จากการทำงานร่วมกันระหว่างวิทยาลัยชุมชนแม่ฮ่องสอนและเครือข่ายการท่องเที่ยวโดยชุมชน (Community Based Tourism: CBT) มากว่า 10 ปี พบว่าพฤติกรรมของนักท่องเที่ยวเปลี่ยนไปจากเดิม บางส่วนสนใจการท่องเที่ยวเชิงวิถีชีวิตและวัฒนธรรมมากขึ้น การท่องเที่ยวเชิงอาหารจึงเป็นการเดินทางเพื่อสัมผัสประสบการณ์จากต้นกำเนิดอาหาร ผ่านการสร้างความประทับใจจากการเป็นเจ้าบ้านที่ดี ซึ่งเป็นแนวทางที่จะช่วยกระจายรายได้สู่ชุมชน โครงการเพิ่มมูลค่าฯ ของวิทยาลัยชุมชนจึงได้เฟ้นหาสิ่งใหม่ๆ ที่จะนำมาชูให้กับการท่องเที่ยวของแม่ฮ่องสอน และได้เลือกเอาเรื่องของ ‘อาหาร’ มาชูเป็นไฮไลท์หลักในการท่องเที่ยวชุมชนผ่านกิจกรรม ‘Chef Table’ และ ‘Farm to Table’ ที่กำลังได้รับความนิยมจากผู้บริโภค

ทรงศักดิ์ ปัญญา จากวิทยาลัยชุมชนแม่ฮ่องสอน หัวหน้าโครงการพัฒนาทักษะและเพิ่มมูลค่าการให้บริการโฮมสเตย์ชุมชนชาติพันธุ์และการเกษตรแม่นยำบนพื้นที่สูง กล่าวว่า สิ่งที่ชุมชนยังขาดและต้องการ คือการพัฒนาชุมชนในแง่การท่องเที่ยวและเกษตรกรรมยั่งยืน 

โครงการนี้จึงแบ่งกระบวนการทำงานเป็น 2 ส่วน 

1.การพัฒนาทักษะและมาตรฐานการให้บริการโฮมสเตย์กับผู้ประกอบการที่เป็นกลุ่มชาติพันธุ์ ในอำเภอแม่ลาน้อย ปางมะผ้า และสบเมย จังหวัดแม่ฮ่องสอน ควบคู่กับการบูรณาการองค์ความรู้เรื่องอาหารท้องถิ่น ด้วยการนำวัตถุดิบท้องถิ่นมาผลิตอาหารเมนูพิเศษ โดยโครงการฯ ได้เข้าไปแลกเปลี่ยนองค์ความรู้กับกลุ่มเป้าหมาย ผ่านการจัดเวิร์กชอปโดยเชฟผู้เชี่ยวชาญ โดยมีการสอนวิธีการประกอบอาหาร ตั้งแต่กระบวนการคัดเลือกวัตถุดิบในชุมชน การปรุงรส การตกแต่งจาน จนถึงวิธีคิดในการสอดแทรก Storytelling เข้าไปในการตลาดเพื่อเพิ่มมูลค่าให้กับอาหารแต่ละจานด้วย

“ปกติแล้วชาวบ้านบอกได้ว่าพืชผักชนิดนี้กินแล้วส่งผลอย่างไรต่อร่างกาย แต่ไม่สามารถสื่อสารเชิงโภชนาการได้ว่า มีวิตามินเกลือแร่หรือสารอาหารอะไรบ้าง ทีมวิทยากรหรือเชฟจะเข้ามาเสริมวิชาการในส่วนนี้ เช่น ชาวบ้านบอกว่าพืชผักชนิดนี้บำรุงสายตา ในทางโภชนาการสามารถชี้ชัดได้ว่าผักมีวิตามินเอ เมื่อนำวัตถุดิบต่างๆ ในท้องถิ่นมาคิดเมนูใหม่ วิทยากรจะบอกเราว่าแต่ละเมนูมีคุณค่าทางโภชนาการด้านใดบ้าง” ทรงศักดิ์ ปัญญา หัวหน้าโครงการ เล่าถึงการต่อยอด Storytelling ให้กับกลุ่มเป้าหมาย

