คณะเกษตรและอุตสาหกรรมเกษตร มหาวิทยาลัยราชภัฏสุรินทร์ ได้จัดทำ “โครงการฝึกอบรมพัฒนาทักษะแรงงานเพื่อเพิ่มโอกาสในอาชีพด้านการผลิตผ้าไหม” โดยหวังใช้ความรู้ด้านการเกษตรเข้ามาช่วยพัฒนากระบวนการผลิตผ้าไหมแบบครวงจร เพื่อสร้างอาชีพและสร้างรายได้ให้ผู้ด้อยโอกาสในชุมชน โดยกำหนดกลุ่มเป้าหมายไว้ทั้งสิ้น 80 คน จาก 11 หมู่บ้าน ในตำบลอู่โลก เน้นไปที่ผู้ด้อยโอกาสและขาดแคลนทุนทรัพย์ ประกอบด้วย แรงงานนอกระบบที่มีรายได้ต่ำ ผู้สูงอายุ และเยาวชน

“เป้าหมายของโครงการฯ คือต้องการให้เกิดอาชีพที่มั่นคงในชุมชน โดยใช้ทุนชุมชนเป็นตัวตั้งต้น ทั้งทุนมนุษย์และภูมิปัญญา ซึ่งเดิมคนในตำบลอู่โลกส่วนใหญ่ประกอบอาชีพทำนา ปลูกพืช มีบางบ้านทอผ้า เลี้ยงไหม ปลูกหม่อน แต่การทอผ้าเพื่อขายยังมีไม่มาก จึงอยากให้มีอาชีพทอผ้าไหมเกิดขึ้นในชุมชนแบบครบวงจร ตั้งแต่การทอผ้า เลี้ยงไหม ปลูกหม่อน ซึ่งผลผลิตนำมาขายได้ทุกอย่าง” หนึ่งในทีมงานอธิบายถึงเป้าหมายสำคัญของโครงการฯ ดังกล่าว

เมื่อหน่วยพัฒนาฯ ได้ลงพื้นที่ปฏิบัติงาน สิ่งแรกๆ ที่ได้ลงมือจัดทำคือการทำกิจกรรมที่ให้คนในชุมชนลองวิเคราะห์ตัวเองเพื่อให้ทุกคนเป็นภาพเป้าหมายของตัวเองที่ชัดเจนมากยิ่งขึ้น “เราให้กลุ่มเป้าหมายวิเคราะห์ตัวเอง ให้ลองสร้างภาพฝันในอนาคตของตัวเองและครอบครัวว่าจะเป็นอย่างไร ซึ่งก็พบว่าบางคนอยากมีโรงทอผ้า อยากมีอาชีพทอผ้า หรือเป็นเกษตรพอเพียง ซึ่งเป็นการกระตุ้นให้เขาเกิดแรงบันดาลใจในการที่จะเรียนรู้”

นอกจากการวิเคราะห์ตัวเองเพื่อให้เกิดแรงบันดาลใจแล้ว หน่วยพัฒนาฯ ยังเปิดโอกาสให้ผู้เรียนได้เป็นศูนย์กลาง นั่นคือการให้กลุ่มเป้าหมายเลือกวิทยากรด้วยตัวเองด้วย ซึ่งนี่นับว่าเป็นการตอบความต้องการของชุมชนอย่างแท้จริง

“เราเปิดกว้างให้ทุกคนได้เสนอชื่อของวิทยากร ซึ่งเขาจะรู้จักว่าวิทยากรคนนี้ ๆ สอนสนุก สอนดี ซึ่งเราก็ได้เชิญคนที่เขาอยากเรียนรู้ด้วยมา แต่ขณะเดียวกันเราจะมีข้อตกลงว่า ทุกคนต้องเข้าร่วมกระบวนการเรียนรู้ครบหลักสูตร ซึ่งทุกคนก็ให้ความร่วมมือเป็นอย่างดี”

