ด้วยโอกาสดังกล่าว ศูนย์เรียนรู้ปราชญ์ชาวบ้าน บ้านโนนพริก ตำบลโคกสง่า อำเภอพล จังหวัดขอนแก่น จึงได้จัดทำ โครงการยกระดับการประกอบอาชีพเสริมด้วยเทคโนโลยีเกษตรผสมผสานระบบอินทรีย์ เพื่อยกระดับทักษะการประกอบอาชีพเสริม อย่างการปลูกผักและการเลี้ยงสัตว์แบบครบวงจร ด้วยเทคโนโลยีเกษตรผสมผสานระบบอินทรีย์ 

โดยมีจุดมุ่งหมายคือการช่วยเหลือผู้ด้อยโอกาส ได้แก่ แรงงานนอกระบบ ผู้ถือบัตรสวัสดิการแห่งรัฐ ผู้ว่างงาน และกลุ่มวิสาหกิจชุมชน ให้เข้าถึงปัจจัยการผลิตในการทำอาชีพเสริมดังกล่าวได้ ซึ่งมีจำนวนกลุ่มเป้าหมายจากพื้นที่ในชุมชนทั้งสิ้น 50 คน โดยอาศัยภาคีเครือข่ายเข้ามาช่วยด้านการเพิ่มพูนทักษะต่างๆ ด้านเกษตรอินทรีย์ อาทิ วิทยาลัยการอาชีพ อำเภอพล, สำนักงานเกษตรขอนแก่น เขต 3, วิสาหกิจชุมชนโฮมฮัก และโรงพยาบาลอำเภอพล ในฐานะตลาดสีเขียว

พ่อผอง เกตพิบูลย์ ปราชญ์ชาวบ้าน ผู้ก่อตั้งศูนย์เรียนรู้ปราชญ์ชาวบ้าน บ้านโนนพริก วัย 90 ปี เล่าว่า “แต่ก่อน ในหลวงรัชกาลที่ 9 ท่านแนะนำให้พวกเราปลูกเกษตรผสมผสาน ซึ่งการทำเกษตรจะต้องประกอบด้วย 3 อย่าง (1) ต้องมีที่ดินเป็นของตัวเอง ยืมก็ได้ เช่าก็ได้ (2) ต้องมีน้ำ (3) ต้องมีความรู้ ถ้าไม่มี 3 อย่างนี้ ไม่สำเร็จหรอก”

ทั้งนี้ เมื่อมีความรู้และองค์ประกอบอื่นๆ ครบถ้วนแล้ว แต่หากเรียนแต่ในตำรา อบรมแต่ในห้องเพียงอย่างเดียว มันก็ไร้ผล ภัทระ ขันดงแก้ว หนึ่งในคณะทำงาน จากวิทยาลัยการอาชีพ อำเภอพล จึงเสริมว่า หลักสูตรของโครงการไม่ใช่แค่การนั่งอบรมในห้องเรียน แต่ยังพาไปปฏิบัติจริงในพื้นที่ แม้จะให้กรอบแนวคิดในห้องเรียน แต่ก็เปิดโอกาสให้นำแนวคิดต่างๆ เหล่านั้น ไปปฏิบัติจริงด้วย 

อีกทั้งยังมีการสนับสนุนวัสดุอุปกรณ์ให้กับกลุ่มเป้าหมายที่ขาดแคลน เพื่อให้กลุ่มเป้าหมายสามารถดำเนินงานตามกรอบของโครงการได้อย่างเต็มที่ ทำให้จากที่แต่ก่อนนิยมสูบน้ำคลองมารดผักจนเจิ่งนอง ทำให้รากเน่า ก็ช่วยสนับสนุนสปริงเกลอร์ (Sprinkler) สำหรับการฉีดน้ำเป็นละอองฝอยและระบบน้ำหยด ทำให้ผักแตกใบ ซึ่งขายดีมาก ส่งตลาดได้ต่อเนื่อง ช่วยให้กลุ่มเป้าหมายมีรายได้เดือนละประมาณ 30,000 บาท