จากคำถามง่ายๆ ที่ว่า “วัตถุดิบในชุมชนมีอะไรบ้าง” ก็นำไปสู่การยกระดับการท่องเที่ยวในชุมชนแม่ลาน้อย ปางมะผ้า และสบเมยได้อย่างน่าสนใจ นอกจากนี้โครงการยังได้มีการอบรมเรื่องการตกแต่งโฮมสเตย์สื่อสารอัตลักษณ์ชีวิตชาติพันธุ์ให้กับชุมชน เพื่อดึงดูดความสนใจนักท่องเที่ยวที่ต้องการนำเสนอไลฟ์สไตล์ผ่านโซเชียลมีเดีย อีกด้วย

2.การพัฒนาเกษตรกรบนพื้นที่สูงให้มีทักษะการทำเกษตรแบบแม่นยำและเข้าถึงเทคโนโลยี เช่น ติดตั้งระบบฟาร์มอัจฉริยะ ซึ่งทั้งหมดนี้มีจุดมุ่งหมายเพื่อสร้างรายได้จากการท่องเที่ยวเชิงอาหารและการทำเกษตรกรรมให้ชุมชนด้วยศักยภาพของชุมชนเอง

โดยการพัฒนาในประเด็นนี้ทีมงานของโครงการได้พบโจทย์ที่ท้าทายคือ เกษตรกรชุมชนติดกับดักการใช้ยาฆ่าแมลงและปุ๋ยเคมี กำไรจากการขายพืชผักจึงตกไปอยู่ที่นายทุน เพื่อเป็นการช่วยเกษตรกรให้พึ่งพาตนเองได้ โครงการฯ จึงเข้ามาให้ความรู้เกษตรกรในเรื่องของ ‘การเพิ่มมูลค่าพืชท่องถิ่น’ ภายใต้โจทย์ ‘ปลูกน้อยแต่ได้มาก’ โดยมี ‘ห่อทีหล่า’ พืชที่ได้ชื่อว่าเป็น ‘ต้นชูรส’ จากธรรมชาติ มีรสชาติหวานแตะลิ้น ใช้ปรุงอาหารและยังมีสรรพคุณทางยา เป็นหนึ่งในพืชตัวอย่างที่ทำให้เกษตรกรรู้จักการใช้ประโยชน์จากของใกล้ตัว นำมาเพิ่มมูลค่า และสามารถทำให้ชุมชนเป็นแหล่งเรียนรู้ให้กับชุมชนอื่นได้

“จริงๆ ห่อทีหล่าเป็นพืชที่ชาวบ้านรู้จักกันอยู่แล้วแต่ไม่ได้สนใจ เพราะมันปลูกยาก ชาวบ้านเขาไม่มีความรู้ ไม่มีเทคโนโลยีมาช่วยให้ปลูกแล้วรอด แต่ตอนนี้เรารู้ว่าห่อทีหล่าเป็นพืชที่สร้างรายได้และตอบโจทย์เรื่องสุขภาพ ซึ่งโครงการก็ได้เข้ามาให้ความรู้ในการปลูกและดูแล จนถึงวิธีการต่อยอดให้เป็นผลิตภัณฑ์ เราเลยอยากผลักดันให้มันกลับมาเป็นทางเลือกในการปลูกให้กับชาวบ้านคนอื่นๆ ด้วย” เอกพล พรรณธีรกุล เกษตรกรบ้านแม่ลาย

นอกจากห่อทีหล่าแล้ว ทีมโครงการก็ได้เข้าไปให้ความรู้ด้านทฤษฎีการเกษตรเพิ่มเติม รวมถึงสอนการใช้เทคโนโลยีอย่างง่าย เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพในการสร้างผลผลิตให้กับเกษตรกร ซึ่งโครงการจะเน้นการให้ความรู้ในแนวทางการทำเกษตรปลอดภัยที่เป็นมิตรต่อตนเองและสิ่งแวดล้อมเป็นหลัก 

