ด้วยเหตุนี้ กลุ่มวิสาหกิจชุมชนแม่บ้านเกษตรกรบ้านราบอ ตำบลปิตุมุดี อำเภอยะรัง จังหวัดปัตตานี จึงจัดทำ “โครงการสืบสานการทำเครื่องแกงพื้นบ้านสู่รายได้ชุมชน” เพื่อรวบรวมองค์ความรู้การทำเครื่องแกงพื้นบ้านซึ่งเป็นมรดกตกทอดจากบรรพบุรุษไม่ให้สูญหาย และนำมาใช้ประโยชน์ต่อยอดสร้างอาชีพ สร้างรายได้ให้แก่ประชากรวัยแรงงานที่ด้อยโอกาสและขาดแคลนทุนทรัพย์ในพื้นที่ 

เบื้องต้นโครงการสืบสานทำเครื่องแกงพื้นบ้านสู่รายได้ชุมชน ตั้งเป้าดำเนินงานกับกลุ่มเป้าหมายจำนวน 150 คน ซึ่งเป็นกลุ่มแรงงานนอกระบบ ผู้ถือบัตรสวัสดิการแห่งรัฐ ผู้ว่างงาน ผู้สูงอายุ ผู้พิการและเครือข่ายวิสาหกิจชุมชนใกล้เคียง จาก 4 หมู่บ้าน ประกอบด้วยชุมชนดาโตะและกาแระ ชุมชนนีปิสกูเละ ชุมชนกาแระ และชุมชนบ้านราบอ

ขั้นตอนแรกทางโครงการฯ เน้นเรื่องของการศึกษาความต้องการของตลาดเครื่องแกง เพื่อให้เห็นภาพของรูปแบบผลิตภัณฑ์ที่ชัดเจนยิ่งขึ้น จากนั้นในขั้นตอนต่อไปคือ การถอดสูตรลับความอร่อยเครื่องแกง เพื่อให้ได้เครื่องแกงสูตรอร่อย ผู้เข้าร่วมโครงการฯ ต้องฝึกฝนลองผิดลองถูก ปรับสูตรอยู่หลายครั้ง รวมทั้งยังมีการทดสอบ เปรียบเทียบรสชาติกับสูตรเครื่องแกงยี่ห้ออื่น ๆ อีกทั้งยังแจกจ่ายให้คนทั่วไปได้ลองชิม เพื่อนำข้อเสนอแนะมาปรับปรุงให้ได้เครื่องแกงที่รสชาติถูกใจผู้บริโภคมากที่สุด 

เมื่อสูตรเครื่องแกงเริ่มนิ่ง ก็ถึงเวลาออกตลาด ทางโครงการฯ ได้วางแผนทดลองขายในตลาดชุมชนก่อน ซึ่งโจทย์ใหญ่ในการขายคือ การแข่งขันด้านราคา แม้ว่าราคาเครื่องแกงที่ชุมชนผลิตขายจะมีราคาสูงกว่าเครื่องแกงทั่วไปถึงเท่าตัว แต่ด้วยคุณภาพของวัตถุดิบที่เลือกสรรมาอย่างดี ความพิถีพิถันใส่ใจในการผลิตทุกขั้นตอน รวมทั้งรสชาติที่อร่อยโดดเด่นเป็นเอกลักษณ์ ก็ทำให้เครื่องแกงติดตลาดได้ในไม่ช้า ส่งผลให้ทุกวันนี้ ผู้เข้าร่วมโครงการฯ ได้เดินหน้าผลิตเครื่องแกงพื้นบ้านทั้ง 4 สูตร ส่งไปขายในตลาดต่าง ๆ อย่างต่อเนื่อง ขณะที่บางคนก็ทดลองนำไปขายเอง ซึ่งช่วยสร้างรายได้เสริมให้แก่สมาชิกมากขึ้น 

