สถาบันไทเลยเพื่อการพัฒนา (กลุ่มก่อการดีเลย) องค์กรสาธารณประโยชน์ในพื้นที่จังหวัดเลย ซึ่งมุ่งเน้นการพัฒนาด้านเด็ก เยาวชน และครอบครัว ได้ตระหนักถึงปัญหาดังกล่าวเป็นอย่างดี จึงเดินหน้าจัดทำ โครงการส่งเสริมการประกอบอาชีพให้กับเยาวชนวัยแรงงานและผู้ด้อยโอกาสในชุมชนท้องถิ่น ภายใต้การสนับสนุนจากทุนพัฒนาอาชีพและนวัตกรรมที่ใช้ชุมชนเป็นฐาน กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.)

กิตติพงษ์ ภาษี สมาชิกจากสถาบันไทเลยเพื่อการพัฒนา เล่าว่า “ปัจจุบันในพื้นที่อำเภอเอราวัณ มีเด็กและเยาวชนที่ออกจากระบบการศึกษาค่อนข้างเยอะ ซึ่งเยาวชนบางส่วนได้เข้ามาร่วมเรียนรู้และเป็นเจ้าหน้าที่ทำงานกับทางสถาบันบ้าง จึงมีความคิดอยากจะส่งเสริมเยาวชนนอกระบบการศึกษา รวมถึงกลุ่มผู้ด้อยโอกาส ผู้มีรายได้น้อยในพื้นที่ ให้มีความรู้ความสามารถในการประกอบอาชีพตามความถนัด และมีศักยภาพที่จะพึ่งพาตนเองในการดำรงชีวิตได้” 

ทำให้ กิตติพงษ์ มีแนวคิดอยากพัฒนาอาชีพด้าน ‘เกษตรปลอดภัยและการย้อมผ้าสีธรรมชาติ’ เนื่องจากเป็นอาชีพฐานเดิมของชุมชน โดยตั้งเป้าอบรมให้เยาวชนวัยแรงงานและกลุ่มผู้ด้อยโอกาส จำนวน 50 คน ในพื้นที่ตำบลเอราวัณ

งานดอกฝ้ายบานมะขามหวานเมืองเลย คือประเพณีขึ้นชื่อของจังหวัดเลยที่จัดสืบเนื่องมาช้านาน สะท้อนถึงสมัยอดีตว่าพื้นที่แห่งนี้เคยมีดอกฝ้ายขาวบานสะพรั่งไปทั่วจังหวัด แม้ทุกวันนี้ ดอกฝ้ายจะเริ่มเลือนหาย แต่ชาวเลยส่วนใหญ่ยังคงมีวิถีชีวิตผูกพันกับการปลูกฝ้ายและทอผ้าฝ้าย การส่งเสริม ‘การย้อมผ้าสีธรรมชาติ’ จึงเป็นองค์ความรู้ที่สามารถนำไปสร้างอาชีพและต่อยอดผลิตภัณฑ์ที่เป็นฐานเดิมของชุมชนได้ 

“เราเชิญคุณแม่ขวัญตา ผู้ใหญ่ในชุมชน ซึ่งเคยอยู่วิสาหกิจชุมชนส่งเสริมอาชีพสตรีบ้านพรประเสริฐ มาให้ความรู้พื้นฐานเรื่องสีที่เกิดจากธรรมชาติ การทำน้ำย้อม และกระบวนการย้อมฝ้าย แต่เราจะไม่มีคำตอบสำเร็จรูปให้พวกเขาเลยว่าเปลือกไม้ชนิดนี้ ได้สีนี้ หรือใบไม้ชนิดนี้ ได้สีนี้ แต่จะสอนกระบวนการค้นคว้าสีแทน เช่น อยากรู้ว่าใบไม้ชนิดนี้ให้สีอะไร ก็ลองตั้งหม้อดูเลย บางทีเปลือกไม้ชนิดเดียวกันสามารถย้อมได้หลายเฉดสีด้วยซ้ำ” กิตติพงษ์เสริม 