บทสรุปสุดท้ายของโครงการเพิ่มมูลค่าการให้บริการโฮมสเตย์ชุมชนชาติพันธุ์และการเกษตรแม่นยำบนพื้นที่สูงคือการที่โครงการได้เข้าไปพัฒนาต่อยอดผลิตภัณฑ์ของชุมชนได้อย่างน่าสนใจ โดยเฉพาะการกลับไปที่ ‘ราก’ หรือต้นทุนของชุมชนอย่างเช่นวัตถุดิบหลักในพื้นที่ และ พืชท้องถิ่น และเชื่อมเข้ากับกระแสความนิยมของโลกในปัจจุบันอย่างการท่องเที่ยวเชิงอาหาร ซึ่งช่วยสร้างโอกาส สร้างอาชีพและสร้างรายได้เข้าสู่ชุมชน เปิดโอกาสให้คนในชุมชนมองเห็นถึงศักยภาพของตนเอง ต่อยอดจากสิ่งที่มีอยู่แล้วและพัฒนาต่อให้ดีขึ้น ทั้งยังเป็นการดึงผู้ด้อยโอกาสในพื้นที่ รวมถึงเยาวชนที่ไม่มีโอกาสทางการศึกษากลับเข้ามาประกอบอาชีพอีกครั้ง

โครงการเพิ่มมูลค่าการให้บริการโฮมสเตย์ชุมชนชาติพันธุ์ฯ ได้เข้าไปพัฒนาต่อยอดผลิตภัณฑ์ของชุมชนได้อย่างน่าสนใจ โดยเฉพาะการกลับไปที่ ‘ราก’ ของชุมชนและเชื่อมต้นทุนนั้นกับกระแสความนิยมของโลกปัจจุบันอย่างการท่องเที่ยวเชิงอาหาร

The post วิทยาลัยชุมชนแม่ฮ่องสอนเปิดโครงการสอนการบริหารโฮมสเตย์ชุมชนชาติพันธุ์และการทำเกษตรพื้นที่สูง ต้อนรับนักท่องเที่ยวกลุ่ม ‘So Lo Mo’ ที่ชอบสัมผัสประสบการณ์ใหม่ๆ first appeared on กสศ..

พืชเศรษฐกิจที่ชาวปวาเกอญอหันมาปลูกนั้น คือ บุก ซึ่งในพื้นที่ตำบลแม่สวดสามารถมีการเพาะปลูกบุก 3 ประเภท ได้แก่ บุกคางคก บุกยาง และบุกเนื้อทราย โดยประเภทที่ได้รับความนิยมในการเพาะปลูกมากที่สุด ได้แก่ บุกเนื้อทราย เนื่องจากสามารถเติบโตได้เองในป่า ไม่จำเป็นต้องใช้สารเคมีในการปลูกและดูแล เหมาะกับการปลูกพื้นที่ที่ยังคงมีทรัพยากรธรรมชาติที่อุดมสมบูรณ์ อย่างตำบลแม่สวด ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งในบริเวณอุทยานแห่งชาติแม่เงา

แม้ส่วนใหญ่เกษตรกรในชุมชนจะเป็นทั้งผู้ผลิตและผู้จำหน่าย แต่ก็ยังคงพบปัญหาในหลายๆ ด้าน เช่น การทำไร่หมุนเวียนมีรอบที่ลดน้อยถอยลงตามการเปลี่ยนแปลงของระบบนิเวศและจำนวนประชากร การใช้สารเคมีอย่างเข้มข้นในการเพาะปลูกพืช (ข้าว ถั่วเหลือง พริก เป็นต้น) เนื่องจากความต้องการผลผลิตที่เพิ่มสูงขึ้น นอกจากนี้ ชาวบ้านในพื้นที่ยังไม่สามารถเข้าถึงเทคโนโลยีที่ทันสมัย ที่สามารถช่วยเพิ่มผลผลิต ลดต้นทุนสินค้าได้ และไม่นิยมแปรรูปผลผลิตเพื่อเพิ่มมูลค่าสินค้าทำให้เกิดความเสียหายจากการขนส่งที่ยากลำบากและใช้ระยะเวลานาน เป็นต้น

