แต่เมื่อเวลาผ่านไปภูมิปัญญานี้เริ่มหายไปจากชุมชน คนที่สามารถสานกระจูดได้เหลือน้อยเต็มที ส่งผลให้ทักษะจากภูมิปัญญาของชุมชนถูกมองข้ามไปอย่างน่าเสียดาย เนื่องจากความต้องการผลิตภัณฑ์ที่ทำจากวัสดุธรรมชาติกำลังได้รับความนิยมมากขึ้น ซึ่งสวนทางกับความสามารถในการผลิต สิ่งนี้จึงเป็นช่องว่างที่เกิดขึ้น และเป็นโจทย์สำคัญว่า เราจะทำอย่างไรให้วิถีชีวิตของชุมชนยังคงอยู่ท่ามกลางโลกที่กำลังเปลี่ยนแปลง โดยเฉพาะการเปลี่ยนแปลงในโลกธุรกิจที่กำลังก้าวเข้าสู่ยุคดิจิทัล

ด้วยเหตุนี้ ศูนย์วิทยาศาสตร์เพื่อการศึกษานราธิวาส แหล่งเรียนรู้สำหรับนักเรียนทั้งในและนอกระบบ รวมถึงประชาชนทุกช่วงวัย มองเห็นโอกาสที่จะพัฒนาความรู้และทักษะการสานกระจูดให้แก่คนในชุมชน ซึ่งจากเดิมที่ชาวบ้านมักประกอบอาชีพเกษตรกรรมและนำไปขายในชุมชนเป็นส่วนใหญ่ แต่หากมีการพัฒนาทักษะแรงงานด้านการสานกระจูดนอกเหนือจากการทำเกษตร ก็จะเป็นอีกช่องทางหนึ่งที่ช่วยเพิ่มรายได้ให้แก่คนในชุมชน พร้อมกับการอนุรักษ์เครื่องจักสานในท้องถิ่นที่มีลักษณะเฉพาะ จึงเกิดเป็น “โครงการ STEM Education ประยุกต์ทักษะแรงงาน 4.0” นอกจากจะเป็นการเพิ่มความสามารถในการผลิตให้เพียงพอต่อความต้องการของตลาดแล้ว ยังเป็นการสร้างอาชีพในชุมชนอย่างยั่งยืนอีกด้วย

โครงการฯ เริ่มต้นด้วยการลงพื้นที่เพื่อสำรวจความต้องการของชุมชน จนเจอพื้นที่กะลุวอเหนือและโคกเคียน ซึ่งเป็นพื้นที่ที่ตอบโจทย์ต่อการส่งเสริมทักษะอาชีพ เนื่องจากชาวบ้านมีเป้าหมายร่วมกัน คือต้องการมีอาชีพที่สร้างรายได้เพียงพอต่อการดำรงชีวิต จากเป้าหมายนี้เองจึงทำให้เกิดการรวมกลุ่มภายในชุมชน และเกิดความพร้อมที่พัฒนาทักษะอาชีพทั้ง 3 ด้าน คือ ด้านอาชีพ ด้านความรู้เกี่ยวกับการทำบัญชี และด้านเทคโนโลยี

อย่างไรก็ดี โครงการดังกล่าวไม่เพียงแต่นำไปประยุกต์ใช้กับการเรียนรู้ของคนในชุมชนเท่านั้น แต่ยังถูกนำไปใช้ตั้งแต่การออกแบบกระบวนการเรียนรู้ เพราะ STEM ศึกษานั้นเสมือนเป็นกระบวนการทดลองทางวิทยาศาสตร์ โดยเริ่มต้นตั้งแต่การระบุปัญหาให้แน่ชัด จากนั้นจึงรวบรวมข้อมูลและแนวคิดที่เกี่ยวข้องเพื่อนำมาออกแบบวิธีการแก้ปัญหา โครงการฯ จึงเปิดเวทีรับฟังความเห็นเพื่อพูดคุยแลกเปลี่ยนทั้งจากผู้รับผิดชอบโครงการ วิทยากร และตัวแทนผู้เข้าร่วมประชุม เมื่อพร้อมแล้วจึงวางแผนและดำเนินการแก้ปัญหา ไปพร้อม ๆ กับการทดสอบ ประเมินผล และปรับปรุงแก้ไขวิธีการ และสุดท้ายนำเสนอวิธีการแก้ปัญหา ผลการแก้ปัญหาหรือชิ้นงาน 

