ยะสาน – อัตพล ท่องเที่ยว เด็กหนุ่มที่ฝ่ามรสุมชีวิตจนมีวันนี้ที่ได้เขยิบเข้าใกล้ความฝัน กับอาชีพ ‘ช่างซ่อมเรือยอร์ช’ กล่าวถึงความรู้สึกในวัยเด็ก ก่อนจะเล่าต่อว่าเขาเคยออกทะเลไปจับปลากับพ่อ ทั้งยังทำงานรับจ้างแทบทุกรูปแบบ แม้จะเหน็ดเหนื่อย แต่ก็ไม่เคยท้อ และพยายามมองหาโอกาสที่จะทำให้ชีวิตตัวเองและครอบครัวดีขึ้น กระทั่งได้รับทุนนวัตกรรมสายอาชีพชั้นสูง สาขาช่างซ่อมบำรุงเรือยอร์ช  วิทยาลัยเทคนิคภูเก็ต โดยการสนับสนุนของกองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.)

“ผมเป็นคนบ้านบางเทา จังหวัดภูเก็ต สมัยเด็ก ๆ พ่อกับแม่เลี้ยงดูผมอย่างดี พ่อของผมประกอบอาชีพชาวประมง ต้องออกทะเลไปหาปลาบ่อย ๆ ส่วนแม่ทำงานเป็นหัวหน้าเชฟที่โรงแรมแห่งหนึ่งในภูเก็ต เรียกได้ว่าวัยเด็กผมไม่ต้องลำบากมากนัก  หลังจากจบ ม.3 ที่โรงเรียนบ้านบางเทา ผมเรียนต่อสายอาชีพที่วิทยาลัยเทคนิคถลาง สาขาช่างไฟฟ้ากำลังครับ”

แต่แล้วในคืนหนึ่งชีวิตก็พลิกผัน เมื่อเสียงโทรศัพท์มือถือดังขึ้น พร้อมกับปลายสายที่แจ้งข่าวร้ายว่า แม่ประสบอุบัติเหตุ กำลังเข้ารับการผ่าตัด

“ตอนนั้นผมอายุ 18 ปี กำลังเรียนอยู่ชั้น ปวช.3 มีคนโทรมาบอกว่าแม่ประสบอุบัติเหตุถูกรถเก๋งชนนะ ต้องผ่าตัดศีรษะด้วย แม้หมอจะบอกให้สบายใจว่าอาการไม่ได้รุนแรงหรือกระทบกระเทือนมากนัก แต่ช่วงแรกแม่จะมีอาการหลง ๆ ลืม ๆ บ้าง ทีนี้พอแม่กลับมารักษาตัวที่บ้าน ช่วงนั้นแม่ก็ถูกจ้างออกจากงานอีก  ทำให้นอกจากช่วยดูแลแม่ ผมก็จะใช้เวลาว่างออกทะเลไปกับพ่อเพื่อจับปลามาขายหารายได้  ซึ่งก็ไม่มากครับ เพราะด้วยความที่พ่อเป็นลูกจ้างก็ต้องถูกหักค่าเรือ ค่าน้ำมัน และค่าอะไรต่าง ๆ กว่าจะได้เงินมาใช้คือเหนื่อยเลยครับ ส่วนแม่พออาการดีขึ้นก็หันมาทำวุ้นมะพร้าวขาย ซึ่งผมจะมาเป็นลูกมือ ช่วยแม่ตามที่แม่สั่ง เก็บของ แพ็กของ และนำวุ้นมะพร้าวไปส่งให้ลูกค้าครับ”

ยะสานบอกว่านอกจากกิจวัตรที่เล่ามาแล้ว หากเข้าสู่ช่วงฤดูมรสุม เขาก็จะเปลี่ยนไปรับจ้างทำงานอื่น ๆ เพื่อช่วยแบ่งเบาภาระครอบครัว ซึ่งพอได้ออกไปทำงานมากขึ้น เขาจึงเข้าใจถึงเศษเสี้ยวของความเหนื่อยที่พ่อแม่อดทนเสียสละเพื่อเขามาตั้งแต่เด็ก 

“สมัยก่อนเวลาเห็นพ่อแม่เหนื่อย ผมก็ไม่รู้หรอกว่าที่ว่าเหนื่อยมันเหนื่อยแบบไหนยังไง แต่พอออกทะเลกับพ่อและลองหางานอื่น ๆ ทำ ผมถึงเข้าใจมากขึ้นว่าที่ผ่านมาพ่อกับแม่ต้องเหนื่อยมากกว่านี้แน่นอน แต่ก็ไม่เคยมีใครบ่นออกมา ดังนั้นถ้าเป็นหน้ามรสุมที่ออกเรือไม่ได้ ผมก็จะตามญาติที่ทำงานเป็นแม่บ้านไปช่วยทำความสะอาดตามบ้านที่เขาจ้าง พอทำไปสักพักรู้สึกงานไม่ตอบโจทย์ ผมเลยออกมาทำงานรับจ้างเป็นฟรีแลนซ์ เริ่มจากการเป็นคนติดตั้งและขึ้นโครงเวทีตามงานคอนเสิร์ตให้พวกร้านอาหารกับโรงแรม ซึ่งเขาก็ให้เงินเราเท่ากับพนักงานประจำ พอหมดคอนเสิร์ตผมก็มีไปรับงานอื่น ๆ ทั้งเด็กเสิร์ฟ และบาร์เทนเดอร์ ได้ค่าแรงวันละ 500 บาท เป็นงานที่ผมถือว่าเหนื่อยมากครับแต่ก็คุ้มค่ากับความเหนื่อยและได้เงินเร็วกว่าการออกทะเล”

ยะสานบอกว่าช่วงใกล้จะเรียนจบ ปวช. เขาไม่ได้คิดเรื่องเรียนต่อเลย เพราะอยากทำงานหารายได้มาช่วยเหลือครอบครัว “ตอนนั้นก็มีคนมาติดต่อให้ผมไปเป็นช่างประจำโรงแรมแห่งหนึ่ง เขาเสนอเงินเดือนที่ 14,000-15,000 บาท ไม่รวมเซอร์วิสชาร์จ แถมยังมีสวัสดิการดี ๆ ให้พนักงานอีกด้วย ผมยอมรับว่าแทบจะปฏิญาณกับตัวเองแล้วว่าเราจะไปทำงานที่นี่ แม้ว่าลึก ๆ จะอยากเรียนต่อ แต่ผมก็รู้ว่าพ่อแม่เองก็ลำบาก ส่วนพี่สาวต่างพ่อที่ทำงานในกรุงเทพก็รายได้พอใช้แบบเดือนชนเดือน ผมเลยไม่อยากเพิ่มภาระตรงนี้อีกแล้ว”

แต่แล้วในวันที่เขาเกือบจะหันหลังให้กับเส้นทางการศึกษา ได้มีอาจารย์จากวิทยาลัยเทคนิคภูเก็ตมาแนะนำโครงการทุนนวัตกรรมสายอาชีพชั้นสูง สาขาช่างซ่อมบำรุงเรือยอร์ช ซึ่งเป็นสาขาที่น่าจะพาเขาเข้าใกล้ความใฝ่ฝันได้มากที่สุด

“บอกตรง ๆ ครับว่าตอนแรกด้วยความไม่รู้ เลยเข้าใจผิดไปเองว่าทุน กสศ. ก็คือการกู้ยืมเงินจาก กยศ. แต่พอกลับบ้านมาปรึกษาครอบครัว ปรากฏว่าพี่สาวบอกว่า ทุน กสศ. ดีมากนะ เพราะเป็นทุนให้เปล่า ไม่มีการเอาเงินคืน ขอแค่เรียนจบตามเงื่อนไขของกองทุน ผมฟังก็รู้สึกตกใจว่ามันดีแบบนี้เลยหรอ ส่วนทางพ่อกับแม่เองพอฟังก็ยื่นคำขาดเลยว่าให้เรียนต่อ จะมัวรออะไร เพราะถึงไปทำงานตอนนี้ก็ยังต้องเริ่มจากการเป็นลูกมือของคนอื่น แต่ถ้าเรียนสูงขึ้นเราก็สามารถหางานที่รายได้ดีกว่าได้ ประกอบกับส่วนตัวเป็นคนชอบฝัน อยากไปให้ได้ไกล อยากทำงานดี ๆ ให้ได้เหมือนคนอื่น ซึ่งถ้าผมยังอยู่แบบนี้ยังไงผมก็ไปไม่ถึง ดังนั้นผมจึงตัดสินใจยื่นสมัครขอทุน”

ยะสานเล่าต่อว่าวันที่ไปสัมภาษณ์กับ กสศ. เขาบอกไปว่า ทุกครั้งเวลาเห็นเรือยอร์ชจะรู้สึกชอบมากๆ “…ผมคิดแบบนี้ว่าถ้าได้ทำงานกับเรือยอร์ชจริง ๆ ยิ่งขยัน คนที่ได้เงินก็คือตัวเรา แถมยังได้ความเท่พ่วงติดตัวมาด้วยอีก”  และในที่สุดเขาก็ได้รับเลือกให้เป็นนักศึกษาทุนนวัตกรรมฯ หนึ่งเดียวของสาขาช่างซ่อมบำรุงเรือยอร์ช วิทยาลัยเทคนิคภูเก็ต 

“ชีวิตผมสบายขึ้นทันทีครับ ผมได้รับเงินเดือนจากทุน 7,500 บาทต่อเดือน ทำให้ไม่ต้องรบกวนเงินพ่อแม่ และยังนำเงินเก็บส่วนหนึ่งไปสอบใบเซอร์วิชาชีพจนสอบผ่านแล้วครับ ระหว่างเรียน กสศ. จะมีอบรมทักษะต่าง ๆ ให้เรื่อย ๆ ครับ มีการบริหารจัดการเงิน การดูแลจิตใจ 

แต่ที่ประทับใจมาก ๆ คืองานก้อนหินเปล่งแสงครับ จะเป็นงานประชุมกลุ่มใหญ่ของเด็กทุน กสศ. ซึ่งรุ่นที่ผมเจอในงานมีประมาณ 400-500 คน ทั้งหมดเป็นเพียงเด็กทุนส่วนหนึ่งของทั้งประเทศ การได้เข้ากลุ่มทำให้ผมได้เจอรุ่นพี่ ได้เจอเพื่อน ๆ ที่มาแลกเปลี่ยนประสบการณ์ของตัวเอง ทำให้ผมรู้สึกทั้งมั่นใจทั้งภูมิใจในตัวเองมากขึ้น เพราะส่วนตัวผมเป็นคนขี้อาย กลัวการนำเสนอตัวเอง แต่พี่ ๆ เขาจะมีวิธีปรับจูนให้เรากล้าแสดงออก 

อย่างครั้งหนึ่งพี่ ๆ ถามว่า “ถ้าเลือกย้อนเวลากลับไปได้…เราจะแก้ไขอะไร” ผมก็พูดไปว่า ถ้าย้อนเวลากลับไปได้ ผมจะไม่ทำให้แม่ร้องไห้ครับ เพราะที่ผ่านมาผมมักจะตามเพื่อนมากกว่าฟังคำเตือนของแม่ แต่ตอนนี้ผมเห็นแล้วว่าแม่ต้องเสียสละอะไรให้เราไปบ้าง ผมเลยบอกตัวเองว่าจากนี้จะไม่ทำให้แม่ร้องไห้อีก”

ยะสานบอกว่าเขามีความสุขกับการเรียนมาก เพราะวิทยาลัยมีเครื่องมือที่ทันสมัยครบครัน ทำให้เขาได้เรียนรู้ทั้งภาคทฤษฎีและภาคปฏิบัติควบคู่กันไป โดยในปีการศึกษาหน้าจะเป็นการฝึกงานที่บริษัทภูเก็ตโบ๊ทลากูน

“ตอนนี้ผมกำลังจะเรียนจบชั้น ปวส.1 แล้วครับ ยังเหลืออีกหนึ่งปี ซึ่งจะเป็นการไปฝึกงานที่ภูเก็ตโบ๊ทลากูนครับ” เขากล่าวด้วยน้ำเสียงตื่นเต้นที่กำลังจะได้นำความรู้ที่เรียนมาไปปฏิบัติจริงบนเรือยอร์ชสุดหรู ที่ในวัยเด็กเคยมองว่าไกลเกินเอื้อม

กว่าจะมาถึงวันนี้ ยะสานยอมรับว่าเกือบถอดใจไปแล้วกับการเรียนต่อ แต่เพราะมีทุนการศึกษาที่เป็นทุนให้เปล่าแบบทุนนวัตกรรมสายอาชีพชั้นสูง ทำให้ตนเองกล้าที่จะฝัน เพราะมั่นใจในการดูแลสนับสนุนของทั้งอาจารย์ รุ่นพี่ ทีมงาน กสศ. รวมถึงผู้ประกอบการที่เห็นความสำคัญของการให้โอกาส

“ผมมองว่าเรียนสาขานี้ยังไงก็ออกมามีงานทำ เพราะภูเก็ตมีทั้งท่าเรือน้ำลึก มีมารีน่า และบริษัทเกี่ยวกับเรือยอร์ชอีกมากมาย แถมเงินเดือนสตาร์ทก็สูงด้วยครับ”

“อยากฝากไปยังน้อง ๆ  ว่า ขอให้กล้าฝัน กล้าลงมือทำ และสู้เพื่ออนาคต อย่ามัวแต่กลัวหรืออายว่าเราคู่ควรกับทุนไหม เพราะการไม่กล้าลงมือทำนั่นแหละคือสิ่งที่น่าอายกว่าครับ”

‘ภูเก็ตโบ๊ทลากูน’ พลังความร่วมมือของผู้ประกอบการ พาเด็กทุนฯ ถึงฝั่งฝัน

ภารกิจของโครงการทุนนวัตกรรมสายอาชีพชั้นสูงไม่ได้จบลงแค่วุฒิการศึกษา แต่ยังสร้างสะพานเชื่อมสู่โลกของการทำงาน ด้วยการประสานความร่วมมือกับผู้ประกอบการในพื้นที่ โดยในสาขาช่างซ่อมบำรุงเรือยอร์ช วิทยาลัยเทคนิคภูเก็ตได้รับการสนับสนุนเป็นอย่างดีจากภูเก็ตโบ๊ทลากูน

“เราทำ MOU ความร่วมมือกับเทคนิคภูเก็ตมาหลายปีแล้ว ซึ่งในส่วนนี้เราก็ให้ความร่วมมือเต็มที่ เพราะบุคลากรในส่วนของเรือยังมีน้อย แล้วตลาดมันขยายตัวเร็วกว่าภาคการศึกษา เพราะการศึกษาตอนนี้ยังตามตลาดไม่ทัน ทำให้มันไม่บาลานซ์กัน อย่างตลาดมีความต้องการประมาณ 70-80% แต่นักศึกษาที่เข้าสู่ตลาดมีเพียง 30-40% เท่านั้น”

คุณรัญสิพนธ์ มีอิ่ม ผู้จัดการฝ่ายบริหารงานกลาง บริษัทภูเก็ตโบ๊ทลากูน จำกัด กล่าวถึงสถานการณ์ปัจจุบัน และแม้ว่าในส่วนของมารีน่าที่เขารับผิดชอบโดยตรงจะไม่มีงานที่ตรงกับสาขาซ่อมเรือยอร์ช แต่ที่ผ่านมาคุณรัญสิพนธ์ก็ทำหน้าที่ประสานงานกับบริษัทพาร์ทเนอร์ เช่น ภูเก็ตอินเตอร์วู้ดเวอร์ค ภูเก็ตมารีน เพื่อส่งต่อนักศึกษาไปฝึกงานไปพัฒนาทักษะอาชีพให้ได้มากที่สุด

“ปัจจุบันเรือยอร์ชที่เข้ามาในจังหวัดภูเก็ต มีมากกว่าจำนวนมารีน่าที่รองรับได้ ทำให้อัตราความต้องการช่างซ่อมบำรุงเรือยอร์ชในแต่ละปีค่อนข้างสูง ผมไม่มั่นใจจำนวนตัวเลขที่แน่นอน แต่คิดว่าในปี ๆ หนึ่งไม่น่าต่ำกว่า 100 คน เพราะบางครั้งช่างเก่ง ๆ ก็ไม่ได้อยู่หน้างาน เนื่องจากเจ้าของเรืออาจซื้อตัวไปประจำอยู่บนเรือเลย เพื่อคอยดูแลและซ่อมบำรุงเรือให้เขา ซึ่งเจ้าของเรือส่วนใหญ่มักไม่ได้มีเรือแค่ลำเดียว แต่อาจมีประมาณ 2-5 ลำ”

พร้อมกันนี้ คุณรัญสิพนธ์ ให้ข้อมูลเกี่ยวกับรายได้ของงานซ่อมเรือยอร์ชว่า ขั้นต่ำจะอยู่ประมาณ 18,000-20,000 บาทต่อเดือน ในกรณีที่ใช้แรงงานอย่างเดียวโดยไม่มีทักษะเฉพาะ

“แต่ถ้ามีความรู้ด้านเครื่องยนต์ รายได้ก็จะขยับไปที่ 20,000 บาทขึ้นไป และหากสามารถซ่อมเรือขนาดใหญ่หรือเรือราคาแพง ๆ ได้ ก็อาจคิดค่าบริการเป็นรายชั่วโมง ชั่วโมงละ 2,000 บาท รายได้ดีพอสมควรเลยครับ แต่ทีนี้ประเด็นสำคัญก็จะกลับมาที่เรื่องภาษาว่าการที่จะรายได้ดีนั้นคุณจำเป็นต้องมีทักษะภาษาเบื้องต้นด้วย ลองคิดดูว่าถ้าช่างซ่อมเรือต้องสื่อสารผ่านล่าม ความเชื่อใจของเจ้าของเรือจะเป็นยังไง แล้วตัวล่ามเองจะบอกต่อได้รู้เรื่องหรือไม่ กลับกันถ้าเจ้าของเรือสื่อสารกับช่างได้โดยตรง แล้วช่างซ่อมได้ทันที ต่อไปนี้ช่างคนนั้นจะถูกเรียกใช้บริการอย่างต่อเนื่อง”

ในฐานะของตัวแทนสถานประกอบการที่เคยเข้าร่วมค้นหานักศึกษาทุนให้กับ กสศ. คุณรัญสิพนธ์มองว่าแม้ภูเก็ตจะเป็นจังหวัดท่องเที่ยวสำคัญ แต่ยังมีอีกหลายครอบครัวที่เข้าใจว่าความได้เปรียบนี้เอื้อเฉพาะอาชีพด้านโรงแรมเท่านั้น ทั้งที่ในความเป็นจริง การเป็นช่างซ่อมบำรุงเรือยอร์ชสามารถสร้างรายได้อย่างต่อเนื่องโดยไม่ต้องพึ่งพาปัจจัยด้านสภาพอากาศและฤดูกาลท่องเที่ยว

“ผมเคยไปร่วมค้นหาเด็ก แต่พบว่าพ่อแม่หลายคนไม่เข้าใจว่าเรียนสาขานี้ไปทำไม หรืออาจคิดว่ามันก็เหมือนการซ่อมเรือหรือสปีดโบ๊ททั่วไป ซึ่งก็ทำได้จริง แต่ก็ได้เพียงชั่วครั้งชั่วคราว ผมจึงมักบอกพ่อแม่เด็กว่า ถ้าคุณให้ลูกไปเรียนสายนี้ เขาจะสามารถดูแลคุณและครอบครัวได้ในระยะยาว 

หรือแม้แต่ตัวเด็กภูเก็ตเองก็มักมองว่างานท่องเที่ยวหมายถึงงานโรงแรมแค่นั้น เขาไม่ได้มองว่าศักยภาพของเขามันไปได้มากกว่านั้น ทำให้กลายเป็นว่าตลาดฝั่งนี้มันไกลเกินเอื้อม ทั้ง ๆ ที่การทำงานด้านนี้ เงินเดือนสูง และตลาดมันยังโตได้อีกไกล ไม่หยุดอยู่แค่การท่องเที่ยว เพราะการท่องเที่ยวยังมีโลว์ซีซั่น แต่ในธุรกิจนี้ ต่อให้โลว์ซีซั่น กัปตันก็ต้องอยู่กับเรือ และเจ้าของเรือก็ยังต้องเอาเรือมาซ่อมตามปกติ รายได้จึงเข้าประจำอยู่แล้วชัวร์ ๆ”

สุดท้าย คุณรัญสิพนธ์ฝากความเห็นไปยังผู้เกี่ยวข้องว่า นอกจากงานซ่อมบำรุงเรือยอร์ชแล้ว ธุรกิจมารีน่าก็เป็นอีกหนึ่งอาชีพที่มีอนาคตและต้องการบุคลากรจำนวนมาก ซึ่งตัวเขาเองพร้อมที่จะถ่ายทอดประสบการณ์เพื่อสร้างโอกาสในการมีชีวิตที่ดีให้กับเยาวชนอีกหลาย ๆ คนที่ยังขาดโอกาส

The post ชีวิตที่ไม่จมหายในมรสุมชีวิต ของ ‘ยะสาน – อัตพล ท่องเที่ยว’ นักศึกษาทุนนวัตกรรมฯ วิทยาลัยเทคนิคภูเก็ต first appeared on กสศ..

