กศน.เมืองบึงกาฬ ในฐานะผู้จัดทำโครงการได้ลงพื้นที่สำรวจชุมชนและพบว่า คนในพื้นที่ส่วนใหญ่ประกอบอาชีพเกษตรกรรมและทำสวนยาง ซึ่งในปัจจุบันกำลังประสบปัญหาราคายางตกต่ำ ทำให้รายได้ของครัวเรือนลดลงจนไม่เพียงพอต่อการดำรงชีพ โครงการจึงได้รวบรวมกลุ่มคนด้อยโอกาสและขาดแคลนทุนทรัพย์เหล่านี้เข้ามาเป็นสมาชิกโครงการจำนวน 54 คน ซึ่งประกอบไปด้วย แรงงานนอกระบบ 30 คน ผู้ว่างงาน 8 คน ผู้สูงอายุ 11 คน และผู้ถือบัตรสวัสดิการแห่งรัฐ 5 คน โดยสมาชิกทุกคนมีความสนใจในการพัฒนาทักษะการทอกกเพื่อเป็นผลิตภัณฑ์สร้างรายได้อีกช่องทางหนึ่ง

หลังจากที่ได้กลุ่มสมาชิกที่มีความกระตือรือร้นในการเรียนรู้มาเข้าร่วมกลุ่มแล้ว โครงการก็ดำเนินแผนการพัฒนาทักษะโดยจัดทำหลักสูตรผลิตภัณฑ์จากกกและผือพื้นที่ชุ่มน้ำโลกกุดทิงขึ้นมาโดยใช้ต้นทุนของชุมชน 4 ทุนสำคัญคือ ทุนความรู้ ทุนธรรมชาติ ทุนโครงสร้างพื้นฐาน และทุนด้านเครือข่าย เป็นจุดตั้งต้นในการออกแบบหลักสูตร โดยมีเป้าหมายระยะใกล้คือการยกระดับทักษะของสมาชิก และมีเป้าหมายระยะไกลคือการจัดทำศูนย์ฝึกอาชีพที่สร้างรายได้และสืบสานอัตลักษณ์ท้องถิ่น

หลังจากที่โครงการได้ดำเนินการอบรมฝึกฝนมาแล้วระยะหนึ่ง เจ้าหน้าที่ของหน่วยงานพัฒนาก็ได้เห็นถึงความก้าวหน้าที่น่าสนใจของกลุ่มสมาชิก

“หลังจากที่เราได้เริ่มการอบรมให้กับกลุ่มสมาชิก เราก็ได้เห็นความก้าวหน้าของแต่ละคน เช่น มีการพัฒนาทักษะการแปรรูปผลิตภัณฑ์ ที่สมาชิกสามารถนำไปผลิตเป็นสินค้ากว่า 15 รูปแบบตามความถนัด ซึ่งช่วยสร้างรายได้ให้กับตนเองและครอบครัวมากขึ้น”

หนึ่งในสมาชิกที่เข้าร่วมโครงการได้พูดถึงทักษะที่ตัวเขาได้พัฒนาหลังจากเข้าร่วมการฝึกฝนอบรม “ได้เรียนรู้การแปรรูปผลิตภัณฑ์ ตั้งแต่การตัดแบบ ทากาว และเย็บสอยให้สวยงาม ซึ่งกิจกรรมที่ชอบที่สุดคือกิจกรรมฝึกทักษะอาชีพหลักสูตรผลิตภัณฑ์จากกกและผือ เพราะหลังจากฝึกเสร็จ ก็ทำให้เข้าใจกระบวนการผลิตเป็นอย่างดีและสามารถสร้างรายได้จากวัสดุที่อยู่กับเรามาตั้งแต่เกิด”

เมื่อสมาชิกเริ่มมีความพร้อมในด้านการผลิตแล้ว กศน.เมืองบึงกาฬ ก็ได้มองต่อไปถึงการต่อยอดโครงการให้มีความชัดเจนในเชิงอัตลักษณ์มากขึ้น โดยการคิดค้น ‘Story’ ของสินค้า และพัฒนาบรรจุภัณฑ์ให้มีความสอดคล้องกับเรื่องราวที่จับมาใส่ ซึ่งในส่วนนี้เป็นเทคนิคเชิงการตลาดที่จะช่วยให้จัดจำหน่ายสินค้าได้อย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้น นอกจากนี้กศน. ยังตั้งเป้าหมายในการพัฒนาไปสู่การเป็นศูนย์เรียนรู้ที่เปิดรับผู้ที่สนใจให้เข้ามาฝึกฝนและเรียนรู้ทักษะอาชีพนี้ต่อไป