ส่วนอีกหนึ่งอาชีพที่โครงการตั้งเป้าที่จะพัฒนา นั่นคือ ‘การทำเกษตรปลอดภัย’ นั้น มีสาเหตุมาจากการที่ทุกวันนี้ พืชผักปลอดภัยจากสารพิษกำลังเป็นที่ต้องการของตลาดอย่างมาก เพราะนอกจากจะดีต่อสุขภาพของผู้บริโภคแล้ว เกษตรกรผู้ปลูกยังปลอดภัยจากสารเคมี อีกทั้งยังช่วยเพิ่มโอกาสด้านการจำหน่ายผลผลิตให้เกษตรกรมากขึ้น 

ซึ่ง กิตติพงษ์ เล่าว่า ตอนแรกตั้งเป้าไว้ว่าอยากให้ทำเรื่องเกษตรอินทรีย์วิถีพอเพียง แต่การที่จะพลิกจากเคมีไปสู่อินทรีย์อย่างเต็มตัวเป็นเรื่องยาก ต้องใช้เวลา ตอนนี้จึงมุ่งไปที่การทำเกษตรปลอดภัยก่อน เพื่อให้กลุ่มเป้าหมายค่อยๆ เรียนรู้ ค่อยๆ ปรับตัวไป เกษตรกรจะได้มีกำลังใจเปิดรับการเปลี่ยนแปลง 

โดย วิลัยพร พรมราช วัย 51 ปี หนึ่งในกลุ่มเป้าหมาย อธิบายว่า เมื่อก่อนเธอก็ทำเกษตรแบบผสมผสาน ปลูกผักหลายชนิดหมุนเวียนกันไป มีทั้งข้าวโพด บวบหอม ผักสลัด ผักหอม และมันแกว เดิมทีปลูกแบบเคมี แต่ระยะหลังเริ่มมาลดการใช้สารเคมี พยายามหันมาทำเกษตรอินทรีย์มากขึ้น พอได้มารู้จักโครงการนี้ก็เลยสนใจ เพราะอยากได้ความรู้ใหม่ๆ และอยากมีกลุ่มไว้แลกเปลี่ยนความรู้กัน 

“หลังจากการอบรม ตอนนี้เราก็เริ่มเลี้ยงหมู เพื่อเอาขี้หมูมาทำปุ๋ยใช้เอง ไม่ต้องซื้อปุ๋ยเคมีกระสอบละ 30 บาท พอหมูโตก็เอาไปขาย มีรายได้เพิ่มอีก แล้วก็เลี้ยงไก่เพิ่ม ได้ไข่วันละ 8-9 ฟอง ขี้ไก่ก็เอามาใช้ประโยชน์ทำปุ๋ยได้เหมือนกัน โดยอาหารที่ใช้เลี้ยงสัตว์ส่วนมากก็เอามาจากของที่อยู่ในสวน เศษผักก็เอามาให้หมู ให้ไก่กินได้” 

นอกจากกลุ่มเป้าหมายจะมีอาชีพ และผลิตสินค้าได้แล้ว อีกสิ่งหนึ่งที่สำคัญไม่แพ้กันก็คือ ผลิตภัณฑ์ต่างๆ เหล่านั้นต้องขายได้ด้วย ทางโครงการจึงจัดอบรมหลักสูตร ‘การใช้เทคโนโลยีสื่อออนไลน์’ เพื่อให้กลุ่มเป้าหมายได้เรียนรู้เรื่องการพัฒนาผลิตภัณฑ์ การตลาด และสามารถจัดจำหน่ายสินค้าออนไลน์ ซึ่งนำไปสู่การก่อตั้งเพจ ‘ฝ้ายทอมือสามเศียรเอราวัณ’ เพจเฟซบุ๊กของสมาชิกกลุ่มย้อมผ้าสีธรรมชาติ ที่จัดทำขึ้นเพื่อเป็นช่องทางการขายผ้าฝ้ายของชุมชน 

