณวิชาชีพ ห้องผู้บริหาร ห้องผู้ปกครองและชุมชน ห้องนวัตกรรมทางการศึกษาสู่ชุมชน และห้องครูปฐมวัยและครูประถมศึกษา โดยมีผู้ทรงคุณวุฒิ นักวิชาการ และผู้ปฏิบัติงานจากพื้นที่ร่วมแลกเปลี่ยนประสบการณ์และเติมเต็มองค์ความรู้ เพื่อขับเคลื่อนการศึกษาบนฐานของคุณธรรมอย่างยั่งยืน

นอกจากนี้ ยังมีเวทีสะท้อนบทเรียนและให้ข้อคิดเห็นจากผู้ทรงคุณวุฒิ กสศ. อาทิ คุณหญิงกษมา วรวรรณ ณ อยุธยา, ดร.เบญจลักษณ์ น้ำฟ้า, รศ.ดร.ดารณี อุทัยรัตนกิจ  และ ดร.อุดม วงษ์สิงห์ ผู้อำนวยการสำนักพัฒนาคุณภาพครูและสถานศึกษา กสศ. ซึ่งร่วมชี้ให้เห็นถึงความสำคัญของการพัฒนาคุณธรรมจริยธรรมเชิงระบบ ควบคู่ไปกับการพัฒนาคุณภาพการศึกษา เพื่อสร้างพลเมืองที่มีความรู้ ความสามารถ และมีความรับผิดชอบต่อสังคม

อีกหนึ่งกิจกรรมสำคัญของงาน คือ การมอบโล่รางวัลเชิดชูเกียรติแก่โรงเรียนนำร่องที่มีผลงานโดดเด่น ครูต้นแบบการบูรณาการชั้นเรียนคุณธรรมจริยธรรม และผลงานนวัตกรรมทางการศึกษาสู่ชุมชน เพื่อยกย่องบุคลากรและสถานศึกษาที่ร่วมขับเคลื่อนการสร้างวัฒนธรรมคุณธรรมในโรงเรียนและชุมชนอย่างเป็นรูปธรรม

ภายในงานยังมีการเปิดตัว Platform E-Learning สำหรับการพัฒนาคุณธรรมจริยธรรมผ่านกลไก 4+6 โมเดล โดยสำนักงานเลขาธิการคุรุสภา เพื่อเป็นเครื่องมือสนับสนุนการเรียนรู้ การพัฒนาศักยภาพครู และการขยายผลนวัตกรรมการพัฒนาคุณธรรมจริยธรรมสู่เครือข่ายสถานศึกษาทั่วประเทศ

การประชุมวิชาการครั้งนี้นับเป็นอีกก้าวสำคัญของการสานพลังความร่วมมือระหว่างหน่วยงานภาครัฐ สถาบันการศึกษา ภาคประชาสังคม และภาคีเครือข่ายในพื้นที่ ในการขับเคลื่อนการพัฒนาคุณธรรมจริยธรรมเชิงระบบ ผ่านบทบาทของครู โรงเรียน และชุมชน เพื่อสร้างรากฐานของการศึกษาไทยที่มุ่งพัฒนาผู้เรียนให้เป็นทั้ง “คนเก่ง คนดี และมีความสุข” พร้อมเติบโตเป็นกำลังสำคัญของสังคมและประเทศในอนาคต

The post ภาคีเครือข่าย กสศ. ถอดบทเรียน 2 ปี “ครูรัก(ษ์)ถิ่น รักคุณธรรม” ขับเคลื่อน 133 โรงเรียนนำร่อง สร้างพลังคุณธรรมสู่การเปลี่ยนแปลงของชุมชน first appeared on กสศ..

รศ.ดร.ซุกรี หะยีสาแม กรรมการสภามหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์อนุกรรมการจัดการศึกษาเชิงพื้นที่เพื่อลดความเหลื่อมล้ำและพัฒนาเยาวชนและแรงงานนอกระบบ กสศ. เชิญชวนสังคมให้ตระหนักถึงความสำคัญของการศึกษา โดยเน้นย้ำคำอธิบายต่อท้ายว่า การศึกษาจะต้องเปิดกว้าง ยืดหยุ่นและโอบรับทุกโจทย์ชีวิตของเด็ก  และห้องเรียนต้องไม่ถูกจำกัดไว้แค่ในโรงเรียน  เพราะการเรียนรู้เกิดขึ้นได้ทุกที่ ไม่ว่าจะเป็นทุ่งนา ป่ายาง หรือแม้แต่…สนามฟุตบอล

ในหมวกของรองประธานสโมสรปัตตานี เอฟซี (Pattani Fc) รศ.ซุกรี มองว่า ปัจจุบัน ‘ฟุตบอล’ เป็นกีฬายอดนิยมของคนทั่วโลก หากมีการนำฟุตบอลมาเป็นสื่อกลางในการเรียนรู้ จะสามารถดึงเด็กและเยาวชน โดยเฉพาะกลุ่มที่เสี่ยงหลุดจากระบบการศึกษา หรือหลุดจากระบบการศึกษาไปแล้ว ให้กลับมาสู่เส้นทางการเรียนรู้และฝันถึงอนาคตของตนเองได้อีกครั้ง  

“ผมว่าฟุตบอลมันเป็นสิ่งที่มหัศจรรย์นะ เชื่อว่าหลายๆ คนรวมทั้งตัวผมเองยังนึกไม่ออกว่าถ้าไม่มีการเรียนรู้จากการเล่นฟุตบอล เราอาจจะมาไม่ถึงตรงนี้ก็ได้”

“เพราะฉะนั้น ถ้ากสศ.จะทำหลักสูตรฟุตบอล ผมเชื่อว่ามันจะช่วยเปลี่ยนแปลงเด็กหลายคน เพราะฟุตบอล มันไม่ใช่เกมเพื่อการแข่งขันแล้วจบ แต่มันเหมือนเครื่องมือที่จะสร้างคุณค่าร่วมของคน แล้วก็เป็นเครื่องมือสร้างสังคม สร้างเศรษฐกิจต่างๆ ขึ้นมา”

ทั้งนี้ รศ.ซุกรี กล่าวว่าเมื่อนำความสนใจในฟุตบอลมาเชื่อมกับการศึกษายืดหยุ่น เพื่อแก้โจทย์ท้าทาย Thailand Zero Dropout PLus  ของกองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.) อาจจะต้องมองถึงสาเหตุที่ทำให้เด็กจำนวนหนึ่งหลุดจากระบบการศึกษา ว่านอกเหนือจากปัญหาความยากจนแล้ว  ยังมีอะไรอีกบ้างที่เป็นปัจจัยสำคัญ

เด็กหันหลังให้ระบบการศึกษา เพราะรู้สึกไร้ตัวตนในโรงเรียน ขาดเป้าหมายชีวิต 

“เท่าที่ผมสังเกตนะ นอกจากเศรษฐกิจและการเลี้ยงดูของครอบครัวที่เป็นพื้นฐาน เหตุผลหนึ่งคือเด็กเขาไม่มีเป้าหมายในชีวิต คือเขาไม่รู้ว่าพรุ่งนี้จะเป็นอย่างไร  และถัดมาก็เป็นเรื่องของการที่เขารู้สึกว่าตัวเองไม่มีค่าในจุดที่เขาอยู่ สมมุติว่าเขาอยู่ในโรงเรียน ถ้าเมื่อไหร่เขารู้สึกว่าตัวเองไม่มีตัวตน ส่วนใหญ่ก็จะเริ่มเฟดออก”

