มโนลี ศรีเปารยะ เพ็ญพงษ์ อาจารย์สาขาวิชาเศรษฐศาสตร์ คณะวิทยาการจัดการ มหาวิทยาลัยราชภัฏสุราษฎร์ธานี เล่าว่า “ก่อนหน้านี้เคยทำวิจัยเรื่องความมั่นคงทางอาหารที่อ่าวบ้านดอน พบว่าพื้นที่แห่งนี้มีกลุ่มชาวประมงพื้นบ้านที่ประสบปัญหาเรื่องความเหลื่อมล้ำทางรายได้อยู่ บางคนมีรายได้สำหรับใช้จ่ายเพียงวันต่อวัน ถ้าวันไหนออกเรือไม่ได้ ติดมรสุม ก็ไม่มีรายได้เลย” 

คณะวิทยาการจัดการ มหาวิทยาลัยราชภัฏสุราษฎร์ธานี จังหวัดสุราษฎร์ธานี จึงได้ดำเนิน ‘โครงการพัฒนาผลิตภัณฑ์และบรรจุภัณฑ์จากผลิตภัณฑ์จากทะเลเพื่อสร้างมูลค่าให้กับรายได้กับชุมชน’ โดยมุ่งใช้ความรู้ความเชี่ยวชาญด้านเศรษฐศาสตร์มาต่อยอดสร้างมูลค่าเพิ่มให้ผลิตภัณฑ์ของกลุ่มประมงพื้นบ้านอ่าวบ้านดอน ภายใต้การสนับสนุนจากโครงการพัฒนาระบบทดลองการพัฒนาทักษะแรงงานที่ขาดแคลนทุนทรัพย์และด้อยโอกาส กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.)

วิถีของชาวเลที่หาเลี้ยงชีพเพียง ‘จับมา-ขายไป’ เป็นหนึ่งในปัจจัยที่ทำให้ชาวประมงพื้นบ้านมีรายได้น้อยและยากจน เพราะนอกจากไม่รู้มูลค่าของสัตว์น้ำที่จับมาแล้ว ราคาขายยังผันแปรไปตามความต้องการหรือกลไกของตลาด โดยที่ชาวประมงไม่สามารถกำหนดราคาสินค้าเองได้ ‘การแปรรูป’ จึงเป็นทางออกหนึ่งที่จะช่วยเพิ่มมูลค่าและสร้างรายได้เพิ่มให้ครอบครัวชาวประมง 

โดยโครงการได้ตั้งเป้าพัฒนาทักษะอาชีพให้ชาวประมงพื้นบ้านที่ด้อยโอกาส ในตำบลพุมเรียง อำเภอไชยา จังหวัดสุราษฎร์ธานี จำนวน 60 คน โดยมี จรินทร์ เฉยเชยชม ประธานกลุ่มวิสาหกิจชุมชนท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์บ้านพุมเรียง อำเภอไชยา รับหน้าที่เป็นคนกลางเชื่อมร้อยข้อมูลข่าวสารสู่ชาวบ้านในพื้นที่ เพราะทำงานกับชุมชนมายาวนาน 

 “ในการประชุมครั้งแรก เราจะถามกลุ่มเป้าหมายเลยว่า ชุมชนมีฐานทรัพยากรอะไร และอยากนำมาแปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์อะไรบ้าง สุดท้ายเมื่อฟังจากเสียงส่วนใหญ่ จึงคัดเลือกออกมาได้ 4 ผลิตภัณฑ์ ได้แก่ ปูจ๋า น้ำพริกปู ไข่หมก และปลาแป้งแดง” มโนลีกล่าว ซึ่งผลิตภัณฑ์ดังกล่าวล้วนมาจากทรัพยากรในท้องถิ่น และเป็นภูมิปัญญาดั้งเดิมของชาวเลพุมเรียงทั้งสิ้น ด้านจรินทร์ อธิบายว่า “น้ำพริกปูของที่นี่ ไม่ได้เด่นแค่รสชาติปูนะ แต่เป็นน้ำพริกปูสู่ความยั่งยืน เพราะน้ำพริกของเราใช้ปูม้าที่เกิดจากการฟื้นฟู บางตัวผ่านธนาคารปูม้าที่ชุมชนดูแล เราพยายามชวนให้แม่ค้า ชาวประมง และเด็กๆ ในพื้นที่ตระหนักถึงความสำคัญของทรัพยากรในชุมชนด้วย” 