“หลังจากฝึกเสร็จ ก็ทำให้เข้าใจกระบวนการผลิตเป็นอย่างดีและสร้างรายได้จากวัสดุที่อยู่กับเรามาตั้งแต่เกิด” หนึ่งในสมาชิกโครงการ

The post กศน.บึงกาฬส่งต่อความรู้การสร้างผลิตภัณฑ์จากกกและผือ ช่วยเหลือกลุ่มชาวบ้านในชุมชนที่ประสบปัญหาราคายางตกต่ำ first appeared on กสศ..

และเพื่อต่อยอดผลิตภัณฑ์หัตถกรรมจากกกและผือ และส่งเสริมอาชีพให้ผู้ขาดแคลนทุนทรัพย์และด้อยโอกาสในชุมชน ศูนย์การศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัย อำเภอเมืองบึงกาฬ จังหวัดบึงกาฬ จึงริเริ่ม ‘โครงการพัฒนาอาชีพผลิตภัณฑ์จากกกและผือพื้นที่ชุ่มน้ำโลกกุดทิง’ ขึ้น ภายใต้การสนับสนุนจาก โครงการพัฒนาระบบทดลองการพัฒนาทักษะแรงงานที่ขาดแคลนทุนทรัพย์และด้อยโอกาส กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.) 

ซึ่ง รัศมี อืดผา ครูอาสาสมัคร กศน. อำเภอเมืองบึงกาฬ ผู้รับผิดชอบโครงการฯ กล่าวถึงแรงบันดาลใจสำคัญของจุดเริ่มต้นโครงการว่า “ต้นกกและผือคือพืชที่ขึ้นเองตามธรรมชาติ ซึ่งเราเห็นมาตั้งแต่เกิด การนำกกและผือซึ่งมีความเหนียวและทนทาน มาทอเป็นเสื่อหรือเบาะรองนั่งในยามว่างจากการทำงานไว้ใช้ในครัวเรือน เป็นภูมิปัญญาที่สืบทอดกันมายาวนาน”

โดยตั้งกลุ่มเป้าหมายเป็นกลุ่มผู้ขาดแคลนทุนทรัพย์และผู้ด้อยโอกาส หรือกลุ่มแรงงานนอกระบบหรือผู้ว่างงานที่สนใจ จากพื้นที่บ้านโพธิ์ทองและบ้านทองสาย ตำบลโนนสมบูรณ์ อำเภอเมืองบึงกาฬ จังหวัดบึงกาฬ “ซึ่งเสียงตอบรับจากชุมชนดีมาก ตอนแรกตั้งกลุ่มเป้าหมายไว้ที่ 52 คน แต่มีมาสมัครจริง 61 คน เราก็รับหมดเลย” รัศมี กล่าว 

จากการทำกิจกรรมบูรณาการและการเข้าร่วมเวิร์กช็อปกับ กสศ., ทีมจากมหาวิทยาลัยราชภัฏอุดรธานี, และ ดร.ยุทธนา วงศ์โสภา พี่เลี้ยงภาคอีสาน พบว่า ความต้องการของกลุ่มเป้าหมายมี 3 ประการ 

1. อยากมีรายได้เพิ่มขึ้น
2. อยากสร้างอัตลักษณ์ให้ผลิตภัณฑ์ชุมชน
3. อยากมีที่จำหน่ายสินค้า โดยมีจุดมุ่งหมายว่า กลุ่มเป้าหมายจะต้องแปรรูปผลิตภัณฑ์ให้ได้ 15 ชนิด

ดวงใจ ทุมซ้าย อายุ 39 ปี หนึ่งในกลุ่มเป้าหมาย เล่าว่า เดิมทีเธอประกอบอาชีพกรีดยางและเป็นแม่บ้าน มาเข้าร่วมโครงการนี้เพราะอยากทอเสื่อกกเป็นบ้าง โดยเริ่มต้นจากทักษะขั้นพื้นฐาน ตั้งแต่การทอเสื่อ การออกแบบลวดลาย ไปจนถึงการตัดเย็บเสื่อ จนทุกวันนี้ยกระดับขึ้นมาเป็นวิทยากร และเป็นหัวหน้าดูแลฝ่ายผลิตในทุกกระบวนการ  

