ดร.ไกรยส ภัทราวาท ผู้จัดการ กสศ. กล่าวว่า กิจกรรมทอดกฐินของตลาดหลักทรัพย์ฯ ในปีนี้ เป็นตัวอย่างของการทำบุญที่มีคุณค่าทางสังคม เพราะนอกจากจะสืบสานการทำบุญทางพระพุทธศาสนา ยังเป็นการต่อยอดบุญให้เกิดผลจริงด้วยการสร้างโอกาสทางการศึกษาให้กับเด็กและเยาวชนที่ขาดแคลน ถือเป็นการทำบุญที่สร้างการเปลี่ยนแปลงให้เกิดความยั่งยืน

ทั้งนี้ ตลาดหลักทรัพย์ฯ เป็นองค์กรภาคเอกชนที่ให้ความสำคัญกับการแก้ปัญหาความขาดแคลนทรัพยากรในโรงเรียน โดยเฉพาะโรงเรียนขนาดเล็กในพื้นที่ห่างไกลมาอย่างต่อเนื่อง โดยได้ร่วมกับ กสศ. ดำเนินโครงการ “50 ปี ตลาดหลักทรัพย์ฯ ชวนทำความดีเพื่อสังคม” ภายใต้แนวคิดส่งมอบคอมพิวเตอร์เพื่อเด็กไทย ใส่ใจเรื่องการเงิน เพื่อเติมโอกาสให้นักเรียนได้เข้าถึงเทคโนโลยีและแหล่งเรียนรู้ออนไลน์ โดยมีเป้าหมายบริจาคคอมพิวเตอร์ผ่านโครงการธนาคารโอกาส  กสศ. ให้ได้ 5,000 เครื่อง ภายใน 5 ปี

ความร่วมมือดังกล่าวสะท้อนการทำงานระดมความร่วมมือจากทุกภาคส่วนเพื่อร่วมสร้างความเสมอภาคทางการศึกษา โดยใช้ระบบฐานข้อมูลของ กสศ. ชี้เป้าความขาดแคลนของโรงเรียนทั่วประเทศ เพื่อให้ได้รับการสนับสนุนทรัพยากรอย่างตรงจุด ให้ความสำคัญต่อการมีส่วนร่วมของครู ผู้บริหารโรงเรียน เครือข่ายชมรมนักจัดการศึกษาบนพื้นที่สูงในถิ่นทุรกันดาร และชุมชน เพื่อร่วมกันลดความเหลื่อมล้ำทางการศึกษาอย่างต่อเนื่อง

เด็กชายอนุพงษ์ พาลีชม นักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 2 โรงเรียนสุดินสหราษฎร์ เล่าว่า บ้านของตนถูกน้ำท่วมกว่าหนึ่งเดือนแล้ว ต้องลุยน้ำสูงกว่า 1.5 เมตรไปโรงเรียนทุกวัน แต่ถึงแม้บ้านจะถูกน้ำท่วมก็ไม่เคยขาดเรียน

“สิ่งที่อยากได้รับความช่วยเหลือที่สุด คือเรื่องอาหารการกินและน้ำดื่ม เงินทุนที่ได้รับส่วนหนึ่งจะนำไปซื้อชุดนักเรียนเพื่อเป็นชุดสำรอง เพราะบางวันถ้าต้องไปเรียนแล้วไม่มีเรือ ก็ต้องเดินลุยน้ำเพื่อไปโรงเรียน ชุดนักเรียนที่มีแค่ชุดเดียวถ้าเปียกก็จะแห้งไม่ทัน เงินที่ได้รับอีกส่วนหนึ่งจะนำไปซื้ออุปกรณ์การเรียน เพราะบางส่วนจมไปกับน้ำ”

ด้านนางสาวเพียงขวัญ สาทสินธุ์ ครูโรงเรียนสุดินสหราษฎร์ กล่าวว่า โรงเรียนสุดินสหราษฎร์เป็นโรงเรียนขยายโอกาส เปิดสอนตั้งแต่ระดับอนุบาล 2 ถึงมัธยมศึกษาปีที่ 3 นักเรียนส่วนใหญ่มาจากครอบครัวยากจนที่ไม่ได้อาศัยอยู่กับพ่อแม่ ทำให้ขาดแคลนทุนทรัพย์ในการเรียน ทุนและสิ่งของที่เด็กๆ ได้รับในวันนี้ จะช่วยบรรเทาความลำบากของเด็กหลายครอบครัว โดยเฉพาะในช่วงที่หลายบ้านได้รับผลกระทบจากน้ำท่วมอย่างหนัก

The post ตลท. ริเริ่ม กฐินสร้างโอกาสการศึกษา สนับสนุน กสศ. first appeared on กสศ..

ระหว่างลำห้วยสิบสองสาย กับถนนลูกรังที่ล้อจมโคลน ระหว่างบ้านที่ไม่มีสัญญาณ กับโรงเรียนที่ไม่มีภารโรง คือ ‘ระยะทาง’ ที่เด็กบางคนต้องข้ามเพื่อมาเรียนหนังสือ และที่โรงเรียน ตชด.บ้านถ้ำหิน ครูมาลินณา คือคนที่อยู่ตรงนั้นเสมอ ทั้งในวันที่เด็กมาเรียน และในวันที่เขาหายไป

ที่นี่ เด็กบางคนไม่มีบ้านให้อยู่ ไม่มีบัตรประชาชน ไม่มีใครในระบบรู้ว่าเขามีตัวตน แต่ครูยังจำชื่อเขาได้ ยังปูเสื่อให้เขานั่งเรียน ยังตามหาเขาในสวนยาง ยังรอเขากลับมาเหมือนรอใครบางคนที่สำคัญเสมอ

นี่คือเรื่องราวที่จะทำให้คุณเข้าใจว่า “โรงเรียนไม่ใช่สถานที่สอนหนังสือ” และถ้าฟังให้จบ แล้วคุณจะรู้ว่า การศึกษาคือเครื่องคุ้มครองเพียงชิ้นเดียวที่เด็กชายขอบหลายคนพอจะมี และในบางพื้นที่ การกลับมาเรียนได้อีกครั้งอาจไม่ใช่เรื่องของโชค แต่มาจากความรักที่ไม่ยอมแพ้ของครูหนึ่งคน

ด.ต.หญิง มาลินณา สังข์แก้ว
ครูใหญ่โรงเรียนตำรวจตระเวนชายแดนบ้านถ้ำหิน
อ.สวนผึ้ง จ.ราชบุรี
1 ใน 7 ผู้เข้าชิงรางวัลบุคคลผู้สร้างความเสมอภาคทางการศึกษา ประจำปี 2568

ร่วมโหวตได้ตั้งแต่วันที่ 17 – 27 กรกฎาคม 2568
ผ่าน Line Official Account ของ CCT Thailand.
เข้า Line OA ได้ที่ : https://lin.ee/hDS65hf
หมายเหตุ : 1 Line Account = 1 สิทธิการโหวต

ประกาศผลรางวัลพร้อมกันในพิธีมอบรางวัลเกียรติคุณสำหรับผู้สร้างความเสมอภาคทางการศึกษา EEF Award 2025
วันอังคารที่ 5 สิงหาคม 2568
ณ โรงละครเคแบงก์สยามพิฆเนศ
เวลา 13.30 – 16.30 น.

ขอเชิญทุกคนร่วมเป็นเสียงหนึ่ง

The post ด.ต.หญิง มาลินณา สังข์แก้ว: 1 ใน 7 ผู้เข้าชิงรางวัลบุคคลผู้สร้างความเสมอภาคทางการศึกษา ประจำปี 2568 first appeared on กสศ..

บ้านถ้ำหิน…ชื่อที่ฟังดูเหมือนหลุดออกมาจากนิทาน แต่เด็กที่อยู่ที่นี่ ใช้ชีวิตอยู่กลางโรคระบาด ไข้ป่า และความเงียบ ระยะทางจากอำเภอแค่สิบกว่ากิโลเมตร แต่ต้องข้ามลำห้วยสิบสองสายก่อนถึงโรงเรียน

บางช่วงของปี น้ำหลากจนข้ามไม่ได้ เด็กต้องหยุดเรียนโดยไม่มีใครออกใบลาให้ บางคนเปียกปอนตั้งแต่เช้าแต่ยังยิ้มได้เมื่อเห็นหลังคาโรงเรียนลิบ ๆ อยู่ตรงหน้า

ถนนที่เป็นลูกรังจะกลายเป็นโคลนเมื่อฝนตก ล้อรถมอเตอร์ไซค์จมดินเหมือนตั้งใจไม่ให้ใครไปไหนได้ง่าย ๆ

แต่พวกเขาก็ยังมา

ที่นี่ไม่อยู่ในสังกัดกระทรวงศึกษา แต่สังกัด “หัวใจ” ของครู ที่ยืนอยู่ตรงนี้มานานพอจะรู้ว่า บางทีการศึกษาไม่ใช่แค่เรื่องในหลักสูตร แต่คือคำว่า “เราจะไม่ปล่อยมือเธอ”

ห้องเรียนที่ไม่มีใครเหมือนกันเลย…แต่ทุกคนคือ ‘นักเรียน’

โรงเรียนตั้งอยู่ใกล้ศูนย์อพยพ เด็กบางคนเป็นไทย บางคนเป็นพม่า บางคนเป็นกะเหรี่ยง บางคนไม่มีแม้แต่เอกสารยืนยันตัวตน แต่ทั้งหมดนั่งอยู่ในห้องเรียนเดียวกัน เรียนภาษาไทย…ที่ไม่ใช่ภาษาแม่ของใครเลย

บางคนพูดไทยไม่ได้เลยตอนวันแรกที่มาเรียน บางคนเข้าใจคำสั่งครูแค่ครึ่งเดียว แต่ทุกคนถูกนับเป็นนักเรียนเหมือนกันหมด

ผู้ปกครองจำนวนมากก็ไม่สามารถอ่านหนังสือไทย ไม่เข้าใจว่าการบ้านคืออะไร ไม่รู้ว่าการเรียนต่อมีขั้นตอนแบบไหน ครูที่นี่จึงต้องสื่อสารกับบ้านทีละหลัง ช่วยแปลคำว่า “อนาคต” ให้เข้าใจง่ายที่สุดเท่าที่จะทำได้

ในห้องเรียนหนึ่ง เด็กอายุห่างกันเกือบสิบปี นั่งอยู่บนเสื่อผืนเดียวกัน คนหนึ่งเพิ่งฟังรู้เรื่อง อีกคนเพิ่งเขียนตามได้

บางคนอายุ 14 เพิ่งเข้า ป.1 บางคนไม่มีบ้านให้อยู่ แต่มีโรงเรียนให้กลับมาเสมอเด็กบางคนเป็นไทย บางคนเป็นพม่า บางคนเป็นกะเหรี่ยง บางคนไม่มีแม้แต่เอกสารยืนยันตัวตน แต่ทั้งหมดนั่งอยู่ในห้องเรียนเดียวกัน เรียนภาษาไทย…ที่ไม่ใช่ภาษาแม่ของใครเลย

บางคนอายุ 14 เพิ่งเข้า ป.1 บางคนไม่มีบ้านให้อยู่ แต่มีโรงเรียนให้กลับมาเสมอ

เด็กบ้านไกล กับบ้านที่ไม่มีเส้นทาง

เด็กที่นี่ไม่ได้ “โดดเรียน” บางคนแค่ “หลง” อยู่ระหว่างทาง ไม่มีสัญญาณโทรศัพท์ ไม่มีใครรู้ว่าเขาหายไป ครูต้องเดินเข้าป่า ตามหาเด็กในสวนยาง ในความเงียบที่ไม่เคยเป็นข่าว

บางครั้ง เด็กก็ออกจากบ้านแต่ไปไม่ถึงโรงเรียน ด้วยเหตุผลง่าย ๆ ว่าหิว เหนื่อย หรือเจอสิ่งเร้าระหว่างทางที่ดึงตัวเขาออกไปจากบทเรียน

บางคนตื่นตั้งแต่ฟ้ายังไม่สว่าง กะเวลาออกจากบ้านให้ถึงโรงเรียนทันเคารพธงชาติ แต่ล้อจักรยานติดโคลน รองเท้าหลุดกลางทาง หรือฝนตกหนักเกินไปจนต้องนั่งรอใต้ต้นไม้

บางคนไม่ได้อยู่กับพ่อแม่ แต่อาศัยอยู่กับญาติในหมู่บ้านเพราะบ้านจริงอยู่ไกลเกินกว่าจะมาเรียนได้ทุกวัน

บางคนไม่ได้มาโรงเรียนเพราะไม่อยากเรียน แต่อยู่บ้านเพราะไม่มีค่ารถ ไม่มีใครพามา ไม่มีคนอยู่เป็นเพื่อนน้องเล็ก

และเมื่อเด็กหายไปจากห้องเรียน ไม่มีเสียงประกาศ ไม่มีหนังสือแจ้งเตือน มีแต่ครูที่เริ่มนับชื่อ…แล้วเงียบไปครู่หนึ่ง เพราะรู้ว่า ต้องไปตามอีกแล้ว”โดดเรียน” บางคนแค่ “หลง” อยู่ระหว่างทาง ไม่มีสัญญาณโทรศัพท์ ไม่มีใครรู้ว่าเขาหายไป ครูต้องเดินเข้าป่า ตามหาเด็กในสวนยาง ในความเงียบที่ไม่เคยเป็นข่าว

