ไม่เพียงเท่านั้น ความโด่งดังของผ้าไหมมัดหมี่ยังรวมไปถึงกระบวนการปลูกหม่อน ไม่ว่าจะเป็น การเลี้ยงไหม สาวไหม และเตรียมเส้นไหม หรือการออกแบบลายผ้า ส่งผลให้จังหวัดชัยภูมิมีลายผ้าโบราณที่มีอายุตั้งแต่ 50 ปีขึ้นไปมากกว่า 539 ลาย และพบผ้าบางชิ้นที่มีอายุถึง 200 ปี

ทว่านับวันการทอผ้าด้วยมือแบบโบราณกลายเป็นวิถีที่ห่างหายไปจากผู้คนและชุมชน เพราะขาดคนรุ่นหลังสืบสานต่อ ผ้าทอกลายเป็นเรื่องของคนยุคเก่าและล้าสมัย ทั้งที่ตลาดผ้ายังให้ความสนใจ ผ้ามัดหมี่ยังเป็นที่ต้องการของนักสะสม รวมถึงนักท่องเที่ยว 

สำนักงานพัฒนาชุมชนอำเภอจัตุรัส จังหวัดชัยภูมิ จึงได้จัดทำโครงการส่งเสริมอาชีพทอผ้าสืบสานภูมิปัญญาท้องถิ่น อำเภอจัตุรัส จังหวัดชัยภูมิ ในพื้นที่ 4 ตำบล ได้แก่ ตำบลหนองบัวบาน ตำบลส้มป่อย ตำบลบ้านกอก และตำบลหนองบัวใหญ่ เพื่อสืบสานและอนุรักษ์ภูมิปัญญาการทอผ้าขึ้นมา ทั้งยังเล็งเห็นว่าการทอผ้ามัดหมี่สามารถเป็นช่องทางสร้างอาชีพที่ก่อให้เกิดรายได้แก่แรงงานนอกระบบ ผู้ว่างงาน และผู้สูงอายุในชุมชน ซึ่งสอดคล้องกับแผนพัฒนาของจังหวัด ที่มีการกำหนดประเด็นยุทธศาสตร์การพัฒนาจังหวัดชัยภูมิด้านการพัฒนาสิ่งทอผลิตภัณฑ์ชุมชน ส่งเสริมให้มีการพัฒนาประสิทธิภาพการผลิตวัตถุดิบ การแปรรูปเพื่อเพิ่มและสร้างมูลค่าผลิตภัณฑ์ การพัฒนาระบบตลาดและประชาสัมพันธ์ รวมถึงการพัฒนาเครือข่ายและศักยภาพผู้ประกอบการท้องถิ่นด้วย 

พร้อมกันนั้น โครงการฯ ยังได้ร่วมทำงานกับโครงการส่งเสริมอาชีพทอผ้าสืบสานภูมิปัญญาท้องถิ่นในพื้นที่ เช่น มหาวิทยาลัยราชภัฏชัยภูมิ และ สำนักงานพัฒนาจังหวัดชัยภูมิ ที่เข้ามาช่วยให้ความรู้และให้แนวคิดเกี่ยวกับการเลือกลวดลายผ้าเพื่อวางหลักสูตรการฝึกอบรมการทอผ้าไหมแก่กลุ่มเป้าหมาย จนออกมาเป็นแนวทางเรียนรู้การทอผ้า ประกอบด้วย 3 ลาย ได้แก่ ผ้าทอลายพื้นหรือลายขัด ผ้าทอลายน้ำไหล และผ้ามัดหมี่ข้อ