วิทยาลัยชุมชนแม่ฮ่องสอน จึงได้จัดทำโครงการส่งเสริมการเรียนรู้การแปรรูปผลิตภัณฑ์จากบุก ซึ่งเป็นพืชเศรษฐกิจที่สำคัญในตำบลแม่สวด เพื่อส่งเสริมให้ชาวปวาเกอญอที่เข้าร่วมโครงการกว่า 50 คน สามารถแปรรูปผลิตภัณฑ์จากบุกทั้งได้ทั้งห่วงโซ่ โดยจะนำบุกมาแปรรูปใน 2 ประเภท ได้แก่ ผลิตภัณฑ์ผงบุกแบบแห้ง และผลิตภัณฑ์ผงบุกแบบเปียก ถือเป็นการเพิ่มมูลค่าให้กับวัตถุดิบชุมชนได้อย่างมีประสิทธิภาพ ลดการสูญเสียต้นทุนที่เกิดจากการขนส่งอีกด้วย นอกจากนี้ ยังได้ผลักดันให้ผลิตภัณฑ์แปรรูปจากบุก กลายเป็นสินค้าชุมชนที่ได้รับการรับรองตามมาตรฐานผลิตภัณฑ์สำนักงานมาตรฐานสินค้าเกษตรและอาหารแห่งชาติ (มกอช.) และสามารถนำไปจัดแสดงในงานแสดงสินค้าเพื่อนำเสนอผลิตภัณฑ์จากผงบุกสำเร็จรูปได้อีกด้วย

เพื่อให้ทันต่อความก้าวหน้าทางเทคโนโลยี วิทยาลัยชุมชนแม่ฮ่องสอน จึงได้จัดอบรมทักษะที่เกี่ยวข้องกับสารสนเทศและการสื่อสาร (ICT) โดยมีเป้าหมายให้เกษตรกรสามารถขยายฐานตลาดในรูปแบบออนไลน์ได้ สามารถนำข้อมูลข่าวสารบนอินเทอร์เน็ตมาปรับใช้กับผลิตภัณฑ์ของตน และสร้างเครือข่ายกลุ่มอาชีพแปรรูปผลิตภัณฑ์บุกสำเร็จรูปในระดับท้องถิ่นและระดับจังหวัดได้ ซึ่งจะช่วยส่งเสริมให้เกษตรกรท้องถิ่นสามารถแลกเปลี่ยนความรู้ ข้อมูลข่าวสาร และสร้างสวัสดิการชุมชนได้อย่างยั่งยืน

การจัดทำโครงการนี้จะเป็นการสร้างเครือข่ายให้กับกลุ่มผู้เพาะปลูกบุกและผลิตภัณฑ์แปรรูปบุกในอำเภอปาย และกลายเป็นนำร่องให้กับพื้นที่อื่นๆ ในจังหวัดแม่ฮ่องสอนในการแปรรูปวัสดุท้องถิ่นมาแปรรูปให้มีมูลค่าสูงขึ้น เพิ่มรายได้ให้กับผู้ประกอบการให้ชุมชนได้ นอกจากนี้ ยังได้มีแนวคิดในการพัฒนาเป็นหลักสูตรในการศึกษาระดับประกาศนียบัตร และอนุปริญญาบัตร เพื่อสร้างโอกาสทางการศึกษาให้ชาวปวาเกอญอและชนพื้นเมืองอื่นๆ ได้มีโอกาสทางการศึกษาที่มากขึ้น และร่วมกันสร้างเครือข่ายความร่วมมือระหว่างชุมชน เพื่อช่วยสนับสนุนการพัฒนาทักษะแรงงานในพื้นที่ได้อีกด้วย

โครงการส่งเสริมการเรียนรู้การแปรรูปผลิตภัณฑ์จากบุก เป็นพืชเศรษฐกิจที่สำคัญในตำบลแม่สวด เพื่อส่งเสริมให้ชาวปวาเกอญอที่เข้าร่วมโครงการกว่า 50 คน สามารถแปรรูปผลิตภัณฑ์จากบุกทั้งได้ทั้งห่วงโซ่ โดยจะนำบุกมาแปรรูปใน 2 ประเภท ได้แก่ ผลิตภัณฑ์ผงบุกแบบแห้ง และผลิตภัณฑ์ผงบุกแบบเปียก ถือเป็นการเพิ่มมูลค่าให้กับวัตถุดิบชุมชนได้อย่างมีประสิทธิภาพ

The post วชช.แม่ฮ่องสอนยกระดับวิถีดั้งเดิมชาวปกาเกอะญอ ด้วยการแปรรูปผลิตภัณฑ์จาก ‘บุก’ first appeared on กสศ..