คอดีเยาะ ยาโกะ หนึ่งในกลุ่มเป้าหมาย เล่าว่า “หลังจากที่เริ่มมีการผลิต เราก็ลองเอาเครื่องแกงไปขายที่ตลาดชุมชนดู ซึ่งก็ช่วยให้เรามีรายได้เสริมเข้ามา โดยหลังจากนี้อีกไม่นานคาดว่าน่าจะขายได้มากขึ้น เพราะจากที่เราเอาไปขาย ลูกค้ากลับมาบอกว่าอร่อยทุกคน วันแรกมีคนซื้อไป 3 คน วันที่สองเขากลับมาซื้อแล้วก็ชวนเพื่อนมาซื้อด้วย ไม่นานก็ขายหมด ล่าสุดทางกลุ่มได้มีการเอาเครื่องแกงไปขายที่ร้านค้าประมาณ 1,000 ถุงแล้ว”

บทสรุปของโครงการสืบสานการทำเครื่องแกงพื้นบ้านนี้จึงมีความน่าสนใจในแง่ของการเลือกเอาสิ่งที่ผู้คนต้องบริโภคอยู่เป็นประจำอย่างเครื่องแกงมาเป็นเครื่องมือในการสร้างรายได้ให้กับคนในชุมชน ซึ่งนับว่าไม่ใช่เรื่องง่ายที่จะสร้างจุดเด่นให้กับผลิตภัณฑ์ที่มีอยู่ทั่วไป แต่โครงการก็ทำได้สำเร็จผ่านการลงพื้นที่เพื่อถอดสูตรเครื่องแกงจากผู้รู้ในชุมชน ทำให้ได้สูตรเครื่องแกงที่อร่อยและแตกต่างจากของที่มีอยู่ในตลาด

ด้วยความโดดเด่นของเครื่องแกงที่มีรากฐานมาจากต้นทุนความรู้ในชุมชน จึงไม่น่าแปลกใจที่มันจะกลายเป็นที่ชื่นชอบของคนในพื้นที่ และสามารถสร้างรายได้ให้กับกลุ่มเป้าหมายในโครงการด้วย มากไปกว่านั้นการผลิตสูตรเครื่องแกงที่ได้มาจากคนในชุมชนเอง ยังนับว่าเป็นการสืบสานภูมิปัญญาท้องถิ่นและอนุรักษณ์ ‘รสชาติ’ อันดั้งเดิมของเครื่องแกงใต้แท้ๆ เอาไว้ให้คนรุ่นต่อไปได้ลิ้มรสด้วย

The post ดึงเอกลักษณ์ความอร่อยของเครื่องแกงจากชุมชนนีปิสกูเละ มาจัดทำโครงการผลิตเครื่องแกงใต้สร้างรายได้ให้กับชุมชน first appeared on กสศ..

โครงการสืบสานการทำเครื่งแกงพื้นบ้านสู่รายได้ของชุมชน โดยวิสาหกิจชุมชนแม่บ้านเกษตรกรบ้านราบอ จึงได้เกิดขึ้นจากความตั้งใจหลายประการไม่ว่าจะเป็น การรวบรวมเพื่อสืบสานสูตรเครื่องแกงใต้ของท้องถิ่น การศึกษาช่องทางการตลาดเครื่องแกง การพัฒนาฝีมือของแรงงานในพื้นที่ให้มีทักษะด้านการทำเครื่องแกง และที่สำคัญคือการสร้างงานสร้างอาชีพให้กับคนในชุมชน

กลุ่มเป้าหมายของโครงการนี้ครอบคลุมพื้นที่ใน 3 ชุมชนคือ 1.ชุมชนดาโตะ 2.ชุมชนบ้านนีปิสกูเละ 3.ชุมชนกาแระ ซึ่งมีประชากรส่วนใหญ่ทำอาชีพเกษตรกรรม รองลงมาเป็นแรงงานรับจ้างทั่วไป โดยหลายคนมีสถานะเป็นแรงงานนอกระบบ ผู้สูงอายุ ผู้พิการ และผู้ถือบัตรสวัสดิการฯ รวมถึงบางส่วนก็เป็นผู้ว่างงานด้วย ซึ่งโครงการก็สามารถรวบรวมสมาชิกจากกลุ่มเป้าหมายเหล่านี้ได้ตามเป้าหมายคือ 150 คน