ด้าน สมควร จันทา วิทยากรประจำศูนย์เรียนรู้ปราชญ์ท้องถิ่น อธิบายถึงกรอบแนวคิดการทำเกษตรอินทรีย์ว่า “ถ้าพูดภาษาชาวบ้านก็คือ ทั้งผู้กิน ผู้ใช้ ผู้ผลิต ผู้บริโภค ปลอดภัยทุกกระบวนการ จึงต้องเริ่มจากการให้แนวคิด การเปลี่ยนให้คนมาทำเกษตรอินทรีย์ ต้องทำให้มันดูเหมือนง่าย แต่จริงๆ แล้วไม่ง่ายเลย ฉะนั้น การปรับทัศนคติจึงเป็นสิ่งสำคัญ” 

ความใส่ใจต่อคุณภาพชีวิตกำลังเป็นกระแสสนใจของคนทั้งโลก ไม่ว่าจะเป็นการดูแลสิ่งแวดล้อมให้เอื้อต่อการดำรงชีวิต การเลือกรับประทานอาหารปลอดสารพิษ และการดูแลสุขภาพ ซึ่งนี่คือ ‘โอกาส’ สำคัญของประเทศไทยในฐานะประเทศเกษตรกรรม ที่จะปรับตัวเพื่อให้สอดรับกับกระแสความต้องการของตลาดเกษตรอินทรีย์ในปัจจุบัน

ด้วยโอกาสดังกล่าว ศูนย์เรียนรู้ปราชญ์ชาวบ้าน บ้านโนนพริก ตำบลโคกสง่า อำเภอพล จังหวัดขอนแก่น จึงได้จัดทำ โครงการยกระดับการประกอบอาชีพเสริมด้วยเทคโนโลยีเกษตรผสมผสานระบบอินทรีย์ เพื่อยกระดับทักษะการประกอบอาชีพเสริม อย่างการปลูกผักและการเลี้ยงสัตว์แบบครบวงจร ด้วยเทคโนโลยีเกษตรผสมผสานระบบอินทรีย์ 

โดยมีจุดมุ่งหมายคือการช่วยเหลือผู้ด้อยโอกาส ได้แก่ แรงงานนอกระบบ ผู้ถือบัตรสวัสดิการแห่งรัฐ ผู้ว่างงาน และกลุ่มวิสาหกิจชุมชน ให้เข้าถึงปัจจัยการผลิตในการทำอาชีพเสริมดังกล่าวได้ ซึ่งมีจำนวนกลุ่มเป้าหมายจากพื้นที่ในชุมชนทั้งสิ้น 50 คน โดยอาศัยภาคีเครือข่ายเข้ามาช่วยด้านการเพิ่มพูนทักษะต่างๆ ด้านเกษตรอินทรีย์ อาทิ วิทยาลัยการอาชีพ อำเภอพล, สำนักงานเกษตรขอนแก่น เขต 3, วิสาหกิจชุมชนโฮมฮัก และโรงพยาบาลอำเภอพล ในฐานะตลาดสีเขียว

พ่อผอง เกตพิบูลย์ ปราชญ์ชาวบ้าน ผู้ก่อตั้งศูนย์เรียนรู้ปราชญ์ชาวบ้าน บ้านโนนพริก วัย 90 ปี เล่าว่า “แต่ก่อน ในหลวงรัชกาลที่ 9 ท่านแนะนำให้พวกเราปลูกเกษตรผสมผสาน ซึ่งการทำเกษตรจะต้องประกอบด้วย 3 อย่าง (1) ต้องมีที่ดินเป็นของตัวเอง ยืมก็ได้ เช่าก็ได้ (2) ต้องมีน้ำ (3) ต้องมีความรู้ ถ้าไม่มี 3 อย่างนี้ ไม่สำเร็จหรอก”

