โดยมนตรีเล่าว่า ก่อนที่จะเริ่มดำเนินโครงการ เขาได้ลงพื้นที่สำรวจความต้องการด้านการประกอบอาชีพของคนในชุมชนโพธิ์ทะเลและโพธิ์ประทับช้าง ซึ่งพบว่าส่วนใหญ่ต้องการฝึกทักษะอาชีพด้านการเกษตร แต่เมื่อสอบถามกับโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล และองค์การบริหารส่วนตำบล กลับได้ข้อมูลว่า ยังมีกลุ่มอาชีพนวดแผนไทยจำนวนมากในชุมชน ที่ไม่สามารถประกอบอาชีพได้ เพราะไม่มีใบประกาศนียบัตรรับรอง มนตรีจึงคิดนำฐานความรู้นี้ มาต่อยอดเป็นอาชีพนวดแผนโบราณ

ด้วยโจทย์ของ กสศ. ซึ่งต้องการกลุ่มเป้าหมายที่เป็นผู้ขาดแคลนทุนทรัพย์และผู้ด้อยโอกาส เช่น ผู้พิการ ผู้สูงอายุ แรงงานนอกระบบ และผู้ว่างงาน มนตรีจึงใช้กระบวนการหลากหลายรูปแบบ ในการค้นหากลุ่มเป้าหมาย จนสามารถคัดเลือกกลุ่มเป้าหมายได้ครบ 72 คน จากอำเภอโพธิ์ทะเล 52 คน, และอีก 20 คนกระจายอยู่ในอำเภอโพธิ์ประทับช้าง ตะพานหิน เขาทราย และบางมูลนาก

เมื่อกลุ่มเป้าหมายครบตามเกณฑ์ กระบวนการฝึกอบรมจึงควรจะเริ่มต้น ทว่า การฝึกอบรมก็ต้องหยุดชะงักลง เมื่อเกิดสถานการณ์แพร่ระบาดของเชื้อไวรัสโควิด-19 คณะทำงานจึงต้องปรับแผนใหม่ เปลี่ยนเป็นจัดอบรมสองรุ่น รุ่นละประมาณ 30 คนแทน เพื่อให้เข้ากับนโยบายเว้นระยะห่างทางสังคม (Social Distancing) ซึ่งสอดคล้องกับข้อกำหนดของกระทรวงสาธารณสุข โดยใช้หลักสูตรที่พัฒนามาจากหลักสูตรของกระทรวงสาธารณสุข โดยมีวิทยากรจากหน่วยงานด้านสาธารณสุขในจังหวัดพิจิตร รวมถึงผู้เชี่ยวชาญด้านการนวดแต่ละประเภทเป็นผู้ถ่ายทอดความรู้ 

หลังจากที่การอบรมผ่านพ้นไป คณะทำงานจึงเชิญผู้ประกอบการร้านนวดเข้ามาพูดคุยเรื่องแนวคิดการให้บริการ ปัญหา และวิธีแก้ไขต่างๆ เพื่อเป็นแนวทางและสร้างแรงบันดาลใจให้กลุ่มเป้าหมายที่อยากประกอบธุรกิจร้านนวด รวมถึงหนุนเสริมความรู้เรื่องการทำบัญชี การตลาด และเชิญแหล่งทุน เช่น ธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์ (ธกส.), และธนาคารออมสิน เข้ามาให้ความรู้ด้วย เพื่อให้กลุ่มเป้าหมายเห็นช่องทาง ว่าหากเขาต้องการประกอบธุรกิจของตนเอง จะต้องทำอย่างไร

มนตรีเสริมว่า “หลังฝึกอบรมเสร็จ คณะทำงานก็แนะนำว่า เราควรให้ความรู้เรื่องบัญชีครัวเรือน แนวทางในการประกอบอาชีพ แหล่งเงินทุน โดยมีวิทยากรมืออาชีพเข้ามาให้ความรู้ แต่ที่เราเน้นมากๆ ก็คือการทำบัญชีครัวเรือน เพื่อให้เขาเห็นรายรับ-รายจ่ายของเขาว่าเป็นอย่างไร เพราะจะนำไปสู่การปรับพฤติกรรมพื้นฐานของการใช้จ่ายที่รัดกุมขึ้น และเห็นเหตุผลของการสร้างรายได้นั่นเอง” 