ในขณะที่สมาชิกกลุ่มเกษตรปลอดภัยก็เริ่มค้าขายผักออนไลน์ ด้วยการใช้เพจเฟซบุ๊กส่วนตัวเช่นกัน ซึ่ง วิลัยพร เสริมว่า การขายสินค้าออนไลน์มีข้อดีตรงที่ไม่ต้องยุ่งยากในการนำของไปตระเวนขาย “เมื่อก่อนต้องขี่ซาเล้งวิ่งขายไปตามหมู่บ้าน ทั้งเหนื่อย แถมเสียค่าน้ำมันด้วย” 

อย่างไรก็ดี เมื่อโครงการเดินทางมาถึงวันนี้ แม้เป้าหมายบางอย่างอาจยังไม่ได้บรรลุสำเร็จตามที่วางแผนไว้ แต่ กิตติพงษ์ ก็บอกว่า การที่เขาได้เห็นคนในชุมชนนำความรู้ที่ได้ไปปรับใช้ และสามารถรวมกลุ่มกันได้อย่างเข้มแข็ง เท่านี้ เขาก็ถือว่าโครงการนี้ประสบความสำเร็จแล้ว

“การที่โครงการมันเดินมาถึงจุดนี้ได้ เราถือว่าเราพอใจนะ” กิตติพงษ์กล่าว และอธิบายว่า เมื่อชาวบ้านมองเห็นร่วมกันว่าสิ่งที่เราร่วมกันทำนี้ มันจะนำพวกเราก้าวไปถึงจุดไหน และทำให้พวกเขารู้สึกว่ามีแสงสว่างส่องวาบอยู่ที่ปลายอุโมงค์ร่วมกัน มันก็โอเคแล้ว ส่วนวิธีการในอนาคตจะเป็นอย่างไร ก็ต้องค่อยเป็นค่อยไปอีกที 

อย่างไรก็ดี สำหรับหมุดหมายต่อไป กิตติพงษ์ ตั้งใจว่าจะพยายามดึงเยาวชนในท้องถิ่น ให้เข้ามามีส่วนร่วมในการทำเกษตรและการพัฒนาชุมชนให้มากขึ้น “พอเราทำงานกับผู้ใหญ่ เด็กๆ ก็จะไม่ค่อยเข้ามา แต่ถ้าหากมีโอกาสได้ทำโครงการต่อไป ถ้าครอบครัวไหนที่มีลูกหลาน เราก็จะชวนมาคุย มาร่วม ให้คนรุ่นใหม่ได้ไปศึกษาดูงาน หรือมาช่วยดูแลการทำสื่อออนไลน์ เพราะว่าพ่อแม่ก็ต้องถ่ายทอดส่งมอบอาชีพให้ลูกหลานต่อไป 

“ซึ่งมันก็จะเชื่อมกับงานของสถาบันไทเลยเพื่อการพัฒนา ที่อยากให้เยาวชนมีพื้นที่และมีบทบาทในการทำงานกับชุมชน เพื่อให้ชุมชนพัฒนาไปอย่างมีประสิทธิภาพและยั่งยืน”

“เราเชิญคุณแม่ขวัญตา ผู้ใหญ่ในชุมชน ซึ่งเคยอยู่วิสาหกิจชุมชนส่งเสริมอาชีพสตรีบ้านพรประเสริฐ มาให้ความรู้พื้นฐานเรื่องสีที่เกิดจากธรรมชาติ การทำน้ำย้อม และกระบวนการย้อมฝ้าย แต่เราจะไม่มีคำตอบสำเร็จรูปให้พวกเขาเลยว่าเปลือกไม้ชนิดนี้ ได้สีนี้ หรือใบไม้ชนิดนี้ ได้สีนี้ แต่จะสอนกระบวนการค้นคว้าสีแทน เช่น อยากรู้ว่าใบไม้ชนิดนี้ให้สีอะไร ก็ลองตั้งหม้อดูเลย บางทีเปลือกไม้ชนิดเดียวกันสามารถย้อมได้หลายเฉดสีด้วยซ้ำ” กิตติพงษ์ ภาษี สมาชิกจากสถาบันไทเลยเพื่อการพัฒนา