ทั้งนี้ เมื่อมีความรู้และองค์ประกอบอื่นๆ ครบถ้วนแล้ว แต่หากเรียนแต่ในตำรา อบรมแต่ในห้องเพียงอย่างเดียว มันก็ไร้ผล ภัทระ ขันดงแก้ว หนึ่งในคณะทำงาน จากวิทยาลัยการอาชีพ อำเภอพล จึงเสริมว่า หลักสูตรของโครงการไม่ใช่แค่การนั่งอบรมในห้องเรียน แต่ยังพาไปปฏิบัติจริงในพื้นที่ แม้จะให้กรอบแนวคิดในห้องเรียน แต่ก็เปิดโอกาสให้นำแนวคิดต่างๆ เหล่านั้น ไปปฏิบัติจริงด้วย 

อีกทั้งยังมีการสนับสนุนวัสดุอุปกรณ์ให้กับกลุ่มเป้าหมายที่ขาดแคลน เพื่อให้กลุ่มเป้าหมายสามารถดำเนินงานตามกรอบของโครงการได้อย่างเต็มที่ ทำให้จากที่แต่ก่อนนิยมสูบน้ำคลองมารดผักจนเจิ่งนอง ทำให้รากเน่า ก็ช่วยสนับสนุนสปริงเกลอร์ (Sprinkler) สำหรับการฉีดน้ำเป็นละอองฝอยและระบบน้ำหยด ทำให้ผักแตกใบ ซึ่งขายดีมาก ส่งตลาดได้ต่อเนื่อง ช่วยให้กลุ่มเป้าหมายมีรายได้เดือนละประมาณ 30,000 บาท

ด้าน สมควร จันทา วิทยากรประจำศูนย์เรียนรู้ปราชญ์ท้องถิ่น อธิบายถึงกรอบแนวคิดการทำเกษตรอินทรีย์ว่า “ถ้าพูดภาษาชาวบ้านก็คือ ทั้งผู้กิน ผู้ใช้ ผู้ผลิต ผู้บริโภค ปลอดภัยทุกกระบวนการ จึงต้องเริ่มจากการให้แนวคิด การเปลี่ยนให้คนมาทำเกษตรอินทรีย์ ต้องทำให้มันดูเมือนง่าย แต่จริงๆ แล้วไม่ง่ายเลย ฉะนั้น การปรับทัศนคติจึงเป็นสิ่งสำคัญ” 

“ถ้าพูดภาษาชาวบ้านก็คือ ทั้งผู้กิน ผู้ใช้ ผู้ผลิต ผู้บริโภค ปลอดภัยทุกกระบวนการ จึงต้องเริ่มจากการให้แนวคิด การเปลี่ยนให้คนมาทำเกษตรอินทรีย์ ต้องทำให้มันดูเมือนง่าย แต่จริงๆ แล้วไม่ง่ายเลย ฉะนั้น การปรับทัศนคติจึงเป็นสิ่งสำคัญ” สมควร จันทา วิทยากรประจำศูนย์เรียนรู้ปราชญ์ท้องถิ่น

The post ศูนย์เรียนรู้บ้านโนนพริก แก้ปัญหาขาดแคลนพืชผักและเนื้อสัตว์ที่ปลอดภัยในชุมชน ด้วยการยกระดับทักษะของเกษตรกรจากกลุ่มผู้ด้อยโอกาส first appeared on กสศ..

ในช่วงเวลาที่ผ่านมาศูนย์เรียนรู้ฯ บ้านโนนพริกพบว่าคนในพื้นที่อำเภอพล จังหวัดขอนแก่นได้ประสบกับการขาดแคลนผลผลิตทางการเกษตรและเนื้อสัตว์ ทำให้ชุมชนต้องใช้วิธีการซื้อผลผลิตจากพื้นที่ข้างนอก ส่งผลให้เม็ดเงินรั่วไหลจากพื้นที่ไปอย่างน่าเสียดาย ศูนย์เรียนรู้ปราชญ์ชาวบ้านบ้านโนนพริก จึงได้จัดทำโครงการที่จะช่วยสร้างแรงงานด้านการเกษตรที่มีคุณภาพออกมาเพิ่มขึ้น เพื่อเพิ่มจำนวนผู้ผลิตและผลผลิตให้มีเพียงพอสำหรับการบริโภคในชุมชน