ทว่า การถักทอและตัดเย็บผลิตภัณฑ์จากกกและผือที่ประณีต และมีรูปแบบที่หลากหลาย ก็ยังไม่เพียงพอ เนื่องจากชาวบ้านอยากให้ผลิตภัณฑ์ของตัวเองมีเอกลักษณ์ที่เห็นแล้วรู้ทันที ว่ามาจากจังหวัดบึงกาฬ จึงพัฒนา ‘ลายขันหมากเบ็ง’ ซึ่งเป็นลายพานพุ่มดอกไม้ที่ชาวพื้นเมืองจังหวัดบึงกาฬ และแถบลุ่มน้ำโขง ใช้สักการะสิ่งศักดิ์สิทธิ์ เพื่อสะท้อนวิถีชีวิตชาวพุทธของคนในท้องถิ่น มาเป็นเอกลักษณ์ โดยเลือกใช้สีขาวและม่วง ซึ่งเป็นสีประจำจังหวัดบึงกาฬ ในการทักถอ 

“การทอเสื่อลายขันหมากเบ็งจะทอประมาณ 5 วัน หนึ่งเดือนจะทอได้ประมาณ 10 ผืน ขายได้สูงสุดประมาณผืนละ 700-800 บาท รายได้จึงตกอยู่ที่ประมาณ 5,000-7,000 บาทต่อเดือน ทำให้มีรายได้เพิ่มขึ้น มีเงินจับจ่ายใช้สอยมากขึ้น ไม่ต้องไปหยิบยืมคนอื่น” รัศมี เสริม 

ทั้งนี้ ปัจจัยหลักที่จะช่วยให้มีรายได้เข้ามาอย่างต่อเนื่องและยั่งยืน ก็คือความรู้ด้านการตลาด การบริหารจัดการเงิน รวมไปถึงการพัฒนาคุณภาพชีวิตตามหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง ซึ่งรัศมี อธิบายว่า สิ่งเหล่านี้ก็เป็นปัจจัยที่โครงการให้ความสำคัญ โดยมีการจัดอบรมด้านการตลาด การขายสินค้าออนไลน์ผ่านเพจเฟซบุ๊ก ควบคู่ไปกับการอบรมด้านการบริหารรายรับ-รายจ่าย เพื่อให้กลุ่มเป้าหมายสามารถวิเคราะห์และจัดการรายได้ด้วยตัวเอง 

นอกจากการใส่ใจเรื่องการเพิ่มทักษะด้านต่างๆ เพื่อเสริมความเข้มแข็งทางอาชีพให้กลุ่มเป้าหมายอย่างเป็นรูปธรรมแล้ว ยังส่งผลให้เกิดการรวมกลุ่มจัดตั้ง ‘กลุ่มวิสาหกิจชุมชน’ ในนาม ‘กลุ่มผลิตภัณฑ์จากกกและผือพื้นที่ชุ่มน้ำโลกกุดทิง’ เพื่อต่อยอดผลิตภัณฑ์เชิงพาณิชย์ โดยมีหัวเรือสำคัญในการขับเคลื่อน คือ อุดร คำชาตา ประธานกลุ่มผลิตภัณฑ์จากกกและผือพื้นที่ชุ่มน้ำโลกกุดทิง และมีรัศมีเป็นที่ปรึกษา

ซึ่งอุดร เล่าว่า เริ่มแรกเมื่อจัดตั้งกลุ่ม เขาพยายามกระจายงานให้เหมาะสมกับแต่ละคน “โดยเริ่มจากการสอบถามก่อนว่า ใครทำอะไรเป็นบ้าง เช่น สอยเป็น เย็บเป็น เพราะถ้างานออกมาประณีต ราคาขายก็จะสูงขึ้น จากปกติสอยเส้นใหญ่ขายได้ผืนละ 100 บาท ถ้าทำเล็กกว่าเดิมจะได้ราคาเพิ่ม จาก 100 บาท เป็น 200 บาท หรือทอเสื่อ 1 ผืน 500 บาท แต่ถ้า 2 คนช่วยกันทำได้เร็ว ก็แบ่งกันคนละ 250 บาท”