สำหรับการรวมกลุ่มแปรรูปผลิตภัณฑ์ กลุ่มเป้าหมายสามารถเลือกเรียนรู้ได้ตามความถนัดและความสนใจ ซึ่งคนในกลุ่มที่มีความรู้เป็นทุนเดิมอยู่แล้วจะมาช่วยกันสอน ขณะเดียวกันก็จะมีการดึงปราชญ์ชาวบ้านที่เป็นผู้เฒ่าผู้แก่ ซึ่งมีภูมิปัญญาเรื่องการแปรรูปอาหารทะเลแบบโบราณมาเป็นพี่เลี้ยงด้วย ส่วนเรื่องการวางแผนการผลิตและจำหน่าย จะเปิดโอกาสให้แต่ละกลุ่มบริหารจัดการกันเอง 

ปฏิเสธไม่ได้ว่า ทุกวันนี้ ช่องทางการค้าขายที่อยู่แค่ในตลาดหรือหน้าร้านค้านั้นไม่เพียงพออีกต่อไป เนื่องจากการค้าขายบนตลาดออนไลน์ได้รับความนิยมมากขึ้น ผู้ประกอบการ ร้านค้า และแม้แต่วิสาหกิจชุมชนต่างๆ จึงต้องเร่งปรับตัวให้ทันต่อการเปลี่ยนแปลงของกระแสโลก โดยโครงการก็ได้มีการจัดงานเสวนาที่เชิญผู้เชี่ยวชาญด้านการขายผลิตภัณฑ์ออนไลน์มาอบรม ซึ่งสามารถสร้างองค์ความรู้ใหม่ๆ และแรงบันดาลใจในการปรับตัวสู่ออนไลน์ให้กับกลุ่มเป้าหมายเป็นอย่างมาก

นอกจากนี้โคตรงการยังมีการอบรมสร้างภูมิต้านทานด้านการใช้เงิน สร้างความรู้ด้านเศรษฐศาสตร์ครัวเรือน การจัดทำบัญชีครัวเรือน เพื่อให้ผู้เข้าร่วมโครงการสามารถวิเคราะห์ต้นทุนและผลตอบแทนได้อย่างมีประสิทธิผล ทำให้จากที่เมื่อก่อน กาญจนา มะหมัด อายุ 54 ปี หนึ่งในกลุ่มเป้าหมาย เล่าให้ฟังว่าไม่เคยทำบัญชีครัวเรือนเลย ได้เงินมาเท่าไร ก็ใช้หมด โครงการนี้ก็สอนให้รู้จักเขียนรายละเอียดว่าซื้ออะไรไปบ้าง ราคาเท่าไร ทำให้เธอรู้ว่าตัวเองมีรายรับ-รายจ่ายเท่าไร ทำให้ใช้จ่ายเป็นและมีเงินเหลือ 

อย่างไรก็ดี ตลอดระยะเวลาการทำโครงการที่ผ่านมา มโนลี เล่าว่า “แม้วันนี้จะยังวัดผลสำเร็จไม่ได้ 100 เปอร์เซ็นต์ แต่เชื่อว่าความรู้และกระบวนการต่างๆ จะช่วยปรับมุมมองความคิดในการเพิ่มมูลค่า สร้างอาชีพ และรายได้เสริมให้กับครอบครัวประมงพื้นบ้านอ่าวบ้านดอนได้ และยิ่งสินค้าขายดี ก็จะเป็นโอกาส ประกอบกับถ้าชาวบ้านยังให้ความสำคัญกับการทำบัญชีครัวเรือน เราก็เชื่อว่าพวกเขาจะมีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น”

กาญจนา ยังได้เสริมปิดท้ายอีกว่า ข้อดีของอีกประการของโครงการนี้ก็คือ การได้มาทำงานรวมกลุ่มกับเพื่อนๆ เอาประสบการณ์ที่มีมาแลกเปลี่ยนกัน มีเวลาว่างก็มารวมกันทำอาชีพเสริม ทำให้ได้รู้ว่าการทำงานกับส่วนรวมเป็นอย่างไร ช่วยให้เกิดความรัก ความสามัคคี เป็นประสบการณ์ร่วมกันที่ดีของคนในชุมชน