บางครั้ง เด็กก็ออกจากบ้านแต่ไปไม่ถึงโรงเรียน ด้วยเหตุผลง่าย ๆ ว่าหิว เหนื่อย หรือเจอสิ่งเร้าระหว่างทางที่ดึงตัวเขาออกไปจากบทเรียน

การศึกษา…คือเครื่องคุ้มครองเพียงชิ้นเดียวที่เด็กเหล่านี้มี

ไม่มีสัญชาติ ไม่มีสวัสดิการ ไม่มีใครในระบบรู้ว่าเขาอยู่ที่นี่ แต่โรงเรียนรู้

โรงเรียนไม่ถามว่าเด็กมีบัตรไหม ไม่ได้ดูว่าเขาเป็นใครจากเอกสาร แต่ดูจากแววตาว่าเขาอยากเรียนหรือไม่

ที่นี่ เด็กที่ถือบัตรเขียว ขอบแดง หรือไม่มีบัตรเลย ได้รับการปูเสื่อให้นั่งเรียนเหมือนกันหมด เด็กที่ไม่มีเอกสาร ยังคงได้รับหนังสือเรียน อาหารกลางวัน และบางครั้ง…ความเข้าใจจากใครสักคนเป็นครั้งแรกในชีวิต

เพราะการศึกษาไม่ใช่แค่การปูพื้นฐานชีวิต แต่คือการปกป้องจากความไม่เท่าเทียมที่อยู่ล้อมรอบ

ปพ.1 กลายเป็นเอกสารชิ้นแรก และอาจเป็นชิ้นเดียว ที่บอกว่าเด็กคนนี้เคยเป็นนักเรียน เคยมีตัวตน เคยมีใครเรียกชื่อเขาด้วยความตั้งใจ

บางครั้ง เด็กเหล่านี้ไม่มีอะไรติดตัวมาเลย นอกจากความหวังว่าจะมีใครเห็นว่าเขาก็เป็นเด็กคนหนึ่ง เหมือนกับเด็กคนอื่น ๆ ที่ควรจะได้เรียน ได้โต ได้ฝันไม่ได้ดูว่าเขาเป็นใครจากเอกสาร แต่ดูจากแววตาว่าเขาอยากเรียนหรือไม่

ปพ.1 กลายเป็นเอกสารชิ้นแรก และอาจเป็นชิ้นเดียว ที่บอกว่าเด็กคนนี้เคยเป็นนักเรียน เคยมีตัวตน เคยมีใครเรียกชื่อเขาด้วยความตั้งใจ

โรงเรียนที่ไม่มีแม่ครัว ไม่มีภารโรง

แต่มีเด็กที่ทำอาหารให้เพื่อนเองทุกวัน

ที่นี่ไม่มีแม่ครัว ไม่มีภารโรง ไม่มีคนเก็บเศษใบไม้ ไม่มีใครล้างห้องน้ำนอกจากเด็กนักเรียนเอง

เด็กบ้านไกลที่มาอยู่ประจำ ต้องตื่นเช้าเก็บไข่ไก่ ให้อาหารสัตว์ กวาดสนาม และดูแลโรงเรียนเหมือนบ้านของตัวเอง

จากแปลงผักถึงจานข้าว ทุกอย่างถูกปลูก ถนอม เก็บรักษา และส่งต่อโดยมือของนักเรียนเอง เด็กบางคนไม่เคยรู้ว่ากะหล่ำปลีโตจากดินหน้าตาเป็นอย่างไร จนวันที่เขาต้องเก็บมันมาหั่นใส่หม้อแกง

ร้านค้าสหกรณ์กลายเป็นห้องเรียนที่ไม่มีเก้าอี้ แต่มีเครื่องชั่ง มีสมุดบัญชี และมีบทเรียนเรื่องความซื่อสัตย์ที่ต้องฝึกทุกวัน

เด็ก ๆ ที่นี่รู้ว่าวัตถุดิบหนึ่งอย่างต้องเดินผ่านกี่มือถึงจะกลายเป็นกับข้าวกลางวัน และพวกเขาเรียนรู้ว่าการทำให้เพื่อนอิ่ม คืออีกบทหนึ่งของความรับผิดชอบ

พวกเขาไม่ได้แค่กินอิ่ม แต่ได้เรียนรู้การอยู่รอดอย่างมีศักดิ์ศรี

ห้องเรียนของพวกเขาไม่ได้จบในสมุดจด แต่ทอดยาวไปถึงเล้าไก่ โรงเรือนผัก ร้านค้าสหกรณ์ และโต๊ะอาหารเด็ก ตชด. ต้องปลูก เก็บ ขาย คิดบัญชี และเรียนรู้ว่าข้าวจานหนึ่งเกิดจากน้ำมือหลายคู่ พวกเขาไม่ได้แค่กินอิ่ม แต่ได้เรียนรู้การอยู่รอดอย่างมีศักดิ์ศรี

ห้องเรียนของพวกเขาไม่ได้จบในสมุดจด แต่ทอดยาวไปถึงเล้าไก่ โรงเรือนผัก ร้านค้าสหกรณ์ และโต๊ะอาหาร

เด็กที่กลับมาในวันที่เขาเลือกจะ ‘ให้’

ไม่ใช่เด็กทุกคนจะเดินไปได้ไกลในแผนที่ชีวิตที่เราอยากให้เขามี บางคนเรียนจบ ป.6 แล้วออกไปทำงานในครัวของรีสอร์ท บางคนโตขึ้นพร้อมชื่อที่ยังไม่มีในระบบราชการ แต่กลับมา พร้อมกับไอศกรีมห่อใหญ่ในวันเกิด

เขายืนอยู่หน้าห้องเรียนเดิม บอกกับครูว่า “วันนั้นที่ครูให้ผมกินข้าว วันนี้ผมขอเลี้ยงคืนครับ”

เด็กบางคนไม่มีแม้แต่บัตรประชาชน แต่มีความทรงจำว่าเคยมีโรงเรียนอยู่กลางป่า ที่มีครูหนึ่งคน…ซึ่งไม่เคยลืมชื่อเขาเลย

และวันหนึ่ง เขาเลือกกลับมาเพื่อให้ใครสักคนรู้สึกแบบเดียวกับที่เขาเคยรู้สึกหรือตำแหน่ง แต่อาจคือเด็กคนหนึ่งที่ย้อนกลับมาพูดว่า
“วันนั้นที่ครูให้ผมกินข้าว วันนี้ผมขอเลี้ยงคืนครับ”

เด็กบางคนไม่มีแม้แต่บัตรประชาชน แต่มีความทรงจำว่าเขาเคยมีโรงเรียน…และมีครูที่ไม่เคยลืมเขา

บางครั้ง ‘การสอน’ คือการตามหาเด็กคนหนึ่งกลับมาให้ทันเวลา

ไม่ใช่การสอนเลข วิทย์ หรือภาษาไทย แต่คือการตามหาเด็กที่ไม่ถึงโรงเรียน แล้วพูดกับเขาด้วยถ้อยคำที่ไม่ทำให้เขาหนีไปไกลกว่าเดิม

บางครั้ง เด็กไม่ได้หนีจากบทเรียน แต่หนีจากโลกที่เขารู้สึกว่าไม่มีที่ให้ยืน บางครั้ง เด็กไม่ได้อยากลาออกจากระบบ แต่แค่ไม่รู้ว่าระบบนี้มีใครเข้าใจเขาจริงไหม

ครูที่นี่จึงต้องรู้จักใช้ทั้งไม้อ่อน ไม้แข็ง และบางครั้ง…ก็แค่ต้องนั่งอยู่ข้าง ๆ โดยไม่พูดอะไร

บางวัน ครูต้องขี่รถเข้าไปถึงบ้านบนเขา ไปยืนรอเงียบ ๆ หน้าเพิงไม้ไผ่ แล้วเรียกชื่อเด็กคนนั้นเบา ๆ รอเขาโผล่หน้ามาอย่างเก้อ ๆ จากหลังบ้าน

บางครั้ง ครูต้องเล่าเรื่องของเพื่อนรุ่นพี่ที่เคยหายไป แล้วกลับมาจบ ป.6 ได้สำเร็จ เพื่อให้เด็กคนใหม่เห็นภาพว่าการ ‘กลับมา’ ก็เป็นทางเลือกหนึ่งที่ไม่ต้องอายใคร

การกลับมาของเด็กคนหนึ่ง อาจไม่ใช่เพราะคำสั่ง แต่เพราะความเงียบที่ไม่ตัดสิน และเพราะเขารู้ว่า ถึงหายไปนานแค่ไหน…ก็ยังมีใครบางคนที่รอเรียกชื่อเขาอยู่เหมือนเดิมวิทย์ หรือภาษาไทย แต่คือการตามหาเด็กที่ไม่ถึงโรงเรียน แล้วพูดกับเขาด้วยถ้อยคำที่ไม่ทำให้เขาหนีไปไกลกว่าเดิม

บางครั้ง เด็กไม่ได้หนีจากบทเรียน แต่หนีจากโลกที่เขารู้สึกว่าไม่มีที่ให้ยืน บางครั้ง เด็กไม่ได้อยากลาออกจากระบบ แต่แค่ไม่รู้ว่าระบบนี้มีใครเข้าใจเขาจริงไหม

ครูที่นี่จึงต้องรู้จักใช้ทั้งไม้อ่อน ไม้แข็ง และบางครั้ง…ก็แค่ต้องนั่งอยู่ข้าง ๆ โดยไม่พูดอะไร

การกลับมาของเด็กคนหนึ่ง อาจไม่ใช่เพราะคำสั่ง แต่เพราะความเงียบที่ไม่ตัดสิน และเพราะเขารู้ว่า ถึงหายไปนานแค่ไหน…ก็ยังมีใครบางคนที่รอเรียกชื่อเขาอยู่เหมือนเดิมวิทย์ หรือภาษาไทย แต่คือการตามหาเด็กที่ไม่ถึงโรงเรียน แล้วพูดกับเขาด้วยถ้อยคำที่ไม่ทำให้เขาหนีไปไกลกว่าเดิม

บางครั้ง ต้องใช้ไม้แข็ง บางครั้ง ต้องใช้ความรักแบบที่ไม่ยอมแพ้

เธอเองก็เคยเดินข้ามสิบสองลำห้วยมาเรียน

และวันนี้เธออยู่ที่นี่…เพื่อให้เด็กไม่ต้องเสี่ยงอีกแล้ว

เธอคือเด็ก ตชด. เก่าคนหนึ่ง ที่เคยเสี่ยงทุกอย่างเพื่อได้เรียน ป.6
เธอเคยมีเพื่อนร่วมรุ่น 13 คน ได้เรียนต่อ 3 คน และเธอคือหนึ่งในนั้น

วันนั้น เธอเดินจากบ้านมาที่โรงเรียน ด้วยรองเท้าคู่เดียวและความเชื่อว่าการศึกษาอาจเปลี่ยนชีวิตได้

วันนี้ เธอกลายมาเป็นครูใหญ่ที่ยืนอยู่ตรงนี้ ไม่ใช่เพื่อตัวเองอีกต่อไป แต่เพื่อลดระยะห่างระหว่าง ‘เด็กที่ไม่มี’ กับ ‘การได้เรียน’

เธอไม่เพียงแค่สอนหนังสือ แต่ยื่นโอกาสให้กับเด็กที่ไม่มีใครแม้แต่จะกล้าฝัน เพราะเธอรู้ว่าการได้เรียนไม่ใช่เรื่องธรรมดา

มันคือโอกาสที่บางคนต้องเดินข้ามสิบสองลำห้วยมาหา และเธอก็อยู่ตรงนี้…เพื่อให้พวกเขาไม่ต้องเดินลำพัง

The post เด็กบางคนไม่มีแม้แต่ชื่อในทะเบียนบ้าน แต่ครูจะจำชื่อเขาได้เสมอ : บทสัมภาษณ์ ด.ต.หญิง มาลินณา สังข์แก้ว ครูใหญ่โรงเรียนตำรวจตระเวนชายแดนบ้านถ้ำหิน อ.สวนผึ้ง จ.ราชบุรี first appeared on กสศ..

