วิสาหกิจชุมชนสวนเกษตรอินทรีย์ภูสิบแสน (ต้นแบบ) ตำบลเขาพระ อำเภอพิปูน จังหวัดนครศรีธรรมราช ซึ่งเกิดจากการรวมตัวของชาวบ้านที่ต้องการสร้างรายได้ และมีประสบการณ์ในการพัฒนาผลิตภัณฑ์ชุมชนในพื้นที่มานาน ได้เล็งเห็นโอกาสในการส่งเสริมอาชีพให้แก่แรงงานนอกระบบในพื้นที่ จึงจัดทำ “โครงการพัฒนาอาชีพเพื่อสร้างรายได้เสริมให้กับแรงงานนอกระบบ” โดยมีเป้าหมายเพื่อเติมความรู้เกี่ยวกับการแปรรูปผลผลิตทางด้านการเกษตร และหาทางออกในการแก้ปัญหาสินค้าเกษตรตกต่ำผ่านการนำผลิตภัณฑ์จากท้องถิ่นมาสร้างมูลค่าเพิ่ม

วิสาหกิจชุมชนสวนเกษตรอินทรีย์ภูสิบแสน จึงเริ่มต้นออกแบบหลักสูตรอบรมจากการวิเคราะห์กลุ่มเป้าหมาย รวมถึงการสำรวจต้นทุนของชุมชนต่าง ๆ ร่วมกับภาคีเครือข่าย ได้แก่ สภาเกษตรกรจังหวัดนครศรีธรรมราช และบุคลากรจากมหาวิทยาลัยราชภัฏนครศรีธรรมราช จนได้ออกมาเป็น 4 หลักสูตรตามสาขาอาชีพ คือ 

1. การเลี้ยงผึ้งโพรง 
2. การเพาะเลี้ยงเห็ดแครงและแปรรูปเห็ดอบแห้งหรือน้ำพริก 
3. การแปรรูปสินค้าจากมะพร้าว เช่น น้ำมันมะพร้าว ยาหม่อง ยาสระผม
4. การแปรรูปกล้วย

โดยแต่ละหลักสูตรนั้นมีความสอดคล้องกับทรัพยากรท้องถิ่นในแต่ละพื้นที่ ยกตัวอย่างเช่น ตำบลเขาพระมีมะพร้าวบนเขาเยอะ ส่วนฝั่งที่ติดกับตำบลพิปูนจะปลูกกล้วยหินนำมาแปรรูปได้ หรือตำบลยางค้อมมีสวนผลไม้ก็เหมาะกับการเลี้ยงผึ้ง

หลังจากออกแบบหลักสูตรที่เหมาะสมกับพื้นที่ต่าง ๆ เป็นที่เรียบร้อย ทางโครงการฯ ยังได้ร่วมมือกับภาคีเครือข่าย ก่อนจะเริ่มต้นจัดประชุมชี้แจงทำความเข้าใจถึงภาพรวมและแผนการดำเนินงานเพื่อให้เห็นภาพและสร้างเป้าหมายร่วมกัน จากนั้นจึงอบรมเติมความรู้ทักษะอาชีพทั้ง 4 หลักสูตร ให้แก่ผู้เข้าร่วมโครงการฯ ทั้ง 50 คน 

ประไพพรรณ มะลิวัลย์ ประธานกลุ่มการแปรรูปกล้วย เล่าให้ฟังว่า “ตอนนี้กลุ่มนำกล้วยมาแปรรูปทำครองแครงกรอบกับแป้งกล้วยก่อน ซึ่งทางโครงการฯ เปิดโอกาสให้บริหารจัดการกันเอง จนตอนนี้เริ่มสร้างรายได้ได้แล้ว โดยกลุ่มได้มีการตั้งร้านขายที่บ้าน ขายในร้านค้าชุมชน ครองแครงกรอบขายกระปุกละ 35 บาท ขาย 3 กระปุก 100บาท ส่วนแป้งกล้วยจะใส่ถุงซิป มีหลายขนาด มีทั้งถุงละ 50, 100 และ 200 บาท ทำให้รู้สึกโชคดีมากที่ได้มาเข้าร่วมโครงการฯ เพราะนอกจะทำให้มีอาชีพ แล้วก็ทำกินเองได้ ไม่ต้องซื้อ ลดรายจ่าย 