ทุกวันนี้ ผลิตภัณฑ์ประมงพื้นบ้านที่ถูกนำไปวางขายตามช่องทางต่างๆ ไม่เพียงเป็นความหวังในการสร้างรายได้ เพื่อต่อลมหายใจให้กับชาวประมงในหลายครอบครัวเท่านั้น แต่ยังเป็นการส่งต่อภูมิปัญญาอันล้ำค่าจากวิถีชาวเลบ้านพุมเรียงให้คงอยู่ต่อไปอีกด้วย 

“ความรู้และกระบวนการต่างๆ ของโครงการได้ช่วยปรับมุมมองความคิดในการเพิ่มมูลค่า สร้างอาชีพ และรายได้เสริมให้กับครอบครัวประมงพื้นบ้านอ่าวบ้านดอนได้ และยิ่งสินค้าขายดี ก็จะเป็นโอกาส ประกอบกับถ้าชาวบ้านยังให้ความสำคัญกับการทำบัญชีครัวเรือน เราก็เชื่อว่าพวกเขาจะมีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น” มโนลี ศรีเปารยะ เพ็ญพงษ์ อาจารย์สาขาวิชาเศรษฐศาสตร์ คณะวิทยาการจัดการ มหาวิทยาลัยราชภัฏสุราษฎร์ธานี

The post ม.ราชภัฏสุราษฎร์ออกโครงการพัฒนาผลิตภัณฑ์และบรรจุภัณฑ์ แก้ปัญหาความมั่นคงทางอาหารและรายได้ให้ชุมชนชนอ่าวบ้านดอน first appeared on กสศ..

โครงการพัฒนาและต่อยอดผลิตภัณฑ์กลุ่มประมงพื้นบ้านอ่าวบ้านดอนเพื่อพัฒนาคุณภาพชีวิตจึงถือเกิดขึ้นเพื่อช่วยส่งเสริมให้ชาวประมงในอ่าวบ้านดอนมีองค์ความรู้ด้านการแปรรูปและสามารถต่อยอดผลิตภัณฑ์ทางประมงให้ได้มาตรฐาน มีความโดดเด่นน่าสนใจ เพื่อ นำไปจำหน่ายสร้างรายได้ให้กับครัวเรือนต่อไป โดยมีผู้เข้าร่วมโครงการเป็นผู้ด้อยโอกาสทั้งหมด 50 คน ประกอบด้วยแรงงานนอกระบบ กลุ่มคนว่างงาน ผู้ถือบัตรสวัสดิการฯ และผู้สูงอายุ

หลังจากที่โครงการได้เริ่มต้น หน่วยพัฒนาฯ ก็ได้เข้าไปช่วยให้คำปรึกษาและร่วมพัฒนาต่อยอดผลิตภัณฑ์ทางประมง ของคนในชุมชนโดยเฉพาะเรื่องของสินค้าอาหารทะเลแปรรูป เนื่องจากเป็นวิธีในการเพิ่มมูลค่าให้กับผลิตภัณฑ์ของชุมชนที่มีความหลากหลายและเป็นที่นิยมของผู้บริโภค  นอกจากนี้ทางโครงการยังได้มีการจัดอบรมเศรษฐศาสตร์ครัวเรือนและบัญชีครัวเรือน เพื่อให้กลุ่มเป้าหมายมีองค์ความรู้ด้านการออมเงินสำหรับใช้จ่ายในชีวิตประจำวันได้อย่างยั่งยืน

โดยโครงการได้มีการนำแนวคิด Ready for Business มาใช้ในการประชุมงานร่วมกันของกลุ่มเป้าหมายเพื่อร่วมกันหาความฝันในการดำเนินชีวิตของตัวเองตามความเชี่ยวชาญที่ตัวเองมี จากนั้นจึงไปสู่การร่วมกันพัฒนาผลิตภัณฑ์ร่วมกัน โดยมีรายละเอียดดังนี้

1.ด้านความรู้ (Knowledge) กลุ่มเป้าหมายเรียนรู้กระบวนการร่วมกันในการที่กำหนดเป้าหมายเพื่อจัดทำธุรกิจ เรียนรู้ การสร้างวิสัยทัศน์  และการดำเนินชีวิตเพื่อให้บรรลุเป้าหมายที่วางไว้