โครงการนี้ประจวบเหมาะกับแนวทางพัฒนาของตัวอำเภอเองที่เล็งเห็นจุดเด่นของอำเภอที่มีที่ตั้งทางภูมิศาสตร์เป็นศูนย์กลางในการทำการค้าของอำเภอใกล้เคียง โดยมีเป้าหมายในการสร้างเกษตรกรรายใหม่ในโครงการเกษตรอินทรีย์ แต่ที่ผ่านมาก็ยังไม่สามารถที่จะยกระดับพืชผลและสัตว์เกษตรอินทรีย์ให้มีปริมาณและคุณภาพได้ตามความต้องการของผู้บริโภค ศูนย์เรียนรู้ปราชญ์ชาวบ้าน (บ้านโนนพริก) จึงได้รับแรงสนับสนุนจากอำเภอในการจัดทำโครงการนี้อย่างเต็มที่ในการพัฒนาเพื่อไปสู่เป้าหมายร่วมกัน

กลุ่มเป้าหมายของโครงการเป็นแรงงานนอกระบบจำนวน 20 คน ผู้ว่างงาน 11 คน ผู้ถือบัตรสวัสดิการแห่งรัฐ 2 คน รวมกับกลุ่มวิสาหกิจชุมชนอีก 17 คน รวมทั้งสิ้น 50 คน ซึ่งหลังจากที่ได้สมาชิกมาร่วมโครงการครบตามเป้าหมายแล้ว ก็ได้ทำการสำรวจความต้องการของคนกลุ่มนี้อีกครั้งว่าพวกเขาสนใจฝึกฝนทักษะอาชีพด้านใดบ้าง โดยสมาชิกทุกคนมีความสนใจการเรียนรู้รูปแบบของเกษตรสมัยใหม่ที่จะช่วยสร้างรายได้ให้กับพวกเขามากขึ้น

ทีมงานของศูนย์เรียนรู้ปราชญ์ชาวบ้านบ้านโนนพริก จึงได้ออกแบบการเรียนรู้โดยใช้กลุ่มเป้าหมายเป็นศูนย์กลางและได้หลักสูตรที่ครอบคลุมความต้องการของพวกเขา ไม่ว่าจะเป็นการยกระดับการประกอบอาชีพเสริมด้วยเทคโนโลยีเกษตรผสมผสานระบบอินทรีย์ การออกแบบแปลงในสภาพแวดล้อมระบบอินทรีย์ การตรวจสอบค่าของน้ำและการให้น้ำที่เหมาะสม การเพาะกล้า การปลูกพืช การผลิตและการใช้ปุ๋ยอินทรีย์ การใช้และผลิตอาหารสัตว์ รวมถึงการเสริมสร้างทัศนคติการดำเนินชีวิต

หลังจากที่โครงการได้ดำเนินงานมาเป็นระยะเวลาหนึ่งแล้ว สมาชิกก็ได้มีความก้าวหน้าในเชิงองค์ความรู้และทักษะกว่าตอนก่อนเข้าร่วมโครงการ เช่นการมีความรู้และทักษะมากขึ้นในการประกอบอาชีพเสริม อย่างเช่น ปลูกผัก เลี้ยงปลานิล โดยใช้องค์ความรู้ที่ได้รับจากการฝึกอบรม เช่น การทำปุ๋ยอินทรีย์ การเพาะกล้า การทำแปลงปลูกผัก การดูแล รักษาเลี้ยงสัตว์เบื้องต้น เป็นต้น