ทั้งนี้หลักสูตรการฝึกอบรมการทอผ้าไหมในโครงการ แบ่งฐานการเรียนรู้ออกเป็น 2 กลุ่ม ตามทำเลที่ตั้งของพื้นที่ ตำบลส้มป่อยจัดฐานการเรียนรู้รวมกับบ้านหนองบัวบาน ส่วนตำบลบ้านกอกส่วนใหญ่เป็นกลุ่มผู้สูงอายุจัดกิจกรรมรวมกับตำบลมะเกลือ โดยกลุ่มเป้าหมายทั้ง 2 กลุ่ม ได้เรียนรู้ขั้นตอนการผลิตผ้าไหมมัดหมี่ตั้งแต่กระบวนการมัดหมี่ มัดย้อม การทอผ้าไหมตามขนาดมาตรฐาน การพัฒนาบรรจุภัณฑ์ และการส่งเสริมช่องทางการจำหน่ายผลิตภัณฑ์ด้วยสื่อออนไลน์ หรือช่องทางการขายสินค้าออนไลน์อย่าง Shopee และ Lazada เพื่อให้ผลิตภัณฑ์ผ้าไหมของกลุ่มเข้าตาและเข้าถึงผู้ซื้อในวงกว้างมากขึ้น

จากการรวมกลุ่มเรียนรู้ของผ้าทอในโครงการส่งเสริมอาชีพทอผ้าสืบสานภูมิปัญญาท้องถิ่น ทำให้ผ้าไหมของกลุ่มเป็นที่รู้จักในจังหวัดมากขึ้น และปัจจุบันกำลังอยู่ระหว่างการขอมาตรฐานผลิตภัณฑ์ชุมชน เพื่อรับรองมาตรฐานคุณภาพและการันตีถึงความน่าเชื่อถือของผลิตภัณฑ์ ซึ่งถือเป็นการสร้างโอกาส สร้างรายได้ และมูลค่าให้กับภูมิปัญญาท้องถิ่นให้ได้รับการสนับสนุนและพัฒนาอย่างเหมาะสมจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้องต่อไปในอนาคต

แม้โครงการได้สิ้นสุดลงหลังจากการฝึกฝนอบรบเสร็จสิ้นแล้ว แต่การดำเนินงานของกลุ่มฯ ยังคงดำเนินไปอย่างต่อเนื่อง อันสะท้อนให้เห็นว่าภูมิปัญญาดั้งเดิมไม่เคยลดทอดคุณค่าลงไปตามกาลเวลา หากแต่ผู้คนในบางยุคสมัยอาจจะมองข้ามไป แต่เมื่อใดที่มีบุคคลหรือหน่วยงานเข้าไปปัดฝุ่นและหยิบมานำเสนอใหม่ เมื่อนั้นภูมิปัญญาดั้งเดิมก็จะกลับมาสร้างคุณค่าให้แก่ผู้ที่มองเห็นอีกครั้ง ดั่งเช่นที่โครงการส่งเสริมอาชีพทอผ้าฯ ได้จุดประกายให้กับผู้คนในชุมชนอำเภอจัตุรัส

The post สำนักงานพัฒนาชุมชนเปิดโครงการฝึกอบรบการทำไหมมัดหมี่ในอำเภอจัตุรัส เพื่อสืบสานภูมิปัญญา ‘ผ้าชัยภูมิ’ first appeared on กสศ..

โครงการการส่งเสริมอาชีพทอผ้าสืบสานภูมิปัญญาท้องถิ่น อำเภอจัตุรัส จังหวัดชัยภูมิ เกิดขึ้นจากการเล็งเห็นว่าชุมชนสามารถเป็นฐานในการพัฒนาอาชีพทอผ้าได้ เนื่องจากอำเภอจัตุรัส จังหวัดชัยภูมิ มีต้นทุนที่สำคัญ 3 ด้าน คือ 1.ด้านความรู้ ชุมชนมีปราชญ์ชาวบ้านที่เชี่ยวชาญเรื่องการทอผ้าไหมสามารถถ่ายทอดความรู้นี้ให้กับคนรุ่นหลังได้เป็นอย่างดี และมีลายผ้าเอกลักษณ์ของชุมชน คือลายมัดหมี่ข้อควบด้ายเป็นจุดขาย นอกจากนี้ยังชุมชนยังมีเครือข่ายการทอผ้าในพื้นที่อีกมากมาย 2.ด้านทรัพยากรในพื้นที่ นับเป็นเรื่องที่ดีที่ชุมชนเป็นแหล่งต้นน้ำของการปลูกหม่อน เลี้ยงไหม และมีความสามารถผลิตเส้นไหมที่มีคุณภาพเองได้ 3.ด้านการพัฒนา ชุมชนมีหน่วยงานพัฒนาการอำเภอจัตุรัสในการเป็นศูนย์กลางประสานงานฝึกอบรม และมีร้านค้า กลุ่มโอทอป และบริษัทเอกชน ในการเป็นพื้นที่กระจายสินค้าได้ รวมถึงชุมชนยังมีภาคีเครือข่ายอีกมากมายที่จะช่วยในการพัฒนาทักษะอาชีพนี้