นี่คือปณิธานของวิทยาลัยเทคนิคชลบุรี ที่เป็นส่วนหนึ่งของโครงการทุนนวัตกรรมสายอาชีพชั้นสูง ภายใต้สนับสนุนของกองทุนเพื่อความเสมอทางการศึกษา (กสศ.) ต่อเนื่องกันหลายปี โดยในปัจจุบันมี 3 สาขาที่ได้รับทุนหลักสูตร 2 ปี ได้แก่ สาขาระบบขนส่งรถราง, สาขาเมคคาทรอนิคและหุ่นยนต์ และสาขายานยนต์ไฟฟ้า รับนักศึกษาทุนฯ จำนวนสาขาละ 15 คน รวม 45 ทุน

“ผมกล้าพูดได้เลยว่าเด็กของผมรุ่นที่กำลังจะจบนี้ ตอนนี้ถ้าใครที่สนใจทำงานก็คือมีงานทำ 100% ครับ อย่างล่าสุดบริษัทซันโวด้าที่ผลิตแบตเตอรี่ เขาก็มาสัมภาษณ์เด็กถึงวิทยาลัยเลย เงินเดือนสตาร์ต 29,000 บาท แล้วเขาก็รับนักศึกษาฝึกงานด้วย ซึ่งสวัสดิการของนักศีกษาฝึกงานเงินเดือนเริ่มต้นที่ 11,000 บาท มีรถตู้รับส่ง มีหอพักให้” ครูอธิเบศร์ ผินสุวรรณ์ จากสาขายานยนต์ไฟฟ้า เล่าถึงความสำเร็จในการดูแลเด็กจนถึงปลายทางของการมีงานทำ

จากประสบการณ์ในการดูแลนักศึกษาในโครงการทุนนวัตกรรมสายอาชีพชั้นสูงมาหลายรุ่น วิทยาลัยเทคนิคชลบุรีมีทีมบริหารจัดการที่เข้มแข็ง มุ่งมั่นในการค้นหาเด็กที่ขาดแคลนทุนทรัพย์อย่างเต็มกำลังและทั่วถึง มีระบบการดูแลเด็กในระหว่างเรียนที่เอาใจใส่เด็กทุกคนเท่าเทียมกัน ทั้งในด้านวิชาการ สุขภาวะ (Well-being) ความเป็นอยู่ และที่สำคัญคือจุดแข็งด้านทักษะภาษาจีน ซึ่งตรงกับความต้องการของตลาดแรงงานในพื้นที่ EEC ตลอดจนมีความร่วมมือ (MOU) กับสถานประกอบการหลายแห่ง เช่น บริษัทไฮเออร์, บริษัทซันโวด้า, รถไฟฟ้า APM ให้นักศึกษาได้ฝึกงานจริง สร้างโอกาสในการมีทำงานหลังเรียนจบ รวมไปถึงยังมีโอกาสศึกษาต่อที่ประเทศจีนด้วย

‘นักเรียนไม่ท้อ ครูไม่ถอย’ ไกลแค่ไหนก็พร้อมเดินทางไปมอบโอกาสทางการศึกษา

แม้ตัววิทยาลัยจะตั้งอยู่ในพื้นที่ที่เศรษฐกิจค่อนข้างดี แต่เพื่อกระจายโอกาสให้กับเด็กจากครอบครัวยากจน คณะครูของวิทยาลัยเทคนิคชลบุรีจึงมุ่งมั่นที่จะลงพื้นที่ค้นหาเด็ก ไม่ว่าจะไกลหรือยากลำบากแค่ไหน

“เรายึดนโยบายของ กสศ. คือเสมอภาค แล้วความเสมอจะเสมอภาคเฉพาะบ้านเราไม่ได้ ก็ต้องทั่วประเทศ” 

ครูวิทยา แสนคำ จากสาขาระบบขนส่งทางราง เล่าว่าที่ผ่านมาวิทยาลัยไม่ได้รับเด็กเฉพาะในพื้นที่จังหวัดชลบุรี แต่กระจายการค้นหาไปยังพื้นที่อื่นๆ ด้วย โดยในปีนี้ได้รับการสนับสนุนจากเครือข่ายที่มีอยู่ ทำให้สามารถเข้าถึงเด็กได้มากขึ้น

“ในการลงพื้นที่ไปหาเด็ก ไปเจอครอบครัวของเด็ก ไปเห็นถึงสภาพความเป็นอยู่ของเด็ก ยิ่งทำให้ทางวิทยาลัยมุ่งมั่นที่จะค้นหาและดูแลจนจบการศึกษา ก่อนจะส่งต่อไปยังเส้นทางสายอาชีพเพื่ออนาคตที่ดีกว่าเดิม” 

อนุชิต อนุศรี รองผู้อำนวยการฝ่ายแผนงานและความร่วมมือ เล่าถึงประสบการณ์ในการลงพื้นที่ว่า 

“เราไปเจอเด็กคนหนึ่ง น้องมีแม่แต่แม่มีปัญหาอยู่ในพื้นที่ไม่ได้ น้องก็เลยตัวคนเดียว แต่ก็มีญาติห่าง ๆ อยู่คนหนึ่ง ตอนไปคัดกรอง น้องไปขออาศัยอยู่บ้านญาติเพื่อที่จะทำการคัดกรอง เราขึ้นไปดูที่นอน ก็เอ๊ะ มันเหมือนจัดฉากนิดนึง ซึ่งก็ไม่ได้ดูดีนะ แต่ว่าเราอยากไปเห็นที่นอนจริง ๆ น้องเลยพาไปอีกที่หนึ่ง มันเป็นยุ้งข้าวที่ไม่มีข้าว แล้วน้องก็ปูที่นอนแล้วกางมุ้งไว้อย่างนั้นแล้วก็นอน คือเราไปเห็นสภาพแล้ว เราก็น้ำตาตกนั่นแหละครับ แล้วน้องก็ผ่านเกณฑ์ ได้มาเรียนในสาขาระบบราง ตอนนี้น้องกำลังจะสำเร็จการศึกษา แล้วน้องได้งานแล้วด้วย”

ครูอธิเบศร์ ผินสุวรรณ์ จากสาขายานยนต์ไฟฟ้า เล่าเสริมว่า “ผมมีโอกาสได้ไปลงพื้นที่กับท่านรอง ทั้งทางภาคอีสาน ไปหนองบัวลำภู เลย สุรินทร์ บุรีรัมย์ ระยะทาง 500-600 กิโลเมตร เราก็ต้องไปให้ความเชื่อมั่นเด็กครับว่า เรากำลังเอาอนาคตไปให้เขานะ หลายขั้นตอนมากครับกว่าจะไปถึงจุดที่เราจะไปเยี่ยมบ้านเขาได้ “แต่พอเราไปถึงแล้ว เรารู้สึกว่าชีวิตเรามันสบายนะ เราไปดูชีวิตเขาแล้วก็คิดได้ว่า ถ้าเราไม่มีทุนนี้หรือเราไม่มีโอกาสให้เขา เขาจะไปทำอะไร เขาก็ต้องขุดมัน กรีดยาง ค่าแรง 200-300 บาท เราก็ไปบอกเขาว่า วิทยาลัยเราดียังไง สาขาเราดียังไง เรามีมายด์เซ็ตยังไง เราพร้อมสานฝันเขา และเชื่อว่าเขาทำได้ แค่ต้องลงมือทำ”

หลักสูตรได้มาตรฐาน ตอบโจทย์สถานประกอบการ เพิ่มโอกาสการมีงานทำ 

สำหรับ 3 สาขา ที่ได้รับทุนนวัตกรรมสายอาชีพชั้นสูง คือ สาขาระบบขนส่งรถราง, สาขาเมคคาทรอนิคและหุ่นยนต์ และสาขายานยนต์ไฟฟ้า เป็นสาขาที่มีความต้องการของตลาดแรงงานในพื้นที่จังหวัดชลบุรี ครูผู้ดูแลแต่ละท่านต่างมุ่งมั่นเสริมทั้งทักษะพื้นฐานที่เกี่ยวข้องกับสายงานของแต่ละสาขา เสริมทักษะภาษาจีน และเตรียมความพร้อมด้านทัศนคติในการทำงาน เพื่อส่งเด็กไปให้ถึงฝั่งฝันของตนเอง

เริ่มที่สาขาระบบขนส่งรถราง ครูวิทยา เล่าว่า สาขาระบบขนส่งรถรางของวิทยาลัยเทคนิคชลบุรี เป็นศูนย์ CVM (Center of Vocational Manpower Networking Management) 

“CVM เป็นหน่วยงานที่เราเป็นคนเขียนหลักสูตรของระบบขนส่งทางรางที่ใช้กับทั้งประเทศ แล้วความพร้อมของระบบรางของเทคนิคชลบุรี เราเป็นศูนย์ทดสอบมาตรฐานฝีมือคุณวุฒิวิชาชีพ ของ TPQI เพราะฉะนั้นในเรื่องของการให้ความรู้กับเด็กคือครบสมบูรณ์

“สำหรับการร่วมมือกับภาคเอกชน เรามี กรอ.อศ.(คณะกรรมการร่วมภาครัฐและเอกชนเพื่อพัฒนากำลังคนอาชีวศึกษา) ซึ่งเป็นภาคเอกชนที่ร่วมมือกับเรา เริ่มตั้งแต่เขียนหลักสูตร ซึ่งแน่นอนว่าองค์กรที่เข้ามาช่วยเขารู้แล้วว่าความต้องการมีในภาคส่วนใดบ้าง ก็คือนอกจากได้หลักสูตรที่ตรงกับความต้องการของภาคประกอบการแล้ว เรายังมั่นใจว่าเด็กเราได้ความรู้ที่เอาไปใช้ได้จริงด้วย”

โดยรูปแบบการเรียนการสอนของวิทยาลัยเทคนิคชลบุรีนั้น จะเรียนที่วิทยาลัยเป็นเวลา 1 ปี จากนั้นปีที่ 2 เด็กแต่ละคนจะได้ไปฝึกงานจริงกับสถานประกอบการที่เลือกเอง โดยสาขาระบบขนส่งรถราง สามารถเลือกไปเรียนต่อกับมหาวิทยาลัยที่ประเทศจีนได้ด้วย 

“หลัก ๆ ในประเทศไทยก็จะมีรถไฟฟ้าสายสีทอง สายสีแดงนี่จะเป็นตัวหลัก หรือแม้กระทั่ง รถไฟฟ้า APM ในสนามบินสุวรรณภูมิ (เป็นระบบขนส่งผู้โดยสารอัตโนมัติแบบไร้คนขับ) เราก็ MOU ด้วยเหมือนกัน แล้วก็จะมี AMR Asia อีกหลายๆ ที่ที่พร้อมซัพพอร์ตเราอยู่”

ในส่วนของสาขาเมคคาทรอนิคและหุ่นยนต์ ครูเจติยา ภพภูมิดินันท์ เล่าถึงอัตราการเปิดรับของตลาดแรงงานในภาคตะวันออก (EEC) ว่า เด็กที่จบ ปวส. มีความต้องการอยู่ที่ประมาณ 2,000 กว่าตำแหน่ง แต่เด็กที่จบจริง ๆ ทั่วประเทศมีไม่ถึง 200 คน 

“ต้องยอมรับว่าสาขาเมคคาทรอนิคเด็กจบน้อยมาก ทั้งปวช. ปวส. ทุก ๆ วิทยาลัยก็พยายามเปิด แต่ไม่สำเร็จด้วยเรื่องของคุรุภัณฑ์ที่มีราคาค่อนข้างสูง แต่สำหรับวิทยาลัยเทคนิคชลบุรี สาขาเมคคาทรอนิคเรามีคุรุภัณฑ์เข้ามาตลอดต่อเนื่อง เป็นหุ่นยนต์อุตสาหกรรม เป็นชุดโคบอท อันนี้ก็คือเอามาจากโรงงานจริง ๆ เลย เด็กก็จะได้ใช้ก่อนที่จะออกไปฝึกงาน”

นอกจากนี้ ครูเจติยายังเล่าว่า สาขาเมคคาทรอนิคและหุ่นยนต์มีเป้าหมายในการผลิตกำลังคนเพื่อเข้าสู่โรงงานอุตสาหกรรม ซึ่งภาคอุตสาหกรรมจะถูกบังคับโดยกระทรวงแรงงานว่าจะต้องรับเจ้าหน้าที่หรือช่างที่มีใบผ่านมาตรฐานฝีมือแรงงานอย่างน้อย 10% จึงมีการจัดตั้งศูนย์ทดสอบมาตรฐานฝีมือแรงงาน และเด็กทุกคนต้องสอบผ่านก่อนที่จะสำเร็จการศึกษา ซึ่งนอกจากจะเป็นใบเบิกทางในการมีงานแล้ว ยังเป็นการรับประกันว่าเด็กมีศักยภาพพร้อมทำงานอีกด้วย

ในส่วนของสาขาสาขายานยนต์ไฟฟ้า ครูอธิเบศร์ เล่าว่า “สาขายานยนต์ไฟฟ้าเป็นสาขาเทคโนโลยีที่มาใหม่ และได้เป็นศูนย์บริหารเครือข่ายหรือ CBM ทำหน้าที่ออกแบบหลักสูตร พัฒนากำลังคน อบรมครูส่งครูไปต่างประเทศ ซึ่งวิทยาลัยเทคนิคชลบุรีเป็นคนจัดการทั้งหมด ในส่วนของการมีงานทำ ถ้าเรามองรอบ ๆ ชลบุรี บริษัทค่ายรถยนต์ไฟฟ้าเข้ามาตั้งโรงงาน เขาก็คาดหวังว่าจะให้เราผลิตบุคลากรเพื่อไปป้อนอุตสาหกรรมของเขา”

ความรู้พื้นฐานแน่น ทักษะรอบด้าน สื่อสารภาษาจีนได้ อนาคตไม่ไกลเกินเอื้อม

นอกจากนักศึกษาทุนนวัตกรรมฯ วิทยาลัยเทคนิคชลบุรีจะได้รับความรู้และทักษะที่พร้อมในการปฏิบัติงานจริงในสายอาชีพนั้น ๆ พร้อมด้วยจุดแข็งด้านภาษาจีน และการเสริมทักษะด้านการบริหารจัดการเงิน ยังได้รับการดูแลด้านจิตใจและบุคลิกภาพเป็นอย่างดี

“เรื่องการออมเงิน เราได้ผู้ใหญ่จากออมสินมาอบรมอย่างเข้มข้น เรื่องของสุขอนามัยเรามีบุคลากรจากสาธารณสุขจังหวัดมาให้ความรู้ ส่วนด้านบุคลิกภาพ เราได้แอร์โฮสเตสจากสิงคโปร์แอร์ไลน์มาแนะนำ ก็คืออย่างที่ กสศ. ต้องการว่าสอนเด็กไม่ใช่แค่ให้มีความรู้อย่างเดียวแต่เอาตัวไม่รอดไม่ได้ มันต้องเตรียมเด็กระหว่างนี้ให้เขาพร้อม แต่ที่เข้มข้นที่สุดก็คือภาษาจีน เด็ก กสศ. ของเราทุกสาขา เทอม 1 HSK 2  ต้องผ่าน (HSK คือการสอบวัดระดับภาษาจีนขั้นต้นที่เน้นการใช้ภาษาจีนสื่อสารในชีวิตประจำวันอย่างง่าย) เราหวังว่าเด็กของเราถ้าใครจะไปเรียนจีนตอนปี 2 จะต้องไม่มีช่วงสะดุด” ครูวิทยา เล่าถึงการเสริมทักษะชีวิตให้กับเด็ก

ในส่วนของเด็กที่มีปัญหาด้านจิตใจ มาจากครอบครัวที่มีปัญหา ทางวิทยาลัยเทคทิคชลบุรีก็ไม่ได้ละเลย รองอนุชิต เล่าว่า “ก่อนเด็กเข้ามาเรารู้สภาพเด็กอยู่แล้ว ทีมใหญ่ของเราดูแลภาพรวม พอลงไปในแผนกเราจะมีทีม กสศ. 3 ท่านนี้ (ครูวิทยา ครูเจติยา ครูอธิเบศร์) ดูแลเด็กของท่านเอง ในเรื่องสภาพจิตใจ เด็กไม่เหมือนกันแน่นอนนะครับ แต่พวกเราก็สามารถแก้ได้ พอเราพบปัญหาเราจะมาคุยกันว่าเราจะแก้ปัญหาเด็กคนนี้ยังไง”

“เราพยายามจะทำให้เด็กทั่วไปกับเด็กทุนไม่รู้สึกถึงความแตกต่าง ดังนั้นเวลาเราจะคุยกันเรื่องการดูแลเด็กทุน เราจะนัดประชุมย่อยเท่านั้น เราจะไม่ไปลงกับเด็กทั้งหมด เพื่อที่จะไม่เกิดความแตกต่างนะครับ นี่คือสิ่งที่พวกผมทำอยู่ เราจะมีกลุ่มทำงาน เราจะมีกลุ่มเด็ก กสศ. เราจะมีกลุ่มหอพัก ดูแลเด็กในทุก ๆ ด้าน”

ทั้งหมดนี้คือความทุ่มเทของทีมบริหารโครงการทุนนวัตกรรมสายอาชีพชั้นสูง วิทยาลัยเทคนิคชลบุรี เพื่อลบคำว่า ‘ด้อยโอกาส’ ออกจากชีวิตของเด็ก ๆ แม้จะเป็นภารกิจที่เหนื่อย แต่เมื่อได้เห็นความสำเร็จของนักศึกษาที่จบออกไปแล้วมีงานทำ พึ่งพาตัวเองได้ ดูแลครอบครัวได้ ทุกคนก็มีความสุขและภาคภูมิใจที่ได้ทำหน้าที่ ‘ครู’ อย่างดีที่สุด 

“ช่วงแรกผมรู้สึกเหนื่อยนะครับ เพราะว่างานมันค่อนข้างเยอะ แต่พอได้เข้ามาสัมผัสจริง ๆ ตั้งแต่ไปประชาสัมพันธ์ หนักสุดคือการออกคัดกรอง มันรู้สึกผูกพัน หลายครั้งที่เราร้องไห้ เราต้องนั่งเช็ดน้ำตาเวลาไปที่บ้านเด็ก ไปคุยกับโรงเรียนมัธยมของเด็ก มันรู้สึกว่าไม่อยากทำ รู้สึกหดหู่ครับ แต่พอทำไปแล้ว เราก็มีความความสุขนะ” รองอนุชิต เล่าถึงความรู้สึก

ขณะที่ ครูวิทยากล่าวทิ้งท้ายว่า “ดีใจที่ กสศ. ให้โอกาสเราตั้งแต่แรกเริ่มจนมาถึงตอนนี้ มันหมายความว่าวิทยาลัยของเราเป็นวิทยาลัยที่มีคุณภาพ มีมาตรฐาน ไม่ใช่แค่ว่าเรามีเด็กจนแล้วจะได้ทุน กสศ. ดูรอบด้าน ไม่ได้ดูแค่เด็กอย่างเดียว แต่พัฒนาครูด้วย คือให้ไปพร้อม ๆ กัน ก็เป็นเหตุหนึ่งที่ทำให้วิทยาลัยของเรายังคงอยู่กับ กสศ. และครูทุกคนเห็นคุณค่าในการทำงานตรงนี้” 

The post ลบคำว่า ‘ด้อยโอกาส’ ด้วยความทุ่มเทของครู และความพร้อมของหลักสูตร first appeared on กสศ..