บางคนกลับมาโรงเรียน แต่โลกในใจก็ไม่เคยกลับมาเหมือนเดิมอีกเลย สองปีที่เด็กหลายคนหายไปจากห้องเรียน ไม่ได้หมายความว่าแค่เรียนไม่ทัน แต่หมายถึงบางอย่างในตัวเขาก็หลุดหายไปจริงๆ ความมั่นใจ ความเชื่อว่าตัวเองยังสำคัญ ความรู้สึกว่าโรงเรียนคือที่ของเขา

ที่โรงเรียนบ้านน้ำพ่น อำเภอหนองวัวซอ จังหวัดอุดรธานี มีเด็กหลายคนที่เรียนจบ ป.1 ออนไลน์แบบไม่เคยเจอห้องเรียนจริง และพอกลับมาเรียน ป.2 ก็ไม่มีเพื่อน ไม่มีครูคนเดิม ไม่มีพื้นที่ที่รู้สึกว่าตัวเอง “ยังมีที่อยู่” ที่นี่ ครูไม่เร่งสอน แต่กลับไปเรียนรู้เด็กก่อน ที่นี่ โรงเรียนไม่ถามว่า “เด็กพร้อมเรียนหรือยัง” แต่ถามกลับว่า “เราเข้าใจชีวิตเขาดีพอหรือยัง”

เด็กบางคนไม่ได้หลุดจากระบบเพราะความยากจนทางกายภาพ แต่เพราะขาดแรงใจ ไม่มีใครรอที่บ้าน ไม่มีใครฟังในห้องเรียน และไม่มีใครเห็นในโลกออนไลน์ที่เขาใช้เป็นที่พักใจ “โรงเรียนของเราไม่ได้ใหญ่ ไม่ได้เพียบพร้อม แต่เราพยายามเข้าใจว่าเด็กแต่ละคนกำลังหายใจอยู่ในโลกแบบไหน” คำพูดของผอ.ภูเบศร์ ชื่นชม บอกเราว่า การกลับมาของเด็ก ไม่ใช่เรื่องอัตโนมัติ แต่คือการดูแลที่ต้องใช้หัวใจพอ ๆ กับหลักสูตร และเมื่อเด็กคนหนึ่งเริ่ม “อยาก” มาโรงเรียนอีกครั้ง ไม่ใช่เพราะใครสั่ง แต่เพราะรู้ว่าเขามีค่า นั่นแหละ คือการศึกษาที่มีชีวิต

ภูเบศร์ ชื่นชม
ผู้อำนวยการโรงเรียนบ้านน้ำพ่น
อ.หนองวัวซอ จ.อุดรธานี
1 ใน 7 ผู้เข้าชิงรางวัลบุคคลผู้สร้างความเสมอภาคทางการศึกษา ประจำปี 2568

ร่วมโหวตได้ตั้งแต่วันที่ 17 – 27 กรกฎาคม 2568
ผ่าน Line Official Account ของ CCT Thailand.
เข้า Line OA ได้ที่ : https://lin.ee/hDS65hf
หมายเหตุ : 1 Line Account = 1 สิทธิการโหวต

ประกาศผลรางวัลพร้อมกันในพิธีมอบรางวัลเกียรติคุณสำหรับผู้สร้างความเสมอภาคทางการศึกษา EEF Award 2025
วันอังคารที่ 5 สิงหาคม 2568
ณ โรงละครเคแบงก์สยามพิฆเนศ
เวลา 13.30 – 16.30 น.

ขอเชิญทุกคนร่วมเป็นเสียงหนึ่ง

The post ภูเบศร์ ชื่นชม: 1 ใน 7 ผู้เข้าชิงรางวัลบุคคลผู้สร้างความเสมอภาคทางการศึกษา ประจำปี 2568 first appeared on กสศ..

การกลับมาโรงเรียนจึงไม่ใช่การเริ่มต้นใหม่สำหรับทุกคน สำหรับเด็กบางคน มันคือการต้องปรับตัวเข้ากับโลกที่เปลี่ยนไป โดยที่ตัวเขาเองยังไม่ทันได้เปลี่ยนตาม โควิดอาจหายไปจากแผนที่ แต่ยังหลงเหลืออยู่ในระบบประสาท ในการนอนไม่หลับ การพูดน้อยลง หรือความรู้สึกแปลกแยกทุกเช้าที่ต้องนั่งในห้องเรียน

โรงเรียนบ้านน้ำพ่นไม่ใช่โรงเรียนในเมือง ไม่ได้มีสนามใหญ่ ไม่ได้มีระบบซัพพอร์ตที่สมบูรณ์แบบ แต่มีอะไรบางอย่างที่โรงเรียนใหญ่ ๆ หลายแห่งไม่มี นั่นคือความเข้าใจว่า “การกลับเข้าสู่ระบบ” ไม่ใช่การย้อนกลับไปเหมือนเดิม แต่คือการเดินไปข้างหน้าในฐานะคนที่บอบช้ำร่วมกันมา

โรงเรียนบ้านน้ำพ่น อำเภอหนองวัวซอ จังหวัดอุดรธานี ตั้งอยู่ไม่ไกลจากเขื่อนห้วยหลวง ชุมชนที่ดูเหมือนจะไม่เปราะบางนักในเชิงโครงสร้าง แต่กลับมีรอยเปราะบางทางสังคมซ่อนอยู่ในบ้านหลายหลัง เด็กจำนวนไม่น้อยเติบโตมากับปู่ย่าตายาย ขณะที่พ่อแม่ออกไปรับจ้างต่างถิ่น เด็กหลายคนไม่ได้ขาดอาหารกลางวัน แต่ขาดผู้ใหญ่ที่รู้ว่าช่วงนี้เขาเศร้าหรือเริ่มไม่อยากไปโรงเรียน

ปู่ย่ากลายเป็นผู้ปกครองหลัก และโทรศัพท์กลายเป็นเพื่อนสนิท

ช่วงโควิดคือจุดเปลี่ยนของระบบทั้งหมด ผอ.ภูเบศร์ ชื่นชม เล่าว่า เด็กจำนวนมากไม่ได้เจอเพื่อน เจอครู หรือมีประสบการณ์ในห้องเรียนเลยเป็นเวลานาน การเรียนออนไลน์ที่บ้านหมายถึงการอยู่กับมือถือมากกว่าอยู่กับหนังสือ พอเวลาผ่านไป สิ่งที่หายไปไม่ใช่แค่บทเรียน แต่คือวินัย สมาธิ และความสามารถในการอยู่ร่วมกับคนอื่น

“เด็กบางคนเรียนจบ ป.1 ออนไลน์ พอมาโรงเรียนอีกทีคือ ป.2 แล้วไม่เคยเจอห้องเรียนจริง ๆ มาก่อนเลย”

การเติบโตในช่วงวัยสำคัญโดยไม่มีครู ไม่มีเพื่อน ไม่มีแม้แต่กิจวัตรประจำวันแบบโรงเรียน ทำให้เด็กหลายคนเหมือนถูกตัดขาดจากการเรียนรู้แบบมีความสัมพันธ์ พอกลับมาอีกครั้ง ระบบที่รออยู่ตรงหน้าไม่ใช่ระบบที่เขาคุ้นเคย และเขาก็ไม่แน่ใจว่าจะยังเป็นส่วนหนึ่งของระบบนั้นได้อย่างไร

ในขณะที่พ่อแม่หลายคนต้องย้ายไปทำงานไกลบ้าน รายได้ที่โอนกลับมาอาจยังพอมี แต่ความใกล้ชิดหายไป เด็กอยู่กับปู่ย่าตายายซึ่งอายุมากและไม่คุ้นกับโลกออนไลน์ ทำให้เมื่อเด็กเข้าสู่โซเชียลหรือเสพเกม ก็ไม่มีใครรู้ทันหรือตั้งคำถามกับสิ่งที่เขาเห็นหรือเลียนแบบ

มือถือจึงกลายเป็นทั้งแหล่งข้อมูล แหล่งพักใจ และเพื่อนคนเดียวของเด็กบางคนในบางวัน มันคือสิ่งที่เด็กหยิบขึ้นมาได้ง่ายกว่าการเปิดใจคุยกับใครสักคน และเมื่อโรงเรียนเปิดอีกครั้ง หลายคนก็ยังพกเพื่อนคนนั้นติดตัวมา โดยไม่มั่นใจนักว่าใครในห้องนี้จะเข้าใจเขาจริง ๆ ผอ.ภูเบศร์ ชื่นชม เล่าว่า เด็กจำนวนมากไม่ได้เจอเพื่อน เจอครู หรือมีประสบการณ์ในห้องเรียนเลยเป็นเวลานาน การเรียนออนไลน์ที่บ้านหมายถึงการอยู่กับมือถือมากกว่าอยู่กับหนังสือ พอเวลาผ่านไป สิ่งที่หายไปไม่ใช่แค่บทเรียน แต่คือวินัย สมาธิ และความสามารถในการอยู่ร่วมกับคนอื่น

“เด็กบางคนเรียนจบ ป.1 ออนไลน์ พอมาโรงเรียนอีกทีคือ ป.2 แล้วไม่เคยเจอห้องเรียนจริง ๆ มาก่อนเลย”

ในขณะที่พ่อแม่หลายคนต้องย้ายไปทำงานไกลบ้าน รายได้ที่โอนกลับมาอาจยังพอมี แต่ความใกล้ชิดหายไป เด็กอยู่กับปู่ย่าตายายซึ่งอายุมากและไม่คุ้นกับโลกออนไลน์ ทำให้เมื่อเด็กเข้าสู่โซเชียลหรือเสพเกม ก็ไม่มีใครรู้ทันหรือตั้งคำถามกับสิ่งที่เขาเห็นหรือเลียนแบบ

ถ้าเด็กไม่กลับมาเรียนรู้ เราต้องกลับไปเรียนรู้เด็กก่อน

“เราประชุมกันทั้งโรงเรียน เพื่อยอมรับก่อนว่าระบบเดิมใช้ไม่ได้แล้ว”

คำถามแรกที่ถูกโยนขึ้นมากลางวงครูคือ “เรายังรู้จักเด็กพอไหม?” เพราะหลังจากสองปีที่หายไป ไม่มีใครกล้าฟันธงว่าเด็กที่กลับมาเรียนในวันนี้ ยังเป็นเด็กคนเดิมกับเมื่อก่อนโควิดหรือเปล่า

สิ่งที่โรงเรียนเลือกทำคือการคัดกรองเด็กเป็นรายคน รายกลุ่ม ออกเยี่ยมบ้านเพื่อเข้าใจพื้นฐานชีวิตจริง ไม่ใช่แค่เพื่อรายงาน แต่เพื่อสังเกตเงียบ ๆ ว่า เด็กนั่งอยู่ตรงไหน กินข้าวกับใคร ใช้ชีวิตยังไงหลังเลิกเรียน

“เด็กที่แต่งตัวดี ไม่ได้แปลว่าบ้านพร้อมเสมอไป เด็กที่ดูซุกซนอาจไม่ได้มีพฤติกรรมเสี่ยง แต่แค่ไม่รู้ว่าจะเรียกร้องความสนใจยังไง” ผอ.เล่าอย่างระมัดระวัง

ครูแต่ละคนกลายเป็นนักสังเกต นักฟัง และนักเจรจากับผู้ปกครอง บางครั้งสิ่งที่เด็กเป็นอยู่ไม่ใช่ปัญหาของเขาคนเดียว แต่คือรอยรั่วของทั้งระบบที่ส่งทอดกันมา ผ่านความเงียบ ความเหนื่อยล้า และความไม่รู้จะพูดยังไงของผู้ใหญ่รอบตัว

“เราต้องกลับไปเรียนรู้เด็กก่อน แล้วค่อยพาเขาเรียนรู้ต่อ” คือหลักคิดของบ้านน้ำพ่น

ครูในโรงเรียนนี้จึงไม่ได้ทำหน้าที่สอนความรู้เพียงอย่างเดียว แต่ทำหน้าที่เป็นคนกลาง ที่พยายามเชื่อมโลกของเด็กกับโลกของผู้ใหญ่เข้าไว้ด้วยกันให้ได้มากที่สุด ไม่ใช่การให้คำสั่ง “เราประชุมกันทั้งโรงเรียน เพื่อยอมรับก่อนว่าระบบเดิมใช้ไม่ได้แล้ว” ผอ.ภูเบศร์เล่า

สิ่งที่โรงเรียนเลือกทำคือการคัดกรองเด็กเป็นรายคน รายกลุ่ม ออกเยี่ยมบ้านเพื่อเข้าใจพื้นฐานชีวิตจริง เด็กที่แต่งตัวดี ไม่ได้แปลว่าบ้านพร้อมเสมอไป เด็กที่ดูซุกซนอาจไม่ได้มีพฤติกรรมเสี่ยง แต่แค่ไม่รู้ว่าจะเรียกร้องความสนใจยังไง

ครูแต่ละคนกลายเป็นนักสังเกต นักฟัง และนักเจรจากับผู้ปกครอง บางครั้งสิ่งที่เด็กเป็นอยู่ไม่ใช่ปัญหาของเขาคนเดียว แต่คือรอยรั่วของทั้งระบบที่ส่งทอดกันมา

โรงเรียนที่ซ่อมใจเด็กด้วยโปงลาง ไม้กวาด และใบไม้พิมพ์ลาย

กิจกรรมของโรงเรียนไม่ได้เริ่มจากหลักสูตร แต่มาจากคำถามว่า “เด็กอยากทำอะไร”

ผอ.ภูเบศร์เล่าว่า เด็กบางคนอาจไม่มีพื้นที่ให้แสดงออกในห้องเรียน แต่กลับกลายเป็นคนที่เปล่งประกายในวงโปงลาง กลุ่มอีโคปริ้นต์ หรือโครงงานไม้กวาด หลายคนที่เงียบงันในห้องเรียน กลับกลายเป็นผู้นำเมื่อได้อยู่ในพื้นที่ที่ตัวเองถนัด

กิจกรรมเหล่านี้ไม่ได้แยกจากการเรียนรู้ แต่แทรกการเรียนรู้อย่างแนบเนียน เช่น การออกแบบลวดลายผ้าอีโคปริ้นต์ทำให้นักเรียนได้ฝึกการคิดเชิงระบบ คิดเชิงวิทยาศาสตร์ และทำงานเป็นทีมแบบที่ห้องเรียนทั่วไปให้ไม่ได้ โครงงานไม้กวาดเปิดโอกาสให้เด็กเข้าใจมิติสังคม เช่น การหารายได้ การร่วมมือกับผู้ปกครอง หรือแม้แต่การเรียนรู้วัฒนธรรมท้องถิ่นจากวัสดุที่ใช้

“เด็กได้รู้สึกว่าเขาเก่งบางอย่าง” และความรู้สึกนั้นเองที่กลายเป็นพลังให้เขากลับมาโรงเรียนในวันต่อ ๆ ไป ไม่ใช่เพราะมีใครบังคับ แต่เพราะเขาอยากมา อยากอยู่ อยากเป็นส่วนหนึ่งของโรงเรียนที่เห็นค่าของเขาจริง ๆ