ตลอดการดำเนินงานและการจัดอบรมนั้น ทางโครงการฯ ได้ใช้หลักการเปิดกว้าง รับฟัง พยายามเปิดโอกาสให้ทุกคนได้คิด มีส่วนร่วมกับการพัฒนาผลิตภัณฑ์ในทุกกระบวนการทำงาน รวมถึงการฝึกแก้ปัญหาด้วยตนเอง กล่าวคือเมื่อก่อนหากในพื้นที่มีหน่วยงานมาอบรมเรื่องการทำสบู่ พออบรมเสร็จ ผู้เข้าร่วมอบรมได้ของไปใช้ ดีใจ จบแค่นั้น แต่สำหรับโครงการฯ นี้ กลุ่มเป้าหมายต้องรู้แหล่งซื้อวัตถุดิบ บรรจุภัณฑ์ แหล่งออกแบบโลโก้ รู้แหล่งที่จะขาย หรือเรียกว่าสามารถเดินจากต้นทางสู่ปลายทาง ให้ครบจบกระบวนการได้เองทั้งหมด จนสามารถก่อตั้งเป็นวิสาหกิจชุมชนได้ทั้ง 4 กลุ่ม และเป้าหมายสุดท้ายอันได้แก่ การยกระดับผลิตภัณฑ์ท้องถิ่นสู่การเป็นสินค้า OTOP 

อย่างไรก็ดี โครงการนี้เป็นเพียงตัวอย่างของการลุกขึ้นมาหยิบต้นทุนชุมชน อย่างสินค้าทางการเกษตรและของใกล้ตัวมาแปรรูปเพื่อสร้างมูลค่าเพิ่ม ซึ่งกลุ่มเป้าหมายที่ผ่านการอบรมก็เริ่มนำเอาทักษะไปใช้สร้างรายได้เสริม แต่สิ่งที่สำคัญไปกว่านั้นคือ ความสำเร็จของกลุ่มเป้าหมายกลุ่มนี้จะกลายมาเป็นแรงบันดาลใจให้กับคนอื่นๆ ในชุมชนเริ่มคิดริเริ่มสร้างสรรค์ผลิตภัณฑ์แปรรูปของตัวเอง เพราะการเริ่มต้นพึ่งพาตนเองโดยไม่ต้องรอความช่วยเหลือจากภาคส่วนใด ย่อมเป็นแนวทางการพัฒนาที่ยั่งยืนที่สุด โดยหน่วยพัฒนาอาชีพฯ จะทำหน้าที่ส่งเสริมให้คำแนะนำแก่กลุ่มคนที่ขาดโอกาส เพื่อที่พวกเขาได้เกิดกระบวนการคิดและมีความสามารถในการสร้างสรรค์ผลิตภัณฑ์ใหม่ๆ ที่จะทำให้ตัวเขาเองและชุมชนมีความแข็งแรงขึ้นได้

The post วิสาหกิจชุมชนภูสิบแสน เปิดโครงการฝึกอาชีพเสริมให้กับเกษตรกรผู้ถือบัตรสวัสดิการฯ ช่วยสร้างรายได้ระหว่างวิกฤติพืชผลราคาตกต่ำ first appeared on กสศ..