ดังนั้น แทนที่จะปล่อยให้เด็กหล่านี้ไปแสวงหาตัวตนในพื้นที่ที่ไม่ปลอดภัย ถ้าเราเปลี่ยนสนามฟุตบอลเป็นพื้นที่เรียนรู้ ที่พวกเขาสามารถปลดปล่อยศักยภาพ และมองเห็นเป้าหมายของตนเอง เราจะรักษาเด็กจำนวนไม่น้อยให้อยู่ในระบบ และดึงเด็กที่หลุดจากระบบไปแล้วให้กลับมาสู่เส้นทางการเรียนรู้ได้ ซึ่งในมุมมองของ รศ.ซุกรี เด็กที่อยู่ในกระบวนการของฟุตบอล ไม่ว่าจะระดับไหน หรือในบทบาทอะไร คุณลักษณะที่ส่งเสริมให้เกิดขึ้นได้ คือ วินัย และน้ำใจนักกีฬา ‘รู้แพ้ รู้ชนะ รู้อภัย’ 

“ผมเชื่อว่า แค่ใช้คำว่า ฟุตบอลเป็นเครื่องมือ มันก็จะเป็นแรงดึงดูดบางอย่างให้เด็กที่เขาเคยหันหลังให้กับระบบการศึกษาปกติ เขาวิ่งเข้ามา แล้วร้อยทั้งร้อยเด็กพวกนี้ในชีวิตเขาไม่ฟังใครแล้ว ยกเว้นโค้ช เพราะฉะนั้นตรงนี้ที่เราคิดว่าพลังของฟุตบอลซึ่งเป็นพลังสากลมันมีแรงดึงดูด  ถ้าเราเอามาใช้ให้เกิดประโยชน์กับเด็ก ผมมั่นใจว่าจะเป็นสิ่งที่สร้างคุณค่าสร้างคุณูปการได้อย่างมากเลยครับ”

เปลี่ยนสนามฟุตบอลเป็นห้องเรียน เปิดทางเลือกสู่อนาคตด้วยหลักสูตรฟุตบอล

สำหรับเด็กบางคน การนั่งนิ่งๆ ในห้องเรียนอาจไม่ตอบโจทย์  อาชีพในฝันสำหรับเขาอาจไม่ใช่การทำงานในห้องแอร์เย็นเฉียบ เส้นทางการเรียนรู้จึงไม่ควรมีเส้นทางเดียว รศ.ซุกรี เสนอให้สร้างจินตนาการใหม่ว่า สนามฟุตบอลคือห้องเรียน หรือโรงเรียนที่ไร้รั้ว

“ถ้าเราเห็นว่าฟุตบอลคือโรงเรียน เราไม่ได้สอนฟุตบอลอย่างเดียวนะ แต่เราเอาฟุตบอลมาเป็นพื้นที่ที่เด็กจะไปรวมกัน แล้วก็สอนอย่างอื่นด้วย ซึ่งผมมองว่าไม่ว่าจะสอนอะไรเด็กก็พร้อมที่จะรับ เพราะว่าใจเขาเปิดแล้ว ผมว่าอันนี้เป็นสิ่งที่น่าสนใจมากเลย มันเป็นแรงดึงดูดของฟุตบอล” 

การใช้ฟุตบอลเป็นสื่อกลางการเรียนรู้ในความหมายนี้ เป้าหมายจึงไม่ใช่การสร้างนักฟุตบอลอาชีพ แต่คือการสร้างเด็กที่เห็นคุณค่าในตัวเอง 

“เราสามารถที่จะสร้างสังคมจากฟุตบอล เด็กจะรู้จักว่าการคบเพื่อนเป็นยังไง มันจะสอนเรื่องอื่นๆ ได้หมดเลย และที่สำคัญก็คือ มันจะสร้างคาแร็กเตอร์ให้เด็ก โดยเฉพาะการสร้างความหวัง …ความหวังระยะสั้นของเขาคือการเล่นฟุตบอล แต่ว่าความหวังที่ยาวกว่านั้น เราสามารถที่จะใส่ไปให้เขาได้จากฟุตบอล  ผมเชื่ออย่างนี้” 

นอกจากการใช้ฟุตบอลเป็นเครื่องมือดึงเด็กเข้าสู่เส้นทางการเรียนรู้ ในส่วนขององค์ความรู้และทักษะที่เกิดขึ้นจากกระบวนการฟุตบอล รศ.ซุกรี มองว่าสามารถนำไปออกแบบเป็น ‘หลักสูตร’ ที่บูรณาการรายวิชาต่างๆ เสริมสร้างเจตคติและพัฒนาทักษะชีวิตได้อย่างรอบด้าน 

“เราอาจจะบวกวิชาทางด้านสังคมศาสตร์  ภาษา วิทยาศาสตร์ คณิตศาสตร์ เรื่องความเร็ว ความสูง การเคลื่อนที่โพรเจกไทต์ของฟุตบอล (Projectile Motion) ได้หมด และจะเป็นประโยชน์อย่างมาก 

ส่วนในเรื่องของทักษะก็ไม่ควรจะเป็นแค่การเล่นฟุตบอลอย่างเดียว เช่น การแป การยิงต่างๆ ระบบการเล่น …ไม่พอ เราอาจจะใส่เรื่องอื่นเข้าไปให้เด็กได้ด้วย โดยเฉพาะเรื่องของจิตวิทยา ยิ่งถ้าเด็กกลุ่มนี้เป็นเด็กที่หลุดจากระบบการศึกษาไปแล้ว ถ้าไม่ทำอะไรเขาจะมีความเสี่ยงมากเลย แต่ถ้าเราบ่มเพาะดีๆ เขาก็จะเป็นอีกคนหนึ่งไปเลย”

“เพราะฉะนั้นหลักสูตรฟุตบอล เรื่องใหญ่เลยคือให้เด็กเขามีความหวัง ให้เขาเห็นค่าในตัวเอง  ถึงไม่ใช่ทุกคนที่จะได้เป็นนักฟุตบอลอาชีพ แต่ก็ยังมีทางเลือกอื่น อาชีพอื่นที่เขาสามารถทำได้ มีอนาคต ผมว่ามันจะเปลี่ยนเส้นทางชีวิตเขาได้พอสมควรเลย”

‘It takes a village to raise a child’  เชื่อมพ่อแม่ โรงเรียน และชุมชน

เช่นเดียวกับภาษิตแอฟริกันที่ว่า ‘It takes a village to raise a child’

รศ. ซุกรี บอกว่าการจะดูแลเด็กคนหนึ่งให้เติบโตและมีคุณภาพต้องใช้คนทั้งหมู่บ้าน ไม่ใช่แค่พ่อแม่ หรือแค่ครอบครัวเท่านั้น

“อันนี้เป็นอุดมคติ แต่ในทางปฏิบัติมันก็ไม่ง่าย ในทางปฏิบัติ  village ที่ว่านี้คือใครบ้าง ในเรื่องเด็กนอกระบบ หนีไม่พ้นก็ผู้นำชุมชนนี่แหละ ที่ต้องเข้าไปดูแลครอบครัว ไปกระตุ้นให้เขารู้สึกว่า เด็กจำเป็นต้องอยู่ในระบบ ด้วยวิธีไหนก็แล้วแต่นะ 