เด็กไม่ได้ออกจากโรงเรียนเพราะขาดข้าว แต่อาจเพราะขาดคนรอเขากลับบ้าน

เด็กจำนวนหนึ่งอาจไม่ถึงกับยากจน แต่มีความเสี่ยงที่จะหลุดออกจากระบบเพราะขาดแรงหนุนทางใจ บางคนพอเรียนจบ ป.6 ก็เริ่มรู้สึกว่าโรงเรียนไม่ใช่พื้นที่ของเขาอีกต่อไปแล้ว ไม่ใช่เพราะเรียนไม่ไหว แต่เพราะไม่มีแรงพอจะฝืนเดินต่อไปตามลำพัง

“บางคนไม่ได้อยากออกจากโรงเรียน แต่ไม่รู้จะอยู่ต่อไปยังไง ถ้าเราไม่ยื่นทางเลือกให้ เขาก็ไม่มีทางเลือก” ผอ.ภูเบศร์เล่า

การช่วยเหลือเด็กในโรงเรียนบ้านน้ำพ่นจึงไม่ได้อยู่แค่ในห้องเรียน แต่ขยับออกไปถึงคำถามว่า “เด็กคนนี้ควรได้เรียนต่อในที่แบบไหน?” หลายกรณีโรงเรียนเลือก “ส่งต่อ” เด็กไปยังโรงเรียนกินนอน หรือโรงเรียนพระปริยัติ เพื่อให้เขาได้อยู่ในระบบที่เหมาะกับเงื่อนไขชีวิตของเขาเอง

การส่งต่อเหล่านี้ไม่ใช่การผลักเด็กออกไป แต่คือการมองเห็นและยอมรับว่าบางชีวิตต้องการพื้นที่ใหม่เพื่อไปต่อ การเปลี่ยนที่เรียนจึงไม่ใช่ความล้มเหลว แต่คือการดูแลที่ซื่อตรงและตั้งอยู่บนความเข้าใจ

เด็กบางคนไม่ได้ขาดข้าว แต่ขาดคนรอเขากลับบ้าน ขาดคนที่เข้าใจว่าทำไมเขาถึงเบื่อ เบลอ หรือเงียบผิดปกติ และเมื่อโรงเรียนมองเห็นสิ่งนั้นได้ทันก่อนใคร มันก็อาจเพียงพอแล้วที่จะรักษาเด็กคนหนึ่งเอาไว้ในระบบได้อีกสักระยะ

เด็ก ป.2 คนหนึ่งทำให้ผมเข้าใจว่าความจนมันซับซ้อนกว่าที่ผมเคยคิด

ก่อนจะมาเป็นผู้อำนวยการโรงเรียนบ้านน้ำพ่น ผอ.ภูเบศร์เคยเป็นครูหนุ่มคนหนึ่ง ที่ยืนอยู่หน้าชั้นเรียนพร้อมความตั้งใจดี แต่ยังไม่ลึกซึ้งนักกับโลกของเด็ก

จนวันหนึ่ง เขาสอนเรื่องป่าต้นน้ำ การอนุรักษ์ และการห้ามตัดไม้ให้เด็ก ป.2 ฟัง เด็กคนหนึ่งในชั้นยกมือถามกลับว่า

“ถ้าไม่ให้เขาตัดไม้ แล้วจะให้เขาเอาอะไรกินล่ะครู?”

ประโยคนั้นสั้นมาก แต่เปลี่ยนความคิดของครูภูเบศร์ไปตลอดชีวิต มันไม่ได้สะเทือนแค่ความรู้ในหัว แต่ทะลุลงไปถึงความเข้าใจว่า ความจนไม่ใช่เรื่องขาวดำ และการอยู่รอดของคน ๆ หนึ่งไม่อาจตัดสินได้จากห้องเรียน

“ตอนนั้นเราเพิ่งจะเข้าใจว่าชีวิตคนไม่เท่ากัน และเด็กบางคนโตมากับคำถามที่เราไม่เคยคิดมาก่อน” เขาเล่า

หลังจากวันนั้น ครูภูเบศร์เริ่มตั้งคำถามกับหลักสูตรแบบเดิม เริ่มมองว่าโรงเรียนต้องเป็นมากกว่าผู้ให้ความรู้ แต่ต้องเป็นผู้เรียนรู้ไปพร้อมกับเด็กด้วย โดยเฉพาะการเรียนรู้เงื่อนไขชีวิต การตั้งคำถามกับสิ่งที่สอน และการเข้าใจว่า ทุกครอบครัวมีระบบเหตุผลและความจำเป็นที่ซับซ้อนกว่าที่ตำราจะอธิบายได้

มันคือจุดเริ่มต้นของครูที่เปลี่ยนไป ไม่ใช่แค่สอนให้เด็กเข้าใจโลก แต่พยายามเข้าใจโลกของเด็กให้มากขึ้นก่อน

ตื่นมาทุกวันคือคำถามอีกครั้ง: เด็กคนนี้จะยังมาเรียนไหม หรือหลุดไปเงียบ ๆ

บทบาทของผู้อำนวยการโรงเรียนในบางพื้นที่ ไม่ได้มีแต่ตำแหน่งหน้าห้องประชุม แต่คือการตื่นขึ้นมาทุกเช้าพร้อมคำถามที่ไม่มีคำตอบล่วงหน้า  เด็กคนนี้จะยังมาเรียนไหม หรือเขาจะหลุดออกไปจากระบบเงียบ ๆ โดยไม่มีใครทันสังเกต

ผอ.ภูเบศร์เปรียบตัวเองว่าเป็น “ผู้พิพากษาในตอนเช้า” ที่ต้องตัดสินใจในเหตุการณ์เฉพาะหน้า และเป็น “นักประสานงานในตอนบ่าย” ที่ต้องสวมบทบาทหลากหลายเพื่อตามแก้ปัญหาที่โยงใยกันมาอย่างซับซ้อน

บางวันต้องช่วยเคลียร์ปัญหาเด็กทะเลาะกัน บางวันต้องแอบสังเกตเด็กที่ดูซึม ๆ และไม่พูดกับใคร หรือโทรหาผู้ปกครองเพื่อคุยกันดี ๆ ว่าเด็กคนนี้เปลี่ยนไปจากเดิมหรือไม่

บางเคสก็หนักกว่านั้น เด็กมีพฤติกรรมเสี่ยง เริ่มติดโทรศัพท์อย่างหนัก หรือใช้ความรุนแรงกับเพื่อน การรับมือกับปัญหาเหล่านี้ไม่ได้มีคู่มือ แต่มีหัวใจที่ไม่ยอมปล่อยให้เด็กคนหนึ่งหายไปเฉย ๆ

โรงเรียนบ้านน้ำพ่นจึงให้ความสำคัญกับระบบคุ้มครองเด็กอย่างจริงจัง ไม่ใช่แค่ในเชิงเอกสาร แต่ในเชิงวิธีคิด โดยย้ำกับครูและผู้ปกครองทุกคนว่า ทุกครั้งที่เชิญผู้ปกครองมาโรงเรียน “ไม่ใช่เพื่อฟังข้อหา แต่เพื่อหาทางออกร่วมกัน”

เพราะไม่มีใครรู้ดีไปกว่าเด็กเองว่าเขากำลังเจอกับอะไร และหน้าที่ของโรงเรียนก็ไม่ใช่การพิพากษา แต่คือการอยู่ข้าง ๆ เด็กคนนั้นให้นานพอ จนเขากลับมาเชื่อได้อีกครั้งว่า โลกนี้ยังมีคนที่รอฟังเขาอยู่

ความเสมอภาคไม่ได้อยู่ที่ทุกคนเรียนเหมือนกัน แต่ทุกคนต้อง ‘อยาก’ มาเรียนได้อีกครั้ง

โรงเรียนบ้านน้ำพ่นเข้าใจดีว่า ความเสมอภาคทางการศึกษา ไม่ได้แปลว่าเด็กทุกคนต้องเรียนแบบเดียวกัน หรือเดินในเส้นทางเดียวกัน แต่คือการทำให้เด็กทุกคน “อยาก” มาโรงเรียนได้อีกครั้งในแบบของตัวเอง

สิ่งที่โรงเรียนพยายามทำจึงไม่ใช่เพียงแค่เติมโอกาสให้เด็กเรียนทัน แต่คือการสร้างสภาพแวดล้อมที่เด็กไม่กลัวการมาโรงเรียน ไม่รู้สึกว่าตนเองกำลังถูกตัดสิน เปรียบเทียบ หรือต้องแข่งขันอยู่ตลอดเวลา

พวกเขาพยายามจะสร้างพื้นที่ที่เด็กแต่ละคนสามารถค้นพบจังหวะของตัวเอง — จะช้าหรือเร็วก็ได้ จะเรียนแบบปกติหรือทางเลือกก็ได้ ตราบใดที่ยังมีพื้นที่ให้เขาได้รู้สึกว่า “เขายังเป็นเจ้าของการเรียนรู้ของตัวเองได้”

“โรงเรียนคือบ้านหลังที่สอง ไม่ใช่เพราะเราสวยงามที่สุด แต่เพราะเราพยายามเข้าใจว่าแต่ละคนกำลังต้องการอะไร” ผอ.ภูเบศร์บอก

และเมื่อบ้านคือสถานที่ที่คนไม่สมบูรณ์แบบสามารถเติบโตได้อย่างไม่ต้องกลัวผิดพลาด — โรงเรียนบ้านน้ำพ่นจึงพยายามจะเป็นแบบนั้นให้เด็กได้รู้สึกว่า โลกนี้ยังมีที่ให้เขาอยู่ โดยไม่ต้องพยายามเปลี่ยนตัวเองให้เหมือนใคร

เด็กบางคนไม่ได้ขออะไรจากโรงเรียนมากไปกว่า “อย่าลืมเขาไป”

ไม่มีใครลืมเสียงหัวเราะของเด็กในช่วงพักเที่ยง หรือแววตาที่เปล่งประกายเวลาได้ทำในสิ่งที่ตัวเองถนัด แต่เรากลับลืมได้ง่ายเหลือเกินว่า เด็กคนเดิมที่เคยยิ้มให้เรา อาจจะหายไปจากห้องเรียนวันไหนก็ได้ โดยไม่ทันมีใครรู้สึกตัว

เด็กบางคนไม่ได้ต้องการห้องเรียนใหม่ โต๊ะใหม่ หรือหลักสูตรล้ำสมัย เขาแค่ต้องการพื้นที่ที่ไม่ทำให้เขารู้สึกหายไป พื้นที่ที่ครูยังจำชื่อเขาได้ เพื่อนยังมีคำทักทายให้บ้าง และไม่มีใครรีบเร่งจะตัดสินว่าเขาคือใครจากผลสอบหรือความเงียบในชั้นเรียน

โรงเรียนบ้านน้ำพ่นอาจไม่ได้เปลี่ยนโลก แต่พวกเขากำลังทำให้โลกใบเล็ก ๆ ของเด็กคนหนึ่งไม่พังลงไปง่าย ๆ ท่ามกลางโครงสร้างที่ใหญ่เกินจะเปลี่ยนทัน

เพราะสุดท้ายแล้ว ความหวังของเด็กไม่ได้แขวนอยู่กับนโยบาย หรืองบประมาณเสมอไป แต่มันแขวนอยู่กับสายตา น้ำเสียง และการไม่ยอมปล่อยมือกันง่าย ๆ ของผู้ใหญ่ตรงหน้า

เด็กบางคนไม่ได้ต้องการให้เราทำอะไรพิเศษไปกว่านี้ เขาแค่ขอว่า  อย่ามองข้ามเขาไป

The post เด็กบางคนแค่กลับมาโรงเรียน แต่โลกทั้งใบของเขาไม่เคยกลับมาเหมือนเดิม พรมแดนบาง ๆ ระหว่างการเรียนรู้และการล้มเลิก : บทสัมภาษณ์ ภูเบศร์ ชื่นชม ผู้อำนวยการโรงเรียนบ้านน้ำพ่น อ.หนองวัวซอ จ.อุดรธานี first appeared on กสศ..