จากขั้นตอนเหล่านี้จึงออกมาเป็นหลักสูตรสำหรับการฝึกอบรมที่คำนึงถึงความหลากหลายของกลุ่มเป้าหมาย โดยวิเคราะห์ออกมาได้ 3 กลุ่มตามความสามารถในการสานกระจูด โดยแบ่งเป็น 1.กลุ่มที่มีพื้นฐานอยู่แล้ว 2. กลุ่มมีพื้นฐานปานกลาง และ 3. กลุ่มที่ไม่มีพื้นฐานด้านการสานมาก่อน จากนั้นนำคนจากกลุ่มเหล่านี้เข้าฝึกอบรบทั้งหมด 3 หลักสูตรตามลำดับความยาก ได้แก่ระดับประถม ระดับมัธยม และระดับปริญญาตรี พร้อมกัน จากการสอนโดยวิทยากรในพื้นที่ หรือเรียกว่า ‘ครูภูมิปัญญา’

สิ่งที่โครงการได้ช่วยพัฒนาและต่อยอด แน่นอนว่าเป็นเรื่องของทักษะความรู้ในระดับบุคคลที่กลุ่มเป้าหมายจะสามารถนำไปประยุกต์ใช้สำหรับการแก้ปัญหาในชีวิตประจำวันแล้ว ยังมีด้านของรายได้ที่เพิ่มขึ้นของกลุ่มเป้าหมาย กล่าวคือมียอดเฉลี่ยอยู่ที่ 300 – 500 บาทต่อสัปดาห์ ไปจนถึง 100 บาทต่อวันเลยทีเดียว

ในระดับกลุ่มนั้นทางโครงการยังได้ส่งแบรนด์เสาะนีซา ซึ่งเป็นแบรนด์เครื่องสานระดับ OTOP ที่จัดทำโดยวิทยากรอยู่แล้วมาเป็นตัวกลางในการกระจายอาชีพสู่กลุ่ม ผ่านการส่งต่อคำสั่งซื้อ ทำให้กลุ่ม ‘กระจูดโคกพยอม’ และกลุ่ม ‘สตรีสานกระจูดโคกพยอม’ รวมไปถึงกลุ่มเป้าหมายในโครงการ เกิดรายได้อย่างต่อเนื่องและมีความมั่นคงในชีวิตมากยิ่งขึ้น ซึ่งทำให้กลุ่มมีความแข็งแรงมากขึ้น

มากไปกว่านั้นโครงการยังเล็งเห็นถึงความสำคัญของ ‘ภาษาไทย’ จึงได้จัดทำหลักสูตรการอบรมด้านภาษาเพื่อคิดเครื่องมือทางการสื่อสารในการต่อยอดผลิตภัณฑ์สู่คลาดที่มีความหลากหลายมากขึ้นในอนาคต

โดยสรุปแล้ว โครงการ STEM Education ประยุกต์ทักษะแรงงาน 4.0 ได้ช่วยส่งเสริมความแข็งแกร่งของทักษะให้กับแรงงาน นำไปสู่การเพิ่มขึ้นของรายได้ จนสามารถเกิดเป็นเครือข่ายที่เข้มแข็งในชุมชน อันนำไปสู่ความต้องการหวนกลับสู่บ้านเกิดของแรงงาน ด้วยแรงจูงใจและความเป็นเจ้าของในภูมิปัญญาท้องถิ่นของตัวเอง

The post ศูนย์วิทยาศาสตร์เพื่อการศึกษานราธิวาส ติดอาวุธเทคโนโลยี 4.0 ให้กับแรงงานในชุมชน ผ่านการเรียนรู้แบบ ‘STEM Education’ first appeared on กสศ..

หน่วยงานต่างๆ ที่ขึ้นกับภาครัฐ จึงได้รับแนวทางการทำงานโดยนำเทคโนโลยีเข้ามาใช้ เพื่ออำนวยความสะดวกและยกระดับองค์กรให้ทันสมัย เช่นเดียวกับศูนย์วิทยาศาสตร์เพื่อการศึกษานราธิวาส ซึ่งเป็นหน่วยงานที่ก่อตั้งมาตั้งแต่ปี 2558 โดยมีบทบาทหน้าที่ในการให้บริการการเรียนรู้ ศึกษา ค้นคว้า วิจัยพัฒนา และจัดการเรียนรู้ด้านวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และสิ่งแวดล้อม โดยเปิดบริการให้แก่ประชาชนทั่วไปและผู้ที่ขาดโอกาสทางการศึกษา

ในช่วงเวลาที่ผ่านมาศูนย์วิทยาศาสตร์ฯ แห่งนี้ได้ร่วมมือกับภาคีเครือข่าย เช่น สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีและการไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทย ในการจัดโครงการต่างๆ เพื่อเป็นประโยชน์ต่อการเรียนรู้ เช่น โครงการ Sci-Film โครงการอบรมเชิงปฏิบัติการครู กศน. ระบบทางไกล และโครงการแข่งขันโครงงานวิทยาศาสตร์ ซึ่งแต่ละโครงการได้มีการดำเนินงานมาเป็นระยะเวลาหลายปีและมีผลลัพธ์ที่น่าพึงพอใจ