“อย่างทุนเสมอภาคทางการศึกษาที่ กสศ. ให้กับโรงเรียนต่างๆ ให้กับเด็กที่ยากจนพิเศษในพื้นที่ เป้าหมายนี้ของ กสศ. ไม่ได้เพียงแค่เอาเงินไปให้เด็กเพียงอย่างเดียว สิ่งที่เราอยากจะให้น้ำหนักมากกว่าก็คือ เอาเงินนี้เป็นเครื่องมือสานสัมพันธ์ระหว่างโรงเรียนกับเด็ก เพราะฉะนั้นโรงเรียนจะต้องติดตามดูแลเด็ก ในการจ่ายเงินให้เด็ก โรงเรียนก็จะใช้เป็นเครื่องมือสำหรับคุยกับผู้ปกครองให้มากขึ้น อันนี้เป็นแนวทางหนึ่ง”

“ภาคส่วนอื่นๆ ก็ได้แก่หน่วยงานที่เป็นภาครัฐ ภาคประชาสังคม ที่เห็นว่ากิจกรรมพัฒนาเด็กในรูปแบบอื่นๆ มีความจำเป็นมาก เช่น เด็กที่เขาไม่ชอบเรียนเลย แต่เขาอาจจะเก่งอย่างอื่น ทำอย่างไรให้เขารู้สึกว่าตัวเองมีค่า บางคนอาจจะวาดรูปเก่ง บางคนอาจจะจิตอาสาเก่ง บางคนเล่นฟุตบอลเก่ง เล่นกีฬาเก่ง ศิลปะเก่ง แต่ไม่ชอบเรียนหนังสือ เราต้องจัดกิจกรรมให้เด็กเหล่านี้ ให้เขารู้สึกว่าตัวเองมีตัวตน เมื่อไรคนเรารู้สึกว่าตัวเองมีตัวตน เขาก็เริ่มที่จะฝันถึงเป้าหมาย และเมื่อไรที่เขาเห็นเป้าหมาย ผมมั่นใจว่าเขาจะรู้สึกว่า เขาอยากมีอนาคตที่ดีนะ” 

“ความหมายก็คือ ทุกคนในสังคม ทั้งที่เป็นหน่วยงานรัฐ เอกชน หรือเป็นจิตอาสาต่างๆ ที่อยู่ในพื้นที่ ถ้าเรามาช่วยกันตรงนี้มันจะช่วยได้เยอะเลย”

รศ.ซุกรี กล่าวถึงพลังความร่วมมือของทุกภาคส่วนเพื่อสร้างโอกาสทางการศึกษาที่ไม่ทิ้งเด็กคนไหนไว้ข้างหลัง พร้อมฝากไปถึงสังคมว่า ให้เชื่อมั่นว่าการศึกษาเท่านั้นที่จะเปลี่ยนคุณภาพชีวิตของคนๆ หนึ่ง จากสิ่งที่เขามีอยู่ไปสู่อนาคตที่ดีกว่าได้ 

“เราต้องมีการศึกษาที่มีคุณภาพนะ แล้วการศึกษาที่มีคุณภาพ การศึกษาที่ดีนี่มันอาจจะเป็นทั้งการศึกษาในระบบและนอกระบบก็ได้ อันนี้เป็นเรื่องแรกเลยที่คิดว่าอยากจะให้สังคม เชื่อมั่นอย่างนี้ ส่วนที่สอง อยากจะให้สังคมรับรู้ว่าวันนี้เรามีเด็กอีกจำนวนเยอะมาก ตั้งหลายแสนคนเลยนะที่เขาควรจะอยู่ในระบบการศึกษา ไม่ว่าจะในรูปแบบไหนก็ตาม 

เด็กๆ กลุ่มนี้ถ้าเขาไม่ได้รับการเรียนรู้ที่ดี ไม่ได้รับพัฒนาโดยระบบการศึกษาที่ดี กลุ่มนี้ ถ้าเราไม่ช่วยกันดูแลจริงๆ อนาคตประเทศเราก็จะเหนื่อย อนาคตประเทศเราก็จะหนัก ก็เลยอยากจะให้สังคมช่วยกันตระหนักถึงตรงนี้ แล้วก็ร่วมกันชูประเด็นเหล่านี้ว่าเป็นเรื่องสำคัญ 

เมื่อสังคมเห็นว่าเรื่องนี้มันเรื่องสำคัญ ผมเชื่อมั่นว่าทั้งองคาพยพของประเทศนี้ก็จะรับเรื่อง แล้วพอรับเรื่องปุ๊บ ผมว่านโยบายดีๆ ที่เกี่ยวข้องกับการศึกษาก็จะเพิ่มขึ้น แล้วพวกเราก็จะเห็นภาพเด็ก 5-6 แสนคนที่ว่านี้เข้าถึงการศึกษาที่ดีได้นะครับ” 

The post ‘หลักสูตรจักรวาลวิทยาฟุตบอล’ สนามการเรียนรู้ที่โอบรับความต่างและความฝันนอกห้องเรียน first appeared on กสศ..

ทลายระบบสายพาน เมื่อเกรดไม่ใช่มาตรวัดเดียวของชีวิต

ตลอดหลายทศวรรษของการปฏิวัติอุตสาหกรรม ระบบการศึกษาทั่วโลกถูกออกแบบให้มีลักษณะคล้ายสายพานการผลิต ที่มุ่งผลิตกำลังคนเข้าสู่ระบบเศรษฐกิจผ่านการเรียนเป็นรายวิชา และวัดผลด้วยการจัดอันดับคะแนน แต่ในปัจจุบันที่เทคโนโลยีอย่าง ปัญญาประดิษฐ์ (AI), ระบบอัตโนมัติ (Automation) และหุ่นยนต์ สามารถทำงานซ้ำๆ ได้รวดเร็วและแม่นยำกว่ามนุษย์ การทำงานแบบเดิมให้เร็วขึ้นจึงไม่ใช่ทักษะที่โลกต้องการอีกต่อไป ดร.ไกรยส ชี้ให้เห็นว่า ระบบการศึกษาต้องหลุดพ้นจากการเป็นเพียงเครื่องมือป้อนคนเข้าตลาดแรงงาน แต่ต้องหันมามุ่งเน้นการสร้าง “ความเป็นมนุษย์” ทักษะที่เทคโนโลยีไม่อาจทดแทนได้

วิกฤตเด็กเกิดน้อย: ยิ่งน้อยคน ยิ่งต้องทำให้ทุกคนเปล่งแสง

วิกฤตที่น่ากังวล ในปี 2568 คือประเทศไทยมีเด็กเกิดใหม่เพียงราว 410,000 คน สวนทางกับประชากรสูงวัยที่เพิ่มขึ้นนับล้าน และคาดการณ์ว่าในปี 2569 จำนวนเด็กเกิดใหม่อาจลดต่ำลงไม่ถึง 300,000 คน เมื่อตัวเลขเด็กลดลงอย่างมีนัยสำคัญ สังคมไทยจึงต้องเปลี่ยนกระบวนการคัดกรองเด็กด้วยไม้บรรทัดเดียว มาเป็นการเจียระไนเด็กทุกคนเสมือนอัญมณีล้ำค่า ระบบการศึกษาต้องเอื้อให้เด็กแต่ละคนค้นพบตัวตนและได้ “เปล่งแสง” ออกมา ซึ่งพันธกิจนี้ไม่อาจสำเร็จได้ด้วยตัวเด็กเอง แต่ต้องอาศัยกลไกการสนับสนุนร่วมกัน ทั้งจากครอบครัว ครู ระบบการศึกษา สังคม และทุกคนสามารถมีส่วนร่วมได้