ถนนยังไม่ถึง แต่ครูไปถึงแล้ว ในอำเภออุ้มผาง จังหวัดตาก บางหมู่บ้านไม่มีไฟฟ้า ไม่มีอินเทอร์เน็ต ไม่มีถนน แต่มีเด็กที่ตื่นตีห้า เดินลุยโคลนข้ามลำธารมาโรงเรียน และมีครูที่เชื่อว่า การศึกษาไม่ควรรอให้พร้อมถึงจะเริ่ม

ที่นี่ โรงเรียนอุ้มผางวิทยาคม มีเด็กจาก 4 เชื้อชาติ กะเหรี่ยง ม้ง พม่า ไทยเหนือ บางคนพูดไทยไม่ได้ชัด บางคนไม่มีรองเท้า บางคนไม่เคยรู้ด้วยซ้ำว่า “ความฝัน” หน้าตาเป็นยังไง แต่พวกเขาอยากไปโรงเรียน

ครูป๋อง หรือ ครูภัทรชัย สุขุมวัฒนะ ไม่ได้จบครู ไม่ได้มีใครปูพรมแดงมาให้ แต่เลือกจะขึ้นเขามาหาเด็กที่อาจไม่มีใครมองเห็น เลือกจะอยู่กับเด็กในวันที่ไม่มีไฟฟ้า ไม่มีสัญญาณโทรศัพท์ ไม่มีคำชื่นชม

เขาก่อตั้ง “ทุนพ่อแม่อุปถัมภ์” ให้เด็กเขียนจดหมายด้วยลายมือตัวเอง ให้เด็กได้รู้ว่าตัวเองก็มีเสียง มีค่า และมีคนที่อยากช่วย เขาชวนเด็กออมเงินกับธนาคารโรงเรียน พาเด็กคุยกับรุ่นพี่ที่เคยจน เคยหลุด เคยเกือบออกนอกระบบ แล้วกลับมาเป็นผู้ให้รุ่นต่อไป และเหนือสิ่งอื่นใด เขาไม่ปล่อยให้ภาษา หรือความยากจน มานิยามศักยภาพของเด็กคนหนึ่ง “หนูพูดไทยไม่ชัด ก็ไม่เป็นไร ครูก็พูดอังกฤษไม่ชัดเหมือนกัน” คือประโยคที่เปลี่ยนแผลในใจเด็ก ให้กลายเป็นจุดเริ่มต้นของความกล้า

เรื่องราวเต็ม ๆ ของโรงเรียนกลางหุบเขา ที่แม้จะไม่มีถนนตัดผ่านแต่มีคนธรรมดา ที่ยอมเดินไปกับเด็กหนึ่งคน บนทางที่ยังไม่มีใครสร้าง

ภัทรชัย สุขุมวัฒนะ
ครูโรงเรียนอุ้มผางวิทยาคม
อ.อุ้มผาง จ.ตาก
1 ใน 7 ผู้เข้าชิงรางวัลบุคคลผู้สร้างความเสมอภาคทางการศึกษา ประจำปี 2568

ร่วมโหวตได้ตั้งแต่วันที่ 17 – 27 กรกฎาคม 2568
ผ่าน Line Official Account ของ CCT Thailand.
เข้า Line OA ได้ที่ : https://lin.ee/hDS65hf
หมายเหตุ : 1 Line Account = 1 สิทธิการโหวต

ประกาศผลรางวัลพร้อมกันในพิธีมอบรางวัลเกียรติคุณสำหรับผู้สร้างความเสมอภาคทางการศึกษา EEF Award 2025
วันอังคารที่ 5 สิงหาคม 2568
ณ โรงละครเคแบงก์สยามพิฆเนศ
เวลา 13.30 – 16.30 น.

ขอเชิญทุกคนร่วมเป็นเสียงหนึ่ง

The post ภัทรชัย สุขุมวัฒนะ: 1 ใน 7 ผู้เข้าชิงรางวัลบุคคลผู้สร้างความเสมอภาคทางการศึกษา ประจำปี 2568 first appeared on กสศ..

เมื่อทางเข้าบ้านคืออุปสรรคแรกของการศึกษา

ในพื้นที่อุ้มผาง จังหวัดตาก การเดินทางไปโรงเรียนไม่ใช่เรื่องของระยะทาง แต่มันคือความอดทนระหว่างฝนที่ตกไม่รู้จบ ถนนที่กลายเป็นโคลน รถที่วิ่งไม่ได้ และเด็กที่ก็ยังอยากมาเรียนอยู่ดี

หลายคนต้องเดินเท้าขึ้นลงเขาเป็นชั่วโมง บางคนตื่นตีห้าเพื่อจะทันเข้าแถวแปดโมง และในบางฤดูกาล พวกเขาต้องย้ายมาอยู่หอพักเพราะฝนทำให้กลับบ้านไม่ได้

การมาโรงเรียนไม่ใช่เรื่องปกติที่ใคร ๆ ก็ทำได้ แต่มันคือการตัดสินใจซ้ำ ๆ ทุกเช้าว่า ‘จะไปต่อดีไหม’ แม้ไม่มีใครบังคับ แม้ไม่มีรองเท้ากันน้ำ แม้กระเป๋าจะเปียกทุกวัน

และนั่นเอง ที่ทำให้ ‘การได้เรียน’ สำหรับเด็กบางคน ไม่ใช่สิทธิ แต่เป็นสิ่งที่ต้องแลกมาด้วยความพยายามทั้งหมดที่เด็กตัวเล็ก ๆ หนึ่งคนจะมี

เมื่อห้องเรียนกลายเป็นภูมิประเทศของความหลากหลาย

โรงเรียนอุ้มผางวิทยาคมรองรับนักเรียนทั้งแบบไปกลับและหอพัก แต่ละเช้าวันจันทร์ ห้องเรียนที่นี่ไม่ได้เต็มไปด้วยเด็กในเครื่องแบบเหมือนกันหมด หากแต่คือภาพสะท้อนของชนเผ่าหลากหลายที่อาศัยอยู่บนผืนดอยเดียวกัน กะเหรี่ยง ม้ง พม่า และไทยเหนือ

เด็กกะเหรี่ยงเติบโตมากับภูเขาและเสียงลม ใช้ชีวิตเงียบ เรียบง่าย ไม่เร่งรีบ ไม่ทะเยอทะยาน พวกเขาเชื่อในความสงบมากกว่าการแข่งขัน

เด็กม้งมีความเป็นนักเรียนโดยธรรมชาติ พวกเขาอยากรู้อยากเห็น สนุกกับการเรียนรู้ และมีวินัยในการฝึกฝน เป็นกลุ่มที่ครูหลายคนบอกว่า ‘ถึงไม่เก่งตอนเริ่มต้น แต่ไม่มีใครหยุดอยู่กับที่’

เด็กพม่า ส่วนใหญ่อพยพตามครอบครัวมาอยู่ในอุ้มผางด้วยสถานะที่ไม่มั่นคง ชีวิตของพวกเขาคือการดิ้นรนในทุกวัน ทั้งการใช้แรงงานรายวันและการอยู่ในพื้นที่ที่ไม่มีสัญชาติรองรับ พวกเขาอ่อนน้อม ถ่อมตน และใช้ชีวิตด้วยความระมัดระวัง

เด็กไทยเหนือ บางส่วนมีพ่อแม่เป็นข้าราชการหรือเจ้าหน้าที่รัฐ บางครอบครัวก็ทำไร่ทำนาในพื้นที่สูง จึงมีฐานะทางสังคมที่หลากหลายกว่าเพื่อนกลุ่มอื่น ๆ ในโรงเรียนเดียวกัน

แม้จะเติบโตจากบริบทที่แตกต่าง พูดกันคนละภาษา นับถือคนละความเชื่อ และฝันกันคนละแบบ แต่เมื่อถึงเวลาขึ้นแถวเคารพธงชาติ เด็กทั้งสี่กลุ่มก็ยืนอยู่ในสนามเดียวกัน ยืนบนความหวังเดียวกันว่าจะมีวันหนึ่งที่ชีวิตของพวกเขาจะดีขึ้น

การรวมตัวของเด็กทั้ง 4 กลุ่มชาติพันธุ์ในโรงเรียนแห่งเดียวกัน ทำให้โรงเรียนอุ้มผางวิทยาคมไม่ได้เป็นเพียงพื้นที่การศึกษา แต่เป็นเวทีแห่งการเรียนรู้เรื่อง ‘การอยู่ร่วมกันบทความหลากหลาย’ ในทุก ๆ วัน

พวกเขาอาจพูดกันคนละสำเนียง แต่เข้าใจหัวใจกันผ่านการแบ่งข้าวเที่ยง การซักผ้าร่วมกันหลังเลิกเรียน หรือการยืมรองเท้ากันในวันที่ลืมเอามา

ที่นี่คือห้องเรียนที่ไม่ได้สอนแค่ภาษาไทยหรือคณิตศาสตร์ แต่สอนวิชาที่ไม่มีในตำรา วิชาการเติบโตท่ามกลางความแตกต่าง

เมื่อมากกว่าเรื่องถนนหนทาง คือเรื่องของใจ

อุ้มผางไม่ได้ขาดเพียงถนนดี ๆ แต่ยังขาดอินเทอร์เน็ต ไฟฟ้า น้ำประปา และโอกาสในการมองเห็นแบบอย่างของความสำเร็จ

บ้านบางหลังไม่มีไฟฟ้าใช้หลังหกโมงเย็น ไม่มีสัญญาณโทรศัพท์ให้โทรกลับบ้าน ไม่มีร้านหนังสือหรืออินเทอร์เน็ตให้เสิร์ชคำว่า “ความฝัน” เด็กบางคนไม่รู้ด้วยซ้ำว่ามีอาชีพอะไรบ้างในโลกใบนี้นอกจากสิ่งที่เห็นอยู่รอบตัว ไร่ พรวนดิน แบกของ รับจ้างรายวัน

หลายครอบครัวไม่มีรายได้แน่นอน ฤดูเก็บเกี่ยวดีเท่ากับมีข้าวกินตลอดปี ฤดูแล้งแปลว่าต้องอดออมแม้แต่ค่ารถมาโรงเรียน บางคนไม่มีรองเท้า ไม่มีเงินซื้ออุปกรณ์การเรียน บางคนเลือกหยุดเรียนเพื่อแบ่งเบาภาระที่บ้าน

แต่สิ่งที่ขาดที่สุดในบางครั้ง ไม่ใช่ข้าวของหรือบริการสาธารณะ แต่คือ ‘ความหวัง’ ความเชื่อว่าเด็กอย่างเราจะไปได้ไกลกว่านี้ ถ้ามีใครสักคนเชื่อในเรา

เพราะฉะนั้น สิ่งที่โรงเรียนอุ้มผางวิทยาคมต้องทำ จึงไม่ใช่แค่สอนให้เขียน อ่าน หรือสอบผ่าน แต่ต้อง ‘ต่อไฟในใจ’ ให้เด็กกลุ่มนี้ทุกวัน ท่ามกลางสภาพแวดล้อมที่บอกพวกเขาซ้ำ ๆ ว่า “เท่านี้ก็ดีแล้ว”

เมื่อครูป๋อมคือผู้ที่ไม่ได้แค่สอน แต่ลงมือเย็บปะชีวิตของเด็กด้วยมือเปล่า

ครูภัทรชัย สุขุมวัฒนะ หรือที่นักเรียนเรียกว่าครูป๋อม ไม่ได้จบครูมาโดยตรง แต่ด้วยแรงขับจากหัวใจ เขาเลือกจะออกจากโรงงาน เพื่อกลับมาเริ่มต้นชีวิตใหม่ในโรงเรียนบนดอย ในพื้นที่ที่หลายคนไม่อยากมา แต่เขากลับรู้สึกว่า “นี่แหละที่เราควรอยู่”

ครูป๋อมไม่เคยมีห้องทำงานเป็นของตัวเอง แต่มีห้องนอนเด็กหอที่ต้องดูแล มีถนนลูกรังที่ต้องขี่รถไปเยี่ยมบ้าน และมีชีวิตเล็ก ๆ หลายสิบชีวิตที่ต้องซ่อมแซมด้วยมือเปล่า

เขาไม่ได้สอนแค่ในห้องเรียน แต่สอนผ่านการใช้ชีวิตร่วมกัน ล้างจานด้วยกัน ซักผ้าด้วยกัน พาเด็กไปแสดงหาเงินค่าขนม และฝึกให้เขาเขียนจดหมายขอทุนอย่างภาคภูมิ แม้จะมีแค่ดินสอกับกระดาษธรรมดา

ในวันธรรมดา เขาเป็นครูผู้สอนวิชา ในวันหยุด เขาเป็นครูหอที่ต้องคอยซับน้ำตา และในวันที่เด็กคิดจะลาออกเพราะท้อแท้ เขากลายเป็นคนที่กอดพวกเขาไว้ได้ทัน

สิ่งที่ครูป๋อมทำอาจไม่เปลี่ยนประเทศ แต่เปลี่ยนชีวิตเด็กคนหนึ่งได้ และในพื้นที่ที่รัฐยังมาไม่ถึง “ครู” คนหนึ่งแบบเขา คือโครงสร้างพื้นฐานที่จำเป็นที่สุดเท่าที่เด็กคนหนึ่งจะมีได้

เมื่อทุนอุปถัมภ์และธนาคารโรงเรียน คือ เครื่องมือแห่งความหวัง

หนึ่งในหัวใจของระบบสนับสนุนเด็กในโรงเรียนนี้คือ “ทุนพ่อแม่อุปถัมภ์” ซึ่งครูป๋อมและทีมสร้างขึ้นจากความเชื่อว่า หากรัฐยังมาไม่ถึง บางทีคนธรรมดาก็ส่งต่อโอกาสให้กันได้

หนึ่งในเรื่องที่ครูป๋อมเล่าให้ฟังเสมอ คือเรื่องของ ‘ฟ้า’ (นามสมมติ) เด็กหญิงม้งที่เคยเกือบหลุดจากระบบการศึกษา เพราะพ่อแม่ต้องย้ายงานบ่อย ไม่มีรายได้แน่นอน และมีน้องเล็กอีกสามคนที่ต้องดูแล

ฟ้าเคยหายไปจากโรงเรียนหนึ่งสัปดาห์เต็ม ไม่มีใครติดต่อได้ เพราะบ้านของเธอไม่มีสัญญาณโทรศัพท์ ไม่มีไฟฟ้าใช้หลังหกโมงเย็น ครูป๋อมขี่มอเตอร์ไซค์ไปตามถึงบ้านกลางป่า ระยะทางที่คนทั่วไปใช้เวลาชั่วโมงกว่า เขาใช้เวลาเกือบครึ่งวัน เพราะฝนตกหนัก ถนนกลายเป็นทางโคลน