The post สถาบันไทเลยเพื่อการพัฒนา เปิดหลักสูตรเกษตรอินทรีย์และการย้อมผ้าสีธรรมชาติ สร้างอาชีพให้กับแรงงานด้อยโอกาสในชุมชน first appeared on กสศ..

ทั้งข้อเสียในการทำงานรวมถึงราคาของพืชผลทางการเกษตรที่ตกต่ำ ทำให้การลงทุนลงแรงกับอาชีพเกษตรเริ่มไม่ดึงดูดคนรุ่นใหม่ๆ ในชุมชน เยาวชนในพื้นที่ให้ความสนใจกับอาชีพเกษตรกรน้อยลงและเดินทางออกจากชุมชนเพื่อไปหางานในเมืองใหญ่

สถาบันไทเลยเพื่อการพัฒนา(กลุ่มก่อการดีเลย) จังหวัดเลย จึงได้เข้ามามีบทบาทในการพัฒนาอาชีพให้กับเยาวชนเพื่อให้คนกลุ่มนี้กลับมาเป็นแรงงานในท้องถิ่นของตัวเองได้ และจัดทำโครงการส่งเสริมการประกอบอาชีพให้กับเยาวชนวัยแรงงานและผู้ด้อยโอกาสในชุมชนท้องถิ่นโดยมีกลุ่มเป้าหมาย คือ แรงงานนอกระบบ และกลุ่มผู้ด้อยโอกาสในชุมชน จำนวน 50 คน

สถาบันไทเลยเพื่อการพัฒนา(กลุ่มก่อการดีเลย) จังหวัดเลย ลงพื้นที่สำรวจและประเมินศักยภาพชุมชน ทำให้พบว่า เทศบาลตำบลเอราวัณ มี ‘ต้นทุน’ ที่สามารถพัฒนาได้หลายประการ ไม่ว่าจะเป็นการที่คนในชุมชนส่วนมากมีความรู้ความเข้าใจในเรื่องของการเกษตรเป็นการดี มีภูมิปัญญาท้องถิ่นเรื่องการทอผ้า พื้นที่สาธารณะเพื่อทำการเกษตรร่วมกัน และการที่มีภาคีเครือข่ายที่แน่นแฟ้นทั้งในและนอกชุมชน

ผลจากการสำรวจต้นทุนของชุมชนทำให้โครงการสามารถออกแบบหลักสูตรพัฒนาอาชีพได้ 2 หัวข้อคือ 1.หลักสูตรเพื่อพัฒนาอาชีพด้านเกษตรอินทรีย์ วิถีพอเพียง และ 2.หลักสูตรเพื่อพัฒนาอาชีพด้านการย้อมผ้าสีธรรมชาติ 

หลักสูตรเพื่อพัฒนาอาชีพด้านเกษตรอินทรีย์ วิถีพอเพียง จะทำการอบรมที่ศูนย์ปราชญ์พ่อบัวพันธุ์ ศูนย์การเรียนรู้เกษตรกรรมแบบยั่งยืน จ.หนองบัวลำภู โดยมีรายละเอียดตั้งแต่การปรับวิธีคิดของกลุ่มเป้าหมายให้เกิดความรู้ความเข้าใจในเรื่องการทำเกษตรแบบผสมผสาน การปลูกพืชพรรณตามฤดูกาล ซึ่งส่งผลให้ไม่จำเป็นต้องพึ่งพาสารพิษยาฆ่าแมลง และยกระดับฝีมือแรงงานให้เป็นเกษตรอินทรีย์ที่ปลอดภัยต่อตัวเองและผู้บริโภค