กลุ่มเป้าหมายของโครงการคือแรงงานนอกระบบจำนวน 50 คน ที่พร้อมเข้ารับการพัฒนาเสริมสร้างทักษะอาชีพใหม่ๆ รวมถึงการต่อยอดผลิตภัณฑ์ของตัวเอง เพราะจากการสำรวจพบว่าทั้ง 50 คน มีอาชีพและความสามารถที่แตกต่างกัน เช่น บางคนมีความรู้ด้านการเกษตร บางคนเก่งด้านขายของออนไลน์ และบางคนก็ทำธุรกิจขายอาหาร แต่สิ่งที่ทุกมีร่วมกันคือสมาชิกทั้งหมดต้องการสร้างกลุ่มอาชีพเพื่อต่อยอดร่วมกันหลังจากการฝึกอบรม

โครงการจึงได้ออกแบบหลักสูตรการอบรมจากการวิเคราะห์กกลุ่มเป้าหมาย พร้อมๆ กับการสำรวจต้นทุนของชุมชนที่มีทรัพยากรอันอุดมสมบูรณ์ มีแหล่งน้ำขนาดใหญ่ รวมถึงมีวัตถุดิบที่พร้อมต่อการผลิต ทำให้โครงการได้คิดค้นแผนการพัฒนาออกมาได้ 4 หลักสูตรตามสาขาอาชีพที่กลุ่มสมาชิกให้ความสนใจ คือ

1. การผลิตและแปรรูปน้ำผึ้ง และการทำคอนโดผึ้ง
2. การผลิตและแปรรูปเห็ดแครง
3. การผลิตและแปรรูปมะพร้าว
4. การผลิตและแปรรูปกล้วย

นอกจากนี้ก็มีการอบรมที่ทุกกลุ่มต้องเข้าร่วมเหมือนกันคือการทำตลาดทั้งในโลกออนไลน์และออฟไลน์ เพื่อเรียนรู้และเข้าใจช่องทางการจัดจำหน่ายสินค้า

ในเบื้องต้นโครงการได้เห็นความสนใจที่จะเรียนรู้และฝึกฝนจากกลุ่มสมาชิกอย่างแรงกล้า เพราะนี่คือโอกาสครั้งสำคัญในการเข้ามาสร้างอาชีพและเครือข่ายที่จะช่วยเอื้อประโยชน์ต่อกันในอนาคต แต่อาจจะต้องใช้เวลาในการดำเนินโครงการไปอีกสักระยะหนึ่ง เพื่อที่จะได้เห็นรูปแบบของผลลัพธ์ว่ากลุ่มสมาชิกที่ได้เข้ามาฝึกฝนอบรมทักษะต่างๆ ได้มีความก้าวหน้าในเชิงฝีมือและองค์ความรู้อย่างไร

The post วิสาหกิจชุมชนภูสิบแสน เปิดโครงการฝึกอาชีพเสริมให้กับเกษตรกรผู้ถือบัตรสวัสดิการฯ ช่วยสร้างรายได้ระหว่างวิกฤติพืชผลราคาตกต่ำ first appeared on กสศ..

อำเภอพิปูน จังหวัดนครศรีธรรมราช เป็นหนึ่งในอำเภอที่เต็มไปด้วยเกษตรกรที่มีอาชีพเป็นชาวสวนยาง คนกลุ่มนี้ได้รับผลกระทบจากปัญหาราคายางตกต่ำมาเป็นเวลานาน ทำให้พวกเขามีรายรับที่ลดลงไม่เพียงพอต่อค่าครองชีพที่ถีบตัวสูงขึ้น นอกจากนี้อำเภอพิปูนยังเป็นอำเภอที่ห่างไกล ทำให้การดูแลจากภาครัฐทำได้ไม่ทั่วถึง ก่อให้เกิดความเหลื่อมล้ำด้านรายได้และมีการเพิ่มจำนวนของกลุ่มคนด้อยโอกาสอย่างผู้ถือบัตรสวิสดิการแห่งรัฐ