เมื่อไปถึง ครูไม่พูดเรื่องการบ้านหรือการขาดเรียน แต่ถามว่า “หนูยังอยากเรียนอยู่ไหม” และเด็กหญิงก็ตอบเสียงเบา ๆ ว่า “หนูอยากเรียนค่ะ แต่หนูไม่มีรองเท้า ไม่มีเงินเลยค่ะครู”

วันถัดมา ฟ้ากลับมาโรงเรียนพร้อมรองเท้าที่มีรอยซ่อม และทุน 300 บาทจากโครงการพ่อแม่อุปถัมภ์ เธอเริ่มออมเงินกับธนาคารโรงเรียน และกลายเป็นเด็กที่ขยันที่สุดในหอพัก ทุกเย็นจะเห็นเธออ่านหนังสือให้เพื่อนฟังข้างกองไฟ

วันนี้ ฟ้าอยู่ชั้น ม.5 เธอมีเงินออมเกือบ 8,000 บาท และยังส่งจดหมายขอบคุณผู้มีอุปการะคุณทุกเดือนอย่างสม่ำเสมอ

เด็กแต่ละคนจะเขียนจดหมายด้วยลายมือตัวบรรจง บอกเล่าเรื่องราวของตนเอง ชีวิตที่บ้านเป็นอย่างไร พ่อแม่ทำอาชีพอะไร มีพี่น้องกี่คน เคยฝันอะไร และกำลังขาดอะไรอยู่ พวกเขาไม่ได้เขียนเพื่อขอความสงสาร แต่เขียนเพื่อส่งเสียงว่าพวกเขายังอยากไปต่อ

ครูคือสะพานที่คัดเลือกจดหมายนั้น ส่งต่อถึงมือของผู้ที่พร้อมจะอุปการะ บางคนช่วยปีเดียว บางคนช่วยจนจบ ม.6 และบางคนที่เคยเป็นผู้รับทุน กลับมาในวันที่มีงาน มีรายได้ แล้วกลายเป็นผู้ให้รุ่นใหม่

จากทุนเดือนละ 300 บาทที่ดูเหมือนไม่มาก กลับเป็นเหมือนน้ำหยดที่ต่อชีวิตการเรียนไว้ได้อย่างมั่นคง บางคนเก็บสะสมตลอดช่วงมัธยมจนมีเงินหลักหมื่นไว้เป็นทุนเรียนต่อระดับมหาวิทยาลัย ไม่ต้องกู้ ไม่ต้องขอ ไม่ต้องรอพ่อแม่

และเพื่อเติมเต็มการเรียนรู้เรื่องการเงิน โรงเรียนจึงจัดตั้ง “ธนาคารโรงเรียน” ที่เปิดให้เด็กได้ออมจริง บริหารจัดการเองจริง มีสมุดบัญชีจริง และมีบทเรียนเรื่องการรู้คุณค่าของเงินทุกบาทที่หามาได้เอง

เมื่อเด็กเห็นตัวเลขในสมุดบัญชีเพิ่มขึ้นจากน้ำพักน้ำแรงของตนเอง มันไม่ใช่แค่เงิน แต่มันคือเครื่องยืนยันว่าเขากำลังเดินอยู่บนเส้นทางที่ปลอดภัยกว่าเดิมทีละก้าว

และทั้งหมดนี้ไม่ได้เกิดขึ้นจากโครงการใหญ่ของรัฐ แต่มาจากมือครู และหัวใจของคนธรรมดาที่เชื่อว่า โอกาสนั้นผลิตซ้ำได้ ถ้าเราลงมือจริง

เมื่อความหวังเดินทางสองทาง

ครูไม่ได้แค่ให้ความรู้ แต่ให้ความมั่นใจ โดยเฉพาะกับเด็กชาติพันธุ์ที่ต้องเรียนรู้ทุกอย่างในภาษาที่ไม่ใช่ของตัวเอง เด็กหลายคนพูดไทยไม่ชัด เขียนไม่คล่อง อ่านช้า และเมื่อพวกเขาถูกล้อเลียนจากเพื่อน หรือถูกตั้งคำถามจากสังคมว่า “จะเรียนไปทำไม” เสียงเหล่านั้นค่อย ๆ กัดกินความมั่นใจที่เหลืออยู่เพียงน้อยนิด

แต่ครูป๋อมไม่ปล่อยให้เสียงพวกนั้นเป็นของจริง เขาบอกกับเด็กทุกคนว่า ภาษาไทยไม่ใช่ภาษาของพวกเขาตั้งแต่เกิด และไม่มีใครควรถูกตัดสินด้วยสิ่งที่ไม่เคยถูกสอนมาอย่างเท่าเทียม

“ครูยังพูดภาษาอังกฤษไม่ชัดเลย แล้วหนูจะพูดไทยไม่ชัดบ้างไม่ได้หรือ?” เขาหัวเราะเบา ๆ กับเด็กที่กำลังกลั้นน้ำตา นั่นคือวิธีที่ครูเย็บแผลเล็ก ๆ ที่ซ่อนอยู่ในใจเด็กอย่างไม่โอ้อวด

เขาย้ำเสมอว่า ชีวิตไม่ใช่สนามสอบที่วัดกันแค่คะแนน แต่คือเส้นทางที่ต้องใช้ทักษะชีวิตอย่างการฟัง เข้าใจ และยืนหยัดในแบบของตัวเอง

เด็กบางคนเก่งเรื่องดูแลคนอื่น เก่งงานช่าง งานฝีมือ หรือการเป็นผู้นำในกิจกรรมหมู่คณะ ครูป๋องจะย้ำกับพวกเขาว่า “ความเก่งของหนู อาจไม่ได้อยู่ในห้องสอบ แต่มันอยู่ในมือ อยู่ในหัวใจ และอยู่ในสิ่งที่คนอื่นพึ่งพาได้”

เมื่อครูมองเห็นแบบนั้น เด็กจึงกล้ากลับมามองตัวเองใหม่ และนั่นทำให้ความหวังไม่เดินทางทางเดียวจากครูสู่เด็ก แต่เดินกลับมาจากเด็ก สู่หัวใจของครูด้วย

เมื่อ“ยังมีเด็กดี ๆ ที่รอโอกาสอยู่เสมอ”

ในวันที่ครูเหนื่อยกับการให้แล้วไม่ได้รับ วันที่บางคนไม่กลับมาเรียนแม้จะมีทุกอย่างให้แล้ว วันที่ความพยายามของครูเหมือนจะไร้เสียงตอบรับ ครูป๋อมบอกตัวเองว่า ยังมีเด็กอีกหลายคนที่พร้อมจะคว้าโอกาสนั้นไว้ แม้ไม่มีใครเรียก แม้ไม่มีใครเห็น

เขาเล่าเรื่องของ “เอ็ม” เด็กชายกะเหรี่ยงที่เคยเป็นเด็กหอพักเงียบ ๆ คนหนึ่ง เอ็มไม่พูดมาก ไม่ได้โดดเด่นในห้องเรียน แต่เป็นคนที่ล้างจานเสร็จคนสุดท้ายทุกเย็น คอยเก็บจานของเพื่อนเงียบ ๆ และไม่เคยขออะไรจากใคร

ครูป๋อมเห็นสิ่งเล็ก ๆ นั้น และเลือกให้เอ็มเป็นหนึ่งในคนที่ได้รับทุน แม้เอ็มจะไม่เคยขอ เขาเริ่มมีรอยยิ้มมากขึ้น กล้าพูดในที่ประชุมหอพัก และเป็นคนที่เพื่อนเริ่มหันมาขอคำแนะนำเรื่องงานฝีมือบ้าง

หลังเรียนจบ ม.6 เอ็มไม่ได้ไปมหาวิทยาลัย แต่เลือกทำงานในร้านสะดวกซื้อในตัวอำเภอเพื่อเก็บเงินส่งน้องเรียน และดูแลแม่ที่ป่วย เขายังส่งข้อความมาหาครูป๋อมในวันครูทุกปี พร้อมคำว่า “ขอบคุณครับ ครูช่วยผมไว้จริง ๆ”

สำหรับครูป๋อม การได้เห็นเด็กคนหนึ่งยืนด้วยลำแข้งของตัวเอง แม้จะไม่ใช่บนเวที แต่ยืนอยู่ในชีวิตของเขาเองอย่างมั่นคง คือรางวัลที่ไม่มีคำประกาศเกียรติคุณใดมอบให้ได้เท่า

เมื่อเด็กในหุบเขาที่มีหัวใจสูงเทียมฟ้า

อุ้มผางอาจยังไม่มีถนนลาดยางทุกสาย แต่มีครูอย่างครูป๋อม มีเด็กที่แม้จะไม่มีไฟฟ้าใช้ แต่มีประกายบางอย่างในดวงตา ประกายที่เกิดจากการได้ถูกมองเห็น ได้ถูกยื่นมือ และได้รู้ว่าเขาเองก็สำคัญไม่แพ้ใครในประเทศนี้

บางครั้งแรงบันดาลใจไม่มาจากคำคมในหนังสือ หรือโพสต์ไวรัลในโซเชียลมีเดีย แต่มาจากภาพเล็ก ๆ ที่ไม่มีใครเห็น เช่น เด็กคนหนึ่งที่เดินลุยโคลนมาถึงโรงเรียน พร้อมเสื้อที่ยังเปียกฝน กับแววตาที่ยังไม่ยอมแพ้

มันอาจเป็นเด็กหญิงที่เขียนจดหมายขอทุนด้วยลายมือที่ยังสะกดไม่คล่อง หรือเด็กชายที่ซ่อมรองเท้าเองเพราะไม่อยากรบกวนพ่อแม่ มันคือสิ่งเล็ก ๆ ที่บอกว่า “หนูยังอยากเรียนอยู่”

และเบื้องหลังภาพเหล่านั้น มีครูอยู่คนหนึ่ง ที่ยอมขี่มอเตอร์ไซค์ขึ้นเขาในวันที่ฝนตกหนัก เพื่อแค่จะถามเด็กว่า “ยังอยากเรียนอยู่ไหม”

ถ้ามีใครสักคน…ยอมเดินไปกับเด็กคนนั้นแม้เส้นทางจะยังไม่พร้อม เราก็จะได้เห็นเด็กในหุบเขา ก้าวเดินออกมาด้วยหัวใจที่สูงเทียมฟ้า

เพราะบางครั้ง สิ่งที่เปลี่ยนอนาคต ไม่ใช่นโยบายใหญ่โต แต่คือความเชื่อเล็ก ๆ ของใครคนหนึ่ง ว่าเด็กทุกคน…มีสิทธิจะฝัน

The post ถนนยังไม่ถึง แต่ครูไปถึงแล้ว : บทสัมภาษณ์​ ภัทรชัย สุขุมวัฒนะ โรงเรียนอุ้มผางวิทยาคม กับเส้นทางการศึกษาของเด็กชาติพันธุ์ในพื้นที่ที่รถยังไปไม่ถึง first appeared on กสศ..

“บางทีสิ่งที่ครูทำ…ไม่ใช่แค่สอนให้เด็กอ่านออกเขียนได้ แต่คือการซ่อมบางอย่างที่ขาดหายไปในบ้านของเด็ก โดยที่ไม่มีใครพูดถึง” “คุณครูขา หนูยังไม่ได้กินข้าวค่ะ” คือประโยคที่ครูเจนจิราได้ยินในวันจันทร์ แต่ในวันจันทร์ถัดมา เด็กคนเดิมพูดว่า “วันนี้แม่ทำกับข้าวให้หนูด้วยนะคะ”

ไม่มีเกียรติบัตรหรือคำชื่นชมอะไรในห้องประชุม จะเทียบได้กับความเปลี่ยนแปลงเล็ก ๆ ที่ครูเห็นในตัวเด็กคนหนึ่ง แค่เขามีความสุขมากพอที่จะอยากเล่าเรื่องของตัวเอง นั่นก็มากพอแล้ว ที่โรงเรียนบ้านลำดวนพัฒนา อ.ปราสาท จ.สุรินทร์ เด็กบางคนไม่มีห้องนอน ไม่มีคนช่วยสอนการบ้าน ไม่มีข้าวเช้า ไม่มีรองเท้าดี ๆ และไม่มีใครในบ้านที่รู้หนังสือ แต่พวกเขามีครูเจน ครูคนที่เช็ดตัวให้เด็กตอนเป็นไข้ สระผมให้เด็กก่อนเข้าแถว ขอผ้าป่าจากศิษย์เก่ามาซื้อชุดนักเรียนให้เล่าเรื่องบ้านเด็กที่มีกลิ่นกัญชาปะปนกับเสียงทะเลาะ ให้ครูทั้งโรงเรียนช่วยกันคิดหาทางออก และเธอเคยเป็นเด็กแบบเดียวกัน เด็กหญิงที่ปั่นจักรยานยืมของโรงเรียนมาทุกวัน เพราะไม่มีจักรยานของตัวเอง เธอรู้ดีว่าการศึกษาอาจเปลี่ยนชีวิตไม่ได้ในทันที แต่การมีใครสักคนที่เชื่อในตัวเราจริง ๆ อาจเปลี่ยนทุกอย่างได้

เจนจิรา ไทยยิ่ง
ครูโรงเรียนบ้านลำดวนพัฒนา
อ.ปราสาท จ.สุรินทร์
1 ใน 7 ผู้เข้าชิงรางวัลบุคคลผู้สร้างความเสมอภาคทางการศึกษา ประจำปี 2568

ร่วมโหวตได้ตั้งแต่วันที่ 17 – 27 กรกฎาคม 2568
ผ่าน Line Official Account ของ CCT Thailand.
เข้า Line OA ได้ที่ : https://lin.ee/hDS65hf
หมายเหตุ : 1 Line Account = 1 สิทธิการโหวต

ประกาศผลรางวัลพร้อมกันในพิธีมอบรางวัลเกียรติคุณสำหรับผู้สร้างความเสมอภาคทางการศึกษา EEF Award 2025
วันอังคารที่ 5 สิงหาคม 2568
ณ โรงละครเคแบงก์สยามพิฆเนศ
เวลา 13.30 – 16.30 น.