อย่างไรก็ดี แม้วันนี้โครงการจะจบลงแล้ว แต่ กศน. อำเภอเมืองบึงกาฬ, ภาคีเครือข่าย, และชุมชน ก็ยังพร้อมใจเดินหน้าสานต่อการแปรรูปผลิตภัณฑ์จากกกและผือให้เป็นแหล่งสร้างรายได้และความเข้มแข็งให้กับชุมชน โดยมีอุตสาหกรรมจังหวัดบึงกาฬเข้ามาช่วยออกแบบบรรจุภัณฑ์และการสร้างแบรนด์ อีกทั้งยังได้พาณิชย์จังหวัด และ ธกส. เข้ามาช่วยเหลือด้านการตลาด และยังเตรียมพัฒนา ‘หลักสูตรท้องถิ่น’ ร่วมกับโรงเรียนโพธิ์ทองวิทยานุสรณ์ และโรงเรียนโนนคำ ที่อยากพานักเรียนเข้ามาเรียนรู้การทำผลิตภัณฑ์จากกกและผือ ตั้งแต่ต้นน้ำถึงปลายน้ำ

ทุกวันนี้เหล่าผลิตภัณฑ์แปรรูป ทั้งเสื่อสีธรรมชาติ หมวก กล่องทิชชู แจกัน และกระเป๋าหลากหลายดีไซน์ที่ถูกถักทอขึ้นจากกกและผือ ไม่เพียงเป็นความสำเร็จที่นำมาซึ่งความภาคภูมิใจแก่คณะทำงาน แต่องค์ความรู้ที่ถูกส่งต่อไปยังชุมชนยังสามารถต่อยอดเป็นอาชีพ และช่วย ‘สานฝัน’ ให้กับชาวบ้านอีกด้วย  

ซึ่งรัศมี กล่าวทิ้งท้ายว่า “เราได้ช่วยเหลือชาวบ้าน เป็นเหมือนสะพานที่ต่อยอดความคิดและความฝันของชาวบ้าน ไปสู่เป้าหมายที่พวกเขาวางไว้ โดยมีเราเป็นพี่เลี้ยง เป็นที่ปรึกษาที่คอยช่วยเหลือดูแล ซึ่งเราภูมิใจมากที่ได้ช่วยพัฒนาคุณภาพชีวิตชาวบ้าน และได้เป็นส่วนหนึ่งในการสานฝันของพวกเขา”

“ต้นกกและผือคือพืชที่ขึ้นเองตามธรรมชาติ ซึ่งเราเห็นมาตั้งแต่เกิด การนำกกและผือซึ่งมีความเหนียวและทนทาน มาทอเป็นเสื่อหรือเบาะรองนั่งในยามว่างจากการทำงานไว้ใช้ในครัวเรือน เป็นภูมิปัญญาที่สืบทอดกันมายาวนาน” รัศมี อืดผา ครูอาสาสมัคร กศน. อำเภอเมืองบึงกาฬ ผู้รับผิดชอบโครงการฯ

The post กศน.บึงกาฬส่งต่อความรู้การสร้างผลิตภัณฑ์จากกกและผือ ช่วยเหลือกลุ่มชาวบ้านในชุมชนที่ประสบปัญหาราคายางตกต่ำ first appeared on กสศ..

เมื่อราคายางตกเกษตรกรในจังหวัดบึงกาฬจึงเริ่มประสบปัญหาทางเศรษฐกิจ ทำให้เกิดการรวมตัวกันเพื่อทำอาชีพเสริมหารายได้เพิ่มเติมนอกเหนือไปจากสวนยาง เกษตรกรในบางพื้นที่ของตำบลโนนสมบูรณ์จึงได้มองไปที่ต้นทุนในชุมชนและพบว่ามีพืชสารพัดประโยชน์อย่างต้นกกและผือ ที่สามารถนำมาสร้างเป็นผลิตภัณฑ์ของใช้ภายในบ้านได้ กลุ่มผลิตเสื่อจากกกและผือจึงได้เกิดขึ้นจากแนวความคิดนี้

กศน.เมืองบึงกาฬ ซึ่งทำงานในด้านการส่งเสริมองค์ความรู้และทักษะฝีมือกับชุมชน ได้เห็นโอกาสในการต่อยอดภูมิปัญญางานฝีมือของกลุ่มนี้ไปสู่เกษตรกรกลุ่มอื่นๆ จึงได้จัดทำ ‘โครงการพัฒนาอาชีพผลิตภัณฑ์จากกกและผือพื้นที่ชุ่มน้ำโลกกุดทิง’ เพื่อเป็นศูนย์กลางในการฝึกฝนและอบรมทักษะการผลิตสินค้าจากกกและผือ