ความสำเร็จไม่ได้สร้างเพียงลำพัง: จุดเริ่มต้นอยู่ที่ผู้มองเห็นศักยภาพ

ดร.ไกรยส ยกตัวอย่างบทเรียนจากนักกีฬาระดับโลกอย่าง อลิซา หลิว (Alysa Liu) นักสเก็ตลีลา และ รอรี่ แม็คอิลรอย (Rory McIlroy) นักกอล์ฟแชมป์เมเจอร์ สะท้อนให้เห็นว่า พรสวรรค์จะเติบโตได้ก็ต่อเมื่อมี “ผู้สนับสนุน” ที่มองเห็น เบื้องหลังความสำเร็จของพวกเขาคือพ่อแม่ที่คอยสังเกตความชอบของเด็ก ยอมรับในจังหวะชีวิตที่มีทั้งช่วงพักและก้าวต่อ รวมถึงการเสียสละการทำงานหนักเพื่อแลกกับการสนับสนุนเส้นทางของเด็กและเยาวชน ซึ่งสิ่งเหล่านี้ตอกย้ำว่า ศักยภาพของเด็กจะผลิบานได้อย่างเต็มที่ เมื่อพวกเขาอยู่ในสภาพแวดล้อมที่เอื้อให้เติบโตในแบบที่ตัวเองเป็น

บทบาทครอบครัวที่ต้องเปลี่ยน: จากคนส่งลูกเรียน สู่นักออกแบบการเรียนรู้

ดร.ไกรยส เน้นย้ำ หน้าที่ของครอบครัวไม่ใช่แค่การส่งเด็กไปโรงเรียนให้ทันเวลา แต่คือการสวมบทบาท นักออกแบบการเรียนรู้ (Learning Designer) แม้เด็กจะใช้เวลาในโรงเรียนวันละ 8-10 ชั่วโมง แต่พื้นที่บ้าน กลับกินเวลา 2 ใน 3 ของชีวิต และเป็นพื้นที่สำคัญที่สุดในการค้นหาตัวตน การเปลี่ยนผ่านนี้เริ่มต้นได้จากการปรับวิธีคิด (Mindset) ของครอบครัว:

• เปลี่ยนมาตรวัดความสำเร็จ: เลิกตั้งคำถามถึงตัวเลขคะแนนสอบ แต่หันมาใส่ใจว่าเด็กกำลังก้าวหน้าไปสู่เป้าหมายของเขาหรือไม่
• เปลี่ยนจาก Standardization สู่ Personalization: เลิกกดดันให้เด็กต้องเหมือนกันและแข่งขันกับคนอื่น แต่เปิดพื้นที่ให้เด็กแข่งขันกับเป้าหมายชีวิตของตัวเอง

“Future You” นวัตกรรม AI เพื่อค้นหาตัวตนและลดความเหลื่อมล้ำ

กสศ. ได้ร่วมมือกับสถาบันวิจัยระดับโลกอย่าง MIT และ KBTG เปิดตัวนวัตกรรม “Future You” เครื่องมือแชตบอต AI ที่ถูกออกแบบมาเพื่อช่วยให้เด็กค้นพบความสนใจ ความถนัด และจำลองภาพเป้าหมายชีวิตในอนาคตของตนเองผ่านบทสนทนา เครื่องมือนี้ไม่ใช่เพียงนวัตกรรมทางเทคโนโลยี แต่เป็นนวัตกรรมเพื่อลดความเหลื่อมล้ำ โดยเฉพาะในโรงเรียนพื้นที่ห่างไกลที่ขาดแคลนครูแนะแนว Future You จะช่วยเปิดโลกอาชีพให้เด็กๆ ได้เรียนรู้ว่า “โลกทั้งใบสามารถเป็นห้องเรียนได้” 

สู่อนาคตที่เด็กทุกคน Glow และประเทศ Grow อย่างยั่งยืน

ช่วงท้าย ดร.ไกรยส ตอกย้ำว่า การศึกษาสำหรับอนาคต ไม่ใช่ระบบที่พยายามผลิตคนที่เก่งเหมือนกัน แต่คือระบบนิเวศที่โอบอุ้มให้เด็กแต่ละคนค้นพบตัวเอง และใช้ศักยภาพนั้นสู่เป้าหมายชีวิตที่มีความหมาย เพราะ “การค้นหาตัวเอง” คือจุดเริ่มต้นที่แท้จริงของการวางแผนการศึกษา เมื่อเด็กเห็นเป้าหมายชัดเจน การเรียนรู้จะมีความหมาย และในวันที่เด็กไทยทุกคนสามารถเปล่งแสง (Glow) ในรูปแบบของตนเอง เมื่อนั้นประเทศไทยก็จะสามารถเติบโต (Grow) ไปข้างหน้าได้อย่างแท้จริง

ที่มา: เวทีเสวนา Alpha Skills Summit & Expo 2026 หัวข้อ “Glowing Together : ปลดล็อกศักยภาพเด็กไทยด้วยการค้นหาตัวเอง”  โดย ดร.ไกรยส ภัทราวาท ผู้จัดการกองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.) 

The post เมื่อการศึกษาไม่ใช่ “สายพานผลิตคน” อีกต่อไป: ชวนสังคมไทยค้นหา “แสง” ในตัวเด็ก ก่อนโลกยุค AI จะนิยามความสำเร็จใหม่ first appeared on กสศ..

สำหรับเยาวชนและคนวัยทำงานในวงการนี้ ‘วุฒิการศึกษา’ มักเป็นความฝันที่ถูกพับเก็บไว้ใต้กระเป๋าเดินทาง พวกเขาถูกโครงสร้างทางสังคมบีบบังคับให้ต้องเลือกระหว่างการหาเงินเลี้ยงปากท้อง กับการไปโรงเรียน แม้หลายคนจะพยายามดิ้นรนเข้าสู่การศึกษานอกระบบ แต่เงื่อนไขของเวลาและสถานที่สอบ ก็มักจะกลายเป็นกำแพงสูงชันที่ผลักพวกเขาออกมาครั้งแล้วครั้งเล่า

ทว่าในวันนี้ ท่ามกลางความมืดมิดของข้อจำกัด แสงสว่างเล็กๆ ได้ถูกจุดขึ้นที่หลังม่านเวทีของคณะหมอลำยักษ์ใหญ่อย่าง ‘เสียงอิสาน’ ผ่านพื้นที่ที่เรียกว่า ‘ห้องเรียนหมอลำ’ นวัตกรรมทางการศึกษาทางเลือกที่ออกแบบมาเพื่อคนสู้ชีวิตโดยเฉพาะ นี่คือเรื่องราวของคนสองวัยที่กำลังพิสูจน์ให้เห็นว่า การเรียนรู้ไม่จำเป็นต้องหยุดนิ่ง และโอกาสสามารถเบ่งบานได้เสมอ ไม่ว่าจะอยู่หลังฉากการแสดงก็ตาม

กศน. กับโจทย์ที่แก้ไม่ตกของคนทำงานกลางคืน

การศึกษาเป็นสิทธิพื้นฐาน แต่สำหรับคนทำงานกลางคืนที่ต้องสัญจรไปมา สิทธินั้นกลับคว้ามาได้ยากลำบาก ยืน–โชคชัย โสมะนี แดนเซอร์รุ่นใหม่ของคณะ คือหนึ่งในภาพสะท้อนของผู้ที่เคยพยายามต่อสู้เพื่อวุฒิการศึกษา แต่ต้องพ่ายแพ้ให้กับระบบทางการศึกษาที่มีอยู่