ขอเชิญทุกคนร่วมเป็นเสียงหนึ่ง

The post เจนจิรา ไทยยิ่ง : 1 ใน 7 ผู้เข้าชิงรางวัลบุคคลผู้สร้างความเสมอภาคทางการศึกษา ประจำปี 2568 first appeared on กสศ..

ในโรงเรียนหลังนี้ ครูเจนจิรา ไทยยิ่ง คือหนึ่งในครูที่ดูเหมือนจะธรรมดา แต่ไม่เคยทำหน้าที่แบบธรรมดาเลย

ที่นี่ ไม่ใช่แค่ที่เรียนหนังสือ แต่คือที่ที่เด็กบางคนได้กินข้าวเช้าเป็นมื้อแรก ที่ที่มีคนสังเกตว่าเขาใส่ถุงเท้าขาด ๆ มาเรียน ที่ที่ครูรู้ว่าเด็กบางคนไม่ยิ้มเหมือนเมื่อวาน และที่ที่ครูเลือกจะนั่งลงข้างเขาเงียบ ๆ แล้วฟัง

เรื่องราวต่อไปนี้ไม่ใช่แค่เรื่องของครูคนหนึ่งกับเด็กกลุ่มหนึ่ง แต่คือภาพสะท้อนของความเหลื่อมล้ำ ความรัก และความหวังที่ยังคงงอกงามอยู่เงียบ ๆ ใต้หลังคาโรงเรียนเล็ก ๆ แห่งหนึ่งในสุรินทร์

ถุงเท้าขาดที่ครูไม่ตำหนิ

เช้าวันนั้น เด็กหญิงคนหนึ่งเดินเข้าห้องเรียนมาด้วยรอยยิ้มเจือน ๆ เหมือนพยายามจะซ่อนบางอย่างไว้ใต้ท่าทีสดใส ครูเจนจิรา ไทยยิ่ง สังเกตเห็นถุงเท้าของเธอขาดจนเห็นนิ้วเท้าทุกนิ้วโผล่ออกมา ครูไม่ได้พูดอะไรทันที ไม่ได้ถามว่าทำไม ไม่ได้ตำหนิเรื่องระเบียบวินัย แต่ในใจกลับสะดุดคำถามหนึ่ง: “แล้วเมื่อคืนหนูเข้านอนยังไง”

ถุงเท้าที่ขาดจนเห็นเนื้อเท้า ไม่ได้บอกแค่ความจน มันเล่าถึงระบบที่คิดว่า ‘เรียนฟรี’ จะเพียงพอ ทั้งที่หนึ่งชุดนักเรียนไม่เคยพอสำหรับเด็กคนหนึ่งตลอดทั้งปี

เด็กบางคนอาจพยายามซ่อนรอยขาดไว้ใต้รองเท้า หรือเดินเร็ว ๆ ไม่ให้ใครสังเกตเห็น แต่สายตาของครูที่มองเห็นอย่างอ่อนโยน กลับแตะเข้าไปถึงความเปราะบางที่สุดในใจเด็ก

และในวันถัดมา ถุงเท้าคู่ใหม่ก็มาถึงมือเธอโดยไม่มีคำพูด ไม่มีการตำหนิ ไม่มีใครต้องอาย เพราะมันไม่ใช่แค่การให้ของ แต่มันคือการสื่อสารว่า “หนูมีค่า และครูเห็นหนู”

ครูที่ในวัยเด็กไม่เคยมีเสื้อผ้าเป็นของตัวเองเลยสักชุด

ไม่มีใครเลือกได้ว่าจะเกิดมาพร้อมหรือเปล่า แต่บางคนเลือกได้ว่าจะเปลี่ยนความไม่พร้อมให้กลายเป็นพลังหรือไม่

ครูเจนจิราเคยเป็นเด็กหญิงที่ยืมจักรยานจากโรงเรียน ยางแตก ล้อหลุด ปั่นไปโรงเรียนทุกวันด้วยเงิน 5 บาทที่ยายให้ไว้จากการเผาถ่านขาย

แม่เสียตอนเธออายุ 4 ขวบ พ่อตามไปตอนเธอ 5 ขวบ เหลือเพียงตายายที่ไม่รู้แม้แต่ ก ไก่ ข ไข่ แต่กลับเป็นคนที่เธอบอกว่า “ไม่เคยให้ขาดความอบอุ่น”

“หนูไม่เคยมีเสื้อผ้าของตัวเองเลยสักชุดค่ะ ได้จากครูที่ลูกเรียนจบแล้วมาบริจาคให้”

เธอรู้ว่าเสื้อผ้ามือสองไม่ได้แค่ห่อหุ้มร่างกาย แต่มันคือเกราะเล็ก ๆ ที่ทำให้เด็กผู้หญิงคนหนึ่งยังกล้าไปโรงเรียน

วันนี้ ในวันที่เธอเป็นครู ความขาดแคลนในอดีตไม่กลายเป็นแผล แต่กลายเป็นแรง

แรงที่ทำให้เธอไม่เคยมองข้ามรอยขาดเล็ก ๆ บนถุงเท้าของเด็กคนไหนเลย

ระบบดูแลนักเรียนที่เริ่มจากการยอมรับว่า ‘เราไม่รู้’

ตอนที่ครูเจนจิราเริ่มทำงาน ผู้อำนวยการโรงเรียนบ้านลำดวนพัฒนา บอกกับเธอว่า “ให้ดูแลงานระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียนนะ”

ในห้วงวินาทีนั้น เธอไม่เข้าใจ ไม่รู้ว่าทำไมต้องทำ ไม่รู้ว่าจะเปลี่ยนอะไรได้จริงไหม แต่เธอตอบตกลง และเริ่มจากสิ่งง่ายที่สุด: เดินไปหาชีวิตเด็กให้เจอ

ครูเจนจิราเริ่มลงเยี่ยมบ้านเด็กนักเรียนจนครบ 100%

บางบ้านมีแต่ตากับยายวัย 70 ที่อ่านหนังสือไม่ออก บางบ้านเป็นกระต๊อบไม้เก่าโทรม บางบ้านมีเด็กผู้หญิงที่ต้องนอนปะปนกับวัยรุ่นชายในบ้านที่ไม่มีแม้แต่ประตู กำแพงเป็นแค่สังกะสีครึ่งลำตัว

บ้านที่ไม่มีหนังสือ ห้องนอนที่ไม่มีผนัง อ้อมกอดที่ไม่มีคนกอด นั่นคือบริบทที่เด็กต้องกลับไปอยู่หลังเลิกเรียน

และเธอรู้ทันทีว่า การสอนจะไม่มีวันได้ผล ถ้าชีวิตของเด็กยังไม่ปลอดภัย และยังไม่มีใครเห็น

บางครั้ง ระบบการดูแลไม่ได้เริ่มจากคู่มือหรือแบบฟอร์ม แต่มันเริ่มจากประโยคง่าย ๆ ว่า “เราไม่รู้” แล้วลงมือออกเดินไปหาคำตอบ

บ้านสังกะสี: เมื่อการไปเยี่ยมบ้าน คือการลงพื้นที่หัวใจ

“บ้านหลังนั้นมีเด็กผู้หญิงของเราอยู่” ครูเจนเล่า “รอบบ้านเป็นสังกะสีครึ่งตัว ไม่มีห้องนอน เด็กนอนรวมกับวัยรุ่นชายที่ไม่ใช่พี่น้องแท้ ๆ”

ที่นั่นไม่มีประตู ไม่มีผนัง ไม่มีการแบ่งห้อง ไม่มีความปลอดภัย และไม่มีใครรู้ว่าเด็กคนหนึ่งต้องใช้ชีวิตอย่างไรในความเปลือยเปล่าเช่นนั้น

บางวันครูได้กลิ่นกัญชาลอยจากรอบ ๆ บ้าน บางวันเด็กพูดน้อยลงอย่างมีนัย บางวันเด็กไม่มีข้าวเช้ากินก่อนมาโรงเรียน

ทั้งหมดนั้นไม่ใช่เรื่องของ ‘ปัญหาทางวินัย’ แต่คือคำขอความช่วยเหลือโดยที่เด็กไม่รู้ว่าจะพูดยังไง

การไปเยี่ยมบ้าน จึงไม่ใช่แค่การ ‘เยี่ยม’ แต่คือการเดินเข้าไปในพื้นที่ของชีวิตเด็ก ไปเห็นสิ่งที่เด็กไม่กล้าพูด ไปฟังสิ่งที่บ้านไม่อาจบอก และกลับออกมาพร้อมคำถามที่หนักแน่นกว่าเดิมว่า “เราจะช่วยยังไงได้บ้าง”

และคำตอบของคำถามนั้น ก็ไม่เคยเป็นแค่ ‘สอนให้ดีขึ้น’ หรือ ‘ลงโทษให้เข็ด’ แต่มันคือการพยายามทำให้โรงเรียนกลายเป็น ‘บ้านอีกหลัง’ ที่เด็กปลอดภัยพอจะฝัน และกล้าพอจะพูดถึงความเจ็บปวดของตัวเอง

ในห้องเรียนหลังเล็ก ๆ นี้ ครูเจนพยายามสร้างพื้นที่ที่มีผนังของความเข้าใจ ประตูของความไว้ใจ และมุ้งลวดของความรักที่กันพลังลบจากโลกภายนอกได้บางส่วน  แม้จะไม่ทั้งหมดก็ตาม

เพราะในโลกที่เด็กบางคนต้องนอนโดยไม่มีฝา ไม่มีผ้าห่ม ไม่มีใครรับฟัง แค่มีใครบางคนยอมเดินเข้าไปดู ก็อาจเปลี่ยนชีวิตเขาได้แล้ว

PLC ไม่ใช่ประชุมวิชาการ แต่คือเวทีเยียวยา

หลังจากกลับมาจากบ้านสังกะสีหลังนั้น ครูเจนจิราไม่ได้เก็บความรู้สึกไว้คนเดียว

ในเวทีประชุมครูทั้งโรงเรียน หรือที่เรียกกันในภาษาเทคนิคว่า PLC — Professional Learning Community — เธอนำเรื่องราวของเด็กหญิงคนนั้นมาเล่า

เธอไม่ได้เล่าเพื่อขอคะแนนสงสาร แต่เพื่อให้ระบบการศึกษาช่วยเยียวยาอย่างแท้จริง

เวที PLC ที่มักถูกเข้าใจว่าเป็นแค่พื้นที่พูดเรื่องวิชาการ กลับกลายเป็นที่ที่ครูคนหนึ่งกล้าบอกเล่าว่า “บ้านหลังนี้ไม่มีประตู” และที่ที่ ผู้อำนวยการโรงเรียนตอบกลับว่า “เราจะไม่ปล่อยให้เรื่องนี้ผ่านไปเฉย ๆ”

จากวันนั้น เสียงของครูกลายเป็นแรงกระเพื่อมเล็ก ๆ ที่ไหลออกไปสู่ผู้นำชุมชน

อบต. อบจ. และชาวบ้านในพื้นที่ เริ่มรวมพลังกันเพื่อเปลี่ยนแปลงสิ่งที่ดูเหมือนจะเปลี่ยนไม่ได้

เงินทุนเล็ก ๆ ถูกระดม ห้องนอนใหม่ถูกสร้าง กำแพงถูกกั้น เด็กหญิงมีพื้นที่ส่วนตัวเป็นของตัวเอง และคนในชุมชนก็ร่วมกันเฝ้าระวังไม่ให้บ้านนั้นกลายเป็นแหล่งมั่วสุมอีกต่อไป

ทั้งหมดนี้ไม่เกิดขึ้นในเวทีอภิปรายเชิงนโยบาย ไม่ได้เริ่มจากกระทรวงหรือบอร์ดวางแผน

แต่มันเริ่มจากครูคนหนึ่ง ที่ไม่ปล่อยให้บ้านสังกะสีเป็นเพียงภาพที่ติดตา แล้วกลายเป็นแค่ “เรื่องที่น่าเศร้าอีกเรื่องหนึ่งในระบบ”

ในโรงเรียนชนบท PLC ไม่ใช่เรื่องของกลยุทธ์การสอน ไม่ใช่แค่แผนการจัดการเรียนรู้ หรือคำศัพท์เทคนิคที่สวยหรู

มันคือเวทีของมนุษย์ ที่คนทำงานจริงได้เจอกัน ฟังกัน และร่วมกันคิดว่า “วันนี้เราจะทำให้เด็กคนหนึ่งรู้สึกปลอดภัยขึ้นได้ยังไง” และนั่นไม่ใช่แค่การพัฒนาคุณภาพการศึกษา แต่มันคือการลงมือเปลี่ยนแปลง คุณภาพของชีวิต จริง ๆ