ส่วน หลักสูตรเพื่อพัฒนาอาชีพด้านการย้อมผ้าสีธรรมชาตินั้น ชุมชนมีพื้นฐานความชำนาญในเรื่องนี้อยู่แล้ว แต่ทางสถาบันไทเลยเพื่อการพัฒนา(กลุ่มก่อการดีเลย) จังหวัดเลย ได้เข้ามาช่วยอบรบในเรื่องของการออกแบบลวดลายผ้ามัดย้อม และเทคนิคการสกัดสีธรรมชาติ เพราะการออกแบบลวดลายมีความสำคัญในการดึงดูดให้คนเข้ามาซื้อ ส่วนการสกัดสีจากธรรมชาติเป็นการช่วยประหยัดต้นทุนและเป็นการใช้วัตถุดิบในชุมชนให้เกิดประโยชน์ ทั้งนี้หลักสูตรยังอบรมเรื่อง การใช้เทคโนโลยีสื่อออนไลน์ เข้ามาเพิ่มมูลค่าของสินค้าและบริการ รวมถึง การทำบัญชีรายรับรายจ่ายด้วย

การแก้ไขปัญหาการด้านแรงงานให้กับชุมชนเอราวัณ จังหวัดเลย โดยการดึงเอาแรงงานที่เป็นเยาวชนเข้ามาฝึกฝนในครั้งนี้ โครงการได้เห็นความเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นกับกลุ่มเป้าหมายอย่างชัดเจน ตั้งแต่การที่กลุ่มเป้าหมายเกิดความสนใจในอาชีพมากขึ้น เห็นความเป็นไปได้ในการมีอาชีพในพื้นที่บ้านเกิด รวมถึงการที่โครงการสามารถสร้างเครือข่ายกับภาคีอื่นๆ ได้เป็นอย่างดี ซึ่งกระบวนการทั้งหมดทำให้เกิดการถอดบทเรียนที่น่าสนใจ และนับว่าเป็นการเริ่มต้นที่จะช่วยสร้างรากฐานการพัฒนาชุมชนโดยคนในชุมชนเองได้เป็นอย่างดี

The post สถาบันไทเลยเพื่อการพัฒนา เปิดหลักสูตรเกษตรอินทรีย์และการย้อมผ้าสีธรรมชาติ สร้างอาชีพให้กับแรงงานด้อยโอกาสในชุมชน first appeared on กสศ..

การแก้ปัญหาเหล่านี้ในพื้นที่ หลายครั้งไม่อาจรอนโยบายจากภาครัฐที่มีขั้นตอนมากมายได้ กลุ่มที่ทำงานด้านสังคมกับชุมชนโดยตรงจะสามารถแก้ปัญหาได้อย่างตรงจุดและรวดเร็วมากกว่า อย่างเช่น สถาบันไทเลยเพื่อการพัฒนา (กลุ่มก่อการดีเลย) ที่เป็นองค์กรสาธารณประโยชน์ในจังหวัดเลย ที่ได้จัดทำโครงการ ‘ส่งเสริมการประกอบอาชีพให้กับเยาวชนวัยแรงงานและผู้ด้อยโอกาสในชุมชนท้องถิ่น’ ที่จะช่วยผลักดันกลุ่มประชากรวัยแรงงานในพื้นที่ที่สถาบันฯ ดูแลอยู่ ให้มีทักษะที่สามารถประกอบอาชีพและเลี้ยงดูตัวเองโดยไม่เป็นภาระของครอบครัวหรือสังคม