สำหรับการอบรมตลอดหลักสูตรของโครงการฯ จะใช้เวลา 20 วัน โดยมีการสอนเกี่ยวกับการปลูกหม่อน เลี้ยงไหม 5 วัน การย้อมสีธรรมชาติ การพัฒนาลาย 10 วัน และการตลาดอีก 5 วัน แต่ระยะเวลาโดยรวมในการอบรมตั้งแต่ต้นจนจบโครงการฯ คือ 7 เดือน โดยทีมงานจะใช้วิธี ‘การลงทำงานในชุมชน’ เพื่อให้กลุ่มเป้าหมายสะดวกต่อการเข้าอบรมมากที่สุด

สำหรับการอบรมเรื่อง ‘การปลูกหม่อนเลี้ยงไหม’ จะสอนโดยอาจารย์จากคณะเกษตรและอุตสาหกรรมเกษตร เพราะมีองค์ความรู้อยู่แล้ว มีการสอนทั้งการวิเคราะห์ค่าดิน วิเคราะห์โรคและศัตรูพืช รู้จักสายพันธุ์ของหม่อนไหม การพัฒนาเส้นไหมให้ได้มาตรฐานทั้งภาคทฤษฎีและปฏิบัติ ซึ่งทั้งหมดนี้เป็นการเรียนรู้จากของจริง หลายสิ่งเป็นองค์ความรู้ใหม่ที่ชาวบ้านไม่เคยรู้มาก่อน ขณะที่ความรู้ด้าน ‘การย้อมสีธรรมชาติ การทอผ้าไหม และพัฒนาลาย’ มีวิทยากรมาถ่ายทอดความรู้ และสอนเทคนิคการย้อมสี การทอผ้าลายมัดหมี่โบราณ วิธีมัดหมี่มัดลายให้สวยเป็นธรรมชาติ รวมถึงการทอลายพื้นถิ่นประจำจังหวัดสุรินทร์

นอกจากนี้ โครงการฯ ยังมีการอบรมหลักสูตรการตลาดและการประชาสัมพันธ์ผ้าไหมและผลิตภัณฑ์ไหม เพื่อผลักดันให้ผลิตภัณฑ์ไหมเป็นที่ยอมรับ รวมถึงการเชื่อมโยงตลาดที่กว้างขึ้นทั้งช่องทางออนไลน์และออฟไลน์ เพื่อเพิ่มช่องทางการขายทั้งในและต่างประเทศ 

ทุกวันนี้กลุ่มเป้าหมายมีทักษะทางการตลาดสูงขึ้น ทั้งยังมีการรวมกลุ่มกันภายใต้ชื่อ ‘กลุ่ม 6 สายน้ำ’ สื่อความหมายถึง 6 ชุมชน ที่มารวมกันเพื่อเป็น ‘ศูนย์การเรียนรู้เพื่อชุมชนของตำบลอู่โลก’ ที่จะช่วยเสริมสร้างความรู้ให้กับผู้ที่สนใจต่อไป และหวังว่าในอนาคตกลุ่ม 6 สายน้ำจะสามารถสร้างความเข้มแข็งผ่านศูนย์การเรียนรู้ฯ เพื่อต่อยอดผลิตภัณฑ์ต่างๆ ไม่ว่าจะเป็น ดักแด้ ชาใบหม่อน รังไหมขัดผิว เพื่อให้เป็นอาชีพที่สร้างรายได้ให้ชุมชนอย่างยั่งยืนต่อไป

The post มหาวิทยาลัยราชภัฏสุรินทร์ จับเอาภูมิปัญญาการทอผ้าไหมสุรินทร์มาต่อยอดเป็นหลักสูตรสร้างอาชีพให้กับคนด้อยโอกาสในชุมชน first appeared on กสศ..