ครูนิตย์นิรันดร์ พิลาไชย จากวิทยาลัยเทคนิคอำนาจเจริญ มองเห็นคำตอบที่เรียบง่ายแต่ทรงพลังว่า หัวใจของการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ อาจเริ่มต้นจากสองคำสำคัญ คือ “ทุน” และ “โอกาส”

บนเวที “สร้างโอกาสทางการศึกษา สร้างกำลังคนทักษะสูงก้าวสู่อนาคต” ช่วง Teacher Talks & Shares บอกเล่าเรื่องราวของครูทุนนวัตกรรมสายอาชีพชั้นสูง เมื่อวันที่ 3 เมษายน 2569 ณ อาคารอิมแพ็คฟอรั่ม เมืองทองธานี ครูนิตย์นิรันดร์เล่าว่า ตลอด 37 ปีในชีวิตครูอาชีวศึกษา และ 7 ปีของการทำงานกับนักศึกษาทุนนวัตกรรมสายอาชีพชั้นสูง ได้ทำให้เขาเห็นอย่างชัดเจนว่า หากระบบการศึกษาสามารถเปิดโอกาสให้เด็กทุกคนเข้าถึงได้อย่างเสมอภาค พร้อมกับการจัดการเรียนรู้ที่มุ่งยกระดับทั้งสมรรถนะ ทักษะ และประสบการณ์

การเปลี่ยนแปลงของเด็กคนหนึ่งให้เติบโตเป็นบุคลากรทรงคุณค่าของประเทศ ไม่ใช่เรื่องไกลเกินจริงอีกต่อไป

ตลอดเส้นทางการทำงาน ครูนิตย์นิรันดร์ได้เผชิญกับความเปลี่ยนแปลงของสภาพเศรษฐกิจและสังคมที่ส่งผลกระทบต่อชีวิตของเด็ก ๆ อย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ เด็กจำนวนไม่น้อยค่อย ๆ หลุดออกจากระบบการศึกษา และกลายเป็นการสูญเสีย “ทรัพยากรมนุษย์” ที่สำคัญของประเทศอย่างน่าเสียดาย

“37 ปีของชีวิตครู สิ่งที่ผมพบตลอดมาคือความเปลี่ยนแปลงของสภาพเศรษฐกิจและสังคม ทุกครั้งล้วนกระทบถึงเด็ก ๆ และคือจุดเริ่มต้นที่พาเยาวชนจำนวนมากห่างไกลออกมาจากระบบการศึกษา จนกลายเป็นความเสื่อมถอยของสังคมที่ค่อย ๆ ขยายขนาดขึ้น ซึ่งเป็นเรื่องน่าเสียดาย เพราะทรัพยากรสำคัญที่สุดของประเทศ ก็คือเด็ก ๆ เหล่านั้น ที่กำลังต่อสู้กับกำแพงซึ่งแทบไม่อาจปีนข้าม” 

กระทั่งในปี 2562 การเกิดขึ้นของโครงการทุนนวัตกรรมสายอาชีพชั้นสูง ทำให้ครูนิตย์นิรันดร์ได้พบว่า “ทุน” และ “โอกาส” คือกลไกสำคัญที่ช่วยรองรับชีวิตของคนคนหนึ่งเอาไว้ให้มีพื้นที่ยืน และมีโอกาสเติบโต โอกาสที่เริ่มต้นจากนโยบาย ถูกส่งต่อผ่านสถาบันการศึกษา ผู้บริหาร และครู ก่อนจะไปถึงมือของเด็ก ๆ

“ทุนและโอกาส สองคำสำคัญที่ไปถึงมือเด็ก ๆ ทำให้เกิดความเปลี่ยนแปลง เราได้เห็นครูผู้สร้างโอกาสที่ขยับเข้ามาใกล้กับเด็ก ๆ ผู้เปี่ยมด้วยเป้าหมายชีวิต ขณะที่ช่องว่างของการสูญเสียทรัพยากรทรงคุณค่าก็ค่อย ๆ ถูกทำลายลง”

ที่สำคัญยิ่งไปกว่านั้น “ทุน” และ “โอกาส” ไม่ได้เปลี่ยนแค่ชีวิตของเด็กคนหนึ่ง แต่กำลังเปลี่ยนชีวิตของทั้งครอบครัว เพราะเมื่อเด็กคนหนึ่งได้เรียนจบ มีงานทำ เขาไม่ได้ยกระดับเพียงตัวเอง แต่กำลังพาอีกหลายชีวิตในครอบครัว ก้าวไปสู่คุณภาพชีวิตที่ดีขึ้นพร้อมกัน

จากประสบการณ์ตลอด 7 ปี ครูนิตย์นิรันดร์จึงถอดบทเรียนการพัฒนานักศึกษาทุนนวัตกรรมสายอาชีพชั้นสูงออกเป็น 3 ขั้นตอนสำคัญ ตั้งแต่การดูแลสวัสดิภาพความเป็นอยู่ของผู้เรียน การยกระดับการเรียนรู้ด้วยแนวคิดใหม่ ไปจนถึงการส่งต่อสู่การเป็นกำลังคนคุณภาพในตลาดแรงงาน

และทั้งหมดนี้คือสิ่งที่ยืนยันว่า ไม่ว่ากาลเวลาจะเปลี่ยนไปอีกนานเพียงใด “ทุน” และ “โอกาส” จะยังคงเป็น “หัวใจของการพัฒนาคน” และเป็นที่พึ่งพาสำคัญของผู้ที่ต้องการโอกาสในชีวิตเสมอไป

กสศ. ขอขอบคุณ ครูนิตย์นิรันดร์ พิลาไชย รวมถึงครูและภาคีสถานศึกษาทุกแห่ง คณาจารย์ ทีมหนุนเสริม และผู้มีส่วนร่วมทุกภาคส่วนในโครงการทุนนวัตกรรมสายอาชีพชั้นสูง ที่ร่วมกันออกไปค้นหาเด็กและเยาวชน เพื่อพาโอกาสทางการศึกษาไปถึงพวกเขา  แม้ในจุดที่โอกาสอาจไม่เคยเดินทางไปถึง

The post ครูนิตย์นิรันดร์ พิลาไชย: 37 ปีในชีวิตครูอาชีวะ ที่พบว่า ‘ทุนและโอกาส’ คือหัวใจของการพัฒนาคน first appeared on กสศ..

บนเวที “สร้างโอกาสทางการศึกษา สร้างกำลังคนทักษะสูงก้าวสู่อนาคต” ช่วง Teacher Talks & Shares บอกเล่าเรื่องราวของครูทุนนวัตกรรมสายอาชีพชั้นสูง เมื่อวันที่ 3 เมษายน 2569 ณ อาคารอิมแพ็คฟอรั่ม เมืองทองธานี ครูมะยมเล่าว่า จากวันแรกของการทำงาน จนถึงวันนี้ หน้าที่และความรับผิดชอบที่มีต่อ “นักศึกษาทุน” ได้ค่อย ๆ เปลี่ยนมุมมองของครูคนหนึ่ง ให้มองการศึกษา ชีวิต และศักยภาพของผู้เรียน แตกต่างไปจากเดิมโดยสิ้นเชิง

“เราเรียนรู้ว่าการดูแลนักศึกษาต้องใช้หัวใจ เพื่อ ‘เข้าใจ’ ซึ่งพูดได้ว่าทุนนวัตกรรมสายอาชีพชั้นสูงเปลี่ยนมายด์เซ็ตของเราไปตลอดชีวิต วันนี้เราตระหนักว่า ‘ครู’ เป็นได้มากกว่าผู้สอน แต่สามารถเป็น ‘พี่เลี้ยงของชีวิต’ ให้กับนักศึกษาได้”   

สำหรับครูมะยม ‘ทุน’ นี้ไม่ได้เปลี่ยนแค่ชีวิตของนักศึกษา แต่ยังเปลี่ยนครู และยกระดับทั้งวิทยาลัยไปพร้อมกัน ผ่านองค์ความรู้ แนวคิด และระบบการติดตามดูแลนักศึกษาอย่างต่อเนื่อง จนหลายแห่งสามารถพัฒนาโครงสร้างการจัดการเรียนการสอนและระบบดูแลผู้เรียนสายอาชีพให้เข้มแข็งขึ้นอย่างเป็นรูปธรรม

หนึ่งในภาพสะท้อนที่ชัดเจนที่สุด คือการพัฒนาหลักสูตรร่วมกับสถานประกอบการ ซึ่งทำให้การเรียนรู้ไม่ได้แยกขาดจากโลกการทำงาน แต่เชื่อมโยงเข้าหากันอย่างเป็นระบบ นักศึกษาจึงได้เรียนรู้จากประสบการณ์จริง และสามารถก้าวเข้าสู่การทำงานได้ทันทีหลังสำเร็จการศึกษา กลายเป็นหลักประกันสำคัญของโอกาสในชีวิตและความมั่นคงในอนาคต

อย่างไรก็ตาม เบื้องหลังความสำเร็จของนักศึกษาหนึ่งคน ไม่เคยเป็นหน้าที่ของใครเพียงลำพัง “สิ่งสำคัญคือความร่วมมือที่ทำให้เรารู้ว่าเราไม่ได้อยู่ลำพัง” ตั้งแต่ผู้บริหารที่ร่วมลงพื้นที่ค้นหาและเข้าใจชีวิตของนักศึกษา คณาจารย์ นักจิตวิทยา ทีมหนุนเสริม ไปจนถึงคณะทำงานของ กสศ. รวมถึงเพื่อนนักศึกษาในวิทยาลัย

ทุกฝ่ายล้วนเป็น “ซัพพอร์ตเตอร์” ที่ช่วยประคับประคอง ให้เด็กคนหนึ่งก้าวผ่านอุปสรรคไปจนถึงวันที่เรียนจบ มีงานทำและมีเส้นทางชีวิตที่มั่นคง

“ทั้งหมดนี้จะเป็นไปไม่ได้เลย ถ้าไม่มี ‘ความร่วมมือ’ ที่คอยย้ำเตือนถึงครูที่หน้างานเสมอว่าเราไม่ได้อยู่ลำพัง ทุกฝ่ายล้วนคือ ‘ซัพพอร์ตเตอร์’ คนสำคัญ ซึ่งทำให้งานที่ดูเหมือนจะยากเย็น หนักหนา และเหน็ดเหนื่อย ผ่านพ้นได้สำเร็จ” ครูมะยมกล่าว

ประสบการณ์ตลอดหลายปีที่ผ่านมา จึงเปรียบเสมือนกระบวนการ “ตกตะกอน” ที่ทำให้ครูมะยมเห็นชัดว่า เมื่อครูดูแลนักศึกษาด้วยหัวใจ พร้อมพัฒนาทั้งความรู้ ทักษะอาชีพ และทักษะชีวิต ควบคู่กับการสร้างเครือข่ายการเรียนรู้ร่วมกับสถานประกอบการ ผลลัพธ์ที่เกิดขึ้น “ไม่ใช่เพียงความสำเร็จทางการศึกษา” แต่คือ “ความเปลี่ยนแปลงของชีวิตคนหนึ่ง” ซึ่งไม่อาจประเมินค่าได้ด้วยตัวเลขใด 

และนั่นคือเหตุผลที่ครูมะยมยืนยันกับตัวเองว่า “เราจะตั้งมั่นในแนวทางนี้ต่อไปตลอดชีวิตการเป็นครูที่เหลืออยู่”

กสศ. ขอขอบคุณ ‘ครูมะยม’ ชนัญพัทร์ โปธามูล รวมถึงครูและภาคีสถานศึกษาทุกแห่ง คณาจารย์ ทีมหนุนเสริม และผู้มีส่วนร่วมทุกภาคส่วนในโครงการทุนนวัตกรรมสายอาชีพชั้นสูง ที่ร่วมกันออกไปค้นหาเด็กและเยาวชน เพื่อพาโอกาสทางการศึกษาไปถึงพวกเขา  แม้ในจุดที่โอกาสอาจไม่เคยเดินทางไปถึง

The post ครูชนัญพัทร์ โปธามูล: 8 ปีของการดูแลเด็ก ที่เปลี่ยนครูคนหนึ่งไปตลอดชีวิต first appeared on กสศ..

“ถ้าไม่ได้ทุนของ กสศ. ตอนนี้คงดรอปเรียนไปแล้ว และทำงานรับจ้างสู้ชีวิตอยู่ที่ไหนสักแห่ง”  นิส เล่าถึงเส้นทางชีวิตหากเธอไม่ได้รับทุนนวัตกรรมสายอาชีพชั้นสูง 

ทั้งสามคน นิส ปัท และดา อาศัยและเติบโตในจังหวัดตาก แม้พวกเธอจะมาจากต่างครอบครัว ต่างโรงเรียน และต่างความฝัน แต่มีจุดร่วมเดียวกัน คือข้อจำกัดทางทุนทรัพย์และโอกาส ที่ทำให้ไม่สามารถตามฝันเข้าสู่รั้วมหาวิทยาลัยหลังเรียนจบชั้น ม.6 ได้

นิส เล่าว่าเธออยู่กับยายตั้งแต่เล็ก เพราะพ่อแม่ต้องไปทำงาน หลังเรียนจบ ม.6 พ่อแม่ไม่มีเงินพอที่จะส่งเรียนต่อ จึงตั้งใจว่าจะทำงานเก็บเงินเพื่อช่วยแบ่งเบาภาระครอบครัว เพราะที่บ้านยังต้องส่งเสียน้องชายอีก 2 คน ซึ่งกำลังเรียนอยู่ชั้น ม.2 และ ป.6

ไม่ต่างจาก ดา ที่ครอบครัวมีสมาชิกทั้งหมด 5 คน คือพ่อ แม่ พี่สาว พี่ชาย และเธอเป็นลูกคนสุดท้อง ที่บ้านของดาทำอาชีพปลูกข้าวโพดและมันสำปะหลัง ซึ่งจะปลูกและเก็บเกี่ยวได้เพียงปีละครั้ง ทำให้มีรายได้ไม่มากนัก ยิ่งช่วงหลังราคาข้าวโพดและมันสำปะหลังตกต่ำ เงินที่ได้มายิ่งไม่พอใช้จ่ายในครอบครัว 

“หลังเรียนจบ ม.6 ได้ไปสมัครสอบเข้าคณะสาธารณสุข มหาวิทยาลัยราชภัฏกำแพงเพชร  ซึ่งตอนนั้นประกาศผลแล้วว่าเราสอบติด ดีใจมาก แต่แม่บอกว่าไม่มีเงินส่งเสีย อาจจะต้องกู้ กยศ. ลึก ๆ ก็เสียใจและเสียดายโอกาส เพราะตั้งใจเรียน ตั้งใจทำข้อสอบอย่างเต็มที่ แต่ก็เข้าใจครอบครัว ปลอบใจตัวเองว่าไม่เป็นไรหรอก มันต้องมีทางอื่น ตราบใดที่เราไม่หยุดเรียนรู้ ไม่หยุดพยายาม ก็เชื่อว่าจะต้องมีทางเดินไปให้ถึงปลายทางได้เช่นกัน แม้จะต้องเดินอ้อมไปสักหน่อย ก็ไม่เป็นไร ตอนนั้นเลยบอกแม่ว่าเดี๋ยวออกมาทำงานแล้วค่อย ๆ เก็บเงินไปเรียนต่อ” 

ทว่าในจังหวะที่เส้นทางเหมือนจะตีบตัน รุ่นพี่ในโรงเรียนได้มาแนะนำโครงการทุนนวัตกรรมสายอาชีพขั้นสูง ในหลักสูตรประกาศนียบัตรพนักงานให้การดูแล ซึ่งเป็นหลักสูตรระยะสั้น มีทุนสนับสนุนค่าเล่าเรียนและมีค่าครองชีพให้เดือนละ 6,500 บาท 

ดา บอกว่า “พอรู้ก็รีบสมัครเลย เพราะจะได้ช่วยแบ่งเบาภาระพ่อแม่ด้วย ที่สำคัญหลักสูตรที่เปิดรับคือพนักงานให้การดูแล ก็ตรงกับใจเราที่ฝันอยากเป็นพยาบาลอยู่แล้ว เรารู้สึกว่าการได้ดูแลผู้ป่วย หรือผู้สูงอายุก็เหมือนได้ช่วยชีวิตคน เวลาได้เห็นผู้ป่วยมีสุขภาพแข็งแรงก็จะดีใจ รวมถึงการได้เห็นคนรอบข้างผู้ป่วยมีความสุข หรือยิ้มได้ เราก็ยิ้มด้วยและมีความสุขไปด้วยเช่นกัน”

ขณะที่ นิส บอกว่า เดิมทีฝันอยากเป็นครู อยากดูแลเด็ก ๆ แต่พอได้มาเห็นหลักสูตรนี้ก็สนใจ เพราะว่าเป็นงานบริการช่วยเหลือคนไม่ต่างกัน 

“การทำงานเป็นผู้ให้การดูแลก็แค่เปลี่ยนจากดูแลเด็ก ๆ มาเป็นผู้ป่วยหรือผู้สูงอายุแทน ซึ่งที่ผ่านมาเราอยู่กับยายมาตลอด การได้เรียนหลักสูตรผู้ดูแลก็จะช่วยให้เราได้ความรู้กลับไปดูแลยายหรือคนในครอบครัวได้ด้วย ดังนั้นพอรู้ว่ามีทุนก็ตัดสินใจสมัครทันที” 

ปัทเองที่แม้จะมีความฝันตอนเด็กๆ ว่าอยากเป็นนักดนตรี  ก็มีความสนใจงานด้านสาธารณสุขเป็นทุนเดิม พอมีรุ่นพี่มาแนะนำทุนของ กสศ. จึงสนใจ เพราะมองว่าเป็นโอกาสที่ดี

“การดูแลคนป่วย ผู้สูงอายุ เป็นพื้นฐานการทำงานด้านสาธารณสุข ที่สำคัญเป็นหลักสูตรระยะสั้นแค่ 6 เดือน ทำให้เราได้พิสูจน์ตัวเองด้วยว่า เราสนใจเรียนด้านนี้จริงๆ หรือเปล่า ถ้าชอบ ก็หาโอกาสเรียนต่อในสายนี้ต่อไปได้”

หลักสูตรระยะสั้น ทางลัดสู่อาชีพในระยะยาว

หลักสูตรประกาศนียบัตรพนักงานให้การดูแล (Caregiver: CG) คณะพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ แม้จะเป็นหลักสูตรระยะสั้นเพียง 6 เดือน แต่ก็เป็นหลักสูตรที่นักศึกษาทุกคนได้เรียนรู้ทั้งด้านวิชาการและการปฏิบัติอย่างครบถ้วน ที่สำคัญคือตอบโจทย์ชีวิตเยาวชนจากครอบครัวยากจน เพราะใช้เวลาในการเรียนไม่นานก็สามารถทำงานและมีรายได้ทันที

“ขอบคุณ กสศ. ที่ทำโครงการดี ๆ ช่วยให้เด็กได้มีโอกาสทางการศึกษา มีอาชีพ และมีรายได้ที่จะแบ่งเบาครอบครัว อีกทั้งความรู้ที่ได้ยังนำกลับไปใช้ดูแลครอบครัว ผู้สูงอายุ หรือคนในชุมชนได้ด้วย” นิส กล่าว

เช่นเดียวกับ ดา ที่บอกว่าการได้รับทุน กสศ. เป็นสิ่งที่มีคุณค่า “ให้ทุนเรียนแล้วก็ยังสนับสนุนค่าใช้จ่าย ทำให้เราเรียนได้เต็มที่ ไม่ต้องกังวล หรือเป็นภาระของพ่อแม่ ที่สำคัญพอเป็นหลักสูตรระยะสั้น เรียนจบเร็ว มีงานทำ ก็จะได้ช่วยเหลือครอบครัว รวมทั้งช่วยให้เรามีโอกาสนำความรู้ไปตั้งต้นทำงานเพื่อเป็นทุนให้เราได้กลับไปศึกษาต่อตามเส้นทางที่เราตั้งใจ”

นอกจากนี้ทั้งสามคนยังบอกว่า การเป็นนักศึกษาทุนนวัตกรรมสายอาชีพชั้นสูง ทำให้พวกเธอได้รับความเอาใจใส่จากรุ่นพี่และอาจารย์ รวมถึงได้อบรมทักษะต่าง ๆ ที่สามารถนำไปปรับใช้ในการทำงานและการใช้ชีวิตได้ 

“พวกเราเป็นเด็กต่างจังหวัด พอต้องทิ้งบ้านมาเรียนไกล ๆ ก็รู้สึกกังวล แต่ดีว่ามีอาจารย์และพี่เลี้ยงคอยช่วยเหลือดูแลเราดีมาก ประทับใจมาก ดูแลทั้งการใช้ชีวิต การอยู่หอพัก การกินอยู่ การปรับตัวกับเพื่อน ๆ ตลอดเวลาที่เรียนถ้ามีปัญหาไม่ว่าจะเรื่องการเรียน ปัญหาชีวิตครอบครัว ไม่สบายใจเรื่องอะไร อาจารย์พร้อมช่วยเหลือและให้คำแนะนำตลอด” 