เนื่องจากกลุ่มเป้าหมายเป็นผู้สูงอายุ เรื่องเทคโนโลยีเรียนรู้ได้ช้า มนตรีจึง พยายามมองหาว่า มี ‘เครื่องมือ’ อะไรที่จะช่วยให้กลุ่มเป้าหมายเรียนรู้เรื่องนี้ได้อย่างมีประสิทธิภาพบ้าง ซึ่งเขาเล่าว่า “ถ้าจะให้ผู้สูงอายุมาเรียนรู้เรื่องการทำเว็บไซต์ก็คงไม่ใช่” จึงหยิบโปรแกรม Kahoot ซึ่งเป็นโปรแกรมสำเร็จรูปที่ใช้บนแอปพลิเคชั่นมาใช้ โดยใช้วิธีการตั้งคำถาม มีการจับเวลาเหมือนการเล่มเกม  ทำให้ผู้สูงอายุเรียนรู้และเข้าใจเทคโนโลยีได้ง่ายขึ้น

ด้าน สุภาวดี มาศบาง หนึ่งในคณะทำงาน อธิบายว่า ตอนแรกเธอยึดติดอยู่กับคำว่า ‘ฝึกอบรม’ ว่าเป็นการให้ความรู้แล้วก็จบกันไป แต่หลังจากที่ได้ร่วมโครงการ ก็ทำให้เธอเข้าใจมากขึ้น ว่าการฝึกอบรมต้องสร้างอาชีพ สร้างรายได้ให้กลุ่มเป้าหมายได้จริงๆ ซึ่งสุภาวดีกล่าวว่า “มีคำนึงที่สะกิดใจเรามาก นั่นคือ ‘ถ้าเราสอนเด็กให้มีความรู้เป็นแท่งๆ โดยไม่มีการบูรณาการให้เป็นเนื้อเดียวกัน แล้วคิดว่าเด็กจะหยิบไปใช้ได้ นั่นแปลว่าเราคิดผิด’ หลังจากนั้นเราเลยบูรณาการความรู้ ใช้วิธีพูดคุยบ่อยๆ ไม่ใช่สอนครั้งเดียวจบเหมือนที่ผ่านมา เช่น ให้อาจารย์ที่สอนบัญชีเข้ามาในชั่วโมงสุดท้ายเพื่อชวนพูดคุย ค่อยๆ พาทำ เพราะบัญชีเป็นเรื่องยุ่งยาก ถ้าเราไม่กระตุ้นให้เขาทำ เขาก็ไม่ทำ” 

โดยโครงการนี้ทำให้สุภาวดีค้นพบว่า การฝึกทักษะอาชีพให้คนในชุมชนจะเกิดประโยชน์ ก็ต่อเมื่อถูกกระทำอย่างครบวงจร ตั้งแต่ต้นน้ำ กลางน้ำ ไปจนถึงปลายน้ำ เพื่อให้เขาสามารถประกอบอาชีพได้จริง ซึ่งเธอได้นำแนวคิดนี้ไปใช้ในงานบริหารวิชาการของวิทยาลัยชุมชนด้วยเช่นกัน

สำหรับความรู้ใหม่ที่ได้รับจากการทำโครงการ มนตรีเล่าว่า สิ่งที่เขาเรียนรู้จากโครงการก็คือ เรื่องของการให้โอกาสคน ซึ่งสิ่งนี้ทำให้เขามีความภูมิใจในอาชีพของตนเอง และวางแผนว่าจะนำความรู้ที่ได้ ไปปรับใช้กับการทำงาน โดยคิดว่าจะมีการจัดทำหลักสูตรอนุปริญญาด้านแพทย์แผนไทย เพื่อยกระดับการนวดแผนไทยสู่การเป็นแพทย์แผนไทยต่อไป

ซึ่งเมื่อถามถึงผลลัพธ์ที่เกิดขึ้น มนตรีเสริมว่า ผลลัพธ์ที่เกิดขึ้นนั้นเกินความคาดหวังที่ตั้งไว้ (1) คือเขามีอาชีพ เพราะโครงการนี้ช่วยยกอาชีพนวดที่เคยอยู่ใต้ดินขึ้นมาอยู่บนดินได้ (2) กลุ่มเป้าหมายมีรายได้เพิ่มขึ้นใกล้เคียงหรือเท่าเทียมกับคนอื่นในสังคม จากผู้ที่มีรายได้น้อย ผู้ที่ขาดโอกาส ก็ทำให้เขาอยู่ในสังคมได้ มีเงินให้ลูกหลานซื้อขนมกินได้ และ (3) กลุ่มเป้าหมายมีความภาคภูมิใจและเห็นคุณค่าในตนเอง 