เมื่อได้สมาชิกกลุ่มเข้ามาจากทั้งสามชุมชน โครงการก็ได้จัดเวทีชี้แจงโครงการและได้ผลลัพธ์คืออาชีพ 5 กลุ่มที่แบ่งตามความถนัดของกลุ่มเป้าหมายและความเหมาะสมของพื้นที่ โดยสมาชิกจากชุมชนดาโตะจะใช้รับหน้าที่ทีม ‘ต้นน้ำ’ คือทำการเพาะปลูกวัตถุดิบที่ใช้สำหรับการทำเครื่องแกง สมาชิกจากชุมชนบ้านนีปิสกูเละรับหน้าที่ทีม ‘กลางน้ำ’ คือการผลิตเครื่องแกง ส่วนชุมชนกาแระก็รับหน้าที่เป็น ‘ปลายน้ำ’ คือการทำการตลาดเพื่อจัดจำหน่ายสร้างรายได้ให้กับกลุ่ม ส่วนอีกสองอาชีพคือการเลี้ยงปลาดุก และการเลี้ยงไก่บ้าน ซึ่งเปิดอบรมให้ตามความสนใจของสมาชิก

การแบ่งงานตามความถนัดนี้ทำให้โครงการสามารถฝึกฝนอบรมทักษะต่างๆ ได้อย่างเป็นระบบมากขึ้น ซึ่งในช่วงที่ผ่านมาโครงการก็สามารถรวบรวมภูมิปัญญาในท้องถิ่นได้จากคน 12 คน และทำการคัดเลือกสูตรเครื่องแกงออกมาได้ 10 สูตร นอกจากนี้ก็มีการฝึกฝนอบรมสมาชิกในโครงการให้มีทักษะตามหน้าที่ที่ได้รับมอบหมาย 

หลังจากโครงการได้ดำเนินงานมาเป็นระยะเวลาหนึ่งแล้วก็พบว่า กลุ่มเป้าหมายมีความรู้ความเข้าใจในบริบทพื้นที่ชุมชนที่ตนอาศัยอยู่มากขึ้น กลุ่มเป้าหมายตระหนักและมีความรู้เรื่องการทำบัญชีครัวเรือนและการออมมากขึ้น 

นอกจากนี้ความก้าวหน้าที่โครงการได้ผลักดันให้เกิดขึ้นคือมีการจัดตั้งแกนนำในการทำงานจำนวน 20 คน ที่พร้อมจะทำงานในฐานะเป็นแกนนำด้านการป้อนวัตถุดิบ การผลิต และการจำหน่าย รวมถึงเกิดกลุ่มอาชีพเพิ่มใหม่ๆ เพิ่มขึ้นจากการผลิตเครื่องแกง เช่น การเลี้ยงปลาดุก และการเลี้ยงไก่บ้านด้วย

The post ดึงเอกลักษณ์ความอร่อยของเครื่องแกงจากชุมชนนีปิสกูเละ มาจัดทำโครงการผลิตเครื่องแกงใต้สร้างรายได้ให้กับชุมชน first appeared on กสศ..

เครื่องแกงไทยมีมากมายหลากหลายชนิด แตกต่างกันไปตามสูตรของแต่ละพื้นที่ แต่เครื่องแกงที่ได้ชื่อว่าจัดจ้านและมีเอกลักษณ์ที่สุดรูปแบบหนึ่งคือ ‘เครื่องแกงใต้’ เพราะเป็นเครื่องแกงที่มีส่วนผสมแบบ ‘ถึงพริก ถึงเครื่อง’ น่าเสียดายที่ปัจจุบันผู้ผลิตเครื่องแกงบางเจ้ากลับไม่ได้คัดสรรวัตถุดิบอย่างพิถีพิถันมากพอหรือใช้อัตราส่วนผสมที่เน้นความประหยัด ทำให้คุณภาพของเครื่องแกงลดลงไป