ตลอดเวลาที่ผ่านมากศน.เมืองบึงกาฬ มีการร่วมงานกับภาคีเครือข่ายที่เกี่ยวข้องเพื่อเสริมความพร้อมในการปฏิบัติงานอย่างรอบด้าน โดยมีผลงานที่ประสบความสำเร็จและมีรางวัลมากมายเป็นเครื่องบ่งชี้คุณภาพ เช่น รางวัลบ้านหนังสือชุมชนดีเด่นอันดับ 1 เมื่อปี 2560 รางวัลกลุ่มวิสาหกิจชุมชนดีเด่นอันดับ 2 ระดับภาคตะวันออกเฉียงเหนือ และรางวัลระดับประเทศในด้านสถานศึกษาและคุณภาพของครู เป็นต้น ทำให้มั่นใจได้ว่ากศน. มีความพร้อมในการส่งต่อความรู้และทักษะนี้สู่สาธารณะ

กลุ่มเป้าหมายหลักของโครงการจะอยู่ในพื้นที่ 2 หมู่บ้านในตำบลโนนสมบูรณ์คือ บ้านโพธิ์ทองและบ้านทองสาย โดยทางกศน.ได้มีการลงพื้นที่สำรวจความต้องการด้านอาชีพของคนในชุมชน ผ่านการจัดเวทีประชาคมและเวทีไทยนิยมยั่งยืน เพื่อรวบรวมข้อมูลความต้องการที่แท้จริงของประชากรในพื้นที่ และได้มีการกำหนดเกณฑ์คัดเลือกสมาชิก โดยเน้นไปที่กลุ่มคนด้อยโอกาสและขาดแคลนทุนทรัพย์ในชุมชน ซึ่งประกอบด้วย ผู้ถือบัตรสวัสดิการแห่งรัฐ ผู้ว่างงาน ผู้สูงอายุ และกลุ่มวิสาหกิจชุมชน รวมทั้งสิ้นเป็นจำนวน 54 คน

การพัฒนาทักษะอาชีพจะเริ่มอบรมตั้งแต่กระบวนการปลูก ดูแลรักษาต้นกกและผือ ซึ่งเป็นวัสดุสำคัญในการสร้างผลิตภัณฑ์ออกมาในรูปแบบต่างๆ จากนั้นก็จะเป็นชั่วโมงของการฝึกฝนทักษะการแปรรูปกกและผือออกมาเป็นผลิตภัณฑ์ที่หลากหลาย ไม่ว่าจะเป็นเสื่อพับ เบาะรองนั่ง หมอนอิง และที่รองจาน ไปจนถึงความรู้ด้านการจัดจำหน่ายในหลากหลายช่องทาง นอกจากนี้ก็จะมีการปลูกฝังทัศนคติในการดำเนินชีวิตให้กับกลุ่มสมาชิกด้วย เช่น การทำบัญชีครัวเรือน การออม และการพัฒนาชีวิตตามแนวปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง เพื่อการมีคุณภาพชีวิตที่ดีอย่างยั่งยืน

โครงการพัฒนาอาชีพผลิตภัณฑ์จากกกและผือพื้นที่ชุ่มน้ำโลกกุดทิงนี้ เป็นการพัฒนาชุมชนจากฐานรากและต้นทุนที่มีอยู่แล้วในพื้นที่ ทำให้กลุ่มคนด้อยโอกาสสามารถลงมือตั้งต้นอาชีพของตัวเองได้โดยไม่ต้องใช้ต้นทุนมากนัก นับเป็นช่องทางที่จะช่วยยกระดับชีวิตของคนในชุมชนที่ไม่ยาก ทำได้ง่ายและรวดเร็ว ทั้งยังเป็นการส่งเสริมให้กลุ่มที่ทำผลิตภัณฑ์จากต้นกกและผือมีความแข็งแรงยิ่งขึ้น มีกำลังผลิตมากขึ้น สร้างผลงานออกมาอย่างต่อเนื่องและสามารถสร้างแบรนด์ประจำชุมชนได้ในที่สุด

The post กศน.บึงกาฬส่งต่อความรู้การสร้างผลิตภัณฑ์จากกกและผือ ช่วยเหลือกลุ่มชาวบ้านในชุมชนที่ประสบปัญหาราคายางตกต่ำ first appeared on กสศ..