2.ทัศนคติ (Attitude) กลุ่มเป้าหมายมีทัศนคติในเชิงบวกในการที่จะพัฒนาศักยภาพของตนเองเพื่อให้ก้าวถึงเป้าหมายที่ได้วางไว้ เรียนรู้ว่ามีโอกาสในการสร้างรายได้ให้เพิ่มขึ้นกับชีวิต

3.ด้านทักษะ (Skill)  เรียนรู้หลักการการวางแผนในการจัดทำธุรกิจ

4.ด้านเครื่องมือ/กระบวนการ ใช้วิธีการสร้างกระบวนการระดมความคิดเห็นทั้งของตนเองและการเรียนรู้ร่วมกัน โดยใช้เอกสารสำคัญในการดำเนินกิจกรรมคือ แนวคิด Ready for Business

จากการนำแนวคิด Ready for Business มาใช้ ส่งผลให้ความคืบหน้าของโครงการในครั้งนี้กลุ่มเป้าหมายสามารถวางแผนในการผลิตสินค้าให้เกิดประสิทธิภาพสูงสุดโดยใช้หลักแนวคิดทางด้านเศรษฐศาสตร์ในการวิเคราะห์ต้นทุนและผลตอบแทน รวมถึงมีแนวทางในการดำเนินชีวิตตามวิถีเศรษฐกิจพอเพียง และเริ่มมีการจัดทำบัญชีครัวเรือนเป็นประจำได้สำเร็จ

อย่างไรก็ตาม การดำเนินการทั้งหมด ยังต้องอาศัยเวลาในการผลิออกออกผล เนื่องจากองค์ความรู้ที่โครงการได้มอบให้ไปนั้น กลุ่มเป้าหมายยังจำเป็นต้องลองนำไปปฏิบัติใช้เพื่อสั่งสมประสบการณ์ด้วยตนเอง ก่อนจะแตกหนอออกเป็นยอดใบของทักษะแห่งชีวิตต่อไป ถึงอย่างนั้น สิ่งที่เห็นได้อย่างชัดเจนคือ กลุ่มเป้าหมายค้นพบเป้าหมายในการดำเนินอาชีพของตนเอง ผ่านกระบวนการเรียนรู้ของโครงการที่ดึงศักยภาพของผู้เข้าร่วมและตัวชุมชนเองมาใช้อย่างมีประสิทธิภาพ

“สิ่งที่เราต้องการคือการมีรายได้เพียงพอสำหรับเลี้ยงสมาชิกในครอบครัว มีครอบครัวที่อบอุ่น พ่อแม่ลูกอยู่พร้อมหน้าพร้อมตาไม่ต้องออกไปทำงานในพื้นที่ไกลจากท้องถิ่น มีอาชีพที่สามารถสร้างรายได้ รวมถึงรายได้ที่เพิ่มขึ้นจากการนำความรู้ในการทำตลาดออนไลน์มาใช้ สามารถออกแบบบรรจุภัณฑ์ที่ดึงดูดใจให้ลูกค้าซื้อสินค้า ผ่านการนำเทคโนโลยีในยุคปัจจุบันมาใช้ในการประกอบอาชีพได้” คือคำบอกเล่าถึงความฝันและเป้าหมายของโครงการดังกล่าว

สิ่งที่เราต้องการคือการมีรายได้เพียงพอสำหรับเลี้ยงสมาชิกในครอบครัว มีครอบครัวที่อบอุ่น พ่อแม่ลูกอยู่พร้อมหน้าพร้อมตาไม่ต้องออกไปทำงานในพื้นที่ไกลจากท้องถิ่น

The post ม.ราชภัฏสุราษฎร์ออกโครงการพัฒนาผลิตภัณฑ์และบรรจุภัณฑ์ แก้ปัญหาความมั่นคงทางอาหารและรายได้ให้ชุมชนชนอ่าวบ้านดอน first appeared on กสศ..