ความเหลื่อมล้ำที่สอนด้วยรองเท้า และถุงเท้าขาด

ในห้องเรียนเดียวกัน เด็กบางคนมีรองเท้าผ้าใบใหม่เอี่ยมที่ยังไม่ทันเปื้อนฝุ่น เดินอย่างมั่นใจบนพื้นซีเมนต์ที่ร้อนระอุ ขณะที่อีกคนสวมรองเท้าแตะขาด ๆ ที่ปิดนิ้วไม่มิด ถุงเท้าที่สวมก็ขาดจนเห็นส้นเท้าโผล่ทะลุผ้า

บางครั้ง ครูเจนได้ยินเสียงแผ่วเบาที่ว่า “คุณครูขา วันนี้หนูไม่มีตังค์กินขนมค่ะ”

ประโยคสั้น ๆ แต่กระเทาะใจครูทุกครั้งที่ได้ยิน

สำหรับผู้ใหญ่บางคน นี่อาจเป็นเรื่องเล็กน้อย แค่ขนมถุงเดียว แค่รองเท้าคู่หนึ่ง แค่ถุงเท้าขาด ๆ แต่สำหรับเด็กคนนั้น นี่คือความแตกต่างที่เขารู้สึกได้ทุกเช้าเมื่อยืนข้างเพื่อนในแถวหน้าเสาธง และเพราะเคยเป็นเด็กที่ต้องรอเสื้อมือสอง ครูเจนจึงรู้ดีว่าความแตกต่างนี้เจ็บแค่ไหน เธอจึงเริ่มต้นจัด “ผ้าป่าเพื่อการศึกษา” ร่วมกับศิษย์เก่าและชุมชนทุกปี เพื่อหาทุนซื้อชุดนักเรียน รองเท้า ถุงเท้าให้เด็ก ๆ ที่ขาดแคลน

ไม่มีชื่อผู้บริจาคติดป้าย ไม่มีพิธีมอบ ไม่มีใครต้องอาย

เด็กไม่จำเป็นต้องรู้ว่าเสื้อตัวใหม่มาจากใคร ขอแค่เขารู้ว่า มีใครบางคนอยู่ข้างเขา

และบางครั้ง ความเหลื่อมล้ำไม่ได้ต้องใช้โครงการใหญ่เพื่อแก้

แค่การลงมือเล็ก ๆ ที่เต็มไปด้วยความเข้าใจ ก็เปลี่ยนความรู้สึกของเด็กจาก “ไม่มีใคร” เป็น “มีคนเห็น” ได้แล้ว

ตากับยายที่แม้จะรัก แต่ช่วยสอนการบ้านไม่ได้

เด็กหลายคนในโรงเรียนนี้ เติบโตมาใต้หลังคาบ้านที่ไม่มีพ่อแม่อยู่ด้วย อยู่กับตาและยายที่แม้จะเต็มไปด้วยความรัก แต่ก็ไม่มีโอกาสได้เรียนหนังสือเลยสักครั้ง

“ยายหนูอ่านหนังสือไม่ออกค่ะ”
“ตาหนูบอกให้หนูทำไปเถอะ หนูเก่งอยู่แล้ว”

คำพูดเหล่านี้ฟังดูน่ารัก แต่ในความจริง มันแฝงความเงียบงันของบ้านที่ไม่สามารถช่วยเหลือ “การบ้าน” ของลูกหลานได้เลย

สำหรับเด็กบางคน การบ้านจึงไม่ใช่แค่แบบฝึกหัดหลังเลิกเรียน แต่มันคือสิ่งที่ไม่มีใครในบ้านเข้าใจ และไม่มีใครถามว่า “ลูกติดตรงไหนไหม”

เพื่อไม่ให้เด็กต้องรู้สึกผิด หรือรู้สึกว่าบ้านตัวเองด้อยกว่า ครูเจนจิราเลือกที่จะให้เด็กทำการบ้านที่โรงเรียนแทน
โรงเรียนจึงไม่ได้แค่เป็นที่เรียน แต่กลายเป็นที่ที่เด็กได้รู้สึกว่า “อย่างน้อยก็ยังมีคนเข้าใจโจทย์ข้อนี้ไปพร้อมกัน”

บางครั้ง เด็กไม่ได้ต้องการคำตอบที่ถูก แต่แค่อยากให้มีใครสักคนอยู่ข้าง ๆ ตอนคิดคำตอบนั้น

และในบ้านที่เต็มไปด้วยความรัก แต่ไร้หนังสือ ครูกลายเป็นสะพานเชื่อมระหว่างความอบอุ่นกับโอกาส

ความรู้สึกที่เด็กขาดมากกว่าเสื้อผ้าคือ ความรู้สึกมีคุณค่า

“เด็กสมัยนี้ไม่ได้ขาดแค่ความรู้ แต่ขาดความรู้สึกว่าตัวเองมีค่า”

ครูเจนจิราพูดประโยคนี้ขึ้นมาเบา ๆ หลังจากเล่าถึงนักเรียนคนหนึ่งที่ไม่ยอมทำการบ้าน ไม่ยอมส่งงาน และชอบพูดว่า “หนูทำไม่ได้หรอก”

ไม่ใช่เพราะเขาไม่พยายาม แต่เพราะเขาไม่เชื่อว่า การพยายามของเขาจะมีความหมาย

เมื่อเติบโตมาในโลกที่ไม่มีใครเคยปรบมือให้ ไม่มีใครบอกว่า “ดีมากลูก” ไม่มีใครเคยฟังเขาอย่างตั้งใจ เด็กบางคนจึงไม่กล้าหวัง ไม่กล้าฝัน และไม่กล้ารับโอกาส แม้มันจะอยู่ตรงหน้า

การที่เด็กบางคนไม่คว้าโอกาส ไม่ใช่เพราะเขาไม่อยาก แต่เพราะเขาไม่เคยเชื่อว่าโลกจะให้โอกาสกับเขาจริง ๆ

ครูเจนจึงต้องทำให้เขาเห็นว่าโอกาสมีอยู่จริง และเขามีค่าพอที่จะได้รับมัน

บางครั้งสิ่งที่เด็กต้องการอาจไม่ใช่คำสอนเพิ่มเติม หรือสื่อการเรียนรู้ใหม่ ๆ แต่อาจเป็นแค่คนหนึ่งคนที่เชื่อในเขาอย่างแท้จริง

และการเชื่อนั้น ไม่ได้เริ่มจากคำพูดใหญ่โต แต่อาจเริ่มจากแค่การนั่งลงข้างเขา แล้วพูดว่า “ครูเชื่อนะว่าหนูทำได้”

รางวัลของครู ไม่ใช่คำชม แต่คือรอยยิ้มที่พูดว่า ‘หนูมีความสุขค่ะ’

“วันนี้แม่ทำกับข้าวให้หนูด้วยนะคะ”

มันเป็นประโยคสั้น ๆ ที่เด็กหญิงคนหนึ่งพูดกับครูเจนในเช้าวันจันทร์ หลังจากที่เมื่อสัปดาห์ก่อน เธอคือเด็กคนเดียวกันที่บอกว่า “คุณครูขา หนูยังไม่ได้กินข้าวค่ะ”

แค่ประโยคเดียว ทำให้ครูรู้ว่า บางอย่างเปลี่ยนไปในบ้านของเด็ก อาจไม่ใช่ทั้งหมด แต่อย่างน้อย ในวันหนึ่งที่แม่มีเวลา อาจจะเหนื่อยน้อยลง หรือมีเงินพอจะทำกับข้าวให้ลูกได้หนึ่งมื้อ มันคือความอบอุ่นเล็ก ๆ ที่กลับเข้ามาในบ้าน

รางวัลของครูไม่ได้มาในรูปของเกียรติบัตรหรือคำชมในที่ประชุม แต่เป็นความเปลี่ยนแปลงเล็ก ๆ ที่ค่อย ๆ งอกในหัวใจเด็ก

เด็กคนหนึ่งเริ่มอยากเล่าเรื่องของตัวเอง อยากบอกสิ่งที่ดีที่เกิดขึ้น อยากแบ่งปันบางอย่างกับคนที่เขารู้ว่า “ฟังอยู่”

การเรียนอาจยังยาก ชีวิตอาจยังไม่ดีพอ แต่ถ้าเด็กมีความสุขที่จะเล่า มีความสุขที่ได้มาโรงเรียน มีความสุขที่รู้ว่ามีคนฟัง นั่นก็เพียงพอแล้วสำหรับการเริ่มต้นวันใหม่

และสำหรับครูเจนจิรา นั่นคือรางวัลที่ยิ่งใหญ่ที่สุดที่อาชีพนี้จะมอบให้ได้

บทสรุปของครูที่เติบโตมาจากความไม่พอ

“ถ้าระบบมันยังไม่เปลี่ยน เราก็ต้องทำเท่าที่เราทำได้ให้ดีที่สุด”

ครูเจนจิราพูดเหมือนคนที่รู้ดีว่า ระบบใหญ่เกินกว่าคนตัวเล็กจะเปลี่ยนได้ทันที

แต่เธอเชื่อในพลังของความรักเล็ก ๆ ที่บ้าน จากการไม่ละเลย จากตายายที่กอดหลานแน่น ๆ และครูที่ถามเด็กว่า “วันนี้กินข้าวมายัง” แทนที่จะถามแค่ “ทำการบ้านมาหรือยัง”

เพราะสำหรับเด็กบางคน แค่ได้มาถึงโรงเรียน ก็เหมือนกับชนะอะไรบางอย่างมาแล้ว

และบางครั้ง ชีวิตเด็กหนึ่งคนก็เริ่มดีขึ้นได้…จากการที่ครูคนหนึ่งยอมเดินเข้าไปนั่งอยู่ข้างเขาเงียบ ๆ แล้วฟังเขาเล่า

แค่นั้นเอง

The post เด็กหญิงที่เคยนั่งเผาถ่านกับยาย กลายมาเป็นแสงไฟดวงเล็กในบ้านของเด็กอีกหลายคน : บทสัมภาษณ์ เจนจิรา ไทยยิ่ง ครูโรงเรียนบ้านลำดวนพัฒนา อ.ปราสาท จ.สุรินทร์ first appeared on กสศ..

นี่ไม่ใช่บทกวีจากนักเขียน แต่คือประโยคจาก ผอ.วาสนา แม้นญาติ เล่าถึงชีวิตของเด็กๆ ในชุมชนที่หลายคนมองว่าเป็น “พื้นที่สีดำ” ที่โรงเรียนบ้านหนองแวง เด็กบางคนมาถึงโรงเรียนด้วยสายตาที่ระวังภัยมากกว่าความอยากรู้ พวกเขาไม่ได้เดินเข้าห้องเรียนเพื่อซึมซับความรู้ แต่เพื่อหาที่ปลอดภัยให้ตัวเองได้พักหายใจ

“เด็กที่นี่รู้มากกว่าเราอีกค่ะ เขารับรู้และเห็นความเสี่ยงที่เขาต้องเผชิญรอบตัวเขา” ผอ.วาสนาเล่าด้วยน้ำเสียงที่เข้าใจมากกว่าการตัดสิน เด็กกลุ่มนี้ไม่ได้เติบโตจากนิทานก่อนนอน แต่จากเสียงทะเลาะ เสียงรถตำรวจ และ เสียงเร้าจากสิ่งรอบข้างที่มีแต่ความเสี่ยง ที่นี่ ครูไม่ได้เป็นแค่ “ผู้ถ่ายทอดความรู้” แต่เป็น “คนที่อยู่ข้างๆ” คนที่อาบน้ำให้เด็ก ตัดเล็บให้ และบอกว่า “ร่างกายนี้มีคุณค่า”

“เราไม่ได้ไปช่วยเขาหรอกค่ะ เราแค่เข้าไปด้วยความจริงใจ แล้วก็อยู่ตรงนั้น” ผอ.วาสนาอธิบายด้วยความเรียบง่าย เพราะบางครั้ง โรงเรียนไม่ใช่แค่สถานที่สอนหนังสือ แต่คือสถานที่ที่เด็กบางคนจะได้รู้ว่า “เขายังเป็นมนุษย์ที่มีค่าพอจะถูกรัก” ในพื้นที่ที่ปลอดภัยน้อยที่สุด แต่มีคนอยากให้เด็กอยู่รอดมากที่สุด โรงเรียนเล็กๆ แห่งนี้พิสูจน์ว่า ความหวังไม่ได้วัดจากทรัพยากร แต่วัดจากหัวใจ

วาสนา แม้นญาติ
อดีตผู้อำนวยการ โรงเรียนเทศบาลบ้านหนองแวง
อ.เมืองขอนแก่น จ.ขอนแก่น
1 ใน 7 ผู้เข้าชิงรางวัลบุคคลผู้สร้างความเสมอภาคทางการศึกษา ประจำปี 2568

ร่วมโหวตได้ตั้งแต่วันที่ 17 – 27 กรกฎาคม 2568
ผ่าน Line Official Account ของ CCT Thailand.
เข้า Line OA ได้ที่ : https://lin.ee/hDS65hf
หมายเหตุ : 1 Line Account = 1 สิทธิการโหวต

ประกาศผลรางวัลพร้อมกันในพิธีมอบรางวัลเกียรติคุณสำหรับผู้สร้างความเสมอภาคทางการศึกษา EEF Award 2025
วันอังคารที่ 5 สิงหาคม 2568
ณ โรงละครเคแบงก์สยามพิฆเนศ
เวลา 13.30 – 16.30 น.

ขอเชิญทุกคนร่วมเป็นเสียงหนึ่ง

The post วาสนา แม้นญาติ : 1 ใน 7 ผู้เข้าชิงรางวัลบุคคลผู้สร้างความเสมอภาคทางการศึกษา ประจำปี 2568 first appeared on กสศ..