กลุ่มเป้าหมายที่โครงการได้กำหนดไว้คือกลุ่มคนด้อยโอกาสและขาดแคลนทุนทรัพย์ โดยเฉพาะ ‘แรงงานนอกระบบ’ ที่ไม่มีสวัสดิการหรือความมั่นคงใดๆ รองรับ ซึ่งส่วนใหญ่แล้วแรงงานนอกระบบเหล่านี้จะมีอาชีพหลักเป็นเกษตรกรและมีอาชีพเสริมเป็นการรับจ้างทั่วไป แต่ถึงอย่างนั้นรายได้ก็ยังมีไม่พอต่อค่าใช้จ่ายที่จำเป็นอยู่ดี โครงการของม.ราชภัฏสุรินทร์จึงได้เข้าไปสำรวจชุมชนและเปิดรับสมัครสมาชิกที่มีความต้องการประกอบอาชีพผู้ผลิตผ้าไหมเข้ามาฝึกฝนอบรมจำนวน 80 คน

ภายหลังจากที่มหาวิทยาลัยราชภัฏสุรินทร์ได้เข้าไปวิเคราะห์ทุนชุมชนแบบมีส่วนร่วม ก็ได้พบว่าผู้คนในชุมชนมีต้นทุนหลายประการ ไม่ว่าจะเป็น ทุนด้านมนุษย์ที่มีคุณสมบัติด้านภูมิปัญญาความรู้ ทุนทางสังคมที่ชุมชนมีความรักสามัคคีและยอมรับซึ่งกันและกัน ทุนทางธรรมชาติที่ช่วยเสริมศักยภาพในการดำรงชีวิตไม่ว่าจะเป็น ป่า แม่น้ำ ดิน และพืชพรรณ นอกจากนี้ชุมชนยังมีทัศนคติที่ก้าวหน้า คือมีความต้องการที่จะบริหารจัดการต้นทุนที่มีอยู่แล้วในชุมชนให้เกิดประโยชน์สูงสุดโดยคนในชุมชนด้วยกันเอง

มหาวิทยาลัยราชภัฏสุรินทร์จึงได้วางระบบการพัฒนาทักษะอาชีพโดยเริ่มต้นตั้งแต่องค์ความรู้พื้นฐาน เช่น การปลูกหม่อนเลี้ยงไหม การย้อมสีเส้นไหมด้วยสีธรรมชาติ การทอผ้าไหม และการพัฒนาลวดลายผ้าไหม จนครอบคลุมไปถึงทักษะการตลาดที่เป็นส่วนของการจัดจำหน่ายด้วย

นับตั้งแต่วันแรกที่ดำเนินงานมาจนถึงวันนี้ โครงการได้รับความร่วมมือจากบุคคลากรหลายฝ่ายเป็นอย่างดี ไม่ว่าจะเป็นจากผู้นำชุมชนที่คอยช่วยเหลือติดต่อประสานงานในการเข้าขอใช้พื้นที่และการติดต่อประสานงานกลับผู้เข้าร่วมอบรม ตลอดจนอำนวยความสะดวกในด้านต่างๆ ในระหว่างการฝึกอบรม รวมถึงกลุ่มสมาชิกเองก็ให้ความร่วมมือในการเข้าร่วมอบรมเป็นจำนวนมาก และคนในครอบครัวของผู้เข้าร่วมอบรมยังมีส่วนช่วยและเสริมประสิทธิภาพในการอบรมมากขึ้น โดยการจัดหาวัตถุดิบที่จำเป็นในการฝึกฝนมาสนับสนุนด้วย

จากความร่วมมือเหล่านี้ทำให้กลุ่มเป้าหมายมีความก้าวหน้าทั้งด้านทักษะการผลิตผ้าไหมและทักษะการตลาดเพิ่มขึ้น ซึ่งหนึ่งในสมาชิกของโครงการได้กล่าวสรุปความก้าวหน้าของพี่น้องในชุมชนไว้ว่า 