จากสะพานไม้ไผ่ที่ชนพื้นเมืองร่วมกันสร้างขึ้นมา ได้กลายเป็นแรงบันดาลใจให้ชาวบ้านในอำเภอปาย นำไม้ไผ่ซึ่งเป็นไม้ที่มีอยู่จำนวนมากในท้องถิ่น มาแปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์ใหม่ๆ ช่วยสร้างมูลค่าเพิ่มให้กับสินค้า และสร้างรายได้ให้กับชุมชน โดยวิทยาลัยชุมชนแม่ฮ่องสอน ร่วมกับผู้นำชุมชน ได้เข้ามาสนับสนุนการพัฒนาอาชีพของชุมชน ผ่านโครงการส่งเสริมการเรียนรู้การบริการด้านสุขภาพและผลิตภัณฑ์ไม้ไผ่เพื่อเพิ่มรายได้จาการท่องเที่ยวสำหรับชุมชนชาติพันธุ์ ด้วยการสร้างหลักสูตร Bamboo Value Chain เพื่อให้ชาวบ้านรู้จักห่วงโซ่ของไม้ไผ่ตั้งแต่ต้นน้ำ กลางน้ำ และปลายน้ำ สามารถนำทรัพยากรภายในท้องถิ่นที่มีอยู่จำนวนมากมาใช้ให้เกิดประโยชน์สูงสุด นำความรู้จากปราชญ์ชุมชนด้านการจักสานไม้ไผ่มาเผยแพร่ให้กับชาวบ้าน ซึ่งจะทำให้องค์ความรู้ท้องถิ่นยังคงสืบต่อจากรุ่นสู่รุ่น และจัดการอบรมเพื่อขยายทักษะในการประกอบอาชีพด้วยการจัดหลักสูตรอบรมในส่วนที่เกี่ยวข้องกับการแปรรูปไม้ไผ่ เช่น การยืดอายุการใช้งาน การออกแบบ และการแปรรูปผลิตภัณฑ์จากไม้เป็นผลิตภัณฑ์ต่างๆ เป็นต้น ช่วยเพิ่มมูลค่าให้กับผลิตภัณฑ์ สามารถนำไปจำหน่ายเป็นของที่ระลึก ของใช้ในร้านค้าชุมชน และสถานที่ท่องเที่ยวต่างๆ รวมไปถึงการส่งออกผลิตภัณฑ์ชุมชนไปจำหน่ายในพื้นที่อื่นๆ ทั้งในและต่างประเทศ เป็นการช่วยให้เกิดการพัฒนาอาชีพบนพื้นฐานการจัดการท่องเที่ยวโดยกลุ่มชาติพันธุ์ในพื้นที่อีกด้วย

ไม่เพียงเท่านั้น ชาวบ้านในอำเภอปายยังให้ความสนใจในการประกอบอาชีพอื่นๆ ที่ใช้ในการรองรับนักท่องเที่ยวได้ เช่น การนวดแผนไทย จึงได้มีการจัดอบรมหลักสูตรการนวดเพื่อสุขภาพ เตรียมรองรับนักท่องเที่ยวที่จะมาเยี่ยมเยือน และด้านอาหารเพื่อสุขภาพ ซึ่งจะนำพืชผักปลอดสารพิษมาประกอบอาหารท้องถิ่นไทใหญ่ สร้างเอกลักษณ์ให้กับพื้นที่ และสร้างมาตรฐานอาหารปลอดภัย มากไปกว่านั้น ชุมชนยังจะได้เพิ่มพูนความรู้ทักษะการบริหารจัดการสำหรับศตวรรษที่ 21 ให้สามารถเป็นผู้ประกอบการในยุค 4.0 ผ่านการอบรมเรื่องการสร้างทักษะสังคมส่วนบุคคล การวางแผนทางการตลาด การวางแผนทางการเงิน เป็นต้น รวมไปถึงการใช้งานแอปพลิเคชั่นที่สามารถใช้สื่อสารกับชาวต่างชาติ การใช้สื่อประชาสัมพันธ์ออนไลน์ อาทิ การตัดต่อวีดีโอ เทคนิคการถ่ายภาพ การลงวีดีโอผ่านยูทูป (YouTube)