ยืน เล่าให้เราฟังว่า ในอดีตเขาเคยลงทะเบียนเรียนกับ การศึกษานอกระบบ (กศน.) ปัจจุบันคือ กรมส่งเสริมการเรียนรู้ (กสร.) ซึ่งออกแบบมาเพื่อคนวัยทำงาน ทว่า ในทางปฏิบัติ ระบบดังกล่าวยังคงออกแบบให้ผู้เรียนต้องเดินทางกลับไปทำข้อสอบยังสนามสอบในวันและเวลาที่กำหนด ซึ่งสวนทางกับตารางชีวิตของศิลปินหมอลำที่คาดเดาไม่ได้

“ปกติเราเรียนกับ กศน. อยู่แล้ว แต่เราต้องขี่รถกลับไปสอบ ซึ่งเราเองก็ไม่มีเวลา” ยืนสะท้อนปัญหาเชิงโครงสร้างที่เขาเผชิญ “แต่การเรียนกับห้องเรียนหมอลำไม่จำเป็นต้องกลับไปสอบ เราสามารถเรียนผ่านใบงาน ส่งงานออนไลน์ได้ มันเข้ากับการทำงานของเรามากกว่า” ยืนกล่าวเสริม

เมื่อข้อจำกัดเรื่องเวลาถูกปลดล็อก ยืนพบว่า การเรียนกลายเป็นเรื่องสนุก และสอดคล้องกับชีวิตจริง ครูจากโครงการจะส่งสื่อการเรียนรู้มาให้ทำความเข้าใจ เมื่อยืนแต่งหน้าทำผมเสร็จ และเคลียร์หน้าที่ของตัวเองเรียบร้อย มุมหนึ่งของเต็นท์พักจะกลายเป็นโต๊ะเรียนหนังสือขนาดย่อม

เมื่อข้อจำกัดเรื่องเวลาถูกปลดล็อก ยืนพบว่า การเรียนกลายเป็นเรื่องสนุก และสอดคล้องกับชีวิตจริง ครูจากโครงการจะส่งสื่อการเรียนรู้มาให้ทำความเข้าใจ เมื่อยืนแต่งหน้าทำผมเสร็จ และเคลียร์หน้าที่ของตัวเองเรียบร้อย มุมหนึ่งของเต็นท์พักจะกลายเป็นโต๊ะเรียนหนังสือขนาดย่อม

สิ่งที่น่าสนใจ คือ หลักสูตรของห้องเรียนหมอลำไม่ได้บังคับให้ผู้เรียนต้องท่องจำตำราวิชาการที่ห่างไกลตัว แต่กลับดึงเอาประสบการณ์หน้าเวทีมาเป็นบทเรียน ครั้งหนึ่งยืนได้รับโจทย์ให้ทำรายงานศึกษาความรู้สึกของผู้ชม เขาใช้วิธีสังเกตการณ์หน้าฮ้าน ก่อนจะค้นพบว่า ช่วงโชว์ตลก คือช่วงเวลาที่มวลชนหน้าฮ้านผ่อนคลายและปลดปล่อยความเครียดได้มากที่สุด 

สะพานเชื่อมฝันของดาวรุ่งวัย 17 ปี

หากเรื่องราวของยืนคือการเติมเต็มสิ่งที่ขาดหายในวัยผู้ใหญ่ แต่สำหรับ เท็น–เกียรติศักดิ์ ชาวสวน วัย 17 ปี ห้องเรียนหมอลำคือสะพานคอนกรีตเสริมเหล็กที่จะพาเขาก้าวข้ามไปสู่อนาคต

เท็นเพิ่งจบการศึกษาชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 จากโรงเรียนหัวตะพานวิทยาคม จ.อำนาจเจริญ ด้วยสายเลือดที่คลุกคลีอยู่กับหมอลำของครอบครัว ประกอบกับความรักในเสียงร้องลำของคณะเสียงอิสาน เขาจึงตัดสินใจเบนเข็มชีวิตก้าวขึ้นสู่เวทีศิลปินเต็มตัวในปีนี้เป็นปีแรก

การเลือกเดินเส้นทางศิลปินตั้งแต่อายุยังน้อย มักมาพร้อมกับคำถามถึงอนาคตทางการศึกษา แต่สำหรับครอบครัวของเท็น เมื่อทราบว่าวงเสียงอิสานมีโครงการรองรับเรื่องนี้ ความกังวลจึงเปลี่ยนเป็นความยินดี

“ที่บ้านดีใจ ดีใจที่ว่า ลูกตัวเองจะเรียนด้วย ทำงานหมอลำไปด้วย ครอบครัวสนับสนุนพร้อมที่จะให้เรียน” เท็นเล่าด้วยน้ำเสียงสดใส

แม้จะต้องยอมรับว่า การโบกมือลาห้องเรียนในโรงเรียน ทำให้เขาอดคิดถึงบรรยากาศการเข้าแถวหน้าเสาธงหรือเสียงออดพักเที่ยงไม่ได้ แต่เท็นมองว่า นี่คือการแลกเปลี่ยนที่คุ้มค่า การทำงานไปด้วยและเรียนไปด้วยในโครงการนี้ ไม่ใช่ความท้าทายที่หนักหนาเกินไปสำหรับเขา

เป้าหมายของเขาชัดเจนและแหลมคม เมื่อได้รับวุฒิการศึกษาจากห้องเรียนหมอลำ เขาตั้งใจจะนำมันไปเป็นใบเบิกทางสู่รั้วอุดมศึกษา เขาบอกกับเราว่า ตนสนใจด้านนิเทศศาสตร์ กับด้านการเต้นหมอลำ และดูมหาวิทยาลัยขอนแก่นเอาไว้

ความฝันที่จะได้เป็นนักศึกษาคณะนิเทศศาสตร์ เพื่อนำศาสตร์แห่งการสื่อสารมาต่อยอดการเล่าเรื่องราวของศิลปะอีสาน ถือเป็นก้าวที่ยิ่งใหญ่ ไม่ต่างจากความฝันสูงสุดบนเวทีของเขาที่อยากจะก้าวขึ้นเป็น ‘ตัวเฟิร์ส’ ที่เขาเองก็ตั้งเป้าหมายในห้องเรียนหมอลำนี้ไว้ หรือที่เรียกว่า นักแสดงตำแหน่งเด่นในโชว์เปิดวง

ปริญญาชีวิตที่ไม่มีวันหมดอายุ

เรื่องราวของยืนและเท็น เป็นเพียงสองหน้ากระดาษจากสมุดบันทึกเล่มใหญ่ของคณะเสียงอิสาน พวกเขาพิสูจน์ให้เห็นว่า เมื่อการศึกษาถูกออกแบบมาให้รับใช้ชีวิตและบริบทของผู้คนอย่างแท้จริง กำแพงแห่งความเหลื่อมล้ำก็สามารถถูกทลายลงได้

ห้องเรียนหมอลำไม่ได้ทำหน้าที่เพียงแค่ประทับตราบนใบประกาศนียบัตร แต่กำลังทำหน้าที่คืนศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ มอบความหวัง และยืนยันว่าคนทำงานเบื้องหลังที่คอยมอบความสุขให้ผู้อื่น ก็สมควรได้รับโอกาสในการสร้างความมั่นคงให้กับชีวิตตัวเองเช่นกัน