ชุมชนบ้านนีปิสกูเละ คือชุมชนที่มีชื่อเสียงในภูมิปัญญาด้านเครื่องแกงของอาหารพื้นบ้านมุสลิม และได้รับการยอมรับอย่างกว้างขวางจากชุมชนรายรอบ ทำให้เหล่าแม่บ้านของชุมชนนีปิสกูเละมักจะมีรายได้พิเศษจากการจ้างงานเพื่อทำอาหารตามงานบุญ งานเลี้ยงต่างๆ อยู่เสมอ ฝีมือของแม่บ้านกลุ่มนี้เกิดจากเอกลักษณ์ในการทำอาหารที่สืบสานมาจากเชื้อสายชาววังเมืองปัตตานี

จากฐานของชุมชนที่มีความโดดเด่นเรื่องเครื่องแกง ทำให้วิสาหกิจชุมชนแม่บ้านเกษตรบ้านราบอ อยากที่จะต่อยอดพัฒนาความเชี่ยวชาญนี้ให้สร้างรายได้แก่ชุมชนมากขึ้น โดยการริเริ่ม ‘โครงการสืบสานการทำเครื่องแกงพื้นบ้านสู่รายได้ของชุมชน’ ที่จะช่วยขับเคลื่อนอุตสาหกรรมอาหารในชุมชนให้แข็งแกร่งขึ้น

พื้นที่ดำเนินงานของโครงการจะกินขอบเขต 4 หมู่บ้านได้แก่ ชุมชนบ้านนีปิสกูเละ ชุมชนบ้านดาโต๊ะ ชุมชนบ้านกาแระ ชุมชนบ้านราบอ โดยกลุ่มเป้าหมายจะเน้นไปที่คนด้อยโอกาสในชุมชน อาทิ แรงงานนอกระบบ ผู้ถือบัตรสวัสดิการฯ ผู้ว่างงาน ผู้สูงอายุ ผู้พิการ และกลุ่มเครือข่ายวิสาหกิจชุมชนบ้านราบอ รวมทั้งสิ้น 150 คน

โครงการสืบสานการทำเครื่องแกงพื้นบ้านสู่รายได้ชุมชนจะลงพื้นที่สัมภาษณ์สูตรอาหาร ส่วนผสมของเครื่องแกงและวิธีทำแกงแต่ละประเภทเพื่อนำมาเป็นสูตรกลางสำหรับการเรียนรู้ในโครงการ โดยจะมีการฝึกฝนทำเครื่องแกงอย่างเข้มข้น เพื่อพัฒนาฝีมือของแรงงานให้ได้มาตรฐาน จากนั้นก็จะมีการศึกษาตลาดเครื่องแกงและดูงานในชุมชนอื่นๆ เพื่อเรียนรู้วิธีการขายจากพื้นที่ที่มีประสบการณ์มาก่อน โดยแผนพัฒนาทักษะอาชีพของโครงการนี้ก็จะช่วยดูแลฝึกฝนจนสามารถทำการจัดจำหน่ายได้ด้วยตัวเอง

ในสภาวการณ์ที่ท้องตลาดเครื่องแกงบางส่วนได้ลดคุณภาพของผลิตภัณฑ์ลงเพื่อประหยัดต้นทุน การสร้างสรรค์เครื่องแกงที่พิถีพิถันและมีคุณภาพขึ้นมานั้นจึงย่อมจะทำให้เป็นที่สนใจของตลาด สิ่งที่วิสาหกิจชุมชนแม่บ้านเกษตรบ้านราบอทำจึงเป็นการสร้างมาตรฐานที่ดีให้กับเครื่องแกง และสร้างรายได้ให้กับชุมชนโดยใช้จุดเด่นและทักษะที่มีอยู่แล้วของชาวบ้านมาต่อยอดและพัฒน จนสามารถสร้างรายได้ที่ยั่งยืนให้กับชุมชนได้

The post ดึงเอกลักษณ์ความอร่อยของเครื่องแกงจากชุมชนนีปิสกูเละ มาจัดทำโครงการผลิตเครื่องแกงใต้สร้างรายได้ให้กับชุมชน first appeared on กสศ..