โครงการส่งเสริมฯ นี้เป็นการจับมือกันระว่างหน่วยงานในท้องถิ่นที่เล็งเห็นความสำคัญของการพัฒนาแรงงานฝีมือ ประกอบด้วยสำนักงานเกษตรอำเภอ กลุ่มวิสาหกิจส่งเสริมอาชีพสตรีบ้านพระประเสริฐ และมหาวิทยาลัยราชภัฎเลย โดยมีกาารร่วมกันออกแบบหลักสูตรพัฒนาทักษะโดยใช้ชุมชนเป็นฐานใน 2 หัวข้อหลักคือ 1.หลักสูตรเพื่อพัฒนาอาชีพด้านเกษตรอินทรีย์ วิถีพอเพียง และ 2.หลักสูตรเพื่อพัฒนาอาชีพด้านการย้อมผ้าสีธรรมชาติ

เนื้อหาของหลักสูตรแรกจะเป็นการฝึกอบรบแนวคิดเรื่องเกษตรอินทรีย์วิถีพอเพียง เกษตรปลดภัยจากสารเคมี โดยจะอบรมตั้งแต่แนวคิดเกษตรผสมผสานการปรับปรุงดิน การไม่ใช้สารเคมี การฝึกปฏิบัติการจริง ไปจนถึงขั้นตอนการขายผ่านสื่อออนไลน์ ซึ่งโครงการจะใช้พื้นที่สาธารณะในตำบล ที่มีอยู่ราวๆ 3 ไร่เป็นพื้นที่นำร่อง โดยจะเริ่มขยับขยายทำไปทีละไร่จนเต็มพื้นที่

ส่วนหลักสูตรต่อมาจะเป็นการปูพื้นฐานการย้อมผ้าสีธรรมชาติ มีการเรียนการสอนตั้งแต่เรื่องการย้อมสีธรรมชาติ การออกแบบลวดลายผ้ามัดย้อม ซึ่งเน้นการฝึกปฏิบัติการจริงและผลิตผลงานออกมาเป็นรูปธรรม นอกจากนี้ก็มีการสอนเรื่องวิธีการทำตลาดผ่านสื่อออนไลน์ และวิธีการเพิ่มมูลค่าของสินค้าด้วย

กลุ่มเป้าหมายหลักของโครงการนี้ แน่นอนว่าจะต้องเป็นกลุ่มผู้ด้อยโอกาสในพื้นที่ ซึ่งประกอบไปด้วย แรงงานนอกระบบ ผู้ถือบัตรสวัสดิการ ผู้ว่างงาน ผู้สูงอายุ และกลุ่มวิสาหกิจชุมชนส่งเสริมอาชีพสตรีบ้านพระประเสริฐ รวมทั้งสิ้น 50 คน โดยทุกคนจะได้รับการพิจารณาตามเกณฑ์ของโครงการอย่างละเอียดเพื่อให้มั่นใจว่าคนที่จะได้รับโอกาสเป็นผู้ด้อยโอกาสจริงๆ

การขาดโอกาสทางการศึกษา เป็นเหมือนการไม่ได้รับการปูพื้นฐานด้านองค์ความรู้ในชีวิต บ่อยครั้งทำให้ขาดทักษะในการคิดและทำสิ่งต่างๆ โครงการส่งเสริมการประกอบอาชีพฯ นี้จึงเป็นเหมือนโอกาสที่สอง ที่หยิบยื่นให้กับผู้ที่ขาดโอกาส ในการดึงให้พวกเขากลับเข้ามาอยู่ในระบบ ที่ได้รับโอกาสและสวัสดิการทางสังคมด้านต่างๆ โดยมีเป้าประสงค์ที่จะพัฒนาเยาวชนและแรงงานที่ด้อยโอกาสเหล่านี้ให้มีอาชีพและสามารถยืนด้วยตัวเองได้อย่างแข็งแรง

The post สถาบันไทเลยเพื่อการพัฒนา เปิดหลักสูตรเกษตรอินทรีย์และการย้อมผ้าสีธรรมชาติ สร้างอาชีพให้กับแรงงานด้อยโอกาสในชุมชน first appeared on กสศ..