นอกจากนี้ในด้านของทัศนคติ สมาชิกโครงการก็มีความเปลี่ยนแปลงไปในทางที่ดีขึ้นคือมีความตั้งใจ กระตือรือร้น อดทน มุ่งมั่น และขยันในการเรียนรู้และลงพื้นที่ดำเนินกิจกรรมที่แปลงของตนเองอย่างต่อเนื่อง นี่จึงนับว่าเป็นความก้าวหน้าที่สำคัญซึ่งสะท้อนให้เห็นถึงประสิทธิภาพและความสามารถของหน่วยงานพัฒนาที่มีบทบาทในการแก้ปัญหาของชุมชน และช่วยยกระดับคุณภาพชีวิตของคนในชุมชนให้มีความเป็นอยู่ที่ดีขึ้น

The post ศูนย์เรียนรู้บ้านโนนพริก แก้ปัญหาขาดแคลนพืชผักและเนื้อสัตว์ที่ปลอดภัยในชุมชน ด้วยการยกระดับทักษะของเกษตรกรจากกลุ่มผู้ด้อยโอกาส first appeared on กสศ..

อำเภอพล จังหวัดขอนแก่น เป็นหนึ่งในพื้นที่ที่ขาดแคลนผลผลิตพืชผักและเนื้อสัตว์ที่ปลอดภัย ทั้งในด้านของปริมาณ คุณภาพ และความต่อเนื่องของผลผลิต จนต้องทำให้หลายครั้ง ห้างร้านหรือตลาดสด ต้องนำเข้าวัตถุดิบเหล่านั้นจากต่างพื้นที่มาขายคนในอำเภอ ทำให้เงินที่เคยหมุนเวียนอยู่ในชุมชนต้องรั่วไหลออกไปอย่างน่าเสียดาย

ศูนย์เรียนรู้ปราชญ์ชาวบ้าน (บ้านโนนพริก) ซึ่งเป็นแหล่งเรียนรู้ที่ทำงานกับชุมชนมาเป็นระยะเวลานาน ได้พยายามหาทางออกของปัญหานี้อย่างยั่งยืน ซึ่งก็คงไม่มีวิธีไหนดีไปกว่าการสร้างเกษตรกรคุณภาพออกมาเพิ่มเติม เพื่อเพิ่มปริมาณการผลิตพืชผักและเนื้อสัตว์ที่ปลอดภัยภายในชุมชนเอง

จากข้อมูลของภาครัฐบ่งชี้ว่าประชากรในอำเภอพลมีผู้ที่เป็นแรงงานนอกระบบ ผู้ว่างงาน ผู้สูงอายุ และผู้ถือบัตรสวัสดิการแห่งรัฐ อาศัยอยู่เป็นจำนวนมาก ซึ่งปัญหาของกลุ่มคนด้อยโอกาสเหล่านี้ล้วนแต่มีสาเหตุมาจากการขาดแคลนทุนทรัพย์และขาดโอกาสในการเข้าถึงปัจจัยการผลิต

เมื่อข้อมูลออกมาเช่นนี้ ศูนย์เรียนรู้บ้านโนนพริกจึงได้เห็นกลุ่มเป้าหมายในการพัฒนาที่ชัดเจนขึ้น นั่นคือการหยิบยื่นโอกาสแก่กลุ่มคนที่กล่าวถึงในข้างต้นมา เพื่อฝึกฝนพวกเขาให้เป็นแรงงานคุณภาพที่สามารถผลิตพืชผลและเนื้อสัตว์ที่ปลอดภัยป้อนให้กับชุมชนในอำเภอพล ‘โครงการการยกระดับการประกอบอาชีพเสริมด้วยเทคโนโลยีเกษตรผสมผสานระบบอินทรีย์’ จึงได้ถือกำเนิดขึ้นมาเพื่อเป็นแนวทางพัฒนาทักษะของประชากรด้อยโอกาสในพื้นที่