การตั้งต้นของชาวบ้านในอำเภอปาย ได้กลายเป็นต้นแบบในการพัฒนาให้กับชุมชนชาติพันธุ์อื่น ๆ ในพื้นที่จังหวัดแม่ฮ่องสอน ในการสร้างอาชีพจากการนำวัตถุดิบในชุมชนมาใช้ให้เกิดประโยชน์ โดยผ่านกระบวนการเรียนรู้อย่างเป็นระบบ เพิ่มมูลค่าให้กับผลิตภัณฑ์ เป็นการช่วยส่งเสริมการสร้างงานให้กับชาวบ้าน และสร้างรายได้ให้หมุนเวียนภายในชุมชน ทั้งยังเป็นการสร้างอาชีพใหม่ที่สามารถรองรับการพัฒนาการท่องเที่ยวในชุมชนอย่างยั่งยืนในอนาคต

จากสะพานไม้ไผ่ที่ชนพื้นเมืองร่วมกันสร้างขึ้นมา ได้กลายเป็นแรงบันดาลใจให้ชาวบ้านในอำเภอปาย นำไม้ไผ่ซึ่งเป็นไม้ที่มีอยู่จำนวนมากในท้องถิ่น มาแปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์ใหม่ ๆ ช่วยสร้างมูลค่าเพิ่มให้กับสินค้า และสร้างรายได้ให้กับชุมชน

The post แปรรูป ‘ไม้ไผ่’ สร้างผลิตภัณฑ์ใหม่ได้ทั้งต้น เมื่อรู้จักห่วงโซ่ครบวงจร first appeared on กสศ..

ด้วยเหตุดังกล่าว โครงการการพัฒนาทักษะและเพิ่มมูลค่าการให้บริการโฮมสเตย์ชุมชนชาติพันธุ์และการเกษตรแม่นยำบนพื้นที่สูง ภายใต้หน่วยพัฒนาอาชีพวิทยาลัยชุมชนแม่ฮ่องสอน จังหวัดแม่ฮ่องสอน จึงถูกจัดตั้งขึ้น โดยมุ่งหวังพัฒนาและส่งเสริมการตลาดแก่ผู้ให้บริการโฮมสเตย์ในชุมชนให้มีคุณภาพ สามารถดึงดูดนักท่องเที่ยวได้มากขึ้น รวมไปถึงส่งเสริมการทำเกษตรแบบแม่นยำและฟาร์มอัจฉริยะ เพื่อให้ชุมชนสามารถพึ่งพาตนเองและสร้างรายได้จากแหล่งทุนเดิมของตัวเองได้อย่างมีประสิทธิภาพและยั่งยืน 

The post วิทยาลัยชุมชนแม่ฮ่องสอนเปิดโครงการสอนการบริหารโฮมสเตย์ชุมชนชาติพันธุ์และการทำเกษตรพื้นที่สูง ต้อนรับนักท่องเที่ยวกลุ่ม ‘So Lo Mo’ ที่ชอบสัมผัสประสบการณ์ใหม่ๆ first appeared on กสศ..