“การได้มาเรียนหลักสูตรนี้ รู้สึกดีใจมาก ทุนการศึกษาช่วยเพิ่มโอกาสให้เรามีความรู้ ได้พลิกชีวิตมีงานที่ดี ที่สำคัญพอเป็นหลักสูตรระยะสั้น ก็ทำให้เราเรียนจบไว ทำงานได้เร็ว  สามารถที่จะเก็บเงิน เพื่อเป็นทุนเอาไปใช้ในการศึกษาต่อได้  หลังจากนี้วางแผนว่าจะทำงานสักระยะหนึ่ง แล้วก็สมัครเรียนต่อด้านสาธารณสุข ซึ่งความรู้ในหลักสูตรผู้ให้การดูแลเป็นความรู้พื้นฐานที่นำไปต่อยอดในการเรียนและการทำงานได้” นิส กล่าวอย่างมีความหวัง

เรียนรู้จากประสบการณ์จริง เข้าถึงหัวใจของวิชาชีพ

หลังเรียนจบภาคทฤษฎีแล้ว นิส ปัท และดา ได้มีโอกาสไปฝึกงานในสถานสงเคราะห์ผู้สูงอายุคามิลเลียน ปราจีนบุรี เป็นเวลา 3 เดือน ถือเป็นอีกหนึ่งด่านสำคัญในการฝึกฝน เสริมทักษะ เพื่อให้พร้อมก้าวสู่สนามการทำงานจริงอย่างมั่นใจ

ปัท เล่าว่า การได้ฝึกงานที่สถานสงเคราะห์ผู้สูงอายุคามิลเลียนฯ ทำให้รับประสบการณ์ที่มีประโยชน์มาก เพราะตอนเรียนเป็นการฝึกปฏิบัติกับหุ่น แต่พอทำงานจริงต้องเจอผู้สูงอายุที่มีน้ำหนักค่อนข้างเยอะ ต้องรู้วิธีการยกตัว หรือพลิกตัวอย่างปลอดภัย ไม่บาดเจ็บทั้งผู้สูงอายุและตัวเอง 

“เรื่องการจัดยาของผู้ป่วยแต่ละคนก็ต้องใส่ใจและละเอียดมาก ๆ ผู้สูงอายุบางท่านเป็นหลายโรคจึงต้องระวังเป็นพิเศษ  ซึ่งตลอดระยะเวลาการฝึกงานจะมีพี่เลี้ยงคอยประกบเพื่อสอนและช่วยเหลือ”

ที่สำคัญสิ่งที่พวกเธอได้เรียนรู้จากการฝึกงานคือ งานดูแลผู้สูงอายุไม่ได้เอาใจใส่เฉพาะบาดแผลบนร่างกายเท่านั้น แต่ต้องคอยสังเกตบาดแผลในจิตใจด้วย  ดาเล่าว่า “ผู้สูงอายุมีหลากหลายอารมณ์ บางคนพูดน้อย หรือไม่พูดเลย พวกเราก็ต้องปรับตัว ค่อย ๆ เข้าไปคุยทุกวัน ๆ จนท่านเริ่มเปิดใจก็จะคุยกับเรามากขึ้น ผู้สูงอายุบางคนคุยเก่ง แต่ในใจลึก ๆ ท่านอาจจะเหงาและเศร้ามาก ก็ต้องคอยสังเกต”

แม้ในการทำงานบางครั้งอาจต้องเผชิญอารมณ์ฉุนเฉียวของผู้สูงวัย สิ่งสำคัญคือการไม่เก็บคำพูดหรืออารมณ์เหล่านั้นมาเป็นความทุกข์หรือความน้อยใจ 

“เวลาเจอผู้สูงอายุหงุดหงิดใส่ พวกเราจะไม่เก็บมาคิดมาก เพราะการทำงานเป็นผู้ให้การดูแล เราต้องเตรียมใจ และต้องเข้าใจสภาพร่างกายและจิตใจของผู้สูงอายุว่าอาจจะมีอารมณ์ที่แปรปรวนได้ เราก็ต้องพยายามปรับตัว” นิส บอก

ขณะที่ ดา เล่าว่า หลังจากทำงานกับผู้สูงอายุที่ถูกทอดทิ้ง ทำให้รู้สึกอยากดูแลช่วยเหลือผู้สูงอายุมากขึ้น และได้เรียนรู้ว่าหัวใจสำคัญในการทำอาชีพนี้ คือความรักและความเข้าใจ ที่ผ่านมาเราก็จะดูแลผู้สูงอายุเหมือนคนในครอบครัว พยายามดูแลเขาอย่างเข้าใจ 

นิส เล่าเสริมว่า ตอนไปฝึกงานเจอผู้สูงอายุหลายคนเลยที่ต้องอยู่อย่างโดดเดี่ยว ไม่มีญาติ ไม่มีใครมาเยี่ยมเลย เราต้องเป็นให้เขาทุกอย่าง ดังนั้นการทำงานเป็นผู้ให้การดูแล ต้องมีใจรักในการบริการมาก ๆ 

การฝึกงานตลอด 3 เดือน ไม่เพียงเป็นบททดสอบทักษะความรู้ที่ได้ร่ำเรียนมา หากยังเป็นช่วงเวลาที่พิสูจน์ความพร้อมในการทำงาน ซึ่ง ทั้งสามคนได้พิสูจน์แล้วว่าหลักสูตรนี้ได้สร้าง Caregiver คุณภาพ ทำให้สถานสงเคราะห์ผู้สูงอายุคามิลเลียน ปราจีนบุรี เปิดรับทั้งสามคนเข้าทำงานด้วยความมั่นใจ  

“มุมหนึ่งเราก็เหมือนได้รับโอกาส เพื่อส่งต่อโอกาสและความสุขให้กับผู้สูงอายุ ดังนั้นเราจะอยากนำโอกาสที่ได้มาพัฒนาตนเอง แล้วไปช่วยเหลือส่งต่อความสุขให้ผู้สูงวัย เพราะว่าเขาก็เหมือนย่ายายเรา เวลาเห็นเขายิ้มได้ เราก็มีความสุข”  ดา กล่าว

หลังจากได้รับ ‘โอกาสทางการศึกษา’  เธอฝากส่งแรงใจไปถึงเด็กที่กำลังเผชิญความยากลำบากว่า อย่ายอมแพ้ต่อข้อจำกัดของชีวิต 

“แม้เราจะขาดโอกาสในบางเรื่อง แต่อย่าเพิ่งหมดหวัง ให้ลองพยายามมองหาโอกาสที่อยู่รอบตัว และเมื่อได้โอกาสนั้นมาแล้วก็ต้องมีความตั้งใจและพยายามให้มากที่สุด ถึงจะเรียนไม่เก่ง ก็ทำให้สุดความสามารถ และดีที่สุดเท่าที่จะทำได้ คิดว่าถ้าเราตั้งใจจริงก็ไม่มีอะไรที่เกินเอื้อม” 

สำหรับเส้นทางหลังจากนี้ นิส ปัท และดา บอกว่าพวกเธอจะทำหน้าที่เป็นผู้ให้การดูแลให้ดีที่สุด

The post หลักสูตร 6 เดือน เปลี่ยนชีวิต 3 เยาวชนสู่อาชีพ Caregiver: เมื่อโอกาสทางการศึกษา ไม่ใช่แค่ให้เรียนต่อแต่พาไปถึงอาชีพ first appeared on กสศ..

ทางลัดที่ไม่ใช่การข้ามขั้น แต่คือการลงทุนถูกจุด

‘ทุนนวัตกรรมสายอาชีพชั้นสูง’ จะเป็น “ทางลัด” ในการยกระดับทุนมนุษย์ไทย และพาประเทศพ้นกับดักรายได้ปานกลางได้อย่างไร?

คำถามนี้ถูกตั้งขึ้นโดย ดร.ไกรยส ภัทราวาท ผู้จัดการกองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.) บนเวที “สร้างโอกาสทางการศึกษา สร้างกำลังคนทักษะสูงก้าวสู่อนาคต” ซึ่งจัดขึ้นเมื่อวันที่ 3 เมษายน 2569 ณ อาคารอิมแพ็คฟอรั่ม เมืองทองธานี

คำถามนี้ไม่ได้ชวนมองเพียง “ปลายทางของประเทศ” แต่กำลังชี้ให้เห็น “เครื่องมือสำคัญ” ที่จะพาไปถึงจุดนั้น นั่นคือ ทุนนวัตกรรมสายอาชีพชั้นสูง ซึ่ง กสศ. ดำเนินงานร่วมกับสำนักงานคณะกรรมการการอาชีวศึกษา (สอศ.) และกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) อย่างต่อเนื่องตั้งแต่ปี 2562

ตลอด 7 ปีที่ผ่านมา โครงการนี้ได้สนับสนุนนักศึกษาทุนสะสมแล้วกว่า 15,278 ทุน ครอบคลุมสถานศึกษาสายอาชีพทั้งภาครัฐและเอกชน 150 แห่ง ใน 60 จังหวัดทั่วประเทศ และกำลังเดินหน้าสู่การคัดเลือกนักศึกษาทุนรุ่นที่ 8

โลกเปลี่ยนเร็ว แต่ความพร้อมของคนไทยยังตามไม่ทัน

ก่อนจะไปถึงคำตอบปลายทาง ดร.ไกรยส ชวนมองภาพใหญ่ของโลกปัจจุบันว่า เด็กและเยาวชนในวันนี้เติบโตท่ามกลางการเปลี่ยนแปลงทางเทคโนโลยีอย่างรวดเร็ว และต้องเผชิญกับการ “ดิสรัป” (Disruption) ซ้ำแล้วซ้ำเล่า

โจทย์สำคัญของระบบการศึกษาจึงไม่ใช่เพียง “จะสอนอะไร” แต่คือ จะพัฒนาผู้เรียนอย่างไรให้ก้าวทันโลกที่เปลี่ยนเร็วขึ้นทุกวัน

รายงาน The Future of Jobs 2025 โดย World Economic Forum (WEF) ชี้ชัดว่า ตลาดแรงงานในอนาคตจะขับเคลื่อนด้วย 3 กลุ่มอาชีพหลัก ได้แก่

• งานด้านเทคโนโลยีและข้อมูล (รวมถึง AI)
• งานด้านเศรษฐกิจสีเขียวและเกษตรสมัยใหม่
• งานด้านสังคมสูงวัย โดยเฉพาะภาคสุขภาพ

ในขณะที่ “งานซ้ำ” กำลังลดความสำคัญลง ทักษะด้านความคิดสร้างสรรค์ นวัตกรรม และการใช้เทคโนโลยี กลับกลายเป็นหัวใจของการอยู่รอด  “งานที่เน้นทำซ้ำ ทำเร็ว หรือผลิตให้เหมือนต้นแบบ จะถูกแทนที่ด้วยระบบอัตโนมัติ แต่ทักษะการสร้างสิ่งใหม่ จะเป็นทักษะที่มีคุณค่าในโลกอนาคต” 

นี่ไม่ใช่แค่การเปลี่ยนแปลงของตลาดแรงงาน แต่คือการเปลี่ยนกติกาของเศรษฐกิจทั้งระบบ

ทักษะแห่งอนาคต: ความเสี่ยงใหม่ของประเทศ 

ดร.ไกรยส อธิบายว่าการพัฒนาคนในโลกยุคใหม่ ต้องอาศัย 3 ทักษะสำคัญ

• ทักษะเทคโนโลยี
• ทักษะอารมณ์และสังคม
• ทักษะการเรียนรู้ตลอดชีวิต

โดยมีการประเมินว่า 39% ของทักษะแรงงานในปัจจุบัน จะเปลี่ยนแปลงภายใน 5 ปี นั่นหมายความว่าคนที่ “เรียนรู้และปรับตัวได้” เท่านั้นที่จะอยู่รอด

แต่ปัญหาคือ แรงงานไทยจำนวนมากยังขาดทักษะพื้นฐานสำคัญ ทั้งการอ่านเขียน ทักษะดิจิทัล และทักษะอารมณ์สังคม โดยมีสัดส่วนต่ำกว่ามาตรฐานถึงประมาณ 60% ดังนั้นในกระบวนการพัฒนาคน ต้องมุ่งทักษะชุดนี้ เพื่อโอกาสในอาชีพ และระดับรายได้

กับดักที่มองไม่เห็น: ความยากจนข้ามรุ่น

ยิ่งไปกว่านั้น ประเทศไทยยังเผชิญกับ “กับดักซ้ำซ้อน” คือความยากจนที่ส่งต่อจากรุ่นสู่รุ่น เด็กจากครอบครัวที่ผู้ปกครองจบการศึกษาเพียงระดับประถมศึกษา กว่าครึ่งหนึ่งมีแนวโน้มจะจบการศึกษาไม่เกินระดับเดียวกัน วงจรนี้ทำให้ “เพดานชีวิต” ถูกกำหนดตั้งแต่ยังไม่เริ่มต้น 

และนี่คือจุดที่นโยบายด้านการศึกษา ต้องทำหน้าที่ “ตัดวงจร” ไม่ใช่เพียง “ประคอง”

“ข้อมูลนี้เชื่อมโยงมาที่การทำงานของทุนนวัตกรรมสายอาชีพชั้นสูง ที่ทุกฝ่ายมีเป้าหมายในการส่งเสริมนักเรียนนักศึกษาผู้ขาดแคลนโอกาส ให้ได้รับการศึกษาในสายอาชีพ โดยเฉพาะสาขาวิชาซึ่งเป็นที่ต้องการของตลาดแรงงาน”

จาก “ทุนการศึกษา” สู่ “เครื่องมือพัฒนาประเทศ”

นี่จึงเป็นเหตุผลที่ “ทุนนวัตกรรมสายอาชีพชั้นสูง” ถูกออกแบบขึ้น ไม่ใช่เพียงเพื่อให้ทุน แต่เพื่อสร้างระบบพัฒนาผู้เรียนที่เชื่อมโยงการศึกษาเข้ากับตลาดแรงงานจริง นี่คือ “ทางลัด” ที่ไม่ได้ข้ามขั้น แต่คือการลงทุนที่ “ถูกจุด” ในทุนมนุษย์ โดยผลลัพธ์ที่เกิดขึ้นตลอด 7 ปีที่ผ่านมา คือเยาวชนจำนวนมากสามารถก้าวข้ามข้อจำกัดของชีวิต มีงานทำ มีรายได้ และยกระดับคุณภาพชีวิตของครอบครัวได้จริง

หลักฐานที่มีชีวิต: เมื่อโอกาสทางการศึกษาเปลี่ยนเส้นทางชีวิต

ตัวอย่างที่เกิดขึ้นจริง เช่น

• “นัจมี” นักศึกษาทุนฯ รุ่น 5 จากคณะพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยนราธิวาสราชนครินทร์ สำเร็จการศึกษาในหลักสูตรผู้ช่วยพยาบาล ก่อนเข้าทำงานที่โรงพยาบาลวชิระ ภูเก็ต และสามารถยกระดับความเป็นอยู่ของครอบครัวได้ภายในเวลาเพียง 1 ปี
• “วรวัฒน์” นักศึกษาทุนฯ รุ่น 1 จากวิทยาลัยเทคนิคอำนาจเจริญ หลังสำเร็จการศึกษาระดับ ปวส. ได้รับ “ทุนพระกนิษฐาสัมมาชีพ” รุ่น 3 เพื่อศึกษาต่อในระดับปริญญาตรี คณะครุศาสตร์อุตสาหกรรม สาขาวิศวกรรมไฟฟ้า ก่อนกลับมาทำงานเป็นครูอัตราจ้าง ณ วิทยาลัยเทคนิคอำนาจเจริญ
• “อาชัญ” นักศึกษาทุนฯ รุ่น 2 สาขาแมคคาทรอนิกส์และหุ่นยนต์ จากวิทยาลัยเทคนิคสิงห์บุรี ได้รับโอกาสฝึกงานในต่างประเทศ และปัจจุบันทำงานในตำแหน่ง Technician Automation พร้อมเส้นทางความก้าวหน้าในสายอาชีพที่เปิดกว้างในอนาคต 

มากกว่าทุน คือการเปลี่ยนประเทศ

นักศึกษาทุนเหล่านี้พิสูจน์ให้เห็นว่า เมื่อความมุ่งมั่นได้รับการสนับสนุนอย่างถูกทาง ผลลัพธ์คือการก้าวพ้นข้อจำกัด และสร้างเส้นทางชีวิตใหม่ได้จริง และไม่ใช่เพียงตัวอย่างไม่กี่คน แต่นักศึกษาทุนมากกว่า 15,000 คน คือหลักฐานของความสำเร็จในการพัฒนาทุนมนุษย์

“เมื่อทุนการศึกษาถูกออกแบบให้เป็นเครื่องมือในการพัฒนาผู้เรียนอย่างเป็นระบบ ผลลัพธ์ที่เกิดขึ้นจึงไม่ได้จำกัดอยู่เพียงตัวนักศึกษา แต่ขยายไปสู่สถานศึกษา ผู้เรียนทั้งวิทยาลัย ชุมชน และท้ายที่สุดคือการเปลี่ยนแปลงในระดับประเทศ”

และนี่คือที่มาของ “ทุนนวัตกรรมสายอาชีพชั้นสูง” ซึ่งตั้งอยู่บนความเชื่อสำคัญว่า ความเสมอภาคทางการศึกษา คือจุดเริ่มต้นของการเปลี่ยนแปลง และเป็นกุญแจสำคัญในการพาไทยพ้นกับดักรายได้ปานกลาง

The post “ทุนนวัตกรรมสายอาชีพชั้นสูง” ทางลัดยกระดับทุนมนุษย์ไทย สู่การพ้นกับดักรายได้ปานกลาง first appeared on กสศ..