เมื่อเราถามเท็นว่า หากวันนั้นมาถึง วันที่วุฒิการศึกษาใบนี้อยู่ในมือ เขาจะนำมันไปอวดใครเป็นคนแรก

“ครอบครัว คนแรกคือ ย่า เพราะอยู่กับปู่กับย่าเป็นส่วนมาก” เท็นตอบด้วยรอยยิ้มที่เปี่ยมไปด้วยความหวัง

ก่อนที่เสียงดนตรีโชว์แรกจะเริ่มบรรเลง และพวกเขาต้องกลับไปสวมบทบาทศิลปินมอบความสุขให้กับผู้คนหน้าเวที เท็นทิ้งท้ายบทสนทนาด้วยประโยคสั้นๆ ที่เขาตั้งใจฝากถึงตัวเองในอนาคต ประโยคที่ไม่ได้ซับซ้อน แต่สะท้อนถึงหัวใจที่เข้มแข็งของหางเครื่องคนเก่ง

“สู้ๆ นะตัวเอง”

บทสัมภาษณ์นี้เป็นความร่วมมือระหว่าง กสศ. และ The Isaan Record
เรื่อง: สุภโชค จันทร์สกุล
ภาพ: ทิพวัลย์ โลหะสาร, ธนภัทร สิงห์โท

The post “รอยต่อของวัย และวุฒิการศึกษา” โอกาสที่เบ่งบานหลังม่านเวทีในห้องเรียนหมอลำเสียงอิสาน first appeared on กสศ..

ภายในงานมีการแลกเปลี่ยนองค์ความรู้ และประกาศเจตนารมณ์ร่วมขับเคลื่อนนโยบาย UBZD+ หรือ Ubon Zero Dropout Plus เพื่อสร้างโอกาสทางการศึกษาให้กับเด็กและเยาวชนทุกคนในจังหวัดอุบลราชธานี โดยหนึ่งในช่วงเวลาสำคัญของงาน คือ “พิธีมอบวุฒิบัตรผู้สำเร็จการศึกษา ประจำปีการศึกษา 2568” ของศูนย์การเรียนปัญญากัลป์

พิธีมอบวุฒิบัตรในครั้งนี้ ได้รับเกียรติจาก ดร.พิทักษ์ โสตถยาคม ที่ปรึกษาด้านการศึกษาพิเศษและผู้ด้อยโอกาส สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน และนายภูษิต น้อยโสภากุล รองผู้ว่าราชการจังหวัดอุบลราชธานี ร่วมมอบวุฒิบัตรและแสดงความยินดีกับผู้สำเร็จการศึกษา ท่ามกลางผู้บริหารสถานศึกษา หน่วยงานภาครัฐ ภาคประชาสังคม และภาคีเครือข่ายที่ร่วมเป็นสักขีพยานแห่งความสำเร็จ

ปีการศึกษา 2568 ศูนย์การเรียนปัญญากัลป์มีผู้สำเร็จการศึกษาจำนวน 95 คน แบ่งเป็นผู้สำเร็จการศึกษาระดับมัธยมศึกษาตอนต้น หรือ ม.3 จำนวน 50 คน และระดับมัธยมศึกษาตอนปลาย หรือ ม.6 จำนวน 45 คน

ความสำเร็จของผู้เรียนทั้ง 95 คน ไม่ได้สะท้อนเพียงผลสัมฤทธิ์ทางการศึกษา หากยังเป็นภาพแทนของการเติบโต การก้าวข้ามอุปสรรค และการได้รับ “โอกาสครั้งที่สอง” ในชีวิต หลายคนเคยเผชิญข้อจำกัดทางเศรษฐกิจ สังคม หรือเคยหลุดออกจากระบบการศึกษา แต่ด้วยความมุ่งมั่นของตนเอง ควบคู่กับการสนับสนุนจากครอบครัว ครู ผู้ปฏิบัติงาน และภาคีเครือข่าย พวกเขาสามารถกลับมาเรียนรู้ ค้นพบคุณค่าในตนเอง และก้าวสู่วันแห่งความสำเร็จได้อย่างภาคภูมิ

ศูนย์การเรียนปัญญากัลป์เปรียบผู้สำเร็จการศึกษาทั้ง 95 คน เสมือน “ต้นไม้ 95 ต้น” ที่เติบโตบนผืนดินแห่งโอกาสและการเรียนรู้ โดยผู้สำเร็จการศึกษาระดับ ม.3 จำนวน 50 คน เปรียบเสมือนต้นไม้ที่กำลังแตกกิ่งก้าน ผลิใบอ่อน และเรียนรู้โลกกว้าง พร้อมก้าวสู่ช่วงเวลาสำคัญของการเติบโตในอนาคต ขณะที่ผู้สำเร็จการศึกษาระดับ ม.6 จำนวน 45 คน เปรียบเสมือนต้นไม้ที่เติบโตจนออกดอกและเริ่มให้ผล เป็นสัญลักษณ์ของความพากเพียร ความอดทน และการสั่งสมประสบการณ์ จนพร้อมก้าวสู่เส้นทางใหม่ของชีวิต ทั้งการศึกษาต่อ การประกอบอาชีพ และการสร้างคุณค่าให้กับตนเอง ครอบครัว และสังคม

พิธีมอบวุฒิบัตรครั้งนี้จึงไม่ใช่เพียงการมอบเอกสารรับรองการศึกษา แต่เป็นการยืนยันว่า “เด็กทุกคนสามารถเติบโตได้ เมื่อได้รับโอกาสที่เหมาะสม” และเป็นภาพสะท้อนของความร่วมมือจากทุกภาคส่วนในการสร้างระบบนิเวศการเรียนรู้ที่โอบรับเด็กและเยาวชนทุกคนอย่างเท่าเทียม

ภายใต้เจตนารมณ์ของ UBZD+ การศึกษาไม่ได้หมายถึงเพียงการนำเด็กกลับเข้าสู่ระบบ แต่คือการสร้างพื้นที่แห่งความหวัง การมองเห็นคุณค่าในตัวผู้เรียน และการเปิดทางเลือกของชีวิต เพื่อให้เด็กและเยาวชนสามารถเติบโตได้อย่างมีศักดิ์ศรี

กสศ. ขอแสดงความยินดีกับผู้สำเร็จการศึกษาทุกคน และขอขอบคุณทุกหน่วยงาน ภาคีเครือข่าย ครู ผู้ปกครอง และผู้มีส่วนเกี่ยวข้องทุกฝ่าย ที่ร่วมกันเป็นดิน น้ำ และแสงแดด คอยหล่อเลี้ยง “ต้นไม้แห่งความหวัง” ทั้ง 95 ต้น ให้เติบโตอย่างมั่นคง พร้อมผลิบานบนเส้นทางชีวิตของตนเอง

The post กสศ. ร่วมยินดีผู้สำเร็จการศึกษาศูนย์การเรียนปัญญากัลป์ 95 คน ตอกย้ำ “โอกาสทางการศึกษา” เปลี่ยนชีวิตเด็กและเยาวชน first appeared on กสศ..