หากมองในแง่ของต้นทุนที่มีอยู่แล้วในอำเภอพลนั้น พบว่ามีต้นทุนอีกหลายด้านที่สามารถนำมาใช้ให้เกิดประโยชน์ได้อย่างมาก เช่น ทุนทางกายภาพอย่างเรื่องของภูมิศาสตร์ อำเภอพลตั้งอยู่ระหว่างรอยต่อของจังหวัดขอนแก่นและจังหวัดนครราชสีมา โดยมีถนนมิตรภาพตัดผ่าน ทำให้อำเภอพลสามารถเป็นศูนย์กลางในการทำการค้าระหว่างอำเภอใหญ่ๆ ได้ ในด้านของทุนทางสังคม อำเภอพลมีปราชญ์ชาวบ้านผู้เชี่ยวชาญการบริหารจัดการเกษตรระบบผสมผสาน นอกจากนี้อำเภอพลยังมีสถานศึกษาด้านวิชาชีพที่มีความพร้อมเรื่องอุปกรณ์ บุคลากร และสถานที่สนับสนุนอย่างดีเยี่ยมอีกด้วย

โครงการการยกระดับการประกอบอาชีพเสริมด้วยเทคโนโลยีเกษตรผสมผสานระบบอินทรีย์ จะทำการคัดเลือกเกษตรกรที่ขาดโอกาสจาก 3 ตำบลในอำเภอพล จังหวัดขอนแก่น โดยประกอบไปด้วยแรงงานนอกระบบ 20 คน ผู้ถือบัตรสวัสดิการแห่งรัฐ 2 คน ผู้ว่างงาน 11 คน และกลุ่มวิสาหกิจชุมชน 17 คน รวมกลุ่มเป้าหมายทั้งสิ้น 50 คน

ในการดำเนินงานพัฒนาทักษะ ศูนย์เรียนรู้บ้านโนนพริกจะมุ่งฝึกฝนอาชีพเสริมด้านการปลูกพืชผักและเลี้ยงสัตว์ให้แก่สมาชิก โดยจะมีการปูพื้นฐานจากทัศนคติด้านการทำเกษตรอินทรีย์ ไปจนถึงทักษะเชิงปฏิบัติในการทำเกษตรครบวงจร เช่น การออกแบบแปลง การคัดเลือกพันธุ์ การผลิตปุ๋ยอินทรีย์ การแปรรูปผลิตภัณฑ์ ไปจนถึงส่วนของความรู้ปลายน้ำอย่าง การจัดจำหน่ายสินค้าในช่องทางต่างๆ

การร่วมมือกันของศูนย์เรียนรู้บ้านโนนพริกกับหน่วยงานที่เชี่ยวชาญด้านการเกษตรในชุมชน ทำให้โครงการนี้มีความพร้อมในหลายด้าน และเป็นแนวทางที่สะท้อนให้เห็นว่าการแก้ปัญหาในชุมชนนั้นสามารถเริ่มได้จากตัวประชากรในชุมชนเอง เพียงแค่องค์กรที่เกี่ยวข้องหยิบยื่นโอกาสและเสริมองค์ความรู้ที่จำเป็นให้กับพวกเขา ซึ่งโครงการการยกระดับการประกอบอาชีพเสริมด้วยเทคโนโลยีเกษตรผสมผสานระบบอินทรีย์ นี้นอกจากจะเป็นการแก้ปัญหาการขาดแคลนพืชผลและเนื้อสัตว์ที่ปลอดภัยในชุมชนแล้ว ยังช่วยสร้างอาชีพให้กับเกษตรกรในพื้นที่ และทำให้เม็ดเงินเกิดการหมุนเวียนในชุมชนโดยที่ไม่รั่วไหลไปยังอำเภอหรือจังหวัดอื่นด้วย

The post ศูนย์เรียนรู้บ้านโนนพริก แก้ปัญหาขาดแคลนพืชผักและเนื้อสัตว์ที่ปลอดภัยในชุมชน ด้วยการยกระดับทักษะของเกษตรกรจากกลุ่มผู้ด้อยโอกาส first appeared on กสศ..