ล่าสุดศูนย์วิทยาศาสตร์เพื่อการศึกษานราธิวาสกำลังจะจัดทำโครงการ ‘STEM Education ประยุกต์ทักษะแรงงาน 4.0’ ขึ้น เนื่องจากศูนย์ฯ ได้เล็งเห็นความสำคัญของการนำเอารูปแบบการเรียนรู้นี้มาประยุกต์ใช้ในงานพัฒนาทักษะแรงงาน เพื่อให้ก้าวทันต่อความเปลี่ยนแปลงในยุค 4.0 โดยความหมายของ STEM นั้น แท้จริงมาจากคำย่อจากภาษาอังกฤษของศาสตร์ 4 สาขาวิชา คือ วิทยาศาสตร์=Science เทคโนโลยยี=Technology วิศวกรรมศาสตร์=Engineering และคณิตศาสตร์=Mathematics โดยศาสตร์ทั้งสี่นี้มีความเชื่อมโยงที่สามารถนำมาประยุกต์เพื่อใช้ในการดำเนินชีวิตและการทำงานได้เป็นอย่างดี

โครงการ STEM Education ประยุกต์ทักษะแรงงาน 4.0 นี้จะทำการคัดเลือกกลุ่มเป้าหมายจากพื้นที่ 2 หมู่บ้าน คือ ชุมชนโคกเคียน และชุมชนกะลุวอเหนือ เพื่อเข้ามาอบรมในโครงการโดยจะเน้นไปที่กลุ่มของคนด้อยโอกาสในชุมชน  เช่น  แรงงานนอกระบบ ผู้ว่างงาน รวมทั้งสิ้นจำนวน 90 คน

พื้นที่ทั้ง 2 แห่งที่โครงการได้ลงไปดำเนินการ มีปัญหาในชุมชนที่แตกต่างกันไป เช่น ชุมชนโคกเคียน จะมีกลุ่มประชากรที่เป็นเจ้าของกิจกรรมต่างๆ ซึ่งขาดทักษะการบริหารจัดการผลิตภัณฑ์ และช่องทางการขาย ชุมชนกะลุวอเหนือ  มีประชากรส่วนใหญ่ที่ประกอบอาชีพทำเกษตรกร  ซึ่งทำให้ชุมชนขาดการพัฒนาอาชีพรูปแบบอื่นๆด้วยปัญหาที่แตกต่างกันทำให้โครงการจะต้องออกแบบวิธีการเรียนรู้โดยใช้ต้นทุนและปัญหาของแต่ละชุมชนเป็นฐาน แต่จะยังคงใช้กระบวนการของ STEAM Education เข้ามาฝึกทักษะอาชีพและเพิ่มทักษะบริหารจัดการ จะเน้นพัฒนา Multi Skill ให้แก่ผู้ด้อยโอกาส เช่น  ทักษะการใช้ภาษาไทยและการสื่อสาร ทักษะการทำงานเป็นทีม ทักษะการแก้ไขปัญหา ทักษะความคิดสร้างสรรค์ให้กับกลุ่มเป้าหมายตั้งแต่ต้นน้ำ กลางน้ำ จนถึงปลายน้ำ โดยแต่ละขั้นตอนจะมีการเชิญวิทยากรที่มีประสบการณ์เข้ามาช่วยฝึกอบรม โดยศูนย์วิทยาศาสตร์เพื่อการศึกษานราธิวาสนำทักษะกระบวนการ Brain based Learning : BBL เป็นต้นแบบและวิธีการเรียนรู้ให้กับกลุ่มเป้าหมายที่นำไปสู่การส่งเสริมการมีงานทำของกลุ่มเป้าหมายที่ยั่งยืน โดยหลังจากจบการฝึกฝนอบรมแล้ว โครงการจะทำการติดตามผลต่อไปอีก 3 เดือน เพื่อคอยให้คำแนะนำและสรุปผลการอบรมด้วยโครงการ STEAM Education นี้ นับเป็นก้าวที่สำคัญในการยกระดับแรงงานท้องถิ่นให้เท่าทันกับความเป็นไปของโลก 4.0 ซึ่งจะช่วยให้พวกเขาสามารถพัฒนาชุมชนและพัฒนาผลิตภัณฑ์ของตัวเองได้อย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้น และเชื่อได้ว่ากลุ่มสมาชิกที่ได้ผ่านการฝึกอบรมจากศูนย์วิทยาศาสตร์เพื่อการศึกษานราธิวาสไปแล้ว จะมีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้นจากการติดอาวุธทางความคิดและทักษะในครั้งนี้

The post ศูนย์วิทยาศาสตร์เพื่อการศึกษานราธิวาส ติดอาวุธเทคโนโลยี 4.0 ให้กับแรงงานในชุมชน ผ่านการเรียนรู้แบบ ‘STEM Education’ first appeared on กสศ..