ผู้ปกครองของเด็ก ๆ เกินครึ่งไม่ใช่พ่อหรือแม่ แต่คือปู่ย่าตายายหรือลุงป้าน้าอา เมื่อถามถึงแผนศึกษาต่อหลังจบ ม.3 เกือบ 100% ของเด็กที่สมัครรับทุนตอบในทางเดียวกันว่า “คงเลิกเรียนไปหางานทำ” ส่วนพอถามถึงประเภทงาน น้อง ๆ บอกว่า “อะไรก็ได้ที่มีคนจ้าง” และแม้รู้ว่าค่าตอบแทนจะน้อยนิด พวกเขาก็พร้อมอยู่กับงานที่ใช้แค่ทักษะเดิม ๆ ซ้ำไปอีกหลายปีโดยไม่เกี่ยง เพราะรู้ดีว่าทางเลือกไม่มีมากกว่านั้น  

ข้อมูลเหล่านี้คือสิ่งที่ได้จากคณะทำงานคัดกรองนักศึกษาทุนนวัตกรรมสายอาชีพชั้นสูง ที่พาเราไปพบเยาวชนส่วนหนึ่งในพื้นที่จังหวัดสตูล ซึ่งเปิดให้เห็นข้อค้นพบว่า เส้นทางของน้อง ๆ จากครัวเรือนใต้เส้นความยากจน (ไม่เกิน 3,000 บาท ต่อคน/เดือน) ล้วนเสี่ยงต่อการติดอยู่ในวงจรความยากจนที่ส่งต่อจากรุ่นนสู่รุ่น จากข้อจำกัดด้านรายได้ครัวเรือน ที่ปิดกั้นโอกาสการศึกษาต่อของทุกคนไว้ …เพียงหลังจบการศึกษาภาคบังคับ    

หากหัวใจของการลงพื้นที่ค้นหา-คัดกรองครั้งนี้ คือความพยายามจะเปิดประตูบานใหม่ เพื่อโอกาสศึกษาต่อในสายอาชีพ ที่ไม่เพียงมีเป้าหมายให้เด็ก ๆ ได้เรียน แต่ยังครอบคลุมถึงการพัฒนาศักยภาพ ยกระดับทักษะ การเข้าถึงอาชีพเฉพาะทางที่มีรายได้แน่นอน มีลำดับขั้นตอนก้าวหน้าในสายงานของเยาวชนจากครัวเรือนใต้เส้นความยากจนคนหนึ่ง เพื่อให้น้อง ๆ เหล่านี้เป็นทรัพยากรมนุษย์คนสำคัญ ที่จะก้าวเข้ามาขับเคลื่อนอุตสาหกรรมท้องถิ่นในอนาคต 

ประสบการณ์จากคณะทำงานบอกเราว่า ในระดับบุคคล โอกาสการศึกษาต่อในหลักสูตรที่กินเวลา 1-3 ปี จะค่อย ๆ หล่อหลอมและผลักดันให้เด็กคนหนึ่งเปลี่ยน จากไม่เคยเชื่อในตัวเอง …เป็นคนที่พบศักยภาพซึ่งซุกซ่อนอยู่ภายใน ผ่านการเดินทางในสถาบันการศึกษา ผ่านการเก็บเกี่ยวชั่วโมงในสถานประกอบการ โดยมีครูเป็นผู้ดูแล-รับฟัง คอยเป็นโค้ชที่เข้าใจถึงข้อจำกัด ช่วยออกแบบเส้นทาง และทำให้ทุก ๆ เสียงนั้นมีค่ามีความหมาย เพื่อที่ปลายทาง เราจะได้เห็นมนุษย์คนหนึ่งเติบโต และพร้อมออกโบยบินบนถนนสายอาชีพอย่างมั่นใจ    

ชวนติดตามภารกิจลงพื้นที่คัดกรองนักศึกษาในโครงการทุนนวัตกรรมสายอาชีพชั้นสูงรุ่นที่ 8 อันเป็นการทำงานร่วมกันระหว่างกองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.) และสถาบันการศึกษาสายอาชีพในพื้นที่ภาคใต้ตอนล่าง ได้แก่ วิทยาลัยชุมชนสตูล หนึ่งในสถาบันร่วมผลิตนักศึกษาเพื่อตอบโจทย์การพัฒนาทักษะวิชาชีพและทักษะชีวิต ซึ่งสอดคล้องต่อทิศทางการพัฒนากำลังคนของจังหวัดสตูล

ย้อนมองสถานการณ์ในพื้นที่นับตั้งแต่ช่วงเวลาหลังการแพร่ระบาดของโควิด-19 ความเคลื่อนไหวของอุตสาหกรรมท่องเที่ยวมีการขยายตัวของอุปสงค์ (Demand) หรือความต้องการแรงงานเพิ่มขึ้น ด้วยธุรกิจท่องเที่ยวและบริการกำลังเติบโตต่อเนื่อง และยิ่งทวีขึ้นในช่วงฤดูท่องเที่ยว (High Season) ทุกฝ่ายที่เกี่ยวข้องจึงมุ่งผนึกกำลังกันเต็มที่เพื่อ ‘สร้างคน’ รองรับ 

โดยเฉพาะในแวดวงการท่องเที่ยวมูลค่าสูง ที่จะยกระดับการท่องเที่ยวและบริการของจังหวัดสตูลเป็น ‘ศูนย์กลางการท่องเที่ยว’ ของภูมิภาค ในภาคการผลิตทรัพยากรบุคคล จึงยังต้องการกำลังคนคุณภาพที่มีทักษะเฉพาะด้าน ทั้งทักษะด้านภาษา การจัดการ รวมถึงทักษะด้านความเข้าใจความต่างทางวัฒนธรรมที่ลึกซึ้ง อีกเป็นจำนวนมาก   

วิทยาลัยชุมชนสตูลจึงเป็นหนึ่งสถาบันการศึกษา ที่เดินหน้าผลักดันแผนการผลิตกำลังคนในระยะยาว โดยปีการศึกษา 2569 ทางสถาบันได้ร่วมกับ กสศ. จัดสรรทุนนวัตกรรมสายอาชีพชั้นสูง จำนวน 20 ทุน ในสาขาวิชาการท่องเที่ยวและการบริการ และมุ่งเป้าไปที่การส่งเสริมโอกาสการศึกษาแก่เยาวชนขาดแคลนทุนทรัพย์

อาจารย์อัศวยุช เทศอาเส็น วิทยาลัยชุมชนสตูล เล่าถึงภารกิจการการผลิตบุคลากรสายอาชีพว่า ประสบการณ์การร่วมโครงการทุนนวัตกรรมสายอาชีพชั้นสูงตั้งแต่รุ่นที่ 1 (ปี 2562) ถึงปัจจุบัน ทางวิทยาลัยพบหลากหลายประเด็นการค้นหาคัดกรองนักศึกษาทุน โดยเฉพาะปัจจัยแวดล้อมที่เป็นอุปสรรคต่อการเรียนต่อ โดยหากมองลึกลงในรายละเอียดของชีวิตของเยาวชนจากครัวเรือนต่ำกว่าเส้นความยากจน การลงพื้นที่ทำให้เห็นว่าเด็ก ๆ อยู่ในที่ที่ไม่มีสัญญาณโทรศัพท์ อาศัยในบ้านซึ่งแทบไม่มีสิ่งของเครื่องใช้จำเป็น บ้านบางหลังขาดแคลนปัจจัยพื้นฐานทั้งไฟฟ้า แหล่งน้ำ สุ่มเสี่ยงต่อการรับมือภัยธรรมชาติ หรือภัยจากผู้คน

“ขณะที่การจะพาตัวเองพ้นหลุดจากความยากลำบากก็แทบไม่มีหนทางเลยสำหรับเด็ก ๆ  ด้วยข้อจำกัดเรื่องรายได้ เพราะอย่างที่บอกว่าผู้ปกครองเกือบ 100% มีรายรับเพียงจากงานรับจ้างในสวนยาง ซึ่งนอกจากค่าแรงน้อยแล้ว รายรับยังไม่สม่ำเสมอ เด็กที่เราพบส่วนใหญ่หลังจบชั้น ม.3 จึงเดินไปในทางเดียวกันหมด คือเข้าสู่ตลาดแรงงานไร้ฝีมือ จนเกิดเป็นวงจรวนซ้ำของชีวิตใต้เส้นความยากจน ที่หาทางออกไม่ได้”

ทุนการศึกษาเปลี่ยนแปลงเด็กคนหนึ่งได้อย่างไร?

อาจารย์อัศวยุช พูดถึงเด็ก ๆ ที่พบระหว่างลงพื้นที่ว่าการทำงานต่อเนื่องตั้งแต่ปี 2562 ส่งผลอย่างมากต่อการค้นหาเด็ก ๆ ในหลายปีให้หลัง เพราะเด็กที่เราพบวันนี้ คือคนที่เขาพอรู้ข้อมูลเกี่ยวกับทุนมาก่อน บ้างผ่านครูแนะแนว บ้างจากคนในชุมชน หรือบางคนก็เห็นประจักษ์ชัดกับตาตัวเอง จากรุ่นพี่ที่เคยต่อสู้กับข้อจำกัดเดียวกันมาก่อน ซึ่งเมื่อได้รับทุนแล้ว เส้นทางชีวิตจึงเปลี่ยนแปลงไป    

“สะท้อนภาพให้ชัดว่าทุนเปลี่ยนแปลงเด็กคนหนึ่งได้อย่างไร ก็ต้องเริ่มจากตรงนี้ หรือวันแรกของการพบกันที่บ้านของเขา เราจะเห็นเด็กคนหนึ่งที่กังวลกับการพูดคุย ตอบคำถาม ประหม่าต่อการบอกเล่าเรื่องราวของตัวเอง นั่นเพราะเขารู้สึกไม่มั่นคงต่ออนาคต และการมาของถึงของทุน กำลังกลายเป็นความหวังเดียวให้พอคว้าจับ

“จนถึงแม้จะได้เป็นนักศึกษาทุนแล้ว แต่บรรยากาศห้องเรียนช่วงแรก ๆ ก็จะห่มคลุมด้วยความอึมครึม เพราะยังไม่มีใครมั่นใจกับอะไรเลย จากนั้นตัดภาพไปถึงวันที่เด็กค่อย ๆ ผ่านกระบวนการเรียนรู้ จากบทเรียนและกิจกรรมที่มีครูดูแลใกล้ชิด ที่เขารู้แล้วว่าวิทยาลัยคือพื้นที่ปลอดภัย ที่ทุกคนพูดได้ แสดงออกได้ ค้นลึกไปในตัวเองได้ โดยจะไม่มีใครตัดสิน กลับกันจะมีแต่โค้ชที่พร้อมเข้าใจ ให้กำลังใจ พยายามมองหาศักยภาพของแต่ละคนเพื่อดึงออกมาใช้ได้เต็มที่ 

…แล้วเมื่อวันหนึ่งที่กำแพงความกลัวในใจเลือนไป เด็ก ๆ จึงพบว่าเสียงของเขามีค่า ตัวตนของเขามีความหมาย ฉะนั้นภาพปลายทางที่เราจะเห็น ก็คือนักศึกษาที่มั่นใจ กล้าแสดงความคิดเห็น กล้าเรียนรู้ทดลองเพื่อจะพัฒนาทักษะให้เฉียบคมยิ่งขึ้น”     

อาจารย์อัศวยุช เปรียบการพาเด็ก ๆ ไปเรียนรู้ที่วิทยาลัย ว่าคือบานประตูสู่ ‘บ้านหลังที่สอง’ ที่จะมีครอบครัวใหญ่คือ ครูพ่อ-ครูแม่ รุ่นพี่ซึ่งเปรียบได้กับ ‘พี่เลี้ยง’ และเพื่อน ๆ ที่ต่างคนต่างสู้ฝ่าฟันมาจากจุดเดียวกัน คอยประคับประคองกันไว้ไม่ให้รู้สึกโดดเดี่ยว รวมถึงถ่ายเทพลังความมุ่งมั่นสู่กัน จนทุกคน ‘เชื่อ’ ว่าเส้นทางการศึกษานี้จะพาไปสู่ถนนสายอาชีพยาวไกล ที่จะยกระดับชีวิตตัวเองและครอบครัวได้ และยิ่งกว่านั้นคือเด็ก ๆ ที่มีศักยภาพเหล่านี้เอง คือคนที่จะเข้าไปขับเคลื่อนวงจรธุรกิจท่องเที่ยวของจังหวัดสตูล 

อาจารย์นงนุช ถวิลวรรณ์ หัวหน้าสำนักวิชาการ วิทยาลัยชุมชนสตูล พูดถึงการจัดการเรียนการสอนของวิทยาลัย ที่นอกจากการเรียนภาคทฤษฎีที่วิทยาลัย ยังเน้นเรียนรู้ผ่านประสบการณ์จริงจากสถานประกอบการชั้นนำในพื้นที่ ซึ่งทางวิทยาลัยได้บันทึกข้อตกลงความร่วมมือ (MOU) ร่วมกัน 

“การปฏิบัติงาน ณ สถานที่จริง คือพื้นที่ของการค้นหาและสร้างโปรไฟล์ของตัวเอง พร้อมกันนั้นยังได้เรียนรู้ถึงเส้นทางที่เป็นไปได้ของอาชีพในสายงานบริการและการท่องเที่ยว เขาจะสามารถตั้งเป้าหมาย รู้จุดเด่นของตนในการก้าวไปบนสายงานเฉพาะทางที่ถนัด ส่วนสถานประกอบการก็จะมีส่วนโดยตรงต่อการพัฒนากำลังคนที่ตรงกับความต้องการ ดังนั้นหลายคนไม่ทันจะฝึกงานเสร็จ ก็จะถูกทาบทามหรือจองตัวให้เข้าทำงานทันที”      

Before & After: จากมองไม่เห็นทางไป ถึงวันกล้าฝันเป็นเจ้าของธุรกิจ 

“สมัยเรียนมัธยมหนูขาดเรียนบ่อย เพราะบางวันไม่มีเงินไปโรงเรียน ถึงพยายามประหยัดแล้วด้วยการเอาข้าวจากบ้านใส่กล่องไปกินทุกวัน แต่ก็ยังติดเรื่องค่ารถที่ต้องมีอาทิตย์ละ 200-300 บาท บางอาทิตย์หนูจึงไปเรียนได้แค่สามวัน ตอนนั้นอย่าว่าแต่คิดเรื่องเรียนต่อ แต่แค่ประคองให้จบได้ยังไม่รู้เลยว่าจะไหวไหม”

ชวนปิดท้ายกันด้วยเรื่องของ ‘ยา’ กิตติมา มาลียัน นักศึกษาทุนนวัตกรรมสายอาชีพชั้นสูง รุ่นที่ 6 สาขาการท่องเที่ยวและการบริการ หลักสูตรอนุปริญญา 2 ปีครึ่ง วิทยาลัยชุมชนสตูล ผู้เป็นเหมือน ‘รูปธรรมความสำเร็จ’ ของทุนนวัตกรรมสายอาชีพชั้นสูง หลังเพียงหนึ่งปีกว่า ๆ ที่ผ่านมา จากเคยอยู่ตรงจุดเดียวกับน้อง ๆ ที่ไม่รู้เลยว่าจะหาทางไปต่อยังไงกับชีวิต วันนี้ยากำลังฝัน ถึงวันที่เธอจะมีธุรกิจท่องเที่ยวเป็นของตัวเอง 

“หนูจำได้ดีว่าวันแรกในวิทยาลัย เราเคยกลัวเคยกังวลแค่ไหน หนูไม่มั่นใจอะไรเลย เหมือนพื้นเพเราที่มาจากความยากลำบากมันกดเอาไว้ ให้ไม่กล้าพูด ไม่กล้าคิด ไม่กล้าแสดงออกสักอย่าง ยิ่งเราเรียนท่องเที่ยวและบริการซึ่งควรฉะฉานด้านภาษาอังกฤษ แต่หนูกลับไม่กล้าเลย”    

จนมาถึงช่วงเวลาสองเทอมในวิทยาลัยชุมชนสตูล กับประสบการณ์ฝึกงานที่ ไอรีน รีสอร์ท โรงแรม 5 ดาวบนเกาะหลีเป๊ะ ซึ่งช่วงแรก ๆ ยายอมรับ ว่าเธอรู้สึกหวั่นใจกับการพูดคุยกับแขกที่มาพัก หรือกลัวกระทั่งว่าจะจดรายการอาหารผิด แต่ยาไม่ยอมแพ้ เธอเปิดใจเรียนรู้ ซักถาม สังเกตการทำงานของรุ่นพี่ที่ทำงาน และปรับตัวตามได้รวดเร็ว จนไม่ทันรู้ตัว เวลาไม่นานยาก็เห็นตัวเองสื่อสารภาษาอังกฤษคล่องแคล่ว และกล้านำเสนอสถานที่ท่องเที่ยวน่าสนใจต่อแขกอย่างมั่นใจ

ถึงวันนี้ที่ขยับขึ้นชั้นปี 2 ยากลายมาเป็นหัวหน้าชั้นเรียน คอยให้คำปรึกษาเพื่อน ๆ เป็นผู้ช่วยครูในภารกิจสำคัญต่าง ๆ ขณะที่ในใจเธอกำลังร่างแผนการเล็ก ๆ ว่าอีกหลายปีข้างหน้า เธอจะสามารถเก็บเกี่ยวประสบการณ์พร้อมสะสมทุนรอนจำนวนหนึ่ง และนำไปใช้เปิดบริษัทท่องเที่ยวเป็นของตัวเองได้อย่างที่ฝันไว้

“หนูมีความฝันคืออยากทำบริษัทท่องเที่ยว ที่จะเผยให้แขกผู้มาเยือนได้เห็นความงามของวัฒนธรรมชุมชนในเมืองที่หนูรัก …จริง ๆ ถ้ามองย้อนไปแค่ปีก่อน หนูคงไม่เชื่อว่าจะฝันถึงอะไรอย่างนี้ได้ ถ้าวันนั้นไม่มีครูเข้ามา พามาที่วิทยาลัยแห่งนี้ หนูจึงอยากขอบคุณทุกฝ่ายที่สร้างทุนนี้ขึ้นมา และไม่ใช่แค่กับตัวหนู แต่ขอขอบคุณสำหรับเส้นทางการศึกษา ที่เข้ามาเปลี่ยนแปลงชีวิตของพวกเราทุกคน”

The post ‘ภารกิจค้นหา’ จุดเริ่มต้นของการเปลี่ยนเส้นทางเด็กใต้เส้นความยากจน เป็นบุคลากรสายอาชีพคนสำคัญของท้องถิ่น first appeared on กสศ..

หลังสิ้นสุดปลายทางการศึกษาขั้นพื้นฐาน (ม.6/ปวช.3)

…ใครจะไปทำอะไรกันบ้าง?

‘ยะ’ ที่กำลังจะจบ ปวช.3 บอกว่าถึงตายายไม่มีเงินส่ง เขายังวางแผนเรียนต่อ ปวส. โดยจะทำงานเต็มเวลา เพื่อส่งตัวเองเรียนหลักสูตรภาคค่ำ

‘หนิง’ ตัดสินใจว่าจบ ม.6 จะทำงานโรงงาน และถ้าเก็บเงินได้ ปีหน้าหรือปีถัด ๆ ไปถึงจะคิดเรื่องเรียนต่อ

‘เกด’ เพิ่งตัดใจสละสิทธิ์จากมหาวิทยาลัยรัฐแห่งหนึ่ง แม้จะผ่านรอบสอบสัมภาษณ์ เพราะรู้ว่าพ่อกับแม่ไม่มีกำลังส่ง

…ยังมีอั้ม นุ่มนิ่ม และปีใหม่ ที่อีกไม่กี่อาทิตย์จะจบ ม.6 แต่ต่างก็คิดว่าจะหางานทำ เพราะมองไม่เห็นทางไปต่อ

…มีแนน มีปิ่น และกุ๊กกิ๊ก ที่ได้แต่มองเพื่อน ๆ เตรียมสอบเข้ามหาวิทยาลัย ขณะตัวเองมีแต่รู้สึกไม่แน่ใจ ว่าอีกไม่กี่เดือนข้างหน้าชีวิตจะพัดพาไปตรงไหน

…มีบุ๋มบิ๋ม ที่เสียเวลา ม.6 ครึ่งหนึ่งไปในศูนย์อพยพ จนแทบไม่เหลือความเชื่อมั่นกับการไปต่อในปีการศึกษาหน้า  

เด็ก ๆ เหล่านี้เป็นเพียงส่วนหนึ่ง ของนักเรียนนักศึกษาที่กำลังจะเรียนจบพร้อมกันในปีการศึกษา 2568 และมีฐานคุณสมบัติเดียวกันคืออยู่ในเกณฑ์เรียนดี มีเกรดเฉลี่ยสะสม 5 เทอมที่ 2.80 ถึงเกือบ 4.00 บางคนเป็นประธานนักเรียน เป็นจิตอาสาของชุมชน และเป็นเยาวชนผู้เก็บเกี่ยวประสบการณ์ในสายงานที่สนใจ จนมีฐานทักษะเฉพาะทางระดับหนึ่ง

หากเมื่อมาถึงจุดสิ้นสุดเส้นทางการศึกษาขั้นพื้นฐาน บริบทชีวิตของแต่ละคนก็กลับกลายเป็นข้อแม้อุปสรรค ที่พาน้อง ๆ เหล่านี้เคลื่อนมาอยู่ ณ จุดเดียวกัน คือต่างมองไม่เห็นทาง ว่าจะพาตัวเองข้ามรอยต่อทางการศึกษาได้อย่างไร?