เมื่อไม่นานมานี้ได้มีการรณรงค์จากภาครัฐสู่ภาคประชาชนให้มีการท่องเที่ยวในจังหวัดที่ไม่ได้เป็นเมืองท่องเที่ยวหลัก หรือเหล่า ‘เมืองรอง’ ทั้งหลาย เพื่อกระจายรายได้ไปให้กับชุมชนท้องถิ่นที่หลากหลายขึ้น ซึ่งสอดคล้องกับกลุ่มนักท่องเที่ยวแนวใหม่ที่กำลังขยายตัว นั่นก็คือกลุ่มนักท่องเที่ยวที่แสวงหาความแตกต่างทางวัฒนธรรมเพื่อการเรียนผ่านประสบการณ์ใหม่ๆ โดยรูปแบบการเที่ยวของคนกลุ่มนี้จะเป็นแบบไม่เร่งรีบ และมีการใช้สื่อออนไลน์เพื่อแบ่งปันสิ่งที่พบเจอตลอดกาลเดินทาง โดยศัพท์ที่ใช้เรียกนักท่องเที่ยวกลุ่มคือ ‘So Lo Mo’ ซึ่งย่อมาจาก Social, Location และ Mobile

เมื่อพูดถึงเมืองรองและนักท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม ชื่อของจังหวัดแม่ฮ่องสอน คงจะเป็นชื่อแรกๆ ที่หลายคนนึกถึง เพราะจังหวัดแห่งนี้มีชื่อเสียงในเรื่องการท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์ จนได้ชื่อว่าเป็น ‘ประตูสู่ตะวันตก’ เลยทีเดียว ซึ่งแม่ฮ่องสอนมีต้นทุนทางการท่องเที่ยวอยู่มากมาย ไม่ว่าจะเป็นความสมบูรณ์ของทรัพยากรธรรมชาติ วิถีชีวิต และความหลากหลายทางวัฒนธรรม ซึ่งมาจากการที่ตัวจังหวัดมีกลุ่มชาติพันธุ์หลากหลายรูปแบบอาศัยอยู่

แม้ว่าจังหวัดแม่ฮ่องสอนในปัจจุบันจะเริ่มมีนักท่องเที่ยวเดินทางเข้าไปมากขึ่น แต่ก็ยังถือว่าเป็นจังหวัดที่มีเศรษฐกิจขนาดเล็กอยู่ ทำให้ประตูสู่ตะวันตกบานนี้ยังมีศักยภาพที่สามารถพัฒนาได้อีกมาก โดยเฉพาะในมุมของการรองรับนักท่องเที่ยวที่เข้ามาในชุมชน อย่างเช่น ธุรกิจโฮมสเตย์  ซึ่งคนในหลายชุมชนมีความสนใจในประทำธุรกิจประเภทนี้ แต่ยังขาดองค์ความรู้ในการบริการ การบริหารจัดการที่พัก และเพิ่มมูลค่าจากอัตลักษณ์วิถีชีวิตชาติพันธุ์ นอกจากด้านของการท่องเที่ยวแล้ว แม่ฮ่องสอนยังมีศักยภาพที่จะพัฒนาด้านเกษตรกรรมให้ดีขึ้นได้อีกด้วย เนื่องจากเกษตรกรในขณะนี้ยังมีการทำเกษตรแบบที่ใช้สารเคมีเป็นหลัก ซึ่งทำให้ผลผลิตมีสารปนเปื้อนและตัวเกษตรกรเองก็เสี่ยงต่อปัญหาสุขภาพ

จากสถานการณ์ทั้งสองรูปแบบของจังหวัดแม่ฮ่องสอนที่มีทั้งโอกาสและปัญหา องค์กรที่เกี่ยวข้องกับการพัฒนาอย่างวิทยาลัยชุมชนแม่ฮ่องสอน จึงได้จัดทำโครงการ ‘พัฒนาทักษะและเพิ่มมูลค่าการให้บริการโฮมสเตย์ชุมชนชาติพันธุ์และการเกษตรแม่นยำบนพื้นที่สูง’ ขึ้น เพื่อเสริมจุดเด่นและลดจุดด้อยของชุมชนในจังหวัดแม่ฮ่องสอน