ชุมชนอ่าวบ้านดอน คือพื้นที่ติดทะเลแห่งหนึ่งในจังหวัดสุราษฎร์ธานี ที่กำลังประสบปัญหาด้านความมั่นคงทางอาหาร เพราะคนในชุมชนต่างต้องอาศัยการซื้อจากแหล่งผลิต ซึ่งถ้าหากวันหนึ่งแหล่งผลิตไม่สามารถผลิตออกมาได้อย่างเพียงพอ สถานการณ์ขาดแคลนวัตถุดิบก็จะเกิดขึ้นอย่างแน่นอน ยกตัวอย่างเช่น หากเกิดพายุมรสุมในทะเลจนไม่สามารถเดินเรือออกไปจับปลาเพื่อมาขายในตลาดได้ ครัวเรือนในชุมชนก็จะขาดแคลนอาหาร ขณะเดียวกันกลุ่มที่ทำอาชีพประมงก็จะขาดรายได้และเกิดปัญหาทางเศรษฐกิจในครัวเรือนตามมา

คณะวิทยาการจัดการ มหาวิทยาลัยราชภัฏสุราษฎร์ธานี จังหวัดสุราษฎร์ธานี จึงได้พยายามหาแนวทางรูปแบบอาชีพที่จะช่วยเสริมความมั่นคงด้านรายได้ให้กับชุมชน โดยได้จัดทำโครงการ ‘พัฒนาผลิตภัณฑ์และบรรจุภัณฑ์จากผลิตภัณฑ์จากทะเลเพื่อสร้างมูลค่าให้กับรายได้กับชุมชน’ ขึ้นมา เพื่อเป็นการส่งเสริมทักษะอาชีพในการต่อยอดผลิตภัณฑ์ที่เป็น ‘ต้นทุน’ ของชุมชนอยู่แล้วอย่างอาหารทะเล รวมถึงเป็น ‘ทางเลือก’ ในการหารายได้ให้กับกลุ่มประมงพื้นบ้านอ่าวบ้านดอนด้วย

พื้นที่ดำเนินงานของโครงการจะครอบคลุมในตำบลพุมเรียง อำเภอไชยา จังหวัดสุราษฎร์ธานี โดยจะมีการคัดเลือกกลุ่มเป้าหมายที่เป็นครัวเรือนประมงพื้นบ้านด้อยโอกาส ซึ่งประกอบไปด้วย แรงงานนอกระบบ ผู้ถือบัตรสวัสดิการฯ ผู้ว่างงาน ผู้สูงอายุ และกลุ่มเครือข่ายอ่าวบ้านดอน รวมทั้งสิ้น 50 คน

แผนการพัฒนาอาชีพของโครงการ จะมุ่งการพัฒนาทักษะความรู้ด้านเทคโนโลยีการแปรรูปผลิตภัณฑ์จากทะเล เช่น หอย ปู หมึก กุ้ง รวมถึงการออกแบบบรรจุภัณฑ์เพื่อนำเสนอสินค้าให้มีความน่าสนใจและเข้ากับรูปแบบของผลิตภัณฑ์ที่จัดจำหน่ายด้วย โดยในช่วงท้ายของโครงการจะมีการอบรมด้านการทำตลาด โดยเฉพาะตลาดออนไลน์ที่กำลังได้รับความนิยมอยู่ในปัจจุบัน

ด้วยความเชี่ยวชาญในด้านวิชาการและการสานต่อความรู้ที่ทันสมัย โครงการของมหาวิทยาลัยราชภัฏสุราษฎร์ธานีนี้จะช่วยยกระดับการขายสินค้าอาหารทะเลของชุมชนชาวบ้านดอนได้เป็นอย่างดี ทั้งยังเป็นการช่วยบรรเทาปัญหาด้านเศรษฐกิจให้กับครัวเรือนที่ทำอาชีพประมงพื้นบ้าน เพราะพวกเขาจะสามารถขายสินค้าผ่านทางสื่อสังคมออนไลน์ รวมถึงมีทักษะในการแปรรูปและถนอมสินค้าอาหารทะเลให้มีอายุการบริโภคที่นานขึ้นด้วย

The post ม.ราชภัฏสุราษฎร์ออกโครงการพัฒนาผลิตภัณฑ์และบรรจุภัณฑ์ แก้ปัญหาความมั่นคงทางอาหารและรายได้ให้ชุมชนชนอ่าวบ้านดอน first appeared on กสศ..