“หลังเข้าร่วมโครงการเราได้เรียนรู้และมีทักษะในการคิดค้นลายผ้า การย้อมสีธรรมชาติ ตลอดจนช่องทางการตลาดที่ไม่ต้องขายผ่านพ่อค้าคนกลาง รวมถึงมีการจัดตั้งกลุ่มกันขึ้นมา มีการถ่ายทอดภูมิปัญญาจากคนพ่อแม่สู่ลูกหลาน ขณะเดียวกันทางกลุ่มมีการผลักดันคนรุ่นใหม่ที่มีหัวคิดทันสมัยให้มาช่วยประสานงานกับหน่วยงานอื่นๆ ทำให้มีเยาวชนเข้ามามีส่วนร่วมในกระบวนการผลิตผ้าไหมมากขึ้น และไม่ต้องออกไปทำงานข้างนอกชุมชน”

นอกจากความก้าวหน้าทางทักษะและอาชีพของตัวกลุ่มเป้าหมายแล้ว โครงการก็ได้ยกระดับสิ่งอำนวยความสะดวกต่างๆ เพื่อให้มีการทำงานอย่างเป็นระบบมากขึ้น โดยเจ้าหน้าที่ของโครงการเล่าให้ฟังถึงความคืบหน้าล่าสุดว่า 

“โครงการของเราได้มีการสร้างโรงทอผ้า โรงย้อม และสถานที่สำหรับทำกิจกรรมต่างๆ ในกระบวนการผลิตผ้าไหม ตลอดจนมีอุปกรณ์และเครื่องมือที่อำนวยความสะดวก ทำให้คนในกลุ่มสามารถผลิตผ้าไหมได้รวดเร็วมากขึ้น โดยในอนาคตโครงการมีแผนพัฒนาทักษะการเพิ่มมูลค่าของ ‘ผลพลอยได้’ ที่เกิดจากกระบวนการผลิตผ้าไหม เพื่อจะได้เป็นการใช้วัตถุดิบในกระบวนการผลิตผ้าไหมให้เกิดประโยชน์สูงสุด และยังสามารถเพิ่มรายได้ให้กับสมาชิกกลุ่มได้อีกทางด้วย” เจ้าหน้าที่โครงการทิ้งท้ายไว้ด้วยวิสัยทัศน์ลำดับต่อไปของการยกระดับคุณภาพชีวิตแรงงานในพื้นที่จังหวัดสุรินทร์

The post มหาวิทยาลัยราชภัฏสุรินทร์ จับเอาภูมิปัญญาการทอผ้าไหมสุรินทร์มาต่อยอดเป็นหลักสูตรสร้างอาชีพให้กับคนด้อยโอกาสในชุมชน first appeared on กสศ..

ภูมิปัญญาและความสามารถของเหล่ามือทอผ้าไหมของจังหวัดสุรินทร์ถือว่าไม่เป็นสองรองใครซึ่งนับว่าเป็นต้นทุน ของชุมชนที่สามารถนำไปต่อยอดให้เกิดการพัฒนา และเปลี่ยนเป็นรายได้กลับมาสู่มือของแรงงาน คณะเกษตรและอุตสาหกรรมเกษตร มหาวิทยาลัยราชภัฏสุรินทร์ ได้มองเห็นโอกาสในจุดนี้ จึงได้จัดทำโครงการ “ฝึกอบรมพัฒนาทักษะแรงงาน เพื่อเพิ่มโอกาสในอาชีพด้านการผลิตผ้าไหม” ขึ้นเพื่อส่งเสริมให้งานหัตกรรมชนิดนี้ มีจำนวนแรงงานผู้ผลิตเพิ่มมากขึ้น  รวมไปถึงเป้าหมายในการยกระดับคุณภาพของงานผ้าไหมในชุมชนให้ได้มาตรฐานสากลด้วย