กลุ่มเป้าหมายของโครงการนี้จะครอบคลุมพื้นที่บริเวณ  7 หมู่บ้านที่มีการจัดการท่องเที่ยวโดยชุมชนและเป็นพื้นที่การเรียนรู้เกษตรพื้นที่สูง อันได้แก่ บ้านแม่ละนา บ้านผามอน บ้านจ่าโบ่ บ้านลุกข้าวหลาม  บ้านดง  บ้านป่าแป๋ บ้านละอูบและประชาชนหมู่บ้านอื่นๆที่สนใจ  โดยโครงการจะทำการคัดเลือกกลุ่มคนด้อยโอกาสจากชุมชนเหล่านี้ ซึ่งประกอบไปด้วย แรงงานนอกระบบและผู้ถือบัตรสวัสดิการแห่งรัฐ จำนวน 60 คน ให้เข้ามาร่วมฝึกฝนและอบรมในโครงการ

สมาชิกทุกคนจะได้รับการฝึกฝนและอบรมจากวิทยากรผู้เชี่ยวชาญตามความต้องการของแต่ละพื้นที่ โดยฝั่งของชุมชนที่เป็นโฮมสเตย์ก็จะมีการอบรมด้านการบริการให้มีมาตรฐาน วิธีการทำตลาดให้โฮมสเตย์เป็นที่รู้จัก เป็นต้น ส่วนในฝั่งของการเกษตรก็จะนำเอาเทคโนโลยีเกษตรแม่นยำและฟาร์มอัจฉริยะมาเผยแพร่ให้กับผู้เข้าร่วมโครงการ ซึ่งเทคโนโลยีใหม่ๆ เหล่านี้จะช่วยสร้างรายได้ให้กับเกษตรได้มากขึ้นโดยที่ใช้แรงงานน้อยลง ผลผลิตจากฟาร์มยังสามารถนำมารังสรรค์เป็นอาหารเพื่อการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมอาหาร(GastronomyTourism)ที่มีความเฉพาะถิ่นสามารถนำมาปรุงและแปรรูปเป็นอาหารเพิ่มมูลค่าได้อีกด้วย

โครงการจากวิทยาลัยชุมชนนี้จึงนับว่าเป็นโครงการที่ยิงปืนนัดเดียวได้นกสองตัว เพราะเป็นการจัดทำแผนการพัฒนาที่ช่วยส่งเสริมทักษะให้กับชุมชนถึงสองรูปแบบ ซึ่งการพัฒนาควบคู่กันเช่นนี้จะช่วยให้จังหวัดแม่ฮ่องสอนมีจุดแข็งที่พร้อมต้อนรับนักท่องเที่ยวจากทุกสารทิศได้มากยิ่งขึ้น และแน่นอนว่ากลุ่มชาวบ้านในชุมชนต่างๆ ก็จะสามารถสร้างรายได้จากการเติบโตของภาคการท่องเที่ยวได้มากขึ้น ขณะเดียวกันในสถานการณ์โรคโควิด-19 วิกฤติทางเศรษฐกิจและการพักจ้างงานที่กำลังเกิดขึ้นปัจจุบันล้วนส่งผลกระทบต่อทุกภาคส่วน โดยเฉพาะแรงงานยากจนด้อยโอกาสในต่างจังหวัดอีกจำนวนมากที่ต้องกลับไปตั้งหลักในบ้านเกิดของตนเองบนความหวังที่ไม่แน่นอนว่าสักวันเศรษฐกิจฟื้นตัวในอนาคต  สำหรับในพื้นที่จังหวัดแม่ฮ่องสอน โครงการนี้พร้อมที่จะรองรับและสนับสนุนความสามารถในการฟื้นตัว(Resilience)ของแรงงานที่กลับบ้านให้สามารถพัฒนาศักยภาพอาชีพใหม่โดยใช้ชุมชนเป็นฐานและสร้างความมั่นคงในชีวิตโดยที่ไม่ต้องออกไปประกอบอาชีพเป็นแรงงานนอกชุมชนอีกในอนาคต

The post วิทยาลัยชุมชนแม่ฮ่องสอนเปิดโครงการสอนการบริหารโฮมสเตย์ชุมชนชาติพันธุ์และการทำเกษตรพื้นที่สูง ต้อนรับนักท่องเที่ยวกลุ่ม ‘So Lo Mo’ ที่ชอบสัมผัสประสบการณ์ใหม่ๆ first appeared on กสศ..