“โดยนอกจากผลประโยชน์เรื่องรายได้แล้ว การฝึกทักษะอาชีพนวดแผนไทยยังมีสิ่งดีๆ เกิดขึ้นอีก นั่นคือ กลุ่มเป้าหมายมีสุขภาพร่างกายแข็งแรงขึ้น เจ็บป่วยน้อยลงอย่างเห็นได้ชัด” มนตรีกล่าว

สมเกียรติ ยอดหาร อายุ 55 ปี หนึ่งในกลุ่มเป้าหมาย เล่าว่า แต่เดิมเขาเคยรับจ้างนวดอยู่ในชุมชน มีคนจ้างก็ไป แต่มีรายได้ไม่สม่ำเสมอ พอเห็นโครงการนี้เปิดรับสมัครจึงสนใจ เพราะอยากมีความรู้ จะได้มีงาน มีเงินเลี้ยงตนเอง ซึ่งหลังจากที่ฝึกอบรมกับโครงการเสร็จ ก็รวมกลุ่มกับเพื่อนอีกสี่คนเปิดร้านนวดอยู่ที่วัดไชยมงคลมาได้ 8 เดือนแล้ว ซึ่งมีลูกค้าทุกวัน จากการโฆษณาออนไลน์และการบอกกันปากต่อปาก

“โครงการนี้ทำให้เรามีทักษะการนวดเพิ่มขึ้นมาก รู้ว่านวดแบบไหนรักษาอาการอะไร เป็นการนวดตามอาการ นอกจากนี้ ยังได้เรียนรู้เรื่องการทำบัญชีรายรับ-รายจ่ายประจำเดือน เราจะได้รู้ว่าวันไหนจ่ายเท่าไร ได้เท่าไร ทำให้เรารู้วิธีเก็บเงิน ไม่ใช่มีเท่าไรก็ใช้ไปเรื่อยเหมือนที่ผ่านมา” สมเกียรติกล่าว

ซึ่งนี่คือตัวอย่างของการสร้างอาชีพให้สังคมสูงวัย ที่มีฐานทุนของชุมชนเป็นแรงเสริม ทั้งทุนความรู้จากวิทยาลัยชุมชนพิจิตร ทุนข้อมูลจากภาคีเครือข่ายในพื้นที่ และทุนจากความทุ่มเทแรงกายแรงใจของเหล่าผู้สูงอายุในพื้นที่ที่ต้องการสร้างงาน สร้างรายได้ให้ตนเอง ได้อย่างมีคุณค่าและศักดิ์ศรีเทียบเท่าคนอื่นในสังคม

“มีคำนึงที่สะกิดใจเรามาก นั่นคือ ‘ถ้าเราสอนเด็กให้มีความรู้เป็นแท่งๆ โดยไม่มีการบูรณาการให้เป็นเนื้อเดียวกัน แล้วคิดว่าเด็กจะหยิบไปใช้ได้ นั่นแปลว่าเราคิดผิด’ หลังจากนั้นเราเลยบูรณาการความรู้ ใช้วิธีพูดคุยบ่อยๆ ไม่ใช่สอนครั้งเดียวจบเหมือนที่ผ่านมา เช่น ให้อาจารย์ที่สอนบัญชีเข้ามาในชั่วโมงสุดท้ายเพื่อชวนพูดคุย ค่อยๆ พาทำ เพราะบัญชีเป็นเรื่องยุ่งยาก ถ้าเราไม่กระตุ้นให้เขาทำ เขาก็ไม่ทำ” สุภาวดี มาศบาง หนึ่งในคณะทำงาน

The post วิทยาลัยชุมชนพิจิตรพัฒนา startup นวดแผนไทยที่ใช้แรงงานกลุ่มผู้สูงอายุ เพื่อรองรับกระแสนักท่องเที่ยวต่างชาติ first appeared on กสศ..