กลุ่มเป้าหมายที่โครงการกำหนดไว้คือ กลุ่มผู้ด้อยโอกาสในพื้นที่ ซึ่งประกอบไปด้วย แรงงานนอกระบบ ผู้ถือบัตรสวัสดิการฯ และผู้ว่างงาน ซึ่งทีมของผู้จัดโครงการใช้วิธีคัดเลือกแบบเฉพาะเจาะจง โดยจะเน้นเลือกคนที่สนใจและมีส่วนเกี่ยวข้องกับการผลิตผ้าไหม รวมทั้งสิ้น 80 คน

เมื่อเข้ามาแล้วสมาชิกในโครงการจะได้รับการพัฒนาทักษะตามแผนที่วางไว้ 3 รูปแบบคือ 1.การปลูกหม่อนเลี้ยงไหม 2.การทอผ้าและพัฒนาลวดลายผ้าไหม 3.การตลาดและการประชาสัมพันธ์ผ้าไหมและผลิตภัณฑ์จากไหม ซึ่งในแต่ละ

แผนการพัฒนาจะมีจำนวนชั่วโมงเรียนแตกต่างกันออกไปตั้งแต่ 120 ชั่วโมง ถึง 200 ชั่วโมงกันเลยทีเดียว เนื่องจากจะมีการสอน

ตั้งแต่ระดับพื้นฐานไปจนถึงระดับที่สามารถประยุกต์ใช้วิธีการใหม่ๆได้ ซึ่งต้องใช้ความคิดสร้างสรรค์เข้ามามีส่วนร่วมด้วย

วิชาที่ผู้เข้าร่วมโครงการจะได้เรียนรู้มีตั้งแต่ การเลือกพันธุ์หม่อนที่เหมาะสมสำหรับพื้นที่ปลูก, การเลือกพันธุ์ไหม การดูแลรักษาคุณภาพของต้นหม่อนและเส้นไหม, วิธีมัดลายและการย้อมโดยใช้สีธรรมชาติ, การออกแบบลายผ้า, การทอผ้าไหม ไปจนถึงการตลาด, การบริหารจัดการ และการประชาสัมพันธ์ เป็นต้น

โครงการฝึกอบรมพัฒนาทักษะแรงงานเพื่อเพิ่มโอกาสในอาชีพด้านการผลิตผ้าไหมนี้ มีแบบพัฒนาทักษะที่เข้มข้น ดั่งจะเห็นได้จากวิชามากมายที่โครงการได้กำหนดไว้ แต่เหนือสิ่งอื่นใด เมื่อผู้เข้าร่วมโครงการได้ผ่านการฝึกอบรมไปแล้ว ก็จะต้องอาศัยการฝึกฝนและเรียนรู้จากประสบการณ์ตรงของผู้เรียนเองมาใช้ในการต่อยอดและพัฒนาผลิตภัณฑ์อย่างสม่ำเสมอ เพื่อจะได้มีเอกลักษณ์และตัวตนในตลาดของผ้าไหมไทยอย่างยั่งยืน

การดำเนินโครงการพัฒนาเช่นนี้นับว่าเป็นส่วนสำคัญในการช่วยพัฒนาทักษะของกลุ่มหัตถกรรมในพื้นที่อย่าง ก้าวกระโดด ซึ่งนอกจากจะช่วยให้สมาชิกทั้ง 80 คน ได้มีโอกาสพัฒนาตัวเองแล้วยังมีบทบาทในด้านการ อนุรักษ์งานศิลปะหัตถกรรม ท้องถิ่นของไทยให้มีลมหายใจสืบต่อไปอีกด้วย

The post มหาวิทยาลัยราชภัฏสุรินทร์ จับเอาภูมิปัญญาการทอผ้าไหมสุรินทร์มาต่อยอดเป็นหลักสูตรสร้างอาชีพให้กับคนด้อยโอกาสในชุมชน first appeared on กสศ..