ในการส่งเสริมอาชีพผ้าทอท้องถิ่น กลุ่มเป้าหมายในโครงการฯ นี้ คือ ผู้ที่มีความพร้อมในการที่จะเข้าร่วมโครงการ ไม่ว่าจะเป็น แรงงานนอกระบบ ผู้ว่างงาน และผู้สูงอายุ จำนวน 50 คน เนื่องจากทักษะการทอผ้านี้เป็นสิ่งที่ชุมชนคุ้นเคยอยู่แล้ว เป็นอาชีพที่สามารถทำเสริมรายได้ ในขณะเดียวกันก็เป็นอาชีพที่ก่อให้เกิดรายได้มากพอที่จะเป็นอาชีพหลักของบางครอบครัวได้ 

สำนักงานพัฒนาชุมชนอำเภอจัตุรัสและชุมชน จึงได้ร่วมพูดคุยและวางแผนร่วมกันว่าจะจัดการเรียนการสอนเป็น 2 กลุ่ม คือ กลุ่มที่ 1 การเรียนรู้เรื่องการมัดหมี่และมัดย้อมผ้า ที่ศูนย์เรียนรู้บ้านส้มป่อยและบ้านมะเกลือ และ กลุ่มที่ 2 การเรียนรู้เรื่องการทอผ้า ที่ศูนย์เรียนรู้บ้านส้มป่อย บ้านมะเกลือและบ้านหนองบัวบาน 

เพื่อให้กลุ่มเป้าหมายได้เรียนรู้ในทุกกระบวนการสิ่งทอ ตั้งแต่การเตรียมวัตถุดิบ อุปกรณ์ กระบวนการย้อม กระบวนการมัดย้อม และกระบวรการมัดหมี่ผ้า รวมถึงการให้ความรู้เรื่องการออกแบบบรรจุภัณฑ์ สร้างมาตรฐานผ้าทอชุมชน การตลาดทั้งออนไลน์ออฟไลน์ เพื่อต่อยอดให้ผ้าทอของชุมชนเป็นที่รู้จักอย่างแพร่หลาย

ในระหว่างที่โครงการส่งเสริมอาชีพทอผ้าสืบสานภูมิปัญญาท้องถิ่น อำเภอจัตุรัส จังหวัดชัยภูมิ กำลังดำเนินการไปอย่างต่อเนื่อง สิ่งที่สังเกตเห็นได้ชัดเป็นการที่คนในชุมชนเป็นส่วนหนึ่งของโครงการฯ มากขึ้น เพื่อบรรลุวัตถุประสงค์หลักของโครงการคือ การสร้างอาชีพให้กับชุมชน แต่ผลพลอยได้ที่ตามมานั้น เมื่อชุมชนมีอาชีพที่มั่นคงแล้ว ชุมชนก็จะสามารถสืบสานภูมิปัญญาดั้งเดิมของตนเองต่อไปได้ นี่ถือเป็นการแก้ปัญหาอย่างยั่งยืน โดยการมองให้เห็นถึงแก่นแท้ของชุมชนและทำให้คนได้ใช้ประโยชน์จากสิ่งที่ชุมชนตนเองมีอยู่แล้ว

The post สำนักงานพัฒนาชุมชนเปิดโครงการฝึกอบรบการทำไหมมัดหมี่ในอำเภอจัตุรัส เพื่อสืบสานภูมิปัญญา ‘ผ้าชัยภูมิ’ first appeared on กสศ..