พื้นที่ในอำเภอโพธิ์ทับช้างและอำเภอโพทะเล จังหวัดพิจิตร คือหนึ่งในพื้นที่ที่กำลังเคลื่อนสู่การเป็นสังคมผู้สูงอายุ ทำให้หน่วยงานอย่างวิทยาลัยชุมชนพิจิตรคิดริเริ่มโครงการที่จะป้องกันปัญหาการขาดรายได้ของผู้สูงอายุ โดยมีเป้าหมายคือการเพิ่มรายได้ให้กับคนกลุ่มนี้ รวมไปถึงยกระดับคุณภาพชีวิตในภาพรวมของชุมชนด้วย

โครงการพัฒนาทักษะอาชีพนวดแผนไทยของแรงงานสูงอายุและผู้ด้อยโอกาสนอกภาคการศึกษาจึงได้เกิดขึ้นเพื่อขับเคลื่อนไปสู่เป้าหมายนี้ ซึ่งวิทยาลัยชุมชนได้รวบรวมสมาชิกกลุ่มเป้าหมายจำนวน 60 คน ประกอบด้วยผู้สูงวัยและผู้ถือบัตรสวัสดิการฯ ในพื้นที่ จากนั้นจึงได้จัดทำหลักสูตรพัฒนาทักษะอาชีพตั้งแต่กระบวนการต้นน้ำ กลางน้ำ จนถึงปลายน้ำ

เบื้องต้นโครงการได้จัดฝึกอบรมให้ความรู้การนวดแผนไทยแบบครบวงจร ตั้งแต่ทักษะและเทคนิคการนวดแผนไทย การพัฒนาผลิตภัณฑ์จากการนวด โดยหลักสูตรทั้งหมดจะต้องมีความสอดคล้องกับมาตรฐานของสำนักงานพัฒนาฝีมือแรงงานฯ ด้วย จากนั้นโครงการได้ร่วมมือจัดทำแผนพัฒนาแนวทางอาชีพกับหน่วยงานในพื้นที่ ไม่ว่าจะเป็น องค์การบริหารส่วนตำบล สำนักงานอุตสาหกรรมจังหวัด กรมพัฒนาชุมชน เป็นต้น นอกจากนี้โครงการยังมีการจัดหาสถานที่ศูนย์กลางของการประกอบอาชีพและการให้บริการนวดแผนไทย รวมถึงถอดองค์ความรู้เพื่อเสนอเป็นนโยบายส่งเสริมอาชีพให้กับทางจังหวัดต่อไป

ช่วงเวลาที่ผ่านมา หลังจากที่โครงการได้ดำเนินการฝึกฝนอบรมทักษะการนวดแผนไทยให้กับกลุ่มเป้าหมายแล้ว ก็ได้พบว่ากลุ่มเป้าหมายมีความกระตือรือร้นที่จะสร้างทักษะใหม่ๆ ให้กับตัวเอง โดยกลุ่มที่เป็นผู้สูงอายุนอกจากจะพบว่ามีความสนใจในการต่อยอดอาชีพนวดแผนไทยแล้ว การมีกิจกรรมให้คนกลุ่มนี้ได้มาพบปะกันยังช่วยในเรื่องของสุขภาพจิตและความแน่นแฟ้นของชุมชนด้วย

โครงการการพัฒนาทักษะอาชีพนวดแผนไทยของแรงงานสูงอายุและผู้ด้อยโอกาสนอกภาคการศึกษาของวิทยาลัยชุมชนพิจิตรนี้ จึงตอบโจทย์ด้านคุณภาพชีวิตให้กับกลุ่มเป้าหมายได้อย่างน้อยถึงสองข้อ นั่นคือการสร้างอาชีพและรายได้ รวมถึงสร้างความสุขและความรื่นเริงให้กับชีวิตของผู้สูงวัยและผู้ขาดแคลนโอกาสด้วย

The post วิทยาลัยชุมชนพิจิตรพัฒนา startup นวดแผนไทยที่ใช้แรงงานกลุ่มผู้สูงอายุ เพื่อรองรับกระแสนักท่องเที่ยวต่างชาติ first appeared on กสศ..