‘รายได้ครอบครัวคือกำแพงกั้นไว้ไม่ให้ไปต่อ’

จากอุบลราชธานีถึงศรีสะเกษ ถนนทอดยาวเปลี่ยนผ่านทิวทัศน์จากฉากเมืองเป็นทุ่งกว้างสุดตา มองเห็นทิวเขาพนมดงรักที่ขีดเส้นชายแดนไทย-กัมพูชาอยู่ไกล ๆ พาเราไปยังอำเภอขุนหาญ อำเภอกันทรลักษ์ อำเภอกันทรารมย์ อำเภอไพรบึง จังหวัดศรีสะเกษ และวกกลับมาที่อำเภอน้ำยืน จังหวัดอุบลราชธานี ติดตามภารกิจคัดกรองนักศึกษา โครงการทุนนวัตกรรมสายอาชีพชั้นสูงรุ่นที่ 8 ที่เป็นการทำงานร่วมกันของ กสศ. กับสถาบันการศึกษาสายอาชีพในพื้นที่ ได้แก่ วิทยาลัยเกษตรและเทคโนโลยีศรีสะเกษ (วษท.ศรีสะเกษ) คณะพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี (NU UBU) และ วิทยาลัยการสาธารณสุขสิรินธร จังหวัดอุบลราชธานี (วสส. อุบล ฯ) ในหลักสูตรประกาศนียบัตรวิชาชีพชั้นสูง (ปวส.) สาขาพืชศาสตร์และสัตวศาสตร์ หลักสูตรประกาศนียบัตรผู้ช่วยพยาบาล (PN) และ หลักสูตรประกาศนียบัตรวิชาชีพชั้นสูง (ปวส.) สาขาวิชาปฏิบัติการฉุกเฉินการแพทย์ เพื่อค้นหาเยาวชนที่มีคุณสมบัติตามหลักสูตร เข้าเป็นนักศึกษาทุนในปีการศึกษา 2569   

สามวันกับระยะทางรวมกว่า 700 กิโลเมตร คณะทำงานลงพื้นที่เก็บข้อมูล ผ่านการพบปะพูดคุยกับเด็กและผู้ปกครองจาก 12 ครัวเรือน นำมาซึ่ง ‘ส่วนหนึ่งของข้อค้นพบ’ ของเยาวชนกลุ่มหนึ่ง ที่มีความเสี่ยงไม่ได้ไปต่อในปีการศึกษาหน้า โดยเมื่อมองที่ ‘จุดร่วมของลักษณะครอบครัว’ จะพบว่ามีถึงห้าคนที่มีผู้ปกครองเป็นผู้สูงอายุ (ปู่ย่าตายาย) สองคนจากห้าคนมีเพียงย่าหรือยายเป็นผู้ปกครองลำพัง ส่วนน้อง ๆ จากอีกห้าครอบครัวอาศัยอยู่กับพ่อ-แม่ และมีสองคนในกลุ่มนี้ที่มาจากครอบครัวพ่อ-แม่เลี้ยงเดี่ยว

ข้อมูลที่แสดงถึงนัยสำคัญต่อโอกาสการศึกษา คืออาชีพของผู้ปกครอง ที่สิบจากสิบสองครอบครัวบอกว่า มีรายได้หลักจากงานรับจ้างทั่วไป สะท้อนถึงรายรับที่ไม่ประจำ แต่จะได้ตามวาระ ตามฤดูกาล หรือตามแต่โอกาส บางครอบครัวจึงมีรายได้ต่อเดือนเพียง 3,000 บาทต่อสมาชิก 3-4 คน บ้างมีรายรับเพียง 3-4 ครั้งต่อปี เฉลี่ยครั้งละ 8,000-14,000 บาท ต่อสมาชิก 4 คน

และจากทั้งสิบสองครัวเรือน มีผู้ปกครองจากบ้านเพียงสองหลัง ที่มีอาชีพ/รายได้จากงานประจำ อย่างไรก็ตามเมื่อวัดด้วย *เกณฑ์คัดกรองรายได้ (PMT: Proxy Means Test) โดยนำรายได้ทั้งหมดหารกับจำนวนสมาชิกครอบครัวแล้ว ยังพบว่าค่าเฉลี่ยรายได้ครัวเรือนยังปริ่มอยู่ตรงเส้นความยากจน ที่ราว 3,000 บาทต่อคน/เดือน หรือ 36,000 บาทต่อคน/ปี

*ตัวอย่างเกณฑ์วัด PMT: รายได้ทั้งหมดของครอบครัวเฉลี่ยเดือนละ 12,000 บาท หารด้วยสมาชิกครอบครัว 5 คน (พ่อ แม่ ลูก ตา ยาย) = 2,400 บาท ต่อคน/เดือน ซึ่งจะต่ำกว่าเส้นความยากจนที่ขีดไว้ที่ 3,000 บาท ต่อคน/เดือน  

ขณะที่ข้อมูลด้านการศึกษาชั้นสูงสุดของผู้ปกครองพบว่า มีผู้ปกครองจากสองครอบครัวที่จบการศึกษาสูงกว่าชั้นประถมศึกษา และผลสำรวจยังชี้ว่า มีผู้ปกครองเพียงคนเดียวจากการสำรวจบ้านสิบสองหลัง ที่ข้ามผ่านรอยต่อการศึกษาขั้นพื้นฐาน (ม.6/ปวช.3) ไปได้ โดยจบการศึกษาที่ระดับชั้นอนุปริญญา    

การพูดคุยกับน้อง ๆ ที่กำลังจะจบชั้น ม.6 และ ปวช.3 ทั้งสิบสองคน ยังทำให้ทราบว่าเกินครึ่งหนึ่งของเด็ก ๆ เคยเห็นพี่หรือน้องยอมถอดใจไม่เรียนต่อเพราะติด ‘เพดานรายได้ครัวเรือน’ ซึ่งปัจจัยเดียวกันนี้กำลังค่อย ๆ กดทับในใจน้อง ๆ ให้กังวลกับการศึกษาต่อ จนไม่กล้าตัดสินใจสมัครสอบคัดเลือกเข้ามหาวิทยาลัย หรือบางคนก็ตัดสินใจแล้วว่าจะเข้าสู่ตลาดแรงงาน โดยทิ้งเกรดเฉลี่ยสะสมระดับสามกว่าและความหวังความตั้งใจไว้เบื้องหลัง 

 ‘เมื่อหลายเส้นทางฝันอาจต้องสิ้นสุด ณ จุดเดียวกัน’

‘ยะ’ กลับบ้านเทอมละสองครั้ง เขากินนอนที่วิทยาลัย ใช้เวลาส่วนใหญ่ใน ‘ฟาร์มพืช’ เรียนรู้พันธุ์ไม้ และรับงานออกแบบภูมิทัศน์ จัดสวน-จัดดอกไม้จากอาจารย์ เพื่อให้มีค่ากินอยู่ประจำวัน แบ่งเบาภาระตายายที่มีกำลังจ่ายแค่ค่าเล่าเรียน ด้วยรายได้จากการทำนาปีละสองครั้ง

ยะกำลังจะจบ ปวช.3 ด้วยผลการเรียนระดับสามกลาง ๆ แต่เขารู้ว่าการเรียน ปวส. ต้องใช้เงินอีกมาก และตายายก็คงสุดกำลังแล้ว ถ้าไม่มีทุนสนับสนุน ยะบอกว่าทางเดียวที่จะเรียนต่อ คือเขาต้องทำงานเต็มเวลา แล้วย้ายไปลงเรียนหลักสูตรภาคค่ำหรือเสาร์-อาทิตย์ ที่เปิดสอนสำหรับคนทำงาน

ยะพูดถึงอนาคตไม่ไกลจากนี้ ว่า “ผมรู้ว่าจะเรียนต่อไม่ใช่เรื่องง่าย แต่ตอนนี้ยังไม่สุดทาง ก็ต้องตั้งความหวังไว้ก่อนครับ” ก่อนเผยความฝัน ว่าอยากมีฟาร์มเกษตรผสมผสานของตัวเอง ซึ่งต้องใช้ทั้งความรู้และเงินทุนไม่น้อย ยะจึงตั้งใจจะเรียนให้สูงที่สุด เพื่อขยับเข้าใกล้ฝันให้มากขึ้น และหวังว่าเมื่อถึงวันนั้น เขาจะแข็งแรงพอจะดูแลตายายที่ชราลง

‘หนิง’ อยู่กับยายที่ไม่มีอาชีพ กินอยู่จากเงินที่พี่สาวส่งให้เป็นบางครั้ง หนิงเป็นประธานนักเรียน มีเกรดเฉลี่ยห้าเทอม 3.82 แต่เมื่อถามถึงเส้นทางหลังจบ ม.6 หนิงบอกว่าเธอตัดสินใจแล้วว่าจะไปทำงานโรงงาน

“เคยสงสัยว่าเราไม่ต้องเรียนถึง ม.ปลายก็ได้ ในเมื่อปลายทางคืองานในโรงงาน” หนิงตั้งคำถามกับจังหวะชีวิต และบอกว่า ก้าวเดินของเธอกำลังจะทาบทับรอยทางเดียวกับพี่สาว ที่จบ ม.6 ด้วยเกรดเฉลี่ยเกือบ 4.00 มาก่อน

“เราเห็นพี่ดิ้นรนหาทุนการศึกษาช่วงเรียนจบ แต่ก็ผิดหวังซ้ำ ๆ จึงตัดสินใจทำงานโรงงานและไปลงเรียนวันหยุด แต่ทำอยู่ได้ไม่กี่เดือนเพราะงานหนักและเหนื่อยมาก สุดท้ายก็ต้องยอมตัดใจเลิกเรียน ถึงวันนี้ผ่านมาแปดปี พี่มีลูกมีครอบครัวไปแล้ว เราไม่เห็นเขาได้กลับไปเรียนอีกเลย

“…แต่พี่มาบอกเราว่าให้เตรียมตัวไปทำงานโรงงานด้วยกันแล้วให้ลงเรียนไปด้วย ก็มาคิดว่าถ้าทำงานเต็มเวลายังไงก็คงเรียนไม่จบ เลยตั้งใจจะทำงานเก็บเงิน และคิดว่าถ้ามีโอกาส ก็อาจจะได้กลับมาเรียน” หนิงเล่าแผนของเธอ

‘นุ่มนิ่ม’ ใช้เวลาช่วงเย็นและวันหยุดช่วยแม่ทำงานเก็บพริก รายได้ไม่แน่นอน เธอบอกว่าตั้งแต่เรียน ม.4 เริ่มคิดว่าพ้น ม.6 อาจไม่ได้เรียนต่อ จนวันจบ ม.6 งวดเข้ามา ก็ยิ่งรู้สึกลึก ๆ ว่าทางข้างหน้ายิ่งเลือนราง  

 “เราเห็นรุ่นพี่ที่โรงเรียนจบแล้วมีไม่ถึงครึ่งได้เรียนต่อ ส่วนใหญ่ไปทำงานกันหมด ตอนนี้เราเลยเริ่มคิดว่าเอายังไงดี กลายเป็นไม่กล้ายื่นพอร์ต ไม่กล้าสมัครรอบ TCAS เพราะรู้ว่าไม่มีทุนก็ยาก …รู้สึกเสียดายว่าพยายามกันมาตั้งนาน อยากจบสูงกว่านี้ อยากมีงานดี ๆ ทำ อยากให้ฐานะที่บ้านเราดีขึ้น”   

แม่ของ ‘เกด’ ต้องฟอกไตสัปดาห์ละสามครั้งด้วยสิทธิ์บัตรทอง ส่วนพ่อรับจ้างทำงานเล็ก ๆ น้อย ๆ ในหมู่บ้าน เกดมีเกรดเฉลี่ยสะสมสองปลาย ๆ แต่มุ่งมั่นทุ่มเทกับงานจิตอาสาที่โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล นอกจากใจรัก เกดยังหวังใช้ประสบการณ์เป็นใบเบิกทางเข้ามหาวิทยาลัย ซึ่งในที่สุดเกดก็ผ่านรอบสอบสัมภาษณ์มหาวิทยาลัยรัฐแห่งหนึ่ง แต่วันที่พบกันเธอบอกว่าสละสิทธิ์ไปแล้ว เพราะรู้ว่าถึงยังไงก็เกินกำลังพ่อแม่จะส่งไหว           

แม่ของเกดบอกว่า ลูกสาวตั้งเป้าเรียนด้านสาธารณสุขตั้งแต่ ม.3 พอขึ้น ม.ปลายจึงพยายามเก็บประสบการณ์ จนสามารถผ่านการคัดเลือกเข้ามหาวิทยาลัย แต่เสียดายว่าสุดท้ายแล้ว ความเจ็บป่วยของตนก็มากลายเป็นอุปสรรคให้ลูกไม่อาจทำตามฝัน  

เกดบอกเพียงสั้น ๆ ว่า เธอยื่นพอร์ตคัดเลือกเข้ามหาวิทยาลัย ทั้งที่รู้อยู่แล้วว่าถึงผ่านไปได้ก็คงไม่ได้เรียน แต่ก็อยากใช้โอกาสนี้วัดความสามารถตัวเอง เพื่อจะบอกว่า ‘เราก็ทำได้’ และจะใช้ความมั่นใจนี้เป็นต้นทุนไปคว้าโอกาสอื่น ๆ ต่อไป

เลยไปที่สุดเขตประเทศ กับพื้นที่ซึ่งได้รับผลกระทบโดยตรงจากการปะทะตรงแนวชายแดนไทย-กัมพูชา บุ๋มบิ๋ม รำพึงถึงชีวิต ม.6 ที่สูญหาย ว่าการต้องใช้เวลาสี่เดือนที่ศูนย์อพยพ ทำให้ความมั่นใจที่จะเรียนต่อของเธอถูกบั่นทอน

“ที่ศูนย์อพยพ ทุกคนรู้สึกเหมือนกันว่าไม่มีอะไรแน่นอน มีแต่ความเครียดกังวลที่ส่งต่อกันไป ตัวเราเหมือนตัดขาดจากการเรียน ถึงมีใบงานบ้าง แต่ไม่มีใครมีสมาธิ ไม่มีกะจิตกะใจเตรียมแผนเรียนต่อ ทั้งที่ ม.6 ควรเป็นปีที่มีกิจกรรม มีประสบการณ์ดี ๆ เก็บไว้ แต่สำหรับพวกเราคือสูญเปล่า มันมีแต่ความอึดอัด ไม่มีหวังอะไรเลย”

บุ๋มบิ๋มบอกว่านับแต่เสียงแรกของการปะทะ แผนชีวิตที่วางไว้ต้องเปลี่ยนทั้งหมด และถึงวันนี้ก็ยังไม่มีโอกาสเตรียมตัวสำหรับการเรียนต่อ เพราะต้องคอยตามข่าว รอฟังสัญญาณให้อพยพ และภาวนาทุกวัน ให้คนในครอบครัวและชุมชนของเธอปลอดภัย    

‘มือ’ ที่สร้างสะพานเชื่อมรอยต่อการศึกษา เพื่อยุติความยากจนข้ามรุ่น      

นับร้อยกิโลเมตรบนถนนหลัก เลี้ยวเข้าทางรอง ลัดเลาะไปตามทางดินสีแดง ผ่านหมู่บ้านที่ขนาดเล็กลง …เล็กลง และเลยไปถึงสะพานไม้เก่าสุดเขตชุมชน ที่พาดข้ามห้วยหนองสักแห่งซึ่งไม่ปรากฎบนกูเกิลแมพ เส้นทางที่แผนที่ดาวเทียมระบุตำแหน่งไม่ได้เหล่านี้ เราไม่อาจเดินทางไปถึง หากไม่มี ‘ครู’ ผู้เชื่อมั่นใน ‘ข้อมูล’ ว่าจะเป็นเครื่องมือช่วยเปลี่ยนแปลงอนาคตของเด็ก ๆ    

หลายปีที่ ครูปนัดดา หล้าคำ โรงเรียนไพรบึงวิทยาคม เฝ้ามองลูกศิษย์มากมายที่ไม่พบทางไปต่อหลังจบ ม.6 เธอจึงรับอาสาดูแลเรื่องทุนการศึกษา และพยายามเก็บข้อมูลลูกศิษย์ ตั้งแต่เกรดเฉลี่ย ความสนใจ ความถนัด จนถึงข้อแม้ปัจจัยทั้งหมดที่เป็นอุปสรรคต่อการศึกษา เพราะรายละเอียดนี้เองที่จะพาน้อง ๆ ไป ‘พบสะพานโอกาส’ หรือคือการ ‘จับคู่’ ระหว่างศักยภาพกับทุนที่เหมาะสม   

“กรณีนี้เราพูดถึงเด็กกลุ่มที่ขยันตั้งใจ เรียนดี แต่พอจบ ม.6 เขาไปต่อไม่ได้เพราะขัดสนเรื่องเงิน แน่นอนว่าแต่ละคนมีข้อแม้ต่างกัน แต่จุดร่วมอย่างหนึ่งที่เราพบ คือเด็ก ๆ จะมาจากครอบครัวที่ขาดพร่องบางอย่าง ซึ่งเราต้องช่วยเติมเต็มให้เขา”

ครูปนัดดาบอกว่าเด็กที่ทางบ้านไม่มีกำลังส่งเสีย พอใกล้จบ ม.6 จะไม่มีแผนเรียนต่อ ส่วนหนึ่งตั้งใจไปหางานทำในกรุงเทพ ฯ ที่ยังอยู่ในพื้นที่ก็เลือกไปทำงานโรงงาน ในห้าง ทำงานเซเว่น บางคนเชื่อว่าจะเก็บเงินเรียนได้ ซึ่งมีบ้างที่ปีสองปีก็ได้กลับมาเรียน แต่ถ้านับเฉพาะส่วนใหญ่ก็ไม่ได้กลับมา เพราะเส้นทางชีวิตเขาเปลี่ยนไปแล้ว

“เราเห็นว่าจุดที่จะช่วยเชื่อมให้ไปต่อได้ มันยังมีไม่มากพอ ไม่ว่าข้อมูลทุนการศึกษา หรือความหลากหลายของสาขาที่ทุนรองรับ เราถึงมองว่าการส่งต่อข้อมูลเด็กให้ไปถึงแหล่งทุนคือสิ่งที่โรงเรียนทำได้ ซึ่งสำหรับเด็กที่มีใจใฝ่เรียนอยู่แล้ว ถ้าพาเขาข้ามรอยต่อตรงนี้ไปได้ ก็แน่ใจได้เลยว่าเส้นทางแต่ละคนไปได้อีกไกล”   

อีกหนึ่งมือที่ยื่นเข้ามาด้วยความเชื่อว่า ถ้าตาข่ายรองรับเด็กกลุ่มเสี่ยงขยายพื้นที่ออกไปกว้างขึ้น โอกาสที่แต่ละปีจะมีเด็ก ๆ ร่วงหล่นสูญหายระหว่างทางก็จะน้อยลง และภารกิจนี้คือสิ่งที่ ‘ท้องถิ่นทำได้’

ปลัด อบจ.ศรีสะเกษ ไกรศักดิ์ วรทัต ผู้นำท้องถิ่นที่พาเราไปพบน้อง ๆ ตำบลผักแพว อำเภอกันทรารมย์ กล่าวถึงการทำงานของ อบจ.ศรีสะเกษ ที่รวมฐานข้อมูลเด็กจากโรงเรียนในสังกัด อบจ. ทุกคนซึ่งจะจบ ม.3 หรือ ม.6 ในทุกปี ก่อนส่งต่อไปยังสถาบันในพื้นที่มีทุนรองรับ โดยเชื่อว่ากลไกนี้คือการทำงานระยะยาว ที่จะยุติการส่งต่อความยากจนจากรุ่นสู่รุ่น 

“โรงเรียนสามารถเป็นด่านแรกของการคัดกรอง อบจ. จึงพยายามเชื่อมโยงทุกโรงเรียนในสังกัดไว้ด้วยกัน และส่งต่อข้อมูลไปยังสถาบันการศึกษา เพื่อลงพื้นที่ค้นหาเด็กและพาไปสู่โอกาส 

“เราเชื่อว่าการศึกษาคือกระบวนการสร้างความมั่นคงในชีวิต โดยเฉพาะสำหรับคนที่ไม่มีต้นทุน ไม่มีหลักยึด ชีวิตเขาเปรียบกับว่าวบนฟ้าที่ลอยต้านแรงลม มีเพียงแรงยึดจากด้ายบาง ๆ เส้นหนึ่ง พร้อมขาดได้ทุกเมื่อ และถ้าขาดแล้วก็ไม่รู้เลยว่าจะลอยไปตกตรงไหน ฉะนั้นการช่วยกันสร้างตาข่ายรองรับ ก็คือการพยายามเพิ่มโอกาสให้เด็กคนหนึ่งสามารถก้าวไปเหยียบยืนในจุดที่มั่นคง …นี่คือหนทางสร้างหลักประกัน ให้ชีวิตหนึ่งเชื่อมั่นว่าเขามีโอกาสเปลี่ยนเส้นทางอนาคต และคือการตัดตอนการส่งต่อความยากจนข้ามรุ่นที่หวังผลได้”

‘ความเปลี่ยนแปลงที่เป็นไปได้ ในอีกเพียงไม่ถึงหนึ่งรอบปฏิทิน’

จากบ้านน้อง ๆ… อีกหนึ่งจุดแวะของการเดินทาง คือฟาร์มสัตว์ภายใน วิทยาลัยเกษตรและเทคโนโลยีศรีสะเกษ สถานที่ที่คณะทำงานบอกว่าเราจะได้เห็น ‘ภาพอนาคตอันใกล้’ ของเด็ก ๆ ผู้หวั่นไหวไม่แน่ใจในวันนี้ ที่เมื่อได้รับโอกาสไปต่อบนเส้นทางการศึกษา พวกเขาสามารถเปลี่ยนเป็น ‘คนที่หยัดยืนอย่างมั่นใจ’ ในช่วงหนึ่งปีการศึกษา หรือเพียงไม่ถึงหนึ่งรอบปฏิทิน