โอกาสนี้ นางสาวพลอย ธนิกุล ที่ปรึกษารัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงศึกษาธิการ ได้ร่วมปาฐกถาพิเศษหัวข้อ “ครูรัก(ษ์)ถิ่น พลังคนรุ่นใหม่พัฒนาท้องถิ่น” ในกิจกรรมปฐมนิเทศข้าราชการครูรัก(ษ์)ถิ่น รุ่นที่ 2 ณ หอประชุมคุรุสภา กระทรวงศึกษาธิการ ซึ่งจัดขึ้นภายใต้ความร่วมมือของกองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา กระทรวงศึกษาธิการ กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน สำนักงานคณะกรรมการข้าราชการครูและบุคลากรทางการศึกษา และสำนักงานเลขาธิการคุรุสภา

โครงการครูรัก(ษ์)ถิ่น เป็นความร่วมมือในการสร้างโอกาสทางการศึกษาแก่เยาวชนจากพื้นที่ห่างไกลที่ขาดแคลนทุนทรัพย์หรือด้อยโอกาส แต่มีผลการเรียนดีและมีจิตวิญญาณความเป็นครู ให้ได้รับการศึกษาต่อในระดับอุดมศึกษา พร้อมพัฒนาเป็น “ครูนักพัฒนาชุมชน” ที่จะกลับไปปฏิบัติหน้าที่ในโรงเรียนบ้านเกิด เพื่อลดปัญหาการขาดแคลนครูและยกระดับคุณภาพการศึกษาในพื้นที่ห่างไกลทั่วประเทศ

นายอัครนันท์ กล่าวว่า เชื่อมั่นว่าทุกคนที่เลือกเดินบนเส้นทางวิชาชีพครูล้วนมีแรงบันดาลใจในการทำงาน และสำหรับครูรัก(ษ์)ถิ่น สิ่งสำคัญยิ่งกว่านั้นคือความรักในบ้านเกิดและความเสียสละที่จะกลับไปทุ่มเทเพื่อพัฒนาท้องถิ่นของตนเอง จึงขออวยพรให้ทุกคนมีพลังกายและพลังใจที่แข็งแกร่งตลอดเส้นทางการทำงาน

“หลายคนตัดสินใจที่จะอยู่กับโครงการนี้ยาว ๆ ไปตลอด ไม่ใช่เพียงแค่ 6 ปี ในวันที่ต้องเผชิญอุปสรรค อยากให้ทุกคนจำวันแรกที่ตัดสินใจเข้ามาไว้ให้ดี ให้อุปสรรคเป็นแค่ทางผ่าน และเป็นแรงผลักดันในการต่อสู้เพื่อเด็กและเพื่อการศึกษาของพวกเรา เพราะทุกคนไม่ได้เสียสละเพียงแค่การเป็นครู แต่กำลังเสียสละเพื่อกลับไปดูแลและสร้างชุมชนให้แข็งแรง” นายอัครนันท์ กล่าว 

รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงศึกษาธิการ กล่าวเพิ่มเติมว่า ชุดข้าราชการสีกากีที่ทุกคนจะได้สวมใส่หลังจากนี้ ไม่ใช่เพียงความภาคภูมิใจส่วนบุคคล แต่ยังเป็นแรงบันดาลใจให้เด็กและเยาวชนในชุมชน เป็นความภาคภูมิใจของท้องถิ่น และเป็นความภาคภูมิใจของกระทรวงศึกษาธิการ เพราะครูรัก(ษ์)ถิ่นทุกคนคือฟันเฟืองสำคัญในการขับเคลื่อนประเทศผ่านการลดความเหลื่อมล้ำทางการศึกษาและการสร้างโอกาสให้กับเด็กในพื้นที่ห่างไกล

ด้าน นางสาวพลอย ธนิกุล ที่ปรึกษารัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงศึกษาธิการ กล่าวว่า รู้สึกเป็นเกียรติอย่างยิ่งที่ได้อยู่ท่ามกลางกลุ่มคนผู้เป็นความหวังและอนาคตของการศึกษาไทย เพราะโครงการครูรัก(ษ์)ถิ่นไม่ใช่เพียงโครงการทุนการศึกษา แต่เป็นหนึ่งในงานวิจัยเชิงปฏิบัติการระยะยาวที่สำคัญของประเทศ ที่มุ่งแก้ปัญหาความเหลื่อมล้ำทางการศึกษาอย่างครบวงจร ตั้งแต่การคัดเลือกเยาวชนในพื้นที่ห่างไกลเข้าสู่ระบบผลิตครู การพัฒนาสถาบันต้นแบบด้านการผลิตและพัฒนาครู ไปจนถึงการยกระดับคุณภาพการศึกษาในโรงเรียนพื้นที่ห่างไกลทั่วประเทศ

โครงการครูรัก(ษ์)ถิ่นถูกออกแบบขึ้นภายใต้โจทย์เฉพาะ เพื่อเป็นคำตอบของหลักสูตรผลิตและพัฒนาครูที่ตอบสนองต่อความจริงในพื้นที่ ไม่ว่าจะเป็นการสอนคละชั้น การใช้ภาษาแม่เป็นฐาน การวิจัยชุมชน หรือการบูรณาการทักษะเกษตรกรรมและอาชีพเข้ากับการเรียนรู้ สิ่งเหล่านี้ได้หล่อหลอมให้ผู้รับทุนเติบโตเป็น “ครูนักพัฒนาชุมชน” ที่พร้อมเผชิญความท้าทายในพื้นที่หลากหลายบริบท และพร้อมเป็นที่พึ่งของเด็กและชุมชนบ้านเกิดของตนเอง

“รัฐบาลและกระทรวงศึกษาธิการตระหนักถึงความยากลำบากของครูในพื้นที่ห่างไกล และจะไม่ปล่อยให้ทุกท่านทำงานอย่างโดดเดี่ยว เราพร้อมยืนเคียงข้างและสนับสนุนครูรัก(ษ์)ถิ่นในทุกมิติ โดยกำลังเร่งขับเคลื่อนภารกิจสำคัญ ‘คืนเวลาให้ครู เพื่อคืนอนาคตให้เด็ก’ ผ่านการลดภาระงานเอกสารและขั้นตอนการประเมิน เพื่อให้ครูได้ทำหน้าที่สำคัญที่สุดคือการดูแลผู้เรียน รวมถึงปรับปรุงระเบียบงบประมาณและลดข้อจำกัดเชิงโครงสร้าง เพื่อส่งต่อการสนับสนุนไปยังโรงเรียนเป้าหมายได้อย่างถูกที่และถูกคน พร้อมนำบทเรียนจากโครงการครูรัก(ษ์)ถิ่นไปต่อยอดสู่การพัฒนานโยบายระดับประเทศ”

ด้าน ดร.ไกรยส ภัทราวาท ผู้จัดการกองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.) กล่าวว่า โครงการครูรัก(ษ์)ถิ่น เกิดขึ้นเพื่อตอบสนองนโยบายของกระทรวงศึกษาธิการในการแก้ปัญหาการขาดแคลนครูและการโยกย้ายครูในโรงเรียนพื้นที่ห่างไกล โดยอ้างอิงข้อมูลวิจัยของธนาคารโลก (World Bank) ที่พบว่า ร้อยละ 64 ของโรงเรียนประถมศึกษาในพื้นที่ทุรกันดารยังประสบปัญหาขาดแคลนครูอย่างรุนแรง มีครูเฉลี่ยน้อยกว่า 1 คนต่อห้องเรียน ส่งผลให้เด็กและเยาวชนกว่า 50,000 คน เผชิญความเหลื่อมล้ำด้านคุณภาพการศึกษา