กิจกรรมที่ชาวต่างชาติมักจะลิสต์ไว้เป็นอันดับต้นๆ เมื่อมาเที่ยวเมืองไทยคือการได้ลองสัมผัสการนวดแผนไทย ศาสตร์ที่เป็นความภูมิใจของชาตินี้จึงทำให้เกิดโอกาสทางธุรกิจขึ้นมากมาย โดยเฉพาะในพื้นที่แหล่งท่องเที่ยว อย่างที่เกิดขึ้นในอำเภอโพธิ์ประทับช้างและอำเภอโพทะเล จังหวัดพิจิตร ที่มีร้านนวดเกิดใหม่ขึ้นหลายแห่ง

เมื่อมีความต้องการ ก็จำเป็นจะต้องมีการผลิตหมอนวดที่จบศาสตร์การนวดไทยอย่างแท้จริงออกมาป้อนให้กับตลาด วิทยาลัยชุมชน จังหวัดพิจิตร ซึ่งเป็นแหล่งเรียนรู้ในชุมชนที่มีบทบาทในการสร้างความเข็มแข็งในพื้นที่ จึงได้สร้างสรรค์โครงการ ‘พัฒนาทักษะอาชีพนวดแผนไทยของแรงงานสูงอายุและผู้ด้อยโอกาส’ เพื่อตอบความต้องการของตลาดนวดไทยที่เติบโตขึ้น รวมถึงสร้างรายได้ให้กับคนในชุมชน โดยเฉพาะกลุ่มเป้าหมายที่เป็นผู้สูงอายุและผู้ด้อยโอกาสทั้งสิ้น 60 คน

ผู้อ่านอาจสงสัยว่าทำไมต้องเน้นที่ผู้สูงอายุ นั่นก็เพราะจังหวัดพิจิตรนับว่าเป็นจังหวัดที่มีสังคมผู้สูงอายุขนาดใหญ่ อ้างอิงตัวเลขจากเอกสารโครงการพบว่า จังหวัดพิจิตรมีประชากร 541,004 คน จากจำนวนนี้มีผู้สูงวัยที่มีอายุเกินกว่า 60 ปีถึง 104,862 คน คิดเป็นร้อยละ 19 จากประชากรทั้งหมดเลยทีเดียว เมื่อมีผู้สูงอายุมากขนาดนี้ทำให้จังหวัดและชุมชนต้องให้ความสำคัญกับคนกลุ่มนี้อย่างจริงจัง เช่น การอำนวยความสะดวก พื้นที่สาธารณะสำหรับผู้สูงวัย โอกาสทางอาชีพที่ทำให้พวกเขาเลี้ยงตัวเองได้ เป็นต้น

วิทยาลัยชุมชนฯ จึงจับมือกับเครือข่ายสำคัญอย่าง โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล และสำนักงานพัฒนาฝีมือแรงงานพิจิตร เพื่อสร้างแนวทางการพัฒนาทักษะนวดแผนไทยที่เน้นการปฏบัติงานจริง โดยจะมีการอบรมตั้งแต่ทักษะการนวดแผนไทย เทคนิคต่างๆ ที่จำเป็น การพัฒนาผลิตภัณฑ์ที่เกี่ยวข้องกับการนวด การสร้างวัตกรรมที่จะช่วยเพิ่มมูลค่าให้กับสินค้าและบริการ เป็นต้น โดยวิทยาลัยชุมชนได้มองปลายทางไปถึงการพัฒนาให้พื้นที่ของสองอำเภอนี้กลายเป็น Startup ชุมชนแห่งการนวดแผนไทยในอนาคตด้วย

ประเทศไทยมีภูมิปัญญามากมายที่สามารถ ‘ขายได้’ หากนำมาใช้ได้อย่างถูกที่และถูกเวลา แต่การจะรักษาทักษะภูมิปัญญาเหล่านั้น จำเป็นต้องมีสิ่งที่เรียกว่า ‘คุณภาพ’ ด้วย เพราะไม่ว่าบริการหรือสินค้าของเราจะโด่งดังมากแค่ไหน หากคนที่ได้มาสัมผัสกลับได้รับของที่ไม่มีคุณภาพไป ชื่อเสียงเหล่านั้นก็จะค่อยๆ ลดน้อยลง การที่วิทยาลัยชุมชนฯ ริเริ่มโครงการที่สอดรับกับแหล่งท่องเที่ยวย่อมเป็นการช่วยให้มั่นใจได้ว่าแรงงานเหล่านี้จะเป็นบุคลากรที่มีคุณภาพ รู้ลึก รู้จริง ตรงกับความต้องการของตลาดอย่างแท้จริง

The post วิทยาลัยชุมชนพิจิตรพัฒนา startup นวดแผนไทยที่ใช้แรงงานกลุ่มผู้สูงอายุ เพื่อรองรับกระแสนักท่องเที่ยวต่างชาติ first appeared on กสศ..