ที่นี่ เราพบนักศึกษาทุนนวัตกรรมสายอาชีพชั้นสูง ชั้น ปวส.1 สาขาสัตวศาสตร์ ที่อยู่ในหอพักของทางวิทยาลัย และร่ำเรียนอยู่ที่ฟาร์ม น้อง ๆ เล่าถึงชีวิตประจำวัน การตื่นนอนแต่เช้า ผลัดเปลี่ยนเวรดูแลสัตว์ ให้อาหาร รีดนมวัว ทำความสะอาด เรียนรู้เกี่ยวกับการแปรรูปผลิตภัณฑ์ การทำการตลาด การบริหารร้านค้าของวิทยาลัย ขณะที่นักศึกษากลุ่มหนึ่งบอกกับเราด้วยความตื่นเต้น ถึงเส้นทางและโอกาสใหม่ของชีวิตที่กำลังจะเกิดขึ้น เมื่อพวกเขาได้ทุนเดินทางไปฝึกงานที่ฟาร์มในประเทศเดนมาร์คเป็นเวลา 11 เดือน  

อาจารย์พรสวรรค์ สัมนา รอง ผอ.ฝ่ายพัฒนากิจการนักเรียน นักศึกษา วิทยาลัยเกษตรแและเทคโนโลยีศรีสะเกษ บอกว่า เด็ก ๆ เหล่านี้คือ ‘หลักฐานที่มีชีวิต’ ของความพยายามสร้างสะพานเชื่อมรอยต่อการศึกษา ที่เมื่อแต่ละคนก้าวข้ามจากชั้น ม.6 หรือ ปวช.3 มาได้ ชีวิตจึงได้มุ่งไปในอีกเส้นทาง

“ที่วิทยาลัยเราอยู่กันเป็นครอบครัวใหญ่ เห็นความเปลี่ยนแปลงของเด็กตลอดเวลา รู้จุดเด่นของแต่ละคนที่ส่งเสริมให้ไปได้ไกลขึ้น กลับกันก็รู้ว่ามีจุดไหนที่ต้องดูแลใกล้ชิด เด็กกลุ่มนี้มีความตั้งใจ มีผลการเรียนที่ดี แต่ด้วยระหว่างทางของการเติบโตที่เขาต้องสู้ ต้องเอาชนะอุปสรรคที่มากกว่าแค่ในห้องเรียน ก็ทำให้เรารู้ว่าเขายังต้องการคนประคับประคอง

“การได้เรียนต่อคือจุดเปลี่ยนสำคัญจริง ๆ ที่เด็กคนหนึ่งจากไม่รู้จะไปทางไหน กลายเป็นคนที่เค้นเอาศักยภาพในตัวมาใช้ได้เต็มที่ ได้โอกาสต่อโอกาส ได้มีรายได้ระหว่างเรียน ส่งเงินให้ที่บ้าน ได้ไปฝึกงานต่างประเทศ ได้ทุนเรียนต่อปริญญาตรี มีเงินเก็บ มีเงินซ่อมแซมบ้าน หรือบางคนจบแล้วได้งานทำที่ต่างประเทศ มีเงินทุนกลับมาสร้างธุรกิจของตัวเอง ภาพเหล่านี้ถ้ามองย้อนกลับไปวันแรกที่พบกัน ก็ต้องบอกว่าคือความเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นในเวลาปีสองปีเท่านั้น”    

ผ่านมาหลายรุ่นที่พบเด็ก ๆ และพาพ้นจาก ‘จุดที่ไปต่อไม่ได้’ จนแต่ละคนพบเส้นทางของตัวเอง อาจารย์พรสวรรค์ ยืนยันความเชื่อมั่นจากประสบการณ์ดูแลนักศึกษาทุนว่า “เด็กคนหนึ่งแม้มีความสามารถหรือความตั้งใจสักแค่ไหน แต่เมื่อต้องออกสตาร์ทจากจุดติดลบ ทำได้แค่มองเห็นแผ่นหลังของเพื่อนวิ่งนำอยู่ไกล ๆ พอถึงจุดหนึ่ง เขาจะค่อย ๆ หมดแรง ไม่มีกำลังใจไปต่อ สุดท้ายจึงเวียนวนอยู่ในวงจรที่ไม่มีทางลืมตาอ้าปากได้

“การเชื่อมต่อเส้นทางด้วย ‘ทุนการศึกษา’ จึงหมายถึงโอกาส ที่เด็กคนหนึ่งจะได้เริ่มต้น ณ จุดเดียวกันกับคนอื่น ทำให้เขากล้าจะนับหนึ่งสองและสาม และพร้อมจะเอาพลังทั้งหมดที่มีมาใช้วิ่งต่อไป บนเส้นทางระยะไกลของชีวิต และเปลี่ยนเป็นใครอีกคนที่ตัวเขาเองก็นึกไม่ถึง”  

The post การศึกษา คือ สิทธิพื้นฐาน ไม่ใช่ภาระความยากจนที่เด็กต้องแบกรับ first appeared on กสศ..

เพื่อเชื่อมร้อยระหว่างความต้องการของสังคมและข้อจำกัดของเยาวชนที่ขาดแคลนทุนทรัพย์ คณะพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ (มศว) ได้พัฒนาหลักสูตรสั้น ‘พนักงานให้การดูแล’  และเปิดรับนักศึกษาในโครงการทุนนวัตกรรมสายอาชีพขั้นสูง ของกองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.) เป็นหลักสูตรที่ใช้เวลาเรียนเพียง 6 เดือน เพื่อเปิดพื้นที่การเรียนรู้และสร้างโอกาสให้แก่เยาวชนที่ขาดแคลนสามารถก้าวสู่โลกการทำงานและมีรายได้ในระยะเวลาอันรวดเร็ว

Caregiver หลักสูตรจากโจทย์จริงของสังคม เปลี่ยน ‘เด็กด้อยโอกาส’ เป็น ‘ผู้ดูแลที่มีศักยภาพ’

ปัจจุบันระบบสาธารณสุขของประเทศไทยกำลังเผชิญภาวะขาดแคลนบุคลากรทางการแพทย์ โดยเฉพาะ ‘พยาบาล’ ซึ่งเป็นกำลังสำคัญในการดูแลผู้ป่วยและผู้สูงอายุ แต่หลักสูตรพยาบาลต้องใช้เวลาเรียนถึง 4 ปี ดังนั้นหลักสูตรผู้ให้การดูแล หรือ Caregiver จะเป็นหนทางที่ช่วยเติมเต็มช่องว่างในการดูแลผู้สูงอายุและผู้ป่วยที่เพิ่มมากขึ้นในสังคมไทยได้

ผศ.ดร.วนิดา วิสุทธิพานิช คณบดีคณะพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ กล่าวว่า คณะพยาบาลศาสตร์มีความพยายามในการนำความเชี่ยวชาญด้านการพยาบาลหรือสาธารณสุขมาต่อยอดในเรื่องของการให้บริการวิชาการที่ตอบสนองต่อป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน หรือ SDGs (Sustainable Development Goals) ใน 3 ข้อสำคัญ ได้แก่ ข้อ 3 การมีสุขภาพและความเป็นอยู่ที่ดี (Good Health and Well-being) ข้อ 4 การศึกษาที่มีคุณภาพ (Quality Education) และข้อ 10 การลดความเหลื่อมล้ำ (Reduced Inequality) ซึ่งเป็นแนวทางที่สอดคล้องกับการทำงานของ กสศ. จึงได้เขียนโครงการเพื่อขอสนับสนุนงบประมาณในการพัฒนาหลักสูตรผู้ให้การดูแล เพื่อเป็นทางเลือกใหม่ให้นักเรียนที่จบ ม.6 ซึ่งด้อยโอกาสให้ได้มีวิชาชีพที่สอดคล้องกับความต้องการของตลาด

“หลักสูตร Caregiver ใช้เวลาเรียนเพียง 6 เดือน ซึ่งเนื้อหาวิชาในหลักสูตรจะครอบคลุมตามเกณฑ์มาตรฐานของสภาการพยาบาล ผู้เรียนต้องมีขอบเขตองค์ความรู้และทักษะในการดูแลช่วยเหลือผู้ป่วยเบื้องต้น ในการเรียนจะแบ่งออกเป็นภาคทฤษฎีและภาคปฏิบัติ โดยในภาพรวมจะเรียนรู้เกี่ยวกับการจัดการอาหาร วิชากายวิภาค ซึ่งเป็นการเรียนรู้เรื่องของระบบร่างกายโดยพื้นฐานทั่วไป การบันทึกรายงานผู้ป่วย รวมถึงการดูแลเบื้องต้น เช่น การทำความสะอาด การดูแลสิ่งของเครื่องใช้เพื่อให้ปราศจากเชื้อ เป็นต้น”

แม้ Caregiver จะมีขอบเขตการทำงานจำกัดกว่าพยาบาล แต่ก็เป็นกำลังสำคัญในการดูแลผู้ป่วยหรือผู้สูงอายุในชีวิตประจำวัน อีกทั้งยังเป็นโอกาสทางการศึกษาสำหรับเด็กด้อยโอกาสหลายคนที่ไม่ได้มีทางเลือกมากนัก 

“หลักสูตรผู้ให้การดูแลถือเป็นจุดเริ่มต้นที่ดี และตอบโจทย์ชีวิตเด็กด้อยโอกาสที่จะต้องเรียนจบให้ไว และมีงานทำเพื่อแบ่งเบาภาระครอบครัว แต่ทั้งนี้ก็อยากให้เด็ก ๆ ไม่หยุดเพียงเท่านี้ เมื่อมีโอกาสก็อยากให้พัฒนาตนเองต่อไปในอนาคต เช่น การเรียนต่อผู้ช่วยพยาบาล หรือพยาบาล เพื่อให้ตัวเขาเองมีความมั่นคง ขณะเดียวกันจะส่งผลให้งานด้านสาธารณสุขหรือการพยาบาลของประเทศเข้มแข็งด้วย เพราะจะมีบุคลาการด้านการพยาบาลที่มีทักษะในการดูแลคนไข้ได้อย่างเต็มประสิทธิภาพ” 

Caregiver หลักสูตรที่ให้ทั้งความรู้ ทักษะชีวิต และอาชีพในอนาคต

ด้วยการทำงานในฐานะผู้ให้การดูแล ที่ต้องดูแลทั้งผู้ป่วยและผู้สูงอายุที่มีความเจ็บปวดทางร่างกายและความแปรปรวนทางอารมณ์ ฉะนั้นสิ่งสำคัญของหลักสูตรนี้ไม่ใช่เพียงความรู้ทางวิชาการ แต่คือการเตรียมเด็กให้พร้อมต่อโลกการทำงานจริง

ผศ.ดร.ผกาพรรณ บุญเต็ม ผู้ช่วยคณบดีฝ่ายวิชาการและบริการวิชาการ คณะพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ และผู้รับผิดชอบโครงการ กล่าวว่า ความจริงแล้วลักษณะของงานการดูแลผู้ป่วยและผู้สูงอายุจะเหมาะกับผู้ที่มีวุฒิภาวะและประสบการณ์ชีวิตในระดับหนึ่ง ดังนั้นพอเป็นเด็กที่เพิ่งเรียนจบชั้น ม.6 ก็ต้องพยายามเสริมประสบการณ์ด้วยการฝึกปฏิบัติ

“เด็ก ๆ ที่เรียนในหลักสูตรจะได้ลงฝึกปฏิบัติจริงทั้งในหอผู้ป่วย สถานสงเคราะห์บ้านสุทธาวาสซึ่งเป็นศูนย์ดูแลผู้สูงอายุ รวมถึงการดูแลผู้สูงอายุในชุมชน เป้าหมายก็เพื่อให้เด็ก ๆ ได้เจอกับผู้ป่วยหรือผู้รับบริการจริง ได้สัมผัสลักษณะของผู้ป่วยที่มีความหลากหลาย ทั้งผู้ป่วยที่มีอาการเจ็บป่วย ผู้ป่วยที่อยู่ในระยะกึ่ง และผู้สูงอายุที่มีสุขภาพดีในชุมชน ได้เห็นพี่ ๆ พยาบาลที่ทำงานบนวอร์ด เหมือนได้เห็นชีวิตจริงว่าถ้าทำงานต้องเจอกับอะไร รวมทั้งได้ฝึกลงมือปฏิบัติ เช่น การทำความสะอาดร่างกาย การวัดสัญญาณชีพ การดูแลทำความสะอาดแผลเบื้องต้น” 

นอกจากความรู้ในห้องเรียนและการฝึกทักษะปฏิบัติที่จำเป็นต่อการดูแลผู้ป่วยแล้ว การเตรียมความพร้อมสำหรับการทำงานในฐานะผู้ให้การดูแลยังต้องอาศัยทักษะชีวิตอีกหลายด้าน

“ทักษะสำคัญที่หลักสูตรพยายามเสริมให้กับนักศึกษา คือการปรับตัวและการทำความเข้าใจต่อโลกในชีวิตจริง เพราะสิ่งที่เห็นในกระดาษ คือ 1+1=2 แต่ในชีวิตจริง 1+1 อาจไม่ใช่ 2 เนื่องด้วยสถานการณ์ที่มีความซับซ้อนและปัจจัยแวดล้อมที่มีมากกว่าสิ่งที่ปรากฏในตำรา” 

อีกหนึ่งทักษะสำคัญในความเห็นของ ผศ.ดร.ผกาพรรณ คือ ‘ทักษะสื่อสาร’ เนื่องจากผู้ให้การดูแลต้องทำงานใกล้ชิดกับผู้ป่วยหรือผู้สูงอายุที่มีอายุมากกว่า ดังนั้นความแตกต่างระหว่างช่วงวัยหรือเจเนอเรชันจึงเป็นอีกปัจจัยที่อาจส่งผลต่อการทำงาน

“เราเพิ่มทักษะการสื่อสารเข้าไปอยู่ในรายวิชาที่เรียนเลย โดยเด็ก ๆ ต้องมีการทำรายงาน และการนำเสนองาน เป็นการพัฒนาทักษะการสื่อสารทั้งในรูปแบบการเขียนและการพูด นอกจากนี้ต้องฝึกการสื่อสารกับคนไข้ บอกได้ว่าวันนี้วัดความดันแล้วคนไข้มีความดันปกติหรือผิดปกติ ต้องอธิบายได้ สื่อสารได้” 

ขณะเดียวกัน การทำงานในฐานะผู้ให้การดูแลย่อมต้องเผชิญกับความแปรปรวนทางอารมณ์ของผู้ป่วยและผู้สูงอายุอยู่เสมอ ดังนั้นการเตรียมความพร้อมทางจิตใจ เพื่อให้สามารถรับมือกับความกดดันและสถานการณ์ที่อาจเกิดขึ้นระหว่างการทำงานก็จะช่วยให้นักศึกษาก้าวเข้าสู่โลกการทำงานจริงได้อย่างมั่นคง

“เรามีกิจกรรมเสริม มีการเชิญผู้ช่วยพยาบาลที่จบการศึกษาแล้วมาเล่าให้ฟังถึงประสบการณ์การทำงาน เป็นการเตรียมพร้อมว่าเขาต้องเจอกับอะไรบ้าง เพื่อเตรียมรับมือ รับอารมณ์จากทั้งผู้ป่วยและญาติ เราอยากให้เขาได้ศึกษาจากสถานการณ์จริงของคนที่มีประสบการณ์ แต่แน่นอนว่าต่อให้เตรียมตัวอย่างไรก็ไม่เท่ากับการได้เจอของจริงด้วยตนเอง แต่อย่างน้อยการได้เห็นภาพล่วงหน้า จะช่วยให้เขาได้ระวัง ฉุกคิด หรือหมั่นสังเกตมากขึ้น เช่น หากคนไข้เริ่มมีคำพูดที่แรงขึ้น เราต้องทำอย่างไร” 

ศูนย์สงเคราะห์ผู้สูงอายุคามิลเลียน โซเชียล เซนเตอร์: บทเรียนชีวิตจริงของ Caregiver

หลังจากเรียนครบภาคทฤษฎีและการฝึกปฏิบัติแล้ว ทางคณะพยาบาลศาสตร์ มศว ยังได้มีความร่วมมือกับศูนย์สงเคราะห์ผู้สูงอายุคามิลเลียน โซเชียล เซนเตอร์ ปราจีนบุรี ในการรับนักศึกษาจากหลักสูตรผู้ให้การดูแล หรือ Care Giver เข้าฝึกงานเป็นเวลา 3 เดือน ซึ่งถือเป็นจุดเด่นของโครงการทุนนวัตกรรมสายอาชีพขั้นสูง ในการเชื่อมต่อสถาบันการศึกษากับสถานประกอบการ

คุณคมสันต์ ใจสดใส ผู้อำนวยการศูนย์สงเคราะห์ผู้สูงอายุคามิลเลียน โซเชียล เซนเตอร์ ปราจีนบุรี กล่าวว่า ศูนย์สงเคราะห์ผู้สูงอายุคามิลเลียน เป็นบ้านที่ให้การดูแลผู้สูงอายุยากไร้และทุพพลภาพ ซึ่งสาเหตุที่เปิดรับน้อง ๆ เข้ามาฝึกงาน เพราะอยากเปิดพื้นที่ให้น้อง ๆ ได้มาเก็บเกี่ยวความรู้และประสบการณ์ ได้ฝึกฝนทักษะการทำงานจริง เพื่อเตรียมความพร้อมก่อนก้าวไปสู่การทำงานในอนาคต แต่ขณะเดียวกันศูนย์สงเคราะห์เองก็ได้ประโยชน์ เพราะน้อง ๆ ที่มาฝึกงานก็จะช่วยเสริมกำลังการทำงาน เพราะต้องยอมรับว่าปัจจุบันบุคลากรด้านการดูแลยังมีไม่เพียงพอ การมีน้อง ๆ เข้ามาช่วยจึงทำให้เราสามารถแบ่งเบาภาระงานที่ทีมต้องรับผิดชอบอยู่ได้มากขึ้น และเมื่อมีบุคลากรเพิ่มขึ้น ก็ส่งผลให้คุณภาพในการดูแลผู้สูงอายุดีขึ้นตามไปด้วย

ปัจจุบันศูนย์สงเคราะห์ผู้สูงอายุคามิลเลียน โซเชียล เซนเตอร์ ดูแลผู้สูงอายุกว่า 70 คน ซึ่งมีทั้งผู้ที่ยังช่วยเหลือตนเองได้ และผู้ป่วยติดเตียง โดยผู้ที่จะเข้ามาทำงานให้การดูแล คุณคมสันต์บอกว่านอกจากต้องมีทักษะด้านการพยาบาลในการช่วยเหลือเบื้องต้นเป็นพื้นฐานแล้ว สิ่งที่สำคัญไม่แพ้กันคือ ‘หัวใจรักในการดูแล’

“หัวใจสำคัญของวิชาชีพนี้อันดับแรกคือขอให้มีใจรักก่อน เพราะงานดูแลผู้สูงอายุต้องใช้ความอดทนสูง ผู้สูงอายุบางคนมีปัญหาด้านความจำ หรือมีความแปรปรวนทางอารมณ์ เพราะฉะนั้นถ้าน้อง ๆ มีใจรักก็ไม่ใช่เรื่องยาก เพราะผมเชื่อมั่นร้อยเปอร์เซ็นต์ว่าคณะพยาบาลศาสตร์ มศว จะบ่มเพาะความรู้และทักษะให้เด็ก ๆ มาอย่างเข้มข้น ขาดแต่เพียงทักษะการปฏิบัติจริงที่อาจยังไม่เต็มร้อย แต่เราชื่อว่าพัฒนาได้ โดยอาศัยการเรียนรู้เพิ่มเติมจากรุ่นพี่ หรือพี่เลี้ยงที่จะคอยให้คำแนะนำ เพื่อให้เขาเติบโตได้อย่างสมบูรณ์ในเส้นทางอาชีพนี้”

ในแต่ละวัน ผู้ให้การดูแลจะต้องช่วยกิจวัตรต่าง ๆ ของผู้สูงอายุ ตั้งแต่อาบน้ำ ป้อนอาหาร แจกยา พาไปทำกิจกรรม ไปจนถึงการดูแลผู้ป่วยติดเตียง เช่น การเช็ดตัว เปลี่ยนผ้าอ้อม หรือให้อาหารทางสายยาง ซึ่งตลอดระยะเวลาการฝึกงาน เด็ก ๆ สามารถปฏิบัติงานได้อย่างดี

“น้อง ๆ มีความตั้งใจมาก ขยัน อดทน และมีความพยายามในการเรียนรู้ หลายครั้งเราสังเกตเห็นว่าเขาเห็นความต้องการของผู้อื่น หมายความว่า เห็นความต้องการของผู้สูงอายุ มีความกระตือรือร้นที่จะเข้าไปช่วย เช่น เข็นรถให้ หรือคอยสังเกตความผิดปกติของผู้ป่วย เพราะผู้สูงอายุบางคนพูดไม่ได้ บางคนมองไม่เห็น ซึ่งเราเห็นว่าน้องรู้จักสังเกต เป็นสิ่งสำคัญในการประเมินผู้สูงอายุ ถือว่ามีศักยภาพในการทำงานด้านนี้อย่างดี มีทักษะในการเอาใจใส่”