กสศ. จึงร่วมกับ 6 หน่วยงานหลัก พัฒนาโครงการครูรัก(ษ์)ถิ่นขึ้นตั้งแต่ปี 2562 เพื่อค้นหาเยาวชนจากพื้นที่ห่างไกลที่มีความมุ่งมั่นอยากเป็นครู ให้ได้รับทุนการศึกษาต่อระดับอุดมศึกษา และกลับไปปฏิบัติงานในโรงเรียนบ้านเกิด โดยร่วมมือกับโรงเรียนสังกัด สพฐ. ในพื้นที่ห่างไกลกว่า 1,300 แห่งทั่วประเทศ ตั้งเป้าผลิตและบรรจุครูรัก(ษ์)ถิ่นจำนวน 1,500 อัตรา ใน 5 รุ่น

ในปี 2569 นี้ ครูรัก(ษ์)ถิ่น รุ่นที่ 2 จำนวน 295 คน ได้รับการบรรจุเป็นข้าราชการครูพร้อมกัน และกระจายไปปฏิบัติหน้าที่ในโรงเรียนขนาดเล็กและพื้นที่ห่างไกล 285 แห่ง ครอบคลุม 45 จังหวัด และ 73 เขตพื้นที่การศึกษาทั่วประเทศ

“การบรรจุครูรัก(ษ์)ถิ่นต่อเนื่องเป็นปีที่สอง สะท้อนความสำเร็จของการพัฒนาทุนมนุษย์และการลดความเหลื่อมล้ำทางการศึกษาไปพร้อมกัน เพราะผู้รับทุนคือเยาวชนจากพื้นที่ห่างไกลที่ได้รับโอกาสทางการศึกษา จนสามารถยกระดับคุณภาพชีวิตและมีรายได้สูงกว่าคนรุ่นพ่อแม่เฉลี่ยกว่า 5 เท่า ขณะเดียวกัน โรงเรียนในพื้นที่ภูเขา พื้นที่สูง พื้นที่เกาะ ชายแดน และพื้นที่ทุรกันดาร ก็ได้รับครูคุณภาพที่พร้อมกลับไปอยู่และพัฒนาชุมชนของตนเองในระยะยาว”

“ครูรัก(ษ์)ถิ่นจึงเป็นนวัตกรรมการผลิตและพัฒนาครูตามความต้องการของพื้นที่ หรือ ‘การผลิตครูระบบปิด’ ที่เชื่อมโยงตั้งแต่การคัดเลือกเยาวชนในชุมชน การพัฒนาในสถาบันผลิตครู และการบรรจุกลับไปปฏิบัติงานในโรงเรียนบ้านเกิด ซึ่งอาจเป็นก้าวสำคัญของการเปลี่ยนแปลงระบบผลิตครูของประเทศไทยในอนาคต” ดร.ไกรยส กล่าว

การบรรจุครูรัก(ษ์)ถิ่น รุ่นที่ 2 ในครั้งนี้ สะท้อนผลลัพธ์ของแนวคิด “ผลิตครูจากชุมชน เพื่อกลับมาพัฒนาชุมชน” ที่เริ่มเห็นผลเป็นรูปธรรมมากขึ้นในหลายพื้นที่ โดยตัวแทนครูรัก(ษ์)ถิ่นจากพื้นที่ชายแดน ภูเขา และชุมชนชายฝั่ง สะท้อนตรงกันว่า สิ่งที่โครงการมอบให้ไม่ใช่เพียงโอกาสในการศึกษาต่อและการประกอบวิชาชีพครู แต่คือการเตรียมความพร้อมให้เป็น “ครูนักพัฒนาชุมชน” ที่สามารถนำความรู้ ความเข้าใจในบริบทท้องถิ่น และความผูกพันกับบ้านเกิด กลับไปสร้างโอกาสทางการศึกษาให้กับเด็กในพื้นที่ห่างไกลได้อย่างแท้จริง

นางสาวเสาวณีย์ สุขแสนศรี โรงเรียนนิคมสร้างตนเองปราสาท 2 จังหวัดสุรินทร์ ซึ่งปฏิบัติหน้าที่ในพื้นที่ชายแดนไทย-กัมพูชา กล่าวว่า แม้การเริ่มต้นชีวิตครูจะต้องเผชิญสถานการณ์ความไม่สงบและการอพยพของชุมชน แต่ประสบการณ์ดังกล่าวยิ่งทำให้ตระหนักถึงความหมายของการเป็น “ครูพร้อมใช้” ที่ต้องพร้อมดูแลและสร้างการเรียนรู้ให้กับเด็กในทุกสถานการณ์ พร้อมตั้งปณิธานว่าจะทำหน้าที่ส่งต่อโอกาสทางการศึกษาให้กับเด็กทุกคนอย่างเต็มกำลัง

ด้าน นางสาวศุภามน ทองผาภูมิขจร โรงเรียนบ้านทุ่งเสือโทน จังหวัดกาญจนบุรี กล่าวว่า การได้กลับไปสอนในชุมชนชาติพันธุ์ริมชายแดนที่ตนเองเข้าใจวิถีชีวิตและวัฒนธรรมเป็นอย่างดี ทำให้สามารถนำภูมิปัญญาท้องถิ่นมาสร้างการเรียนรู้ที่เหมาะสมกับผู้เรียน พร้อมเชื่อว่าการพัฒนาชุมชนอย่างยั่งยืนต้องเริ่มต้นจากการศึกษา และการสร้างโอกาสให้เด็กเติบโตเป็นกำลังสำคัญของบ้านเกิดในอนาคต

ขณะที่ นายฟูอาดี เอียดหวัง โรงเรียนชุมชนบ้านนาทับ จังหวัดสงขลา และนายชุติพงษ์ ใจ๋ยู้ โรงเรียนบ้านกองลอย จังหวัดเชียงใหม่ สะท้อนว่า คนที่เข้าใจความยากลำบากของเด็กและบริบทของชุมชนได้ดีที่สุด คือคนที่เติบโตมาจากพื้นที่นั้นเอง ครูรัก(ษ์)ถิ่นจึงไม่เพียงทำหน้าที่สอนในห้องเรียน แต่ยังเชื่อมโยงภูมิปัญญา วัฒนธรรม และทุนทางสังคมของชุมชนเข้ากับการเรียนรู้ เพื่อสร้างความภาคภูมิใจในบ้านเกิด และยืนยันกับเด็กทุกคนว่า ไม่ว่าจะเกิดหรือเติบโตมาจากที่ใด ก็สามารถเข้าถึงโอกาสทางการศึกษาและพัฒนาศักยภาพของตนเองได้

“พื้นที่เล็ก ๆ ของบ้านเกิดอาจเป็นเพียงจุดหนึ่งบนแผนที่ประเทศไทย แต่หากครูรัก(ษ์)ถิ่นทั่วประเทศร่วมกันสร้างความเปลี่ยนแปลงในพื้นที่ของตนเอง พลังเล็ก ๆ เหล่านี้จะรวมกันเป็นพลังสำคัญในการยกระดับคุณภาพและความเสมอภาคทางการศึกษาของประเทศในระยะยาว”

The post รมช.ศธ. ยก “ครูรัก(ษ์)ถิ่น” ฟันเฟืองสำคัญลดเหลื่อมล้ำโรงเรียนห่างไกล หนุนเป็น “ครูนักพัฒนาชุมชน” สร้างนิเวศการเรียนรู้เพื่อเด็กและชุมชน first appeared on กสศ..