เมื่อมีแผน ก็ต้องมีหน่วยงานที่ตอบรับเพื่อสานต่อนโยบาย สำนักงานพัฒนาชุมชนอำเภอจัตุรัส จังหวัดชัยภูมิ เป็นหนึ่งในหลายหน่วยงานที่เข้ามามีบทบาทในการพัฒนาครั้งนี้ เนื่องจากเป็นองค์กรที่ทำงานอยู่ในชุมชนอำเภอจัตุรัส ซึ่งรู้จักปัญหาและต้นทุนของพื้นที่เป็นอย่างดี

ในปัจจุบัน สถานการณ์แรงงานทอผ้าในอำเภอจัตุรัสนั้นกำลังขาดบุคลากรที่เข้ามาสืบสานภูมิปัญญา เนื่องจากกลุ่มคนวัยแรงงานรุ่นใหม่ๆ จำเป็นออกไปทำงานนอกพื้นที่ ‘โครงการส่งเสริมอาชีพทอผ้าสืบสานภูมิปัญญาท้องถิ่น’ จึงได้เกิดขึ้น เพื่อเป็นอีกหนึ่งโครงการที่ผลักดันให้เกิดแรงงานฝีมือรุ่นใหม่ๆ ที่จะเข้ามาช่วยกันสืบสานอนุรักษ์ภูมิปัญญาที่มีอยู่

กลุ่มเป้าหมายของโครงการนี้จะได้รับการคัดเลือกมาจากพื้นที่ใน 4 ตำบลของอำเภอจัตุรัสคือ ตำบลหนองบัวบาน ตำบลส้มป่อย ตำบลบ้านกอก และตำบลหนองบัวใหญ่ ซึ่งเกณฑ์ในการคัดเลือกนั้นจะอิงจากกลุ่มผู้ด้อยโอกาสอย่าง แรงงานนอกระบบจำนวน 20 คน ผู้ว่างงานจำนวน 20 คน และผู้สูงอายุจำนวน 10 คน รวมทั้งสิ้น 50 คน เพื่อให้มั่นใจว่าองค์ความรู้จากโครงการจะสร้างประโยชน์ให้กับคนกลุ่มนี้ได้

แนวทางการพัฒนาทักษะของโครงการส่งเสริมอาชีพทอผ้าสืบสานภูมิปัญญาท้องถิ่น จะเริ่มจากการระดมสมองเพื่อวางแนวทางพัฒนาร่วมกัน จากนั้นจึงเป็นส่วนของการฝึกอบรมกระบวนการมัดหมี่ ย้อมหมี่ และการทอผ้าไหมตามมาตรฐานสากล เมื่อเรียนจบขั้นพื้นฐานเหล่านี้แล้ว ก็จะเป็นในส่วนของการพัฒนาลวดลายที่ต้องใช้ความคิดสร้างสรรค์ การออกแบบบรรจุภัณฑ์เพื่อสร้างมูลค่า ไปจนถึงความรู้ปลายน้ำอย่างการหาช่องทางจัดจำหน่ายที่ในปัจจุบันมีหลากหลาย เช่น พื้นที่ออนไลน์ ร้านค้า OTOP เป็นต้น

เป้าหมายสุดท้ายของโครงการคือการพัฒนากลุ่มคนด้อยโอกาสกลุ่มนี้ให้มีทักษะการผลิตผ้าไหมมัดหมี่ จนสามารถออกแบบผลิตภัณฑ์และลวดลายจนเกิดเป็นอัตลักษณ์เฉพาะตัว และสามารถสร้างกลุ่มลูกค้าหรือหาช่องทางการขายที่ก่อให้เกิดรายได้ที่มั่นคง พร้อมๆ กับการอนุรักษณ์ภูมิปัญญาการทอผ้าซึ่งสืบทอดกันมารุ่นสู่รุ่นในจังหวัดชัยภูมิ จึงนับว่าโครงการนี้เป็นโครงการที่เปิดโอกาสและเข้าถึงกลุ่มประชากรในหน่วยย่อยอย่างระดับชุมชน ที่สอดคล้องกับแผนการพัฒนาในภาพใหญ่ระดับจังหวัด

The post สำนักงานพัฒนาชุมชนเปิดโครงการฝึกอบรบการทำไหมมัดหมี่ในอำเภอจัตุรัส เพื่อสืบสานภูมิปัญญา ‘ผ้าชัยภูมิ’ first appeared on กสศ..