แน่นอนว่าการมีโอกาสฝึกงานในสถานการณ์จริง ย่อมเป็นข้อได้เปรียบ เพราะประสบการณ์จากการดูแลผู้สูงอายุในชีวิตจริง จะช่วยให้ผู้เรียนได้เรียนรู้วิธีรับมือกับสถานการณ์ที่หลากหลาย และค่อย ๆ สร้างความมั่นใจในบทบาทของตนเองในฐานะผู้ให้การดูแล

“การที่เขาเจอผู้สูงอายุที่มีความหลากหลาย มีความเจ็บป่วยที่แตกต่างกัน จะทำให้เขาเข้าใจในการดูและรับมือกับผู้ป่วยแต่ละเคสที่ไม่เหมือนกัน บางครั้งเจอผู้สูงอายุชัก อาจจะตกใจ และทำตัวไม่ถูก แต่ถ้าเขาเรียนรู้และถ้าผ่านตรงนี้ไปได้ เขาจะมีความมั่นใจ และสามารถไปทำงานที่อื่นได้อย่างดี เป็นการติดอาวุธให้เขาก่อนลงสนามจริง”

อย่างไรก็ดี การเปิดพื้นที่เล็ก ๆ ให้เด็ก ๆ ได้เข้ามาฝึกงานเช่นนี้ คุณคมสันต์มองว่า ไม่เพียงช่วยบ่มเพาะวิชาชีพที่กำลังเป็นที่ต้องการของตลาดแรงงาน แต่เป็นการเชื่อมทางให้เด็กด้อยโอกาสได้ก้าวเดินต่อไปในชีวิต 

“ผมคิดว่าเราก็เป็นเหมือนสะพาน หรือบันไดขั้นหนึ่ง ที่ช่วยให้น้อง ๆ ก้าวไปสู่เส้นทางชีวิตที่ดีขึ้น ที่สำคัญเมื่อจำนวนผู้สูงอายุในประเทศไทยเพิ่มขึ้น ความต้องการบุคลากรด้านการดูแลก็จะเพิ่มขึ้นตามไปด้วย การมีหลักสูตรแบบนี้จะช่วยให้เด็กด้อยโอกาสได้เรียนในสายอาชีพที่ตลาดต้องการจริง ๆ และมีโอกาสที่จะมีงานทำ มีรายได้ดูแลตนเองและครอบครัว”

ด้วยความมุ่งมั่นตั้งใจในการเรียนรู้ ประกอบกับผลงานระหว่างการฝึกงานที่แสดงให้เห็นถึงศักยภาพและความรับผิดชอบของเด็กๆ ทำให้ภายหลังสิ้นสุดช่วงฝึกงาน ทางสถานสงเคราะห์ได้เปิดรับพวกเขาเข้าร่วมทำงานจริงในทันที 

ผศ.ดร.วนิดา กล่าวทิ้งท้ายว่า รู้สึกปลื้มใจและดีใจที่ได้เป็นส่วนหนึ่งที่ทำให้เด็ก ๆ เรียนจบและมีงานทำ ซึ่งการที่เขามีการศึกษา มีอาชีพ และมีรายได้ ไม่ได้แค่ช่วยให้เขารอด แต่รวมถึงครอบครัวเขาด้วย ช่วยให้เขาดูแลครอบครัวเขาต่อไปได้ แต่สิ่งที่หนึ่งเราอยากปลูกฝังคือ วันนี้เขาเป็นผู้รับแล้ว วันหนึ่งที่เขาพร้อมก็อยากให้เขาลุกมาเป็นผู้ให้ 

“อยากบอกเด็ก ๆ ว่า การที่เขาได้รับคัดเลือกให้ได้รับทุนและเข้ามาเรียนหลักสูตรผู้ให้การดูแลถือว่าเป็นเกียรติและมีบุญมาก ๆ อยากให้เก็บสิ่งที่ได้รับ และความภาคภูมิใจนี้ไปปฏิบัติหน้าที่ให้สมเกียรติของคำว่า ‘ผู้ให้การดูแล’ เพราะเราเป็นส่วนหนึ่งของบุคลากรทางการพยาบาล ต้องดูแลผู้ป่วยอย่างเต็มศักยภาพ ดูแลด้วยหัวใจ ด้วยทักษะ และสมองที่จะทำให้คนไข้ได้รับการดูแลอย่างดีที่สุด”

The post หลักสูตรระยะสั้น ‘พนักงานให้การดูแล Caregiver’ เปลี่ยนความขาดแคลนเป็นอนาคต ลดช่องว่างในสังคมสูงวัย first appeared on กสศ..

กิจกรรมดังกล่าวจัดขึ้นระหว่างวันที่ 6–8 มีนาคม 2569 ณ โรงแรม ฎ-ชฎา รีสอร์ต บาย เดอะ ซี (Dor-Shada Resort by The Sea) อำเภอสัตหีบ จังหวัดชลบุรี โดยมีนักศึกษาที่สำเร็จการศึกษาจาก 10 สถาบันอาชีวศึกษา ใน 8 จังหวัดทั่วประเทศเข้าร่วมกิจกรรม

สถาบันการศึกษาที่เข้าร่วมโครงการ ได้แก่ วิทยาลัยเกษตรและเทคโนโลยีนครราชสีมา วิทยาลัยเทคนิคบางแสน วิทยาลัยเทคโนโลยีดอนบอสโก วิทยาลัยเทคโนโลยีพระมหาไถ่พัทยา วิทยาลัยบริหารธุรกิจและการท่องเที่ยวกรุงเทพ วิทยาลัยสารพัดช่างเชียงใหม่ วิทยาลัยสารพัดช่างสุรินทร์ วิทยาลัยสารพัดช่างอุดรธานี วิทยาลัยอาชีวศึกษาเชียงใหม่ และวิทยาลัยอาชีวศึกษาลำปาง โดยมีเครือข่ายหน่วยงานภาครัฐด้านการดูแลคนพิการในระดับพื้นที่ และสถานประกอบการภาคเอกชนร่วมสนับสนุนการจัดกิจกรรม

กิจกรรมครั้งนี้สะท้อนผลการดำเนินงานของโครงการทุนนวัตกรรมสายอาชีพชั้นสูงสำหรับผู้เรียนที่มีความต้องการพิเศษ ซึ่งมุ่งพัฒนาการศึกษาสายอาชีพเพื่อเปิดโอกาสสู่การมีงานทำ ผ่านความร่วมมือของหน่วยงานภาครัฐ สถานศึกษา ภาคเอกชน และเครือข่ายภาคส่วนต่าง ๆ ในการระดมทรัพยากรและองค์ความรู้ เพื่อส่งเสริมให้ผู้เรียนได้พัฒนาศักยภาพตามความถนัด พร้อมผลักดันการยอมรับในศักยภาพของผู้เรียนที่มีความต้องการพิเศษ อันเป็นแนวทางสำคัญในการสร้างความเสมอภาคทางการศึกษา โดยใช้การศึกษาเป็นเครื่องมือเปิดประตูสู่โอกาสและการเปลี่ยนแปลงในชีวิต

ตลอดระยะเวลา 3 วันของกิจกรรม นักศึกษาทุนที่สำเร็จการศึกษาได้เข้าร่วมกิจกรรมเวิร์กช็อปเพื่อเตรียมความพร้อมสู่การมีงานทำ อาทิ การเสริมสร้างความมั่นใจและมารยาททางสังคมในที่ทำงาน รวมถึงการฝึกทักษะการสัมภาษณ์งาน โดยมีภาคเอกชนที่ร่วมสนับสนุนการสร้างความเสมอภาคทางการศึกษากับ กสศ. มาตั้งแต่ระยะเริ่มต้น ได้แก่ Café Amazon บริษัท สยามมิชลิน จำกัด และบริษัท GOSOFT (Thailand) จำกัด ผู้ให้บริการด้านไอทีและเทคโนโลยีในเครือ CP ALL เข้าร่วมถ่ายทอดประสบการณ์และแนวทางการทำงาน นอกจากนี้ยังมีกิจกรรมแลกเปลี่ยนประสบการณ์จากรุ่นพี่นักศึกษาทุนนวัตกรรมสายอาชีพชั้นสูงสำหรับผู้เรียนที่มีความต้องการพิเศษ เพื่อสร้างแรงบันดาลใจและเตรียมความพร้อมก่อนก้าวสู่โลกการทำงาน

ว่าที่พันตรี ดร.วัชรพล ลักษณลม้าย ที่ปรึกษาด้านมาตรฐานอาชีวศึกษาเกษตรกรรมและประมง ปฏิบัติหน้าที่แทนเลขาธิการคณะกรรมการการอาชีวศึกษา กล่าวว่า ความสำเร็จที่เกิดขึ้นจากกิจกรรมครั้งนี้ไม่ได้เป็นเพียงพิธีปัจฉิมนิเทศ แต่สะท้อนพลังของโอกาสทางการศึกษา และความมุ่งมั่นของนักศึกษาทุกคนที่ได้เรียนรู้ ฝึกทักษะ และเตรียมความพร้อมสู่โลกของการทำงานร่วมกัน

“การเป็นผู้เรียนที่มีความต้องการพิเศษ ไม่ได้หมายความว่าศักยภาพของเราจะน้อยกว่าคนอื่น ทุกคนได้พิสูจน์แล้วว่า ศักยภาพของมนุษย์ไม่ได้ถูกกำหนดด้วยข้อจำกัดของร่างกาย แต่ถูกกำหนดด้วยโอกาสทางการศึกษาและความเชื่อมั่นในคุณค่าของตนเอง การจัดการศึกษาสำหรับผู้เรียนที่มีความต้องการพิเศษจึงไม่ใช่เพียงการเปิดประตูของสถานศึกษา แต่คือการเปิดประตูของชีวิต เปิดโอกาสให้ผู้เรียนได้ค้นพบและพัฒนาศักยภาพของตนเอง จนสามารถก้าวสู่เส้นทางอาชีพอย่างภาคภูมิ”

ว่าที่พันตรี ดร.วัชรพล กล่าวเพิ่มเติมว่า ความสำเร็จของนักศึกษาในครั้งนี้ยังสะท้อนให้เห็นว่า “การศึกษาเพื่อทุกคน” ไม่ได้เป็นเพียงแนวคิด แต่เกิดขึ้นได้จริง และเชื่อมั่นว่านักศึกษาทุกคนจะสามารถนำความรู้และประสบการณ์ที่ได้รับไปต่อยอด สร้างคุณค่าให้กับตนเอง ครอบครัว และสังคม พร้อมเป็นแรงบันดาลใจให้เยาวชนอีกจำนวนมากที่กำลังรอโอกาสทางการศึกษาเช่นเดียวกัน

ดร.ไกรยส ภัทราวาท ผู้จัดการกองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา กล่าวผ่านวิดีทัศน์แสดงความยินดีกับนักศึกษาทุน

นวัตกรรมสายอาชีพชั้นสูงสำหรับผู้เรียนที่มีความต้องการพิเศษ รุ่นที่ 5 ว่า โครงการนี้ริเริ่มขึ้นตั้งแต่ปี 2563 เพื่อส่งเสริมให้นักเรียนที่ขาดแคลนทุนทรัพย์และด้อยโอกาส ได้เรียนต่อในสายอาชีพระดับสูงอย่างเท่าเทียม ภายใต้ความร่วมมือกับสำนักงานคณะกรรมการการอาชีวศึกษา โดยเปิดโอกาสให้นักเรียนชั้น ม.6 ปวช.3 หรือเทียบเท่า ได้ศึกษาต่อในสถานศึกษาอาชีวศึกษาทั้งภาครัฐและเอกชน

ปัจจุบันโครงการได้มอบทุนสะสมแล้ว 6 รุ่น รวมประมาณ 674 คน ในสถานศึกษาอาชีวศึกษา 12 แห่ง ครอบคลุม 9 จังหวัดทั่วประเทศ โดยในปีการศึกษา 2568 มีนักศึกษารุ่นที่ 5 จำนวน 142 คน สำเร็จการศึกษาระดับประกาศนียบัตรวิชาชีพชั้นสูง (ปวส.) จาก 10 สถาบันใน 8 จังหวัด แบ่งเป็นภาคเหนือ 38 คน ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ 39 คน ภาคกลาง 28 คน และภาคตะวันออก 37 คน

ผู้รับทุนประกอบด้วยผู้เรียนที่มีความพิการหลากหลายประเภท ได้แก่ ความพิการทางการได้ยินหรือการสื่อความหมาย 85 คน ความพิการทางการเคลื่อนไหวร่างกาย 21 คน ความพิการทางสติปัญญา 19 คน ความพิการทางออทิสติก 11 คน และความพิการทางการเรียนรู้ 6 คน

“แม้น้อง ๆ จะมีความต้องการที่แตกต่างกัน แต่ทุกคนได้พิสูจน์ให้เห็นแล้วว่าสามารถประสบความสำเร็จได้ไม่แพ้ใครในสังคม วันนี้จึงเป็นวันที่น่าภาคภูมิใจ ทั้งสำหรับนักศึกษา ครอบครัว และครูผู้สอนที่ร่วมกันสนับสนุนจนทุกคนก้าวมาถึงจุดนี้”

ดร.ไกรยส กล่าวเพิ่มเติมว่า กสศ. มีความตั้งใจที่จะขยายโอกาสของโครงการไปยังพื้นที่ต่าง ๆ ให้ครอบคลุมมากยิ่งขึ้น เพื่อให้ผู้เรียนที่มีความต้องการพิเศษในทุกจังหวัดของประเทศไทยสามารถเข้าถึงโอกาสทางการศึกษาได้อย่างเท่าเทียม

“วันนี้คือจุดเริ่มต้นของอีกเส้นทางหนึ่ง จากห้องเรียนสู่โลกการทำงาน ซึ่งจะเป็นห้องเรียนที่กว้างขึ้นในสังคมและสถานประกอบการ ขอให้น้อง ๆ เชื่อมั่นในศักยภาพของตนเอง และพัฒนาตนเองอย่างต่อเนื่อง เพื่อก้าวไปสู่อนาคตที่ตั้งใจไว้”

คุณภูรี สมิทธิเนตย์ หัวหน้าโครงการ Café Amazon for Chance บริษัท สานพลังวิสาหกิจเพื่อสังคม จำกัด กล่าวว่า การที่นักศึกษาทุกคนก้าวออกจากพื้นที่ปลอดภัยของตนเอง บางคนต้องเดินทางจากบ้านเกิดไปเรียนในต่างจังหวัด เพื่อแสวงหาโอกาสในการพัฒนาชีวิต ถือเป็นก้าวสำคัญของการเปลี่ยนแปลงชีวิต

“น้อง ๆ ทุกคนได้พิสูจน์ให้เห็นแล้วว่า แม้จะมีข้อจำกัดทางร่างกาย แต่ด้วยความพยายาม ความกล้า และความมุ่งมั่น ก็สามารถพัฒนาศักยภาพของตนเอง และก้าวสู่ความสำเร็จในเส้นทางอาชีพได้”

คุณภูรี กล่าวเพิ่มเติมว่า สิ่งหนึ่งที่อยากให้ทุกคนทำเมื่อกลับถึงบ้าน คือการกลับไปกอดพ่อแม่หรือครูผู้เป็นกำลังสำคัญที่คอยสนับสนุนอยู่เบื้องหลัง เพราะความสำเร็จที่เกิดขึ้นในวันนี้ ไม่ได้เป็นเพียงความสำเร็จของนักศึกษาเท่านั้น แต่ยังเป็นพลังที่จะส่งต่อแรงบันดาลใจให้กับรุ่นน้องและผู้เรียนอีกจำนวนมากต่อไป

คุณเยาวลักษณ์ จักรศรี Section Manager, Talent Acquisition ในนามตัวแทนของบริษัท GOSOFT ในเครือ CP ALL กล่าวว่า บริษัทมีความยินดีเปิดโอกาสให้นักศึกษาและบุคลากรที่เป็นผู้พิการเข้าร่วมงานกับองค์กร โดยเฉพาะผู้ที่มีทักษะและความสามารถหลากหลาย ทั้งสายงานเทคโนโลยีสารสนเทศ งานบริการลูกค้า รวมถึงงานด้านอื่น ๆ ที่สนับสนุนการดำเนินธุรกิจของกลุ่ม CP ALL และ GOSOFT

“เรายินดีเปิดรับผู้พิการทุกประเภท ขอเพียงมีทักษะ ความตั้งใจ และความกล้าที่จะก้าวออกมาสมัครงาน อย่าให้ข้อจำกัดทางร่างกายมาเป็นตัวกำหนดศักยภาพของตนเอง หากสนใจร่วมงานกับเรา สามารถสมัครได้ผ่านเว็บไซต์ของ GOSOFT และ CP ALL”

ผศ.ดร.ชนิศา ตันติเฉลิม หัวหน้าโครงการทุนนวัตกรรมสายอาชีพชั้นสูงสำหรับผู้เรียนที่มีความต้องการพิเศษ จากคณะครุศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย กล่าวว่า ตลอดเส้นทางของโครงการที่ผ่านมาได้สะท้อนการเปลี่ยนแปลงสำคัญของผู้เรียน จากวันที่หลายคนต้องรอคอยความช่วยเหลือ วันนี้นักศึกษาทุกคนได้พิสูจน์ให้เห็นถึงพลังและศักยภาพของตนเอง สามารถก้าวข้ามข้อจำกัดและเติบโตเป็นกำลังสำคัญของสังคม

“สิ่งที่เราได้ยินจากนักศึกษาทุกคนคือการเปลี่ยนแปลงที่เริ่มจากภายในตัวเอง จากความกลัวสู่ความกล้า จากความไม่รู้สู่การเรียนรู้ และจากความไม่ถนัดสู่ความสามารถ จนสามารถก้าวข้ามอุปสรรคต่าง ๆ และสำเร็จการศึกษาได้ในวันนี้”

ผศ.ดร.ชนิศา กล่าวเพิ่มเติมว่า สิ่งสำคัญต่อจากนี้คือการทำให้สังคมได้เห็นศักยภาพของผู้เรียนที่มีความต้องการพิเศษ ว่าสามารถทำงานและเติบโตได้ในทุกองค์กร ทั้งภาครัฐและเอกชน

ธนกร แก้วดี หรือ “ชินจัง” ผู้ช่วยครูวิทยาลัยเทคโนโลยีดอนบอสโก และนักศึกษาทุนนวัตกรรมสายอาชีพชั้นสูงสำหรับผู้เรียนที่มีความต้องการพิเศษ รุ่นที่ 1 กล่าวว่า ปัจจุบันทำหน้าที่ดูแลการเรียนการสอนและช่วยอธิบายบทเรียนให้กับนักเรียนในวิทยาลัยเทคโนโลยีดอนบอสโก รวมถึงช่วยสนับสนุนกิจกรรมฝึกประสบการณ์ของนักเรียนในสถานที่ต่าง ๆ

“ผมอยากฝากถึงน้อง ๆ นักศึกษาทุนรุ่นที่ 5 ว่า สิ่งสำคัญสำหรับการก้าวสู่โลกการทำงานมีหลายเรื่อง เริ่มจากการบริหารจัดการเงินของตนเอง เพราะเมื่อได้รับโอกาสทางการศึกษาแล้ว เราควรวางแผนการใช้ชีวิตให้ดี ต่อมาคือการเลือกอาชีพที่เหมาะสมกับความสามารถของตนเอง รวมถึงการพัฒนาทักษะการสื่อสาร เพราะการทำงานต้องผ่านการสัมภาษณ์และการทำงานร่วมกับผู้อื่น”

ธนกร กล่าวเพิ่มเติมว่า อีกสองสิ่งสำคัญคือความอดทน และการเปิดใจเรียนรู้การทำงานร่วมกับผู้อื่น เพราะการทำงานในสังคมต้องร่วมงานกับคนที่มีความแตกต่าง หากมีความพยายาม ความอดทน และกล้าที่จะสื่อสาร ก็จะสามารถปรับตัวและเติบโตในโลกการทำงานได้อย่างมั่นคง

The post 142 นศ.ผู้เรียนที่มีความต้องการพิเศษ จาก 10 สถาบัน เรียนจบ ปวส. อย่างภาคภูมิ สะท้อนผลลัพธ์ทุนนวัตกรรมสายอาชีพชั้นสูง เปิดทางสู่การมีงานทำ first appeared on กสศ..