แม้จะพบกับความยากลำบาก แต่อำเภอพิปูนก็ยังคงมีต้นทุนทางทรัพยากรที่อุดมสมบูรณ์ มีแหล่งน้ำขนาดใหญ่ และมีดินที่พร้อมต่อการเพาะปลูก ซึ่งทำให้วิสาหกิจชุมชนสวนเกษตรอินทรีย์ภูสิบแสน (ต้นแบบ) ตำบลเขาพระ อำเภอพิปูน จังหวัดนครศรีธรรมราช ได้เห็นวิธีการพลิกวิกฤติครั้งนี้ให้เป็นโอกาส โดยการจัดทำโครงการ ‘การพัฒนาอาชีพเพื่อสร้างรายได้เสริมให้กับผู้ถือบัตรสวัสดิการแห่งรัฐเพื่อสร้างรายได้’ ขึ้นมาเพื่อช่วยเหลือเกษตรกรในชุมชนที่กำลังประสบความยากลำบาก

กลุ่มเป้าหมายของโครงการคือกลุ่มผู้ถือบัตรสวัสดิการแห่งรัฐ จำนวน 50 คนในพื้นที่อำเภอพิปูน โดยแผนการพัฒนาของโครงการจะเริ่มต้นจากการค้นหาศักยภาพของกลุ่มเป้าหมายในพื้นที่และทำวิเคราะห์ต้นทุนของชุมชน จนสุดท้ายก็ได้ข้อสรุปที่การฝึกฝนทักษะการผลิตและการแปรรูป 4 ทักษะอาชีพ คือ 1.การเลี้ยงผึ้งโพรง 2.การเพาะเลี้ยงเห็ดแครงและแปรรูปเป็นเห็ดอบแห้ง หรือน้ำพริก 3.การแปรรูปสินค้าจากมะพร้าว และ 4.การแปรรูปกล้วย

ในทุกทักษะอาชีพของที่โครงการได้จัดอบรม จะมีการใช้วิทยากรผู้คร่ำหวอดในสาขานั้นๆ ไม่ว่าจะเป็นปราชญ์ชาวบ้าน บุคคลากรจากมหาวิทยาลัยราชภัฏนครศรีธรรมราช และสภาเกษตรกร เข้ามาช่วยแบ่งปันความรู้และออกแบบการอบรมให้กับกลุ่มเป้าหมายทั้ง 50 คน และนอกจากการฝึกทักษะอาชีพแล้ว โครงการยังเปิดสอนวิชาการตลาดยุคใหม่ที่ใช้สื่อทั้งในโลกออนไลน์และออฟไลน์ เพื่อส่งเสริมองค์ความรู้ด้านการขายให้กับกลุ่มเกษตรกรอีกด้วย

การจัดโครงการพัฒนาทักษะในด้านอื่นๆ นอกเหนือไปจากการปลูกพืชเศรษฐกิจนับว่าเป็นเหมือนทางออกที่เข้ามาช่วยเหลือเกษตรกรให้ไม่ต้องจมอยู่กับการปลูกพืชเชิงเดี่ยวแบบเดิมที่ไม่สร้างรายได้ ซึ่งนอกจากจะช่วยให้เหล่าผู้ที่ได้รับผลกระทบจากปัญหาสินค้าราคาเกษตรได้มีอาชีพเสริมที่ช่วยจุนเจือด้านรายได้แล้ว ยังเป็นการวางรากฐานการทำเกษตรแบบผสมผสานให้กับคนกลุ่มนี้ด้วย ซึ่งจะเป็นประโยชน์อย่างมากในระยะยาวในการป้องกันการขาดทุนหรือความเดือดร้อนที่มาจากการทำเกษตรเชิงเดี่ยว

The post วิสาหกิจชุมชนภูสิบแสน เปิดโครงการฝึกอาชีพเสริมให้กับเกษตรกรผู้ถือบัตรสวัสดิการฯ ช่วยสร้างรายได้ระหว่างวิกฤติพืชผลราคาตกต่